BÀI TẬP LỚN MÔN: KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁCLÊNIN ĐỀ BÀI Chương 2 1. Phân tích điều kiện ra đời của sản xuất hàng hóa? Đặc trưng và ưu thế của SX hàng hóa? ý nghĩa nghiên cứu và vận dụng trong điều kiện nền kinh tế ở nước ta? 2. Hàng hóa là gì? Phân tích hai thuộc tính cơ bản của hàng hóa? Yếu tố nào chi phối giá cả? Các nhân tố ảnh hưởng đến giá cả hàng hóa? Ý nghĩa ncứu? 3. Phân tích tính hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa? 4. Lượng giá trị của hàng hóa? các nhân tố ảnh hưởng đến lượng giá trị hàng hóa? 5. Nguồn gốc, bản chất, chức năng cơ bản của tiền trong nền kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa? Chức nào nào nhất thiết dùng tiền vàng? Tại sao? 6. Thị trường và vai trò, chức năng của thị trường? Ưu, khuyết tật của nền kinh tế thị trường? 7. Các quy luật của KTTT? Quy luật nào là cơ bản của sản xuất hàng hóa? Nêu ý nghĩa ncứu? 8. Vai trò của các chủ thể chính tham gia thị trường? Liên hệ và đóng vai là một trong các chủ thể ấy để thể hiện mục tiêu và hành vi của mình trong nền kinh tế thị trường là gì? Chương 3 1. Công thức chung của tư bản là gì? Phân tích mâu thuẫn của công thức chung tư bản và cách giải quyết? 2. ĐK để sức lao động trở thành hàng hóa? Phân tích thuộc tính của hàng hóa sức lao động? 3. Nguồn gốc và bản chất của giá trị thặng dư? Ý nghĩa nghiên cứu phạm trù giá trị thặng dư? 4. Giá trị thặng dư là gì? Phân tích các phương pháp sản xuất giá trị thặng dư trong nền kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa? 5. Tư bản bất biến, tư bản khả biến là gì? Phân tích vai trò của các bộ phận tư bản này trong việc tạo ra giá trị thặng dư? 6. Tư bản cố định, tư bản lưu động là gì? Phân tích cơ sở và ý nghĩa của việc phân chia tư bản cố định, tư bản lưu động trong nền kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa? 7. Tích lũy tư bản là gì? Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến quy mô tích lũy? Liên hệ và vận dụng trong thực tiễn sản xuất? Có những quy luật nào của tích lũy tư bản? kể tên các quy luật đó? 8. Lợi nhuận là gì? Phân tích quan hệ giữa lợi nhuận và giá trị thặng dư trong nền kinh tế thị trường? 9. Lợi tức là gì? Phân tích những đặc điểm của tư bản cho vay trong nền kinh tế thị trường 10. Chu chuyển tư bản là gì? Phân tích ý nghĩa của việc tăng nhanh tốc độ chu chuyển tư bản đối với phát triển kinh tế xã hội ? 11. Lợi nhuận thương nghiệp? Vai trò của tư bản thương nghiệp trong nền kinh tế thị trường. 12. Có các hình thức tư bản nào? Có mấy hình thái biểu hiện của giá trị thặng dư? Ý nghĩa của việc nghiên cứu phạm trù lợi nhuận? Chương 4 1. Nêu các nguyên nhân hình thành chủ nghĩa tư bản độc quyền? Có mấy đặc điểm cơ bản của CNTBĐQ? Biểu hiện mới của các đặc điểm kinh tế hiện nay là gì? 2. Phân tích các công cụ chủ yếu để nhà nước điều tiết nền kinh tế trong chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước? 3. Phân tích những biểu hiện của cạnh tranh trong chủ nghĩa tư bản độc quyền? 4. Độc quyền? Vì sao độc quyền có thể chi phối quá trình sản xuất và lưu thông hàng hóa? 5. Phân tích tác động tích cực, tiêu cực của độc quyền trong nền kinh tế thị trường? Chương 5 1. Thị trường là gì? Phân tích tính tất yếu khách quan của việc phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam? Những đặc trưng của KTTT định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay? Vì sao phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam phù hợp với nguyện vọng của nhân dân ta? 2. Kinh tế thị trường là gì? Phân tích những ưu thế và khuyết tật của kinh tế thị trường? 3. Phân tích đặc trưng về quan hệ sở hữu, quan hệ quản lý và phân phối trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay? 4. Phân tích nội dung cơ bản của quy luật cạnh trong nền kinh tế thị trường? Tác động tích cực và tiêu cực của cạnh tranh trong nền kinh tế thị trường? 