CHƯƠNG V: SÓNG ÁNH SÁNG

o Lăng kính P: là bộ phận chính của máy quang phổ nhằm tán sắc ánh sáng trắng thành các dải màu biến thiên liên tục từ đỏ đến tím.. A: Chùm sáng màu đỏ bị lệch nhiều nhất C: Chùm sáng m

Trang 1

Gv: Nguyễn Hồng Khánh - HKP

HP 1

CHƯƠNG V: SÓNG ÁNH SÁNG BÀI 1: HIỆN TƯỢNG TÁN SẮC ÁNH SÁNG - CÁC LOẠI QUANG PHỔ

I LÝ THUYẾT

1 HIỆN TƯỢNG TÁN SẮC ÁNH SÁNG

Thí nghiệm: Chiếu tia sáng trắng qua lăng kính, phía sau lăng kính ta đặt

màn hứng M Trên M ta quan sát được dải màu biến thiên liên tục từ đỏ

đến tím

Kết luận: Hiện tượng tán sắc ánh sáng là hiện tượng mà khi một chùm

sáng khi đi qua lăng kính thì nó bị phân tích thành nhiều ánh sáng đơn sắc

khác nhau

*Ánh sáng đơn sắc là ánh sáng khi đi qua lăng kính chỉ bị lệch mà

không bị tán sắC:

*Ánh sáng đa sắc là ánh sáng gồm hai ánh sáng đơn sắc trở lên

Thí nghiệm về hiện tượng tán sắc ánh sáng

- Ánh sáng đơn sắc là ánh sáng có một tần số nhất định và không bị tán sắc khi truyền qua lăng kính

- Ánh sáng trắng là hỗn hợp của nhiều ánh sáng đơn sắc có màu biến thiên liên tục từ đỏ đến tím ( 0,76m >  > 0,38 m )

- Chiết suất của các chất trong suốt biến thiên theo tần số của ánh sáng đơn sắc và tăng dần từ đỏ đến tím

2 GIẢI THÍCH VỀ HIỆN TƯỢNG TÁN SẮC ÁNH SÁNG

Hiện tượng tán sắc ánh sáng được giải thích như sau:

- Ánh sáng trắng là hỗn hợp của nhiều ánh sáng đơn sắc khác nhau, có màu liên tục từ đỏ đến tím

- Chiết suất của thủy tinh ( và của mọi môi trường trong suốt khác) có giá trị khác nhau đối với ánh sáng đơn sắc có màu khác nhau, giá trị nhỏ nhất đối với ánh sáng đỏ và lớn nhất đối với ánh sáng tím Mặc khác, ta đã biết góc lệch của một tia sáng đơn sắc khúc xạ qua lăng kính phụ thuộc vào chiết suốt của lăng kính: chiết suốt lăng kính càng lớn thì góc lệch càng lớn Vì vậy sau khi khúc xạ qua lăng kính, bị lệch các góc khác nhau , trở thành tách rời nhau Kết quả là, chùm sáng trắng ló ra khỏi lăng kính bị trải rộng ra thành nhiều chùm đơn sắc , tạo thành quang phổ của ánh sáng trắng mà ta quan sát được trên màn

3 ỨNG DỤNG CỦA TÁN SẮC ÁNH SÁNG

- Ứng dụng trong máy quang phổ để phân tích chùm sáng đa sắc, do vật phát ra thành các thành phần đơn sắc

- Giải thích về nhiều hiện tượng quang học trong khí quyển, như cầu vồng…

4 MÁY QUANG PHỔ:

Máy quang phổ cấu tạo gồm ba bộ phận

o Bộ phận thứ nhất là ống truẩn trực, ống chuẩn trực là một cái ống

một đầu là một thấy kính hội tụ L1, đầy kia là khe hẹp có lỗ ánh sáng đi

qua nằm tại tiêu điểm vật của thấu kính hội tụ có tác dụng tạo ra các

chùm sáng song song đến lăng kính

o Lăng kính P: là bộ phận chính của máy quang phổ nhằm tán sắc ánh

sáng trắng thành các dải màu biến thiên liên tục từ đỏ đến tím

o Màn M hay gọi là buồng ảnh dùng để hứng ảnh trên màn

- Nguyên tắc hoạt động dựa trên hiện tượng tán sắc ánh sáng

Do các chất rắn, lỏng, khí có áp suất lớn phát

ra khi bị nụng nóng

Quang phổ liên tục của các chất khác nhau ở cùng một nhiệt độ thì hoàn toàn giống nhau

và chỉ phụ thuộc vào nhiệt độ của chúng

Dùng để đo nhiệt độ các vật có nhiệt độ cao, ở xa, như các ngôi sao

Trang 2

Giáo Dục Hồng Phúc - Nới Khởi Đầu Ước Mơ!

HP 2 Quang phổ

vạch phát xạ

Là một hệ thống những vạch sáng riêng lẻ, ngăn cách nhau bởi nhưng khoảng tối

Quang phổ vạch do chất khí ở áp suất thấp phát ra khi bị kích thích bằng nhiệt hay điện

Quang phổ vạch của các nguyên tố khác nhau thì rất khác nhau về số lượng vạch, về vị trí và

độ sáng tỉ đối của các vạch Mỗi nguyên tố hóa học có một quang phổ vach đặc trưng

Dùng để nhận biết, phân tích định lượng và định tính thành phần hóa học của các chất

- Để thu được quang phổ hấp thụ thì điều kiện nhiệt độ của nguồn phải thấp hơn nhiệt độ của quang phổ liên tục

- Trong cùng một điều kiện về nhiệt độ và áp suất , Nguyên tố có thể phát ra quang phổ phát

xạ màu gì thì hấp thụ màu đó

Dùng để nhận biết, phân tích định lượng và định tính thành phần hóa học của các chất

***Hiện tượng đảo vạch quang phổ:

Hiện tượng mà vạch sáng của quang phổ phát xạ, trở thành vạch tối của quang phổ hấp thụ hoặc ngược lại gọi là hiện tượng đảo vạch quang phổ