5. Phân tích nội dung hoàn thiện thể chế về sở hữu và phát triển các thành phần kinh tế trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay? 6. Phân tích nội dung hoàn thiện thể chế để phát triển đồng bộ các yếu tố thị trường và các loại thị trường trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay? 7. Lợi ích kinh tế là gì? Phân tích vai trò của lợi ích kinh tế đối với các chủ thể kinh tế xã hội trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta? 8. Đặc trưng và những nhân tố ảnh hưởng đến các quan hệ lợi ích kinh tế? Các quan hệ lợi ích kinh tế chủ yếu trong nền kinh tế thị trường? Sự thống nhất và mâu thuẫn giữa các lợi ích kinh tế? Vai trò của Nhà nước trong việc đảm bảo hài hòa các lợi ích kinh tế? Chương 6 1. Cách mạng công nghiệp? Vai trò của cách mạng công nghiệp đối với sự phát triển? 2. Công nghiệp hóa, hiện đại hóa là gì? Tính tất yếu khách quan, đặc điểm của công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt nam hiện nay? 3. Phân tích nội dung cơ bản của Công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam? Nêu các mô hình công nghiệp hóa đã từng diễn ra trong lịch sử? Bối cảnh CNH, HĐH trong điều kiện CMCN 4.0 ở Việt Nam hiện nay? 4. Phân tích những giải pháp để thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam trong bối cảnh cách mạng công nghiệp lần thứ tư? 5. Hội nhập kinh tế quốc tế là gì? Phân tích tính tất yếu khách quan, nội dung hội nhập kinh tế quốc tế? Tác động của Hội nhập kinh tế quốc tế đối với sự phát triển kinh tế ở VN?? Kể tên một số tổ chức kinh tế quốc tế mà Việt Nam đã tham gia trong quá trình hội nhập quốc tế? 6. Phân tích phương hướng về xây dựng chiến lược và lộ trình hội nhập kinh tế quốc tế ở VN? Phân tích giải pháp XD nền kinh tế độc lập, tự chủ của VN trong hội nhập quốc tế hiện nay? BÀI LÀM Chương 2: 1. Phân tích điều kiện ra đời của sản xuất hàng hóa? Đặc trưng và ưu thế của SX hàng hóa? ý nghĩa nghiên cứu và vận dụng trong điều kiện nền kinh tế ở nước ta? Sản xuất là gì? Hàng hóa là gì? 2. Hàng hóa là gì? Phân tích hai thuộc tính cơ bản của hàng hóa? Yếu tố nào chi phối giá cả? Các nhân tố ảnh hưởng đến giá cả hàng hóa? Ý nghĩa ncứu? Hàng hóa là sản phẩm của lao động, nhằm thỏa mãn nhu cầu nào đó của con người thông qua trao đổi mua bán. Là hàng hóa phải thỏa mãn đầy đủ hai thuộc tính trên Yếu tố chi phối giá cả: là GIÁ TRỊ Vì: Khi hàng hóa có hao phí lao động cao giá trị cao Đưa ra ngoài thị trường thì có giá cả cao => Quy luật cung cầu và giá trị tiền tệ. Ý nghĩa của việc nghiên cứu: Giải thích cho sự lên xuống của giá cả cầu >cung giá cả cao và ngược lại và hiện tượng xuống của giá cả hàng hóa bình thường thì giá cả thấp, cầu thấp cung cao cũng ảnh hưởng đến giá trị và ảnh hưởng đến lạm phát giá trị đồng tiền thấp 2. Phân tích tính hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa? Lao động cụ thể Lao động trừu tượng Là lao động có ích dưới một hình thức cụ thể của những nghề nghiệp chuyên môn nhất định. Là sự tiêu hao sức LĐ của người sx hàng hoá Tạo ra giá trị sử dụng của hàng hóa. Tạo ra giá trị của hàng hóa. Mang tính tư nhân. Mang tính xã hội. Đây là 2 mặt trong quá trình sản xuất, trong cùng một hàng hóa chứ không tách biệt nhau mà quan hệ chặt chẽ với nhau trong quá trình sản xuất. Trong nền sản xuất hàng hóa lao động tư nhân và lao động xã hội có sự thống nhất trong quá trình sản xuất và cũng mâu thuẫn với nhau hàng hóa tạo ra có thể không phù hợp với xã hội hao phí lao động cá nhân có thể cao hoặc thấp hơn hao phí lao động xã hội có thể chấp nhận được 4. Lượng giá trị của hàng hóa? các nhân tố ảnh hưởng đến lượng giá trị hàng hóa? Khái niệm Lượng giá trị hàng hóa là lượng thời gian hao phí lao động xã hội cần thiết để sản xuất ra đơn vị hàng hóa đó. Như vậy, trong bất kỳ hàng hóa nào cũng chịu sự ảnh hưởng, tác động của lượng giá trị. 5. Nguồn gốc, bản chất, chức năng cơ bản của tiền trong nền kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa? Chức năng nào nhất thiết dùng tiền vàng? Tại sao? Nguồn gốc: Tiền là kết quả của quá trình phát triển lâu dài của sản xuất và trao đổi hàng hóa. Là sản phẩm của sự phát triển các hình thái giá trị từ thấp đến cao. Bản chất của tiền tệ: Tiền tệ là hàng hóa đặc biệt được tách ra làm vật ngang giá chung cho tất cả hàng hóa, nó thể hiện lao động xã hội và biểu hiện quan hệ giữa những người sản xuất hàng hóa. Chức năng của tiền: Chức năng nhất thiết dùng tiền vàng: 6. Thị trường và vai trò, chức năng của thị trường? Ưu, khuyết tật của nền kinh tế thị trường? Khái niệm thị trường: THỊ TRƯỜNG là tổng thể các mối quan hệ kinh tế, các yếu tố kinh tế được vận động theo quy luật của thị trường. Chức năng chủ yếu của thị trường: 7. Các quy luật của kinh tế thị trường? Quy luật nào là cơ bản của sản xuất hàng hóa? Nêu ý nghĩa nghiên cứu? Khái niệm: Nền kinh tế thị trường là nền kinh tế vận hành theo cơ chế thị trường. Đó là nền kinh tế hàng hóa phát triển ở trình độ cao, ở đó mọi quan hệ sản xuất và trao đổi đều được thông qua thị trường, chịu sự tác động, điều tiết của các quy luật hoạt động trên thị trường. a) Quy luật lưu thông tiền tệ: Nội dung: Quy luật lưu thông tiền tệ là quy luật quy định số lượng tiền cần cho lưu thông hàng hóa ở mỗi thời kỳ nhất định. b) Quy luật giá trị: Nội dung: Quy luật giá trị là quy luật kinh tế cơ bản của sản xuất và trao đổi hàng hoá. Ở đâu có sản xuất và trao đổi hàng hoá thì ở đó có quy luật giá trị hoạt động và tác động, chi phối. Là quy luật chi phối cơ chế thị trường và các quy luật kinh tế khác. Quy luật giá trị yêu cầu việc sản xuất và trao đổi hàng hóa phải dựa trên cơ sở hao phí lao động xã hội cần thiết. + Trong sản xuất: Hướng người sản xuất giảm hao phí lao động cá biệt bằng hoặc thấp hơn mức hao phí lao động xã hội cần thiết. + Trong trao đổi: theo nguyên tắc ngang giá (cơ sở là giá trị xã hội). Vai trò: Điều tiết sản xuất và lưu thông hàng hóa thông qua sự biến động của giá cả thị trường. Kích thích cải tiến kỹ thuật, hợp lý hóa sản xuất, tăng năng suất lao động, hạ giá thành sản phẩm. Phân hóa những người sản xuất thành giàu nghèo. c) Quy luật cung cầu: Nội dung: Quy luật cung cầu là quy luật kinh tế điều tiết quan hệ giữa cung và cầu hàng hóa trên thị trường => đòi hỏi cung – cầu phải thống nhất (nếu không thống nhất sẽ xuất hiện các nhân tố điều chỉnh). Vai trò: Điều tiết quan hệ giữa sản xuất và lưu thông hang hóa. Làm biến đổi cơ cấu và dung lượng thị trường. Quyết định giá cả thị trường. d) Quy luật cạnh tranh: Nội dung: Cạnh tranh là sự ganh đua giữa những chủ thể kinh tế với nhau nhằm có được những ưu thế về sản xuất cũng như tiêu thụ và thông qua đó thu được lợi ích tối đa. Quy luật cạnh tranh là quy luật kinh tế điều tiết một cách khách quan mối quan hệ ganh đua kinh tế giữa những chủ thể kinh tế trong sản xuất và trao đổi hàng hóa. Vai trò : Thúc đẩy sự tiến bộ của khoa học công nghệ, lực lượng sản xuất… Buộc người sản xuất phải năng động, nhạy bén… Phân hóa người sản xuất, gây rối, phá hoại thị trường. VÌ: Ở đâu có sản xuất và trao đổi hàng hoá thì ở đó có quy luật giá trị hoạt động và tác động, chi phối. Là quy luật chi phối cơ chế thị trường và các quy luật kinh tế khác. Quy luật giá trị yêu cầu việc sản xuất và trao đổi hàng hóa phải dựa trên cơ sở hao phí lao động xã hội cần thiết. + Trong sản xuất: Hướng người sản xuất giảm hao phí lao động cá biệt bằng hoặc thấp hơn mức hao phí lao động xã hội cần thiết. + Trong trao đổi: theo nguyên tắc ngang giá (cơ sở là giá trị xã hội). Tác động của quy luật giá trị: + Điều tiết sản xuất và lưu thông hàng hóa thông qua sự biến động của giá cả thị trường. + Kích thích cải tiến kỹ thuật, hợp lý hóa sản xuất, tăng năng suất lao động, hạ giá thành sản phẩm. + Phân hóa những người sản xuất thành giàu nghèo. Ý nghĩa của việc nghiên cứu: Nghiên cứu vấn đề này trong nền kinh tế thị trường giúp điều tiết sản xuất và lưu thông hàng hóa sao cho phù hợp với những điều kiện kinh tế xã hội hiện nay của Việt Nam. Để có thể cân bằng thị trường và nắm bắt thị trường. Thúc đẩy cải tiến kỹ thuật, hợp lý hoá sản xuất, tăng năng suất lao động,… Làm cho lực lượng sản xuất xã hội phát triển. Điều tiết sản xuất và lưu thông hàng hoá trên thị trường. Tức là điều khiển, phân bổ các yếu tố sản xuất giữa các ngành kinh tế, các lĩnh vực sản xuất khác nhau.
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI
KHOA LUẬT
BÀI TẬP LỚN MÔN: KINH TẾ - CHÍNH TRỊ
MÁC-LÊNIN
NHÓM 1
Hà Nội, 09/2021
Trang 4ĐỀ BÀI
Chương 2
1 Phân tích điều kiện ra đời của sản xuất hàng hóa? Đặc trưng và ưu thế của SX hàng
hóa? ý nghĩa nghiên cứu và vận dụng trong điều kiện nền kinh tế ở nước ta?