II BÀI TẬP THỰC HÀNH

Câu 1: Chọn câu đúng khi nói về hiện tượng tán sắc ánh sáng

A: Chùm sáng màu đỏ bị lệch nhiều nhất C: Chùm sáng màu đỏ bị lệch ít nhất

B: Chùm sáng màu tím bị lệch ít nhất D: Chùm sáng màu đỏ và màu tím đều không bị lệch

Câu 2: Chọn câu đúng

A: Sự tần số ánh sáng là sự lệch phương của tia sáng khi đi qua lăng kính

B: Chiếu một chùm sáng trắng qua lăng kính sẽ chỉ có 7 tia đơn sắc có các màu: đỏ, da cam, vàng, lục, lam, chàm, tím ló ra khỏi

lăng kính

C: Hiện tượng tán sắc xảy ra ở mặt phân cách hai môi trường chiết quang khác nhau

D:Hiện tượng tán sắc ánh sáng chỉ xảy ra khi chùm ánh sáng đi qua lăng kính

Câu 3: Chiết suất của thủy tinh đối với các ánh sáng đơn sắc đỏ, vàng, tím lần lượt là nd, nv, nt Chọn sắp xếp đúng?

A: nd < nt < nv B: nt < nd < nv C: nd < nv < nt D: nt < nv < nd

Câu 4: Chọn phát biểu sai khi nói về ánh sáng đơn sắc

A: Ánh sáng đơn sắc là ánh sáng có màu sắc xác định trong mọi môi trường

B:Ánh sáng đơn sắc là ánh sáng có tần số xác định trong mọi môi trường

C: Ánh sáng đơn sắc là ánh sáng không bị tán sắc

D: Ánh sáng đơn sắc là ánh sáng có bước sóng xác định trong mọi môi trường

Câu 5: Chọn câu sai

A: Mỗi ánh sáng đơn sắc có một bước sóng và tần số xác định

B:Chiết suất của chất làm lăng kính đối với ánh sáng đơn sắc có bước sóng càng ngắn thì càng lớn

C: Mỗi ánh sáng đơn sắc có một màu sắc và tần số nhất định

D: Tốc độ truyền của các ánh đơn sắc khác nhau trong cùng một môi trường thì khác nhau

Câu 6: Chọn câu sai Sự phân tích chùm ánh sáng trắng đi qua lăng kính thành các tia sáng màu là do

A: Vận tốc của các tia màu trong lăng kính khác nhau B: Năng lượng của các tia màu khác nhau

C: Tần số sóng của các tia màu khác nhau D: Bước sóng của các tia màu khác nhau

Câu 7: Trong môi trường có chiết suất n, bước sóng của ánh sáng đơn sắc thay đổi so với trong chân không như thế nào?

C: Tia X là sóng điện từ có bước sóng nhỏ hơn bước sóng của tia tử ngoại

D: Tia X có thể xuyên qua tất cả mọi vật

Câu 9: Phát biểu nào sau đây về tia tử ngoại là không đúng?

Trang 3

HP 3 A: có thể dùng để chữa bệnh ung thư nông

B: tác dụng lên kính ảnh

C: có tác dụng sinh học: diệt khuẩn, hủy diệt tế bào

D có khả năng làm ion hóa không khí và làm phát quang một số chất

Câu 10: Phát biểu nào sau đây về tia hồng ngoại là không đúng?

A: Tia hồng ngoại do các vật nung nóng phát ra

B: Tia hồng ngoại làm phát quang một số chất khí

C: Tác dụng nổi bật nhất của tia hồng ngoại là tác dụng nhiệt

D: Tia hồng ngoại có tần số nhỏ hơn 4 1014

Hz

A: Những vật bị nung nóng đến nhiệt độ trên 30000

C phát ra tia tử ngoại rất mạnh

B: Tia tử ngoại có tác dụng đâm xuyên mạnh qua thủy tinh

C: Tia tử ngoại là bức xạ điện từ có bước sóng dài hơn bước sóng của tia Rơnghen

D: Tia tử ngoại có tác dụng nhiệt

Câu 12: Chiết suất của một môi trường phụ thuộc vào

A: cường độ ánh sáng B: bước sóng ánh sáng C: năng lượng ánh sáng D: tần số của ánh sáng

Câu 13: Một ánh sáng đơn sắc có tần số f = 4.1014(Hz) Biết rằng bước sóng của nó trong nước là 0,5(m) Vận tốc của tia sáng này trong nước là:

Câu 16: Chọn câu sai Ánh sáng đơn sắc là ánh sáng

A: có một bước sóng xác định B: có một tần số xác định

C: có một chu kỳ xác định D: có một màu sắc xác định

Câu 17: Chọn câu trả lời sai Ánh sáng đơn sắc là ánh sáng

A:Có một mầu xác định

B: Không bị tán sắc khi đi qua lăng kính

C: Có vận tốc không đổi khi truyền từ môi trường này sang môi trường kia

D: Bị khúc xạ qua lăng kính

Câu 18: Phát biểu nào sau đây là sai:

A: Ánh sáng đơn sắc là ánh sáng không bị tán sắc khi đi qua lăng kính

B: Chiết suất của môi trường trong suốt đối với ánh sáng đơn sắc khác nhau là khác nhau

C: Hiện tượng tán sắc ánh sáng là hiện tượng chùm sáng trắng khi qua lăng kính bị tách thành nhiều chùm ánh sáng đơn sắc

khác nhau

D: Ánh sáng trắng là tập hợp gồm 7 ánh sáng đơn sắc khác nhau: đỏ, cam, vàng, lục, lam, chàm, tím

Câu 19: Chiếu tia sáng màu đỏ có bước sóng 660nm từ chân không sang thuỷ tinh có chiết suất n =1,5.Khi tia sáng truyền trong thuỷ tinh có màu và bước sóng là:

Câu 20: Ánh sáng không có tính chất sau:

A: Có truyền trong chân không B: Có thể truyền trong môi trường vật chất

Câu 21: Một bức xạ đơn sắc có tần số f = 4.1014 Hz Bước sóng của nó trong thuỷ tinh là bao nhiêu? Biết chiết suất của thuỷ tinh đối với bức xạ trên là 1,5