2 Hàng hóa là gì? Phân tích hai thuộc tính cơ bản của hàng hóa? Yếu tố nào chi phối giá
cả? Các nhân tố ảnh hưởng đến giá cả hàng hóa? Ý nghĩa n/cứu?
3 Phân tích tính hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa?
4 Lượng giá trị của hàng hóa? các nhân tố ảnh hưởng đến lượng giá trị hàng hóa?
5 Nguồn gốc, bản chất, chức năng cơ bản của tiền trong nền kinh tế thị trường tư bản chủ
nghĩa? Chức nào nào nhất thiết dùng tiền vàng? Tại sao?
6 Thị trường và vai trò, chức năng của thị trường? Ưu, khuyết tật của nền kinh tế thị
trường?
7 Các quy luật của KTTT? Quy luật nào là cơ bản của sản xuất hàng hóa? Nêu ý nghĩa n/
cứu?
8 Vai trò của các chủ thể chính tham gia thị trường? Liên hệ và đóng vai là một trong các
chủ thể ấy để thể hiện mục tiêu và hành vi của mình trong nền kinh tế thị trường là gì?
4 Giá trị thặng dư là gì? Phân tích các phương pháp sản xuất giá trị thặng dư trong nền
kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa?
5 Tư bản bất biến, tư bản khả biến là gì? Phân tích vai trò của các bộ phận tư bản này
trong việc tạo ra giá trị thặng dư?
6 Tư bản cố định, tư bản lưu động là gì? Phân tích cơ sở và ý nghĩa của việc phân chia tư
bản cố định, tư bản lưu động trong nền kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa?
7 Tích lũy tư bản là gì? Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến quy mô tích lũy? Liên hệ và
vận dụng trong thực tiễn sản xuất? Có những quy luật nào của tích lũy tư bản? kể têncác quy luật đó?
8 Lợi nhuận là gì? Phân tích quan hệ giữa lợi nhuận và giá trị thặng dư trong nền kinh tế
thị trường?
9 Lợi tức là gì? Phân tích những đặc điểm của tư bản cho vay trong nền kinh tế thị trường
10 Chu chuyển tư bản là gì? Phân tích ý nghĩa của việc tăng nhanh tốc độ chu chuyển tư
bản đối với phát triển kinh tế - xã hội ?
11 Lợi nhuận thương nghiệp? Vai trò của tư bản thương nghiệp trong nền kinh tế thị
trường
Trang 512 Có các hình thức tư bản nào? Có mấy hình thái biểu hiện của giá trị thặng dư? Ý nghĩa
của việc nghiên cứu phạm trù lợi nhuận?
Chương 4
1 Nêu các nguyên nhân hình thành chủ nghĩa tư bản độc quyền? Có mấy đặc điểm cơ bản
của CNTBĐQ? Biểu hiện mới của các đặc điểm kinh tế hiện nay là gì?
2 Phân tích các công cụ chủ yếu để nhà nước điều tiết nền kinh tế trong chủ nghĩa tư bản
độc quyền nhà nước?
3 Phân tích những biểu hiện của cạnh tranh trong chủ nghĩa tư bản độc quyền?
4 Độc quyền? Vì sao độc quyền có thể chi phối quá trình sản xuất và lưu thông hàng
hóa?
5 Phân tích tác động tích cực, tiêu cực của độc quyền trong nền kinh tế thị trường?
Chương 5
1 Thị trường là gì? Phân tích tính tất yếu khách quan của việc phát triển kinh tế thị trường
định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam? Những đặc trưng của KTTT định hướng xãhội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay? Vì sao phát triển kinh tế thị trường định hướng xãhội chủ nghĩa ở Việt Nam phù hợp với nguyện vọng của nhân dân ta?
2 Kinh tế thị trường là gì? Phân tích những ưu thế và khuyết tật của kinh tế thị trường?
3 Phân tích đặc trưng về quan hệ sở hữu, quan hệ quản lý và phân phối trong nền kinh tế
thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay?
4 Phân tích nội dung cơ bản của quy luật cạnh trong nền kinh tế thị trường? Tác động
tích cực và tiêu cực của cạnh tranh trong nền kinh tế thị trường?
5 Phân tích nội dung hoàn thiện thể chế về sở hữu và phát triển các thành phần kinh tế
trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay?
6 Phân tích nội dung hoàn thiện thể chế để phát triển đồng bộ các yếu tố thị trường và các
loại thị trường trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiệnnay?
7 Lợi ích kinh tế là gì? Phân tích vai trò của lợi ích kinh tế đối với các chủ thể kinh tế
-xã hội trong nền kinh tế thị trường định hướng -xã hội chủ nghĩa ở nước ta?
8 Đặc trưng và những nhân tố ảnh hưởng đến các quan hệ lợi ích kinh tế? Các quan hệ lợi
ích kinh tế chủ yếu trong nền kinh tế thị trường? Sự thống nhất và mâu thuẫn giữa cáclợi ích kinh tế? Vai trò của Nhà nước trong việc đảm bảo hài hòa các lợi ích kinh tế?