Câu 22: Ánh sáng không có tính chất sau đây:

A: Luôn truyền với vận tốc 3.108m/s B: Có thể truyền trong môi trường vật chất

C: Có thể truyền trong chân không D: Có mang năng lượng

Câu 23: Khi ánh sáng truyền từ nước ra không khí thì

A: vận tốc và bước sóng ánh sáng giảm B: vận tốc và tần số ánh sáng tăng

C: vận tốc và bước sóng ánh sáng tăng D: bước sóng và tần số ánh sáng không đổi

Vận tốc của các tia màu trong lăng kính khác nhau B: Năng lượng của các tia màu khác nhau

C: Tần số sóng của các tia màu khác nhau D: Bước sóng của các tia màu khác nhau

Câu 24: Trong môi trường có chiết suất n, bước sóng của ánh sáng đơn sắc thay đổi so với trong chân không như thế nào?

A: Giảm n2 lần B: Giảm n lần C: Tăng n lần D: Không đổi

Trang 4

HP 4 A: Tia X do các vật bị nung nóng ở nhiệt độ cao phát ra

B: Tia X có thể phát ra từ các đèn điện

C: Tia X là sóng điện từ có bước sóng nhỏ hơn bước sóng của tia tử ngoại

D: Tia X có thể xuyên qua tất cả mọi vật

Câu 26: Phát biểu nào sau đây về tia tử ngoại là không đúng?

A: có thể dùng để chữa bệnh ung thư nông

B: tác dụng lên kính ảnh

C: có tác dụng sinh học: diệt khuẩn, hủy diệt tế bào

D có khả năng làm ion hóa không khí và làm phát quang một số chất

Câu 27: Phát biểu nào sau đây về tia hồng ngoại là không đúng?

A: Tia hồng ngoại do các vật nung nóng phát ra

B: Tia hồng ngoại làm phát quang một số chất khí

C: Tác dụng nổi bật nhất của tia hồng ngoại là tác dụng nhiệt

D: Tia hồng ngoại có tần số nhỏ hơn 4 1014

Hz

A: Những vật bị nung nóng đến nhiệt độ trên 30000

C phát ra tia tử ngoại rất mạnh

B: Tia tử ngoại có tác dụng đâm xuyên mạnh qua thủy tinh

C: Tia tử ngoại là bức xạ điện từ có bước sóng dài hơn bước sóng của tia Rơnghen

D: Tia tử ngoại có tác dụng nhiệt

Câu 29: Phát biểu nào sau đây là đúng khi nói về chiết suất của một môi trường ?

A: Chiết suất của một môi trường trong suốt nhất định với mọi ánh sáng đơn sắc là như nhau

B: Với bước sóng ánh sáng chiếu qua môi trường trong suốt càng dài thì chiết suất của môi trường càng lớn

C: Chiết suất của một môi trường trong suốt nhất định với mỗi ánh sáng đơn sắc khác nhau là khác nhau

D: Chiết suất của các môi trường trong suốt khác nhau đối với một loại ánh sáng nhất định thì có giá trị như nhau

Câu 30: Cho các loại ánh sáng sau:

I Ánh sáng trắng II Ánh sáng đỏ III Ánh sáng vàng IV Ánh sáng tím

Ánh sáng nào khi chiếu vào máy quang phổ sẽ thu được quang phổ liên tục ?

Câu 31: Phát biểu nào sau đây là đúng khi nói về phép phân tích bằng quang phổ ?

A: Phép phân tích quang phổ là phân tích ánh sáng trắng

B: Phép phân tích quang phổ là phép phân tích thành phần cấu tạo của các chất dựa vào việc nghiên cứu quang phổ của chúng

C: Phép phân tích quang phổ là nguyên tắc dùng để xác định nhiệt độ của các chất

D: A, B và C đều đúng

Câu 32: Điều nào sau đây là sai khi nói về quang phổ liên tục ?

A: Quang phổ liên tục do các vật rắn, lỏng hoặc khí có khối lượng riêng lớn khi bị nung nóng phát ra

B: Quang phổ liên tục là những vạch màu riêng biệt hiện trên một nền tối

C: Quang phổ liên tục phụ thuộc vào nhiệt độ của nguồn sáng

D: Quang phổ liên tục không phụ thuộc vào thành phần cấu tạo của nguồn sáng

Câu 33: Phát biểu nào sau đây là đúng khi nói về quang phổ vạch hấp thụ ?

A: Quang phổ của Mặt Trời mà ta thu được trên Trái Đất là quang phổ vạch hấp thụ

B: Quang phổ vạch hấp thụ có thể do các vật rắn ở nhiệt độ cao phát sáng phát ra

C: Quang phổ vạch hấp thụ có thể do các chất lỏng ở nhiệt độ thấp phát sáng phát ra

D: A, B và C đều đúng

Câu 34: Phát biểu nào sau đây là sai khi nói về quang phổ vạch phát xạ ?

A: Quang phổ vạch phát xạ bao gồm một hệ thống những vạch màu riêng rẽ nằm trên một nền tối

B: Quang phổ vạch phát xạ bao gồm một hệ thống những dải màu biến thiên liên tục nằm trên một nền tối

C: Mỗi nguyên tố hóa học ở trạng thái khí hay hơi nóng sáng dưới áp suất thấp cho một quang phổ vạch riêng, đặc trưng cho

nguyên tố đó

D: Quang phổ vạch phát xạ của các nguyên tố khác nhau thì rất khác nhau về số lượng các vạch quang phổ, vị trí các vạch và độ

sáng tỉ đối của các vạch đó

Câu 35: Khi sóng ánh sáng truyền truyền từ một môi trường này sang một môi trường khác thì:

A: Cả tần số lẫn bước sóng đều thay đổi B: Tần số không đổi, nhưng bước sóng thay đổi.

C: Bước sóng không đổi nhưng tần số thay đổi D: Cả tần số lẫn bước sóng đều thay không đổi

Câu 36: Phát biểu nào sau đây là đúng khi nói về điều kiện để thu được quang phổ vạch hấp thụ ?

A: Nhiệt độ của đám khí hay hơi hấp thụ phải cao hơn nhiệt độ của nguồn sáng phát ra quang phổ liên tục

B: Nhiệt độ của đám khí hay hơi hấp thụ phải bằng nhiệt độ của nguồn sáng phát ra quang phổ liên tục

C: Nhiệt độ của đám khí hay hơi hấp thụ phải thấp hơn nhiệt độ của nguồn sáng phát ra quang phổ liên tục

D: Một điều kiện khác

Câu 37: Cho các loại ánh sáng sau: Những ánh sáng nào không bị tán sắc khi qua lăng kính ?

I Ánh sáng trắng II Ánh sáng đỏ III Ánh sáng vàng IV Ánh sáng tím

A: II, III, IV B: I, II, III C: I, II, III, IV D: I, II, IV

Câu 38: Khi một chùm sáng đơn sắc truyền từ không khí vào thủy tinh thì:

A: Tần số giảm, bước sóng giảm B: Tần số tăng, bước sóng giảm

C: Tần số không đổi, bước sóng giảm D: Tần số không đổi, bước sóng tăng

Trang 5

HP 5 Câu 39: Vạch quang phổ về thực chất là :

A: Aûnh thật của khe máy quang phổ tạo bởi những ánh sáng đơn sắc

B: Bức xạ đơn sắc, tách ra từ những chùm sáng phức tạp

C: Thành phần cấu tạo của mọi quang phổ

D: Những vạch sáng, tối trên các quang phổ

Câu 40: Máy quang phổ là dụng cụ dùng để :

A: Do bước sóng các vạch quang phổ

B: Tiến hành các phép phân tích quang pho

C: Quan sát và chụp quang phổ của các vật

D: Phân tích một chùm sáng phức tạp thành nhửng thành phần đơn sắc

Câu 41: Trong thí nghiệm thứ nhất của Niu - tơn, để tăng chiều dài của quang phổ ta có thể :

A: Thay lăng kính bằng một lăng kính làm bằng thuỷ tinh có chiếu suất lớn hơn

B: Thay lăng kính bằng một lăng kính to hơn

C: Đặt lăng kính ở độ lệch cực tiểu

D: Thay lăng kính bằng một lăng kính có góc chiết quang lớn hơn (A = 70o chẳng hạn)

Câu 42: Một chùm ánh sáng mặt trời hẹp rọi xuống mặt nước trong một bể bơi và tạo ở đáy bể một vệt sáng

A: Có nhiều màu dù chiếu xiên hay chiếu vuông góc

B: Có màu trắng dù chiếu xiên hay chiếu vuông góc

C: Có nhiều màu khi chiếu xiên và có màu trắng khi chiếu vuông góc

D: Không có màu dù chiếu thế nào

Câu 43: Để tạo một chùm ánh sáng trắng

A: Chỉ cầm hỗn hợp ba chùm sáng đơn sắc có màu thích hợp

B: Chỉ cần hỗn hợp hai chùm sáng đơn sắc có màu phụ nhau

C: Phải hỗn hợp bảy chùm sáng có đủ màu của cầu vòng

D: Phải hỗn hợp rất nhiều chùm sáng đơn sắc, có bước sóng biến thiên liên tục giữa hai giới hạn của phổ khả kiến Câu 44: Khi một chùm sáng đơn sắc truyền từ không khí vào thuỷ tinh thì :

A: Tần số tăng, bước sóng giảm B: Tần số không đổi, bước sóng giảm

C: Tần số giảm, bước sóng tăng D: Tần số không đổi, bước sóng tăng

Câu 45: Theo định nghĩa, ánh sáng đơn sắc là ánh sáng có :

Câu 46: Quang phổ liên tục phát ra bởi hai vật khác nhau thì :

A: Hoàn toàn khác nhau ở mọi nhiệt độ B: Giống nhau, nếu chúng có cùng nhiệt độ

C: Hoàn toàn giống nhau ở mọi nhiệt độ D: Giống nhau, nếu mỗi vật có một nhiệt độ thích hợp Câu 47: Dải sáng bảy màu thu được trong thí nghiệm thứ nhất của Niu - tơn được giải thích là do :

A: Các hạt ánh sáng bị nhiễu loạn khi truyền qua thuỷ tinh

B: Lăng kính làm lệch chùm sáng về phía đáy nên đã làm thay đổi màu sắc của nó

C: Thuỷ tinh đã nhuộm màu cho ánh sáng

D: Lăng kính đã tách riêng bảy chùm sáng bảy màu có sẵn trong chùm ánh sáng mặt trời

Câu 48: Phát biểu nào sau đây là đúng khi nĩi về ánh sáng đơn sắc :

A: Ứng với mỗi ánh sáng đơn sắc, bước sĩng khơng phụ thuộc vào chiết suất của mơi trường ánh sáng truyền qua

B: Chiết suất của mơi trường trong suốt phụ thuộc vào tần số của sĩng ánh sáng đơn sắc

C: Các sĩng ánh sáng đơn sắc cĩ phương dao động trùng với phương với phương truyền ánh sáng

D: Chiết suất của mơi trường trong suốt đối với ánh sáng đỏ thì lớn nhất và đối với ánh sáng tím thì nhỏ nhất

Câu 49: Chọn câu sai:

A: Ánh sáng đơn sắc là ánh sáng luơn bị tán sắc khi đi qua lăng kính

B: Trong cùng một mơi trường trong suốt, vận tốc sĩng ánh sáng màu đỏ lớn hơn ánh sáng màu tím

C: Vận tốc của sĩng ánh sáng đơn sắc phụ thuộc vào mơi trường truyền sĩng

D: Bước sĩng của ánh sáng đơn sắc phụ thuộc vào vận tốc truyền của sĩng đơn sắc

Câu 50: Trường hợp nào liên quan đến hiện tượng tán sắc ánh sáng sau đây :