Chương 6
1 Cách mạng công nghiệp? Vai trò của cách mạng công nghiệp đối với sự phát triển?
2 Công nghiệp hóa, hiện đại hóa là gì? Tính tất yếu khách quan, đặc điểm của công
nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt nam hiện nay?
3 Phân tích nội dung cơ bản của Công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam? Nêu các mô
hình công nghiệp hóa đã từng diễn ra trong lịch sử? Bối cảnh CNH, HĐH trong điềukiện CMCN 4.0 ở Việt Nam hiện nay?
4 Phân tích những giải pháp để thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam
trong bối cảnh cách mạng công nghiệp lần thứ tư?
Trang 65 Hội nhập kinh tế quốc tế là gì? Phân tích tính tất yếu khách quan, nội dung hội nhập
kinh tế quốc tế? Tác động của Hội nhập kinh tế quốc tế đối với sự phát triển kinh tế ởVN?? Kể tên một số tổ chức kinh tế quốc tế mà Việt Nam đã tham gia trong quá trìnhhội nhập quốc tế?
6 Phân tích phương hướng về xây dựng chiến lược và lộ trình hội nhập kinh tế quốc tế ở
Hàng HóaSản phẩm của lao động Mục đích: cung cấp cho thị trường
SẢN XUẤT HÀNG HÓA là một kiểu tổ chức kinh tế mà mục đích của
những người sản xuất ra sản phẩm để trao đổi, mua bán trên thị
Trang 7Mục đích:
Giá trị, lợi
nhuận
Hoạt động SXHH vừa mang tính tư nhân vừa mang tính xã hội
SXHH hướng đến trao đổi mua bán
Đặc trưng của sản xuất hàng hóa
Thúc đẩy giao lưu kinh tế, văn hóa, khiến
xã hội phát triển
Thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển, cải tiến khoa học
kỹ thuật, tập trung
và xã hội hóa sản xuất
Khai thác, tận dụng ưu điểm, thế mạnh của
cá nhân và vùng miền
Ưu thế của sản xuất hàng hóa
và phát triển => cơ sở phát triển nền kinh tế xã hội
chủ nghĩa của Việt Nam.
Trang 82 Hàng hóa là gì? Phân tích hai
thuộc tính cơ bản của hàng hóa?
Yếu tố nào chi phối giá cả? Các nhân tố ảnh hưởng đến giá cả hàng hóa? Ý nghĩa n/ cứu?
Hàng hóa là sản phẩm của lao động, nhằm thỏa mãn nhu cầu nào đó của con người thông qua trao đổi mua bán.
Vì: Khi hàng hóa có hao phí lao động cao giá trị cao Đưa ra ngoài thị
trường thì có giá cả cao] => Quy luật cung cầu và giá trị tiền tệ.
Ý nghĩa của việc nghiên cứu:
Giải thích cho sự lên xuống của giá cả [cầu >cung giá cả cao và ngược lại] và hiện tượng xuống của giá cả [hàng hóa bình thường thì giá cả thấp, cầu thấp cung cao cũng ảnh hưởng đến giá trị] và ảnh hưởng đến lạm phát [giá trị đồng tiền thấp]
2 Phân tích tính hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa?
Mang lại giá trị trao đổi
Giá trị
Hao phí lao động đưuọc kết tinh trong hàng hóa
phạm trù lịch sử biểu hiện thuộc tính xã hội của hàng hóa
Trang 9- Tạo ra giá trị sử dụng của hàng hóa - Tạo ra giá trị của hàng hóa.
- Mang tính tư nhân - Mang tính xã hội
Đây là 2 mặt trong quá trình sản xuất, trong
cùng một hàng hóa chứ không tách biệt nhau mà
quan hệ chặt chẽ với nhau trong quá trình sản
xuất
Trong nền sản xuất hàng hóa lao động tư nhân
và lao động xã hội có sự thống nhất [trong quá
trình sản xuất] và cũng mâu thuẫn với nhau [hàng hóa tạo ra có thể không phù hợp với xã hội/hao phí lao động cá nhân có thể cao hoặc thấp hơn hao phí lao động xã hội có thể chấp nhậnđược]
4 Lượng giá trị của hàng hóa? các nhân tố ảnh hưởng đến lượng giá trị hàng hóa?
Khái niệm
Lượng giá trị hàng hóa là lượng thời gian hao phí lao động xã hội cần
thiết để sản xuất ra đơn vị hàng hóa đó
Lượng giá trị
Lượng[thời gian]
Chất[chất xám]
Trang 10 Như vậy, trong bất kỳ hàng hóa nào cũng chịu sự
5 Nguồn gốc, bản chất, chức năng cơ bản của tiền trong nền kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa? Chức năng nào nhất thiết dùng tiền vàng? Tại sao?
Nguồn gốc:
Tiền là kết quả của quá trình phát triển lâu dài của sản xuất và trao đổi hàng hóa
Là sản phẩm của sự phát triển các hình thái giá trị từ thấp đến cao
Bản chất của tiền tệ:
Tiền tệ là hàng hóa đặc biệt được tách ra làm vật ngang giá chung cho tất cả hàng hóa,
nó thể hiện lao động xã hội và biểu hiện quan hệ giữa những người sản xuất hàng hóa
Chức năng của tiền:
Các nhân tố ảnh hưởng tới lượng giá trị
Năng suất lao động
Cường
độ lao động
Mức độ phức tạp của lao động
Là mức hao phí SLĐ trong một đơn vị thời gian
Cường độ lao động tăng tổng giá trị HH sản xuất tăng lượng giá trị không thay đổi
là bội số của lao động giản đơn
lao động giản đơn làm đơn
vị tính
Trang 11Chức năng nhất thiết dùng tiền vàng:
6 Thị trường và vai trò, chức năng của thị trường? Ưu, khuyết tật của nền kinh tế thị trường?
Khái niệm thị trường:
THỊ TRƯỜNG là tổng thể các mối quan hệ kinh tế, các yếu tố kinh tế được vận động
theo quy luật của thị trường
Chức năng chủ yếu của thị trường:
Chức năng của tiền
Thước đo giá
trị
Phương tiện lưu thông
Phương tiện cất trữ
Phương tiện thanh toán
Tiền tệ thế giới
Chức năng là thước đo
giá trị
Chức năng là phương tiện lưu thông
Chức năng là tiền
tệ thế giới
nơi quan trọng để đánh giá, kiểm định năng lực của các chủ thể kinh tế
thành tố gắn kết nền kinh tế thành 1 chỉnh thể
vừa là điều kiện, vừa là môi trường cho sản xuất phát triển
Vai trò của thị trường
Trang 127 Các quy luật của kinh tế thị trường? Quy luật nào là cơ bản của sản xuất hàng hóa? Nêu ý nghĩa nghiên cứu?
Khái niệm:
Chức năng chủ yếu của thị trường
Thừa nhận giá trị và giá trị sử dụng của hàng hóa khi sản phẩm được tiêu thụ
Thừa nhận công dụng (tính có ích) của hàng
hóa
Thực hiện giá trị của hàng hóa
người mua và người bán thực hiện được mục đích
Phát huy
tốt nhất
tiềm năng
Tạo ra các phương thức phù hợp
Tạo ra các phương thức phù hợp
Tạo ra động lực mạnh mẽ
Tạo ra động lực mạnh mẽ
Ưu thế
Ưu thế
Cạn kiệt tài nguyên
Cạn kiệt tài nguyên
Phân hóa xã hội
Phân hóa xã hội
Rủi ro, khủng hoảng
Rủi ro, khủng hoảng
Khuyết tật
Khuyết tật
Trang 13 Nền kinh tế thị trường là nền kinh tế vận hành theo cơ chế thị trường
Đó là nền kinh tế hàng hóa phát triển ở trình độ cao, ở đó mọi quan hệ sản xuất và trao đổi đều được thông qua thị trường, chịu sự tác động, điều tiết của các quy luật hoạt động trên thị trường
Nội dung: Quy luật lưu thông tiền tệ là quy luật quy định số lượng tiền cần cho lưu
thông hàng hóa ở mỗi thời kỳ nhất định
b) Quy luật giá trị:
Nội dung:
- Quy luật giá trị là quy luật kinh tế cơ bản của sản xuất và trao đổi hàng hoá Ở đâu có sản xuất và trao đổi hàng hoá thì ở đó có quy luật giá trị hoạt động và tác động, chi phối
- Là quy luật chi phối cơ chế thị trường và các quy luật kinh tế khác
Quy luật giá trị yêu cầu việc sản xuất và trao đổi hàng hóa phải dựa trên cơ sở hao phí lao động xã hội cần thiết
+ Trong sản xuất: Hướng người sản xuất
giảm hao phí lao động cá biệt bằng hoặc
thấp hơn mức hao phí lao động xã hội cần
thiết
+ Trong trao đổi: theo nguyên tắc ngang
giá (cơ sở là giá trị xã hội)
Vai trò:
- Điều tiết sản xuất và lưu thông hàng hóa
thông qua sự biến động của giá cả thị
trường
- Kích thích cải tiến kỹ thuật, hợp lý hóa
sản xuất, tăng năng suất lao động, hạ giá
thành sản phẩm
- Phân hóa những người sản xuất thành
giàu nghèo
c) Quy luật cung cầu:
Nội dung: Quy luật cung cầu là quy luật kinh tế điều tiết quan hệ giữa cung và cầu hàng
hóa trên thị trường => đòi hỏi cung – cầu phải thống nhất (nếu không thống nhất sẽ xuất hiện các nhân tố điều chỉnh)
Vai trò:
- Điều tiết quan hệ giữa sản xuất và lưu thông hang hóa
- Làm biến đổi cơ cấu và dung lượng thị trường
- Quyết định giá cả thị trường
d) Quy luật cạnh tranh:
Nội dung:
- Cạnh tranh là sự ganh đua giữa những chủ thể kinh tế với nhau nhằm có được những
ưu thế về sản xuất cũng như tiêu thụ và thông qua đó thu được lợi ích tối đa
Quy luật cung cầu
Quy luật cung cầu
Quy luật lưu thông tiền tệ
Quy luật lưu thông tiền tệ
Quy luật cạnh tranh
Quy luật cạnh tranh
Quy luật giá trị
Quy luật giá trị