A: Màu sắc trên mặt đĩa CD khi cĩ ánh sáng chiếu vào

B: Màu sắc của ánh sáng trắng sau khi chiếu qua lăng kính

C: Màu sắc của váng dầu trên mặt nước

D: Màu sắc trên bĩng bĩng xà phịng dưới ánh sáng mặt trời

Câu 51: Phát biếu nào dưới đây là sai :

A: Hiện tượng tán sắc ánh sáng là hiện tượng chùm sáng trắng khi qua lăng bị tách ra thành nhiều chùm sáng cĩ màu sắc khác nhau B: Ánh sáng đơn sắc là ánh sáng khơng bị tán sắc khi đi qua lăng kính

Trang 6

HP 6

C: Ánh sáng trắng là tập hợp gồm bảy ánh sáng đơn sắc khác nhau : đỏ, cam, vàng, lục, lam, chàm, tím

D: Chiết suất của môi trường trong suốt đối với các ánh sáng đơn sắc khác nhau là khác nhau

Câu 52: Chọn câu sai trong các câu sau :

A: Chiết suất của môi trường trong suốt đối với ánh sáng đỏ là nhỏ nhất so với các ánh sáng đơn sắc khác

B: Chiết suất của môi trường trong suốt đối với ánh sáng tím là lớn nhất so với các ánh sáng đơn sắc khác

C: Chiết suất của môi trường trong suốt có giá trị như nhau đối với tất cả các ánh sáng đơn sắc khác nhau

D: Nguyên nhân của hiện tượng tán sắc ánh sáng là sự phụ thuộc của chiết suất của môi trường trong suốt vào màu sắc ánh

sáng

Câu 53: Quang phổ vạch phát xạ là một quang phổ gồm

A: một số vạch màu riêng biệt cách nhau bằng những khoảng tối( thứ tự các vạch được xếp theo chiều từ đỏ đến tím)

B: một vạch màu nằm trên nền tối

C: các vạch từ đỏ tới tím cách nhau những khoảng tối

D: các vạch tối nằm trên nền quang phổ liên tục

Câu 54: Chọn câu sai khi nói về tính chất và ứng dụng của các loại quang phổ

A: Dựa vào quang phổ vạch hấp thụ và vạch phát xạ ta biết được thành phần cấu tạo nguồn sáng

B:Mỗi nguyên tố hoá học được đặc trưng bởi một quang phổ vạch phát xạ và một quang phổ vạch hấp thụ

C: Dựa vào quang phổ liên tục ta biết được nhiệt độ nguồn sáng

D: Dựa vào quang phổ liên tục ta biết được thành phần cấu tạo nguồn sáng

Câu 55: Quang phổ của một bóng đèn dây tóc khi nóng sáng thì sẽ

A: Sáng dần khi nhiệt độ tăng dần nhưng vẫn có đủ bảy màu

B: Các màu xuất hiện dần từ màu đỏ đến tím, không sáng hơn

C: Vừa sáng dần lên, vừa xuất hiện dần các màu đến một nhiệt độ nào đó mới đủ 7 màu

D: Hoàn toàn không thay đổi

Câu 56: Khe sáng của ống chuẩn trực của máy quang phổ được đặt tại

A: quang tâm của thấu kính hội tụ

B: tiêu điểm ảnh của thấu kính hội tụ

C: tại một điểm trên trục chính của thấu kính hội tụ

D: tiêu điểm vật của thấu kính hội tụ

Câu 57: Quang phổ liên tục được ứng dụng để

A: đo cường độ ánh sáng B: xác định thành phần cấu tạo của các vật

A: Quang phổ liên tục của một vật phụ thuộc vào bản chất của vật nóng sáng

B: Quang phổ liên tục không phụ thuộc vào nhiệt độ của vật nóng sáng

C: Quang phổ liên tục phụ thuộc vào nhiệt độ của vật nóng sáng

D: Quang phổ liên tục phụ thuộc vào nhiệt độ và bản chất của vật nóng sáng

Câu 59: Khi tăng dần nhiệt độ của khối hiđrô thì các vạch trong quang phổ của hiđrô sẽ

A: Xuất hiện theo thứ tự đỏ, lam, chàm, tím B: Xuất hiện đồng thời một lúc

C: Xuất hiện theo thứ tự đỏ, chàm, lam, tím D: Xuất hiện theo thứ tự tím, chàm, lam, đỏ

Câu 60: Quang phổ vạch hấp thụ là quang phổ gồm những vạch:

C: màu riêng biệt trên một nền tối D: tối trên nền quang phổ liên tục

Câu 61: Chọn phát biểu đúng trong các phát biểu sau:

A:Quang phổ của mặt Trời ta thu được trên trái Đất là quang phổ vạch hấp thụ

B: Mọi vật khi nung nóng đều phát ra tia tử ngoại

C:Quang phổ của mặt Trời ta thu được trên trái Đất là quang phổ vạch phát xạ

D: Quang phổ của mặt Trời ta thu được trên trái Đất là quang phổ liên tục

Câu 62: Tìm phát biểu sai về đặc điểm quang phổ vạch của các nguyên tố hóa học khác nhau

A: Khác nhau về số lượng vạch B: Khác nhau về màu sắc các vạch

C: Khác nhau về độ sáng tỉ đối giữa các vạch D: Khác nhau về bề rộng các vạch quang phổ

Câu 63: Quang phổ vạch phát xạ được phát ra khi nào

A: Khi nung nóng một chất lỏng hoặc khí B: Khi nung nóng một chất khí ở áp suất thấp

C: Khi nung nóng một chất khí ở điều kiện tiêu chuẩn D: Khi nung nóng một chất rắn, lỏng hoặc khí

Câu 64: Chọn phương án sai:

A: Các khí hay hơi ở áp suất thấp khi bị kích thích phát sáng sẽ bức xạ quang phổ vạch phát xạ

B: Quang phổ vạch của các nguyên tố hoá học khác nhau là không giống nhau

C: Quang phổ vạch phát xạ là quang phổ gồm những vạch màu riêng rẽ nằm trên một nền tối

D: Quang phổ không phụ thuộc vào trạng thái tồn tại của các chất

Câu 65: Hiện tượng một vạch quang phổ phát xạ sáng trở thành vạch tối trong quang phổ hấp thụ được gọi là:

C: sự đảo vạch quang phổ D: sự giao thoa ánh sáng đơn sắc

Trang 7

HP 7 Câu 66: Sự đảo vạch quang phổ có thể được giải thích dựa vào

A: Tiên đề về sự bức xạ và hấp thụ năng lượng của nguyên tử

B: các định luật quang điện

D: Tiên đề về trạng thái dừng

Câu 67: Hiện tượng đảo sắc của các vạch quang phổ là

A: Các vạch tối trong quang phổ hấp thụ chuyển thành các vạch sáng trong quang phổ phát xạ của nguyên tố đó

B: Màu sắc các vạch quang phổ thay đổi

C: Số lượng các vạch quang phổ thay đổi

D: Quang phổ liên tục trở thành quang phổ phát xạ

Câu 68: Chọn câu có nội dung sai:

A: Chiếu ánh sáng Mặt trời vào máy quang phổ, trên kính ảnh ta thu được quang phổ liên tục

B: Nguyên tắc hoạt động của máy quang phổ dựa vào hiện tượng tán sắc ánh sáng

C: Ánh sáng đơn sắc không bị phân tích khi qua máy quang phổ

D: Chức năng của máy quang phổ là phân tích chùm sáng phức tạp thành nhiều thành phần ánh sáng đơn sắc khác nhau Câu 69: Phát biểu nào sau đây là sai về quang phổ?

A: Vị trí các vạch sáng trong quang phổ vạch phát xạ của một nguyên tố sẽ thay thế bằng các vạch tối trong quang phổ vạch hấp

thụ của chính một nguyên tố đó

B: Khi chiếu ánh sáng trắng qua một đám khí (hay hơi) ta luôn thu được quang phổ vạch hấp thụ của khí (hay hơi) đó

C: Mỗi nguyên tố hóa học đều có quang phổ vạch đặc trưng cho nguyên tố đó

D: Quang phổ vạch phát xạ và hấp thụ đều được ứng dụng trong phép phân tích quang phổ

Câu 70: (CĐ 2007): Quang phổ liên tục của một nguồn sáng J

A: phụ thuộc vào cả thành phần cấu tạo và nhiệt độ của nguồn sáng J

B: không phụ thuộc vào cả thành phần cấu tạo và nhiệt độ của nguồn sáng J

C: không phụ thuộc thành phần cấu tạo của nguồn sáng J, mà chỉ phụ thuộc vào nhiệt độ của nguồn sáng đó

D: không phụ thuộc vào nhiệt độ của nguồn sáng J, mà chỉ phụ thuộc thành phần cấu tạo của nguồn sáng đó

Câu 71: (CĐ 2007): Trong các phát biểu sau đây, phát biểu nào là sai?

A: Ánh sáng trắng là tổng hợp (hỗn hợp) của nhiều ánh sáng đơn sắc có màu biến thiên liên tục từ đỏ tới tím

B: Ánh sáng đơn sắc là ánh sáng không bị tán sắc khi đi qua lăng kính

C: Hiện tượng chùm sáng trắng, khi đi qua một lăng kính, bị tách ra thành nhiều chùm sáng có màu sắc khác nhau là hiện tượng

tán sắc ánh sáng

D: Ánh sáng do Mặt Trời phát ra là ánh sáng đơn sắc vì nó có màu trắng

Câu 72: (ĐH – 2007): Hiện tượng đảo sắc của vạch quang phổ (đảo vạch quang phổ) cho phép kết luận rằng

A: trong cùng một điều kiện về nhiệt độ và áp suất, mọi chất đều hấp thụ và bức xạ các ánh sáng có cùng bước sóng

B: ở nhiệt độ xác định, một chất chỉ hấp thụ những bức xạ nào mà nó có khả năng phát xạ và ngược lại, nó chỉ phát những bức

xạ mà nó có khả năng hấp thụ

C: các vạch tối xuất hiện trên nền quang phổ liên tục là do giao thoa ánh sáng

D: trong cùng một điều kiện, một chất chỉ hấp thụ hoặc chỉ bức xạ ánh sáng

Câu 73: (ĐH – 2007): Bước sóng của một trong các bức xạ màu lục có trị số là

Câu 75: (Đ H– 2008): Phát biểu nào sau đây là sai khi nói về ánh sáng đơn sắc?

A: Chiết suất của một môi trường trong suốt đối với ánh sáng đỏ lớn hơn chiết suất của môi trường đó đối với ánh sáng tím

B: Ánh sáng đơn sắc là ánh sáng không bị tán sắc khi đi qua lăng kính

C: Trong cùng một môi trường truyền, vận tốc ánh sáng tím nhỏ hơn vận tốc ánh sáng đỏ

D: Trong chân không, các ánh sáng đơn sắc khác nhau truyền đi với cùng vận tốC:

Câu 76: (ĐH – 2008):: Phát biểu nào sau đây là đúng khi nói về quang phổ?

A: Quang phổ liên tục của nguồn sáng nào thì phụ thuộc thành phần cấu tạo của nguồn sáng ấy

B: Mỗi nguyên tố hóa học ở trạng thái khí hay hơi nóng sáng dưới áp suất thấp cho một quang phổ vạch riêng, đặc trưng cho

nguyên tố đó

C: Để thu được quang phổ hấp thụ thì nhiệt độ của đám khí hay hơi hấp thụ phải cao hơn nhiệt độ của nguồn sáng phát ra quang

phổ liên tục

D: Quang phổ hấp thụ là quang phổ của ánh sáng do một vật rắn phát ra khi vật đó được nung nóng

Câu 77: (CĐ - 2009): Khi nói về quang phổ, phát biểunào sau đây là đúng?

A: Các chất rắn bị nung nóng thì phát ra quang phổ vạch

B: Mỗi nguyên tố hóa học có một quang phổ vạch đặc trưng của nguyên tố ấy

C: Các chất khí ở áp suất lớn bị nung nóng thì phát ra quang phổ vạch

D: Quang phổ liên tục của nguyên tố nào thì đặc trưng cho nguyên tố đó

Câu 78: (CĐ - 2009): Phát biểu nào sau đây là đúng?