Quy luật của kinh tế thị trường
Quy luật của kinh tế thị trường
Trang 14- Quy luật cạnh tranh là quy luật kinh tế điều tiết một cách khách quan mối quan hệ ganhđua kinh tế giữa những chủ thể kinh tế trong sản xuất và trao đổi hàng hóa
Vai trò :
- Thúc đẩy sự tiến bộ của khoa học công nghệ, lực lượng sản xuất…
- Buộc người sản xuất phải năng động, nhạy bén…
- Phân hóa người sản xuất, gây rối, phá hoại thị trường
VÌ:
- Ở đâu có sản xuất và trao đổi hàng hoá thì ở đó có quy luật giá trị hoạt động và tác động, chi phối
- Là quy luật chi phối cơ chế thị trường và các quy luật kinh tế khác
- Quy luật giá trị yêu cầu việc sản xuất và trao đổi hàng hóa phải dựa trên cơ sở hao phí lao động xã hội cần thiết
+ Trong sản xuất: Hướng người sản xuất giảm hao phí lao động cá biệt bằng hoặc thấp hơn mức hao phí lao động xã hội cần thiết
+ Trong trao đổi: theo nguyên tắc ngang giá (cơ sở là giá trị xã hội)
- Tác động của quy luật giá trị:
+ Điều tiết sản xuất và lưu thông hàng hóa thông qua sự biến động của giá cả thị trường
+ Kích thích cải tiến kỹ thuật, hợp lý hóa sản xuất, tăng năng suất lao động, hạ giá thành sản phẩm
+ Phân hóa những người sản xuất thành giàu nghèo
- Nghiên cứu vấn đề này trong nền kinh tế thị trường giúp điều tiết sản xuất và lưu thông hàng hóa sao cho phù hợp với những điều kiện kinh tế xã hội hiện nay của Việt Nam
- Để có thể cân bằng thị trường và nắm bắt thị trường
- Thúc đẩy cải tiến kỹ thuật, hợp lý hoá sản xuất, tăng năng suất lao động,…
- Làm cho lực lượng sản xuất xã hội phát triển
- Điều tiết sản xuất và lưu thông hàng hoá trên thị trường Tức là điều khiển, phân bổ cácyếu tố sản xuất giữa các ngành kinh tế, các lĩnh vực sản xuất khác nhau
Trang 158 Vai trò của các chủ thể chính tham gia thị trường?
Chương 3
1 Công thức chung của tư bản là gì? Phân tích mâu thuẫn của công thức chung tư bản và cách giải quyết?
Công thức chung của tư bản:
Chủ thể chính tham gia thị trường
Người
sản
xuất
Người tiêu dùng
Các chủ thể trung gian
Nhà nước
xã hội
những người mua hàng hóa, dịch vụ
Sức mua của người tiêu dùng là yếu
tố quyết định
sự thành bại của người sản xuất
có vai trò quan trọng trong định hướng sản xuất
làm cho thị trường trở nên sống động linh hoạt
làm tăng
sự kết nối giữa sản xuất và tiêu dùng
Định hướng sự phát triển 1
số quan hệ kinh tế
Thiết lập thể chế, môi trường pháp luật
Đảm bảo tính công bằng, thúc đẩy cạnh tranh bình đẳng khuyết tật
T – H – T’ – H’ – T” – ….
Trong đó: T’ = T + ∆t
Trang 16Mâu thuẫn của công thức chung:
Trường hợp trao đổi ngang giá.
- Hàng hóa được trao đổi ngang giá, thì chỉ có sự thay đổi hình thái của giá trị
- Giá trị nằm trong tay mỗi bên tham gia trao đổi trước sau vẫn không thay đổi
Trường hợp trao đổi không ngang giá:
- Nếu người bán bán giá thấp hơn => không có giá trị tăng thêm không có lợi nhuận
- Nếu người bán bán giá cao hơn=> người bán có lợi, người mua bị thiệt không tạo
ra giá trị thặng dư
Mà trong kinh tế, người mua cũng là người bán => Không tạo ra lợi nhuận
Trường hợp ở ngoài lưu thông
-Nếu ở ngoài lưu thông, thì hàng hóa không thể tạo nên giá trị của nó => không tạo ragiá trị không có giá trị tăng thêm
Dù ở trong hay ở ngoài lưu thông, trao đổi ngang giá hay không ngang giá thì cũng
sẽ không tạo ra giá trị thặng dư.
Cách giải quyết:
Vậy tư bản cần phải mua một hàng hóa đặc biệt – Sức lao động.
Giá trị thặng dư sinh ra từ việc sản xuất đặc biệt, khi tư bản mua sức lao động và
tư liệu sản xuất để tạo ra sản phẩm, rồi đem sản phẩm đó vào thị trường => tạo
ra giá trị thặng dư.
=> Vậy tư bản không thể xuất hiện tư lưu thông, cũng không xuất hiện ngoài lưu thông mà phải xuất hiện trong lưu thông đồng thời không xuất hiện trong lưu thông.
2. Điều kiện để sức lao động trở thành hàng hóa? Phân tích thuộc tính của hàng hóa sức lao động?
SỨC LAO ĐỘNG là toàn bộ thể lực và trí lực của con người được sử dụng trong quá trình sản xuất.
Trang 17Sự giống và khác nhau giữa hàng hóa thông thường và hàng hóa sức lao động:
- Giống: Đều có hai thuộc tính: Giá trị sử dụng và giá trị.