A: Ánh sáng đơn sắc là ánh sáng bị tán sắc khi đi qua lăng kính

B: Ánh sáng trắng là hỗn hợp của vô số ánh sáng đơn sắc có màu biến thiên liên tục từ đỏ đến tím

C: Chỉ có ánh sáng trắng mới bị tán sắc khi truyền qua lăng kính

Trang 8

HP 8 D: Tổng hợp các ánh sáng đơn sắc sẽ luôn được ánh sáng trắng

Câu 79: (CĐ - 2009): Phát biểu nào sau đây là đúng ?

A: Chất khí hay hơi ở áp suất thấp được kích thích bằng nhiệt hay bằng điện cho quang phổ liên tục

B: Chất khí hay hơi được kích thích bằng nhiệt hay bằng điện luôn cho quang phổ vạch

C: Quang phổ liên tục của nguyên tố nào thì đặc trưng cho nguyên tố ấy

D: Quang phổ vạch của nguyên tố nào thì đặc trưng cho nguyên tố ấy

Câu 80: (ĐH – 2009): Quang phổ liên tục

A: phụ thuộc vào nhiệt độ của nguồn phát mà không phụ thuộc vào bản chất của nguồn phát

B: phụ thuộc vào bản chất và nhiệt độ của nguồn phát

C: không phụ thuộc vào bản chất và nhiệt độ của nguồn phát

D: phụ thuộc vào bản chất của nguồn phát mà không phụ thuộc vào nhiệt độ của nguồn phát

Câu 81: (ĐH – 2009): Quang phổ vạch phát xạ

A: của các nguyên tố khác nhau, ở cùng một nhiệt độ thì như nhau về độ sáng tỉ đối của các vạch

B: là một hệ thống những vạch sáng (vạch màu) riêng lẻ, ngăn cách nhau bởi những khoảng tối

C: do các chất rắn, chất lỏng hoặc chất khí có áp suất lớn phát ra khi bị nung nóng

D: là một dải có màu từ đỏ đến tím nối liền nhau một cách liên tục

Trang 9

HP 9

CHƯƠNG V: SÓNG ÁNH SÁNG BÀI 2: HIỆN TƯỢNG TÁN SẮC ÁNH SÁNG

Bài toán xác định bề rộng quang phổ khi đặt màn hứng cách mặt phẳng phân giác của lăng kính một đoạn h

 r = h.( nt - nđ ).A ( A phải đổi về rad)

R 2 ) Trong đó:

f :là tiêu cự của thấu kính

n: là chiết suất của chất làm thấu kính với tia sáng

Hình vẽ a: Diễn tả cho chúng ta thấy về hiện tượng khúc xạ ánh sáng sini = n.sinr

Hình vẽ b: Cho chúng ta thấy hiện tượng tán sắc ánh sáng trong môi trường chiết suất n,  d = h( tan rd - tan rt)

4 HIỆN TƯỢNG PHẢN XẠ TOÀN PHẦN

Trang 10

HP 10

Hiện tượng phản xạ toàn phần xảy ra khi ánh sáng đi từ môi trường có

chiết quang lớn về môi trường có chiết quang nhỏ hơn

Hiện tượng phản xạ toàn phần bắt đầu xảy ra như quan sát trên hình vẽ:

Ta có: n.sin i = sin r ( vì r song song với mặt nước cho nên r = 90o)

Câu 83: Một thấu kính hội tụ mỏng gồm hai mặt cầu lồi giống nhau bán kính R = 30cm Chiết suất của thấu kính đối với ánh sáng đỏ

là 1,5 và đối với ánh sáng tím là 1,54 Khoảng cách giữa tiêu điểm đối với tia đỏ và tiêu điểm đối với tia tím của thấu kính là :

A:6,28 mm B: 12,57 mm C: 9,30 mm D: 15,42 mm

Câu 87: Chiếu chùm ánh sáng trắng hẹp vào đỉnh của một lăng kính theo phương vuông góc với mặt phẳng phân giác của góc chiết quang Biết góc chiết quang 40, chiết suất của lăng kính đối với ánh sáng đỏ và tím lần lượt là 1,468 và 1,868 Bề rộng quang phổ thu được trên màn quan sát đặt song song với mặt phẳng phân giác và cách mặt phẳng phân giác 2m là

Câu 88: Môt lăng kính có góc chiết quang A = 6° Chiếu một tia sáng trắng tới mặt bên của lăng kính với góc tới nhỏ Chiết suất của lăng kính đối với ánh sáng đỏ là 1,5 và đối với ánh sáng tím là 1,54 Góc hợp bởi tia ló màu đỏ và màu tím là :

C: 3,24° (hay 3°14phút 24giây) D: 6,24° (hay 6°14phút 24giây)

Câu 89: Chiếu chùm sáng gồm 5 ánh sáng đơn sắc khác nhau là đỏ; cam;vàng; lục, và tím đi từ nước ra không khí, thấy ánh sáng màu vàng ló ra ngoài song song với mặt nước Xác định số bức xạ mà ta có thể quan sát được phía trên mặt nước

A: Ngoài vàng ra còn có cam và đỏ B: tất cả đều ở trên mặt nước

C: Chỉ có đỏ ló ra phía trên mặt nước D: Chỉ có lục và tím ló ra khỏi mặt nước

Câu 90: Chiếu ánh sáng trắng đi qua lăng kính có góc chiết quang 30o thì thấy ánh sáng tím có góc lệch cực tiểu Hãy tìm góc lệch của tia đỏ biết nd = 1,54; nt = 1,58

Câu 91: Chiếu chùm sáng đa sắc gồm 5 ánh sáng cơ bản; đỏ; vàng, lam, chàm và tím từ nước ra không khí Biết sin i = 3

4 , chiết suất của tím đối với các ánh sáng trên là nt = 4

3 Xác định có mấy bức xạ không ló ra khỏi mặt nước?

Câu 92: Chiếu tia sáng trắng xuống mặt nước hợp với mặt nước góc 60o Xác định góc lệch của tia đỏ và tia tím, cho nd = 1,54; nt = 1,58