- Khác:
Hàng hóa thông thường Hàng hóa sức lao động
Hàng hóa thông thường khi đi vào tiêu dùng
sẽ biến mất
Hàng hóa sức lao động khi đi vào tiêu dùng sẽkhông biến mất mà còn tạo ra lượng giá trị ln hơn chính là giá trị thặng dư
Hàng hóa sức lao động mang giá trị tinh thần ,nhau cầu, sức khỏe => không thể sử dụng không thời hạn
Điều kiện ra đời
Người có sức lao động phải được tự do về
thân thể
Người lao động không có, có rất ít tư liệu sản
xuất để tạo ra tư liệu sinh hoạt
THUỘC TÍNH CỦA HÀNG HÓA
toàn bộ thể lực Toàn bộ trí lực
Trang 183 Nguồn gốc và bản chất của giá trị thặng dư? Ý nghĩa nghiên cứu phạm trù giá trị thặng dư
Nguồn gốc
- Chỉ khi tham gia vào thị trường mới tạo ra giá trị thặng dư
- Tiền ra đời trức khi chủ nghĩa tư bản xuất hiện, đáp ứng nhu cầu trao đổi hàng hóa
Nguồn gốc của giá trị thặng dư xuất phát từ TIỀN vào lưu thông, trong đó tư bản muasức lao động và tư liệu sản xuất tạo ra sản phẩm, đưa sản phẩm đó vào lưu thông, sinh lời, phần lời này thuộc về tư bản
- Nền sản xuất hàng hóa thể hiện qua hai hình thức:
+ Lưu thông hàng hóa giản đơn: H – T – H
Mục đích là giá trị sử dụng – thể hiện sự độc lập về kinh tế, sở hữu sản phẩm
+ Lưu thông hàng hóa tư bản: T – H – T’
Mục địch là sự lớn lên của giá trị
=> Giá trị thặng dư là bộ phận giá trị mới dôi ra ngoài giá trị sức lao động do người
bán sức lao động tạo ra và thuộc về tư bản.
Bản chất
a) Quá trình sản xuất ra giá trị thặng dư
- Quá trình sản xuất giá trị thặng dư là quá trình tạo ra lượng giá trị bằng với giá trị
sức lao động của người công nhân và kèm
theo lượng giá trị mới.
– Đặc trưng của quá trình sản xuất ra giá
trị thặng dư:
+ Công nhân làm việc dưới sự kiếm soát
của tư bản
+ Sản phẩm sản xuất ra thuộc về tư bản
b) Tỷ suất và khối lượng giá trị thặng dư
- Tỷ suất giá trị thặng dư
* Khái niệm
Tỷ suất giá trị thặng dư là tỷ lệ phần trăm giữa giá trị thặng dư và tư bản khả biến
Công thức:
Bản chất của giá trị thặng dư
Trang 19Hoặc m ' x 100%
(t’: Thời gian lao động thặng dư; t: Thời gian lao động tất yếu)
- Khối lượng giá trị thặng dư
Khái niệm: Tỷ suất giá trị thặng dư là lượng giá trị thặng dư bằng tiền mà nhà tư bảnthu được
Công thức:
- Diễn ra trong mối quan hệ người mua và người bán hàng hóa sức lao động
- GTTD mang bản chất kinh tế xã hội là quan hệ giai cấp
- Mục đích của sản xuất TBCN không phải là giá trị sử dụng mà là giá trị
Ý nghĩa:
- Làm rõ thực chất sự bóc lột tư bản chủ nghĩa
- Là cội nguồn của việc đối lập kinh tế giữa giai cấp tư sản và giai cấp vô sản,
- Cơ sở vũ trang của giai cấp vô sản và lý luận cách mạng sắc bén trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa tư bản
4 Giá trị thặng dư là gì? Phân tích các phương pháp sản xuất giá trị thặng dư trong nền kinh
tế thị trường tư bản chủ nghĩa?
Khái niệm giá trị thặng dư
Giá trị thặng dư là bộ phận giá trị mới dôi ra ngoài giá trị sức lao động do người bán sức lao động tạo ra và thuộc về tư bản.
Phương pháp sản xuất giá trị thặng dư: có 2 phương pháp.
Sản xuất giá trị thặng dư tuyệt đối Sản xuất giá trị thặng dư tương đối
+ Kéo dài ngày lao động để thu lợi nhuận
[ví dụ: giờ lao động là 4 giờ Kéo lên 5 đến
6 giờ]
=>Phương pháp này không được lâu dài vì
sức lao động là hàng hóa đặc biệt có tinh thần,
nhu cầu…
+ Kéo dài thời gian lao động, không tăng
lương dẫn đến sự phản kháng của công
nhân
+ Chỉ áp dụng trong giai đoạn đầu tiên của tư
+ Rút ngắn thời gian lao động tất yếu, kéo dài thời gian lao động xã hội
=>Phương pháp này giúp cho toàn bộ tư bản được hưởng lại nhuận
+ Để thực hiện phương pháp này, tư bản phải cải tiến khoa học kỹ thuật tăng cường độ lao động của công nhân cũng như tư liệu sản xuất
+ Áp dụng vào giai đoạn sau của tư bản khi