Trang 11

HP 11 Câu 93: Chiếu tia sáng trăng xuông mặt nước và vuông góc với mặt nước Hãy nêu hiện tượng mà ta có thể quan sát được ở dưới đáy bình( giả sử ánh sáng có thể chiếu tới đáy)

A: Không có hiện tượng gì cả B: Dưới đáy bể chỉ có một màu sáng duy nhất

C: Dưới đáy bể quan sát thấy dải màu liên tục từ đỏ đến tím( đỏ trong - tím ngoài)

D: Dưới đáy bể quan sát thấy dải màu liên tục từ đỏ đến tím( tím trong - đỏ ngoài)

Câu 94: Chiếu tia sáng trắng xuống mặt nước với góc xiên Hãy nêu hiện tượng mà ta có thể quan sát được ở dưới đáy bình( giả sử ánh sáng có thể chiếu tới đáy)

A: Không có gì dưới đáy

B: Dưới đáy bể chỉ có một màu sáng duy nhất

C: Dưới đáy bể quan sát thấy dải màu liên tục từ đỏ đến tím( đỏ trong - tím ngoài)

D: Dưới đáy bể quan sát thấy dải màu liên tục từ đỏ đến tím( tím trong - đỏ ngoài)

Câu 95: Chiếu chùm sáng gồm 3 ánh sáng đơn sắc vàng, lam, chàm vào lăng kính có góc chiết quang 45o theo phương vuông góc với mặt bên AB Biết chiết suất của tia vàng với chất làm lăng kính là 2 Xác định số bức xạ đơn sắc có thể ló ra khỏi mặt bên kia của lăng kính

Câu 96: Chiếu tia sáng trắng vào lăng kính có góc chiết quang A rất nhỏ, phia sau lăng kính cách mặt phẳng phân giác của lăng kính

2 m ta thu được vệt sáng có màu liên tục từ đỏ đến tím và rộng 5 cm Hãy xác định góc lệch giữa tia ló của tia đỏ và tia tím

A: dải màu từ đỏ đến tím B: dải màu từ vàng đến tím C: dải sáng trắng D: dải màu từ đỏ đến vàng

Câu 101: Trong một thí nghiệm người ta chiếu một chùm sáng đơn sắc song song hẹp vào cạnh của một lăng kính có góc chiết quang

A=80 theo phương vuông góc với mặt phẳng phân giác của góc chiết quang Sử dụng ánh sáng vàng, chiết suất của lăng kính là 1,65 thì góc lệch của tia sáng là:

Câu 102: (ĐH – 2007): Từ không khí người ta chiếu xiên tới mặt nước nằm ngang một chùm tia sáng hẹp song song gồm hai ánh sáng

đơn sắc màu vàng, màu chàm Khi đó chùm tia khúc xạ

A: gồm hai chùm tia sáng hẹp là chùm màu vàng và chùm màu chàm, trong đó góc khúc xạ của chùm màu vàng nhỏ hơn góc

khúc xạ của chùm màu chàm

B: vẫn chỉ là một chùm tia sáng hẹp song song

C: gồm hai chùm tia sáng hẹp là chùm màu vàng và chùm màu chàm, trong đó góc khúc xạ của chùm màu vàng lớn hơn góc

khúc xạ của chùm màu chàm

Câu 103: (ĐH – 2009): Một lăng kính thủy tinh có góc chiết quang A = 40

, đặt trong không khí Chiết suất của lăng kính đối với ánh sáng đỏ và tím lần lượt là 1,643 và 1,685 Chiếu một chùm tia sáng song song, hẹp gồm hai bức xạ đỏ và tím vào mặt bên của lăng kính theo phương vuông góc với mặt này Góc tạo bởi tia đỏ và tia tím sau khi ló ra khỏi mặt bên kia của lăng kính xấp xỉ bằng

Câu 104: (ĐH - 2011) Chiếu từ nước ra không khí một chùm tia sáng song song rất hẹp (coi như một tia sáng) gồm 5 thành phần đơn

sắc: tím, lam, đỏ, lục, vàng Tia ló đơn sắc màu lục đi là là mặt nước (sát với mặt phân cách giữa hai môi trường) Không kể tia đơn sắc màu lục, các tia ló ra ngoài không khí là các tia đơn sắc màu:

Câu 105: (ĐH - 2011) Một lăng kính có góc chiết quang A = 60(coi là góc nhỏ) được đặt trong không khí Chiếu một chùm ánh sáng trắng song song, hẹp vào mặt bên của lăng kính theo phương vuông góc với mặt phẳng phân giác của góc chiết quang, rất gần cạnh của lăng kính Đặt một màn E sau lăng kính, vuông góc với phương của chùm tia tới và cách mặt phẳng phân giác của góc chiết quang 1,2

m Chiết suất của lăng kính đối với ánh sáng đỏ là nđ = 1,642 và đối với ánh sáng tím là nt = 1,685 Độ rộng từ màu đỏ đến màu tím của quang phổ liên tục quan sát được trên màn là

Trang 12

HP 12 CHƯƠNG V: SÓNG ÁNH SÁNG

BÀI 3: GIAO THOA SÓNG ÁNH SÁNG

I PHƯƠNG PHÁP

1 HIỆN TƯỢNG NHIỄU XẠ ÁNH SÁNG

Nhiễu xạ ánh sáng là hiện tượng ánh sáng không tuân theo định luật truyền

thẳng, quan sát được khi ánh sáng truyền qua lỗ nhỏ hoặc gần mép những vật

trong suốt hoặc không trong suốt Nhờ hiện tượng nhiễu xạ ánh sáng mà các tia

sáng đi qua các khe hẹp sẽ trở thành nguồn sáng mới

- Chúng ta chỉ có thể giải thích được hiện tượng nhiễu xạ ánh sáng nếu thữa

Hiện tượng nhiễu xạ ánh sáng khi qua khe hẹp S

2 HIỆN TƯỢNG GIAO THOA SÓNG ÁNH SÁNG

Gọi d là khoảng hiệu quang lộ từ hai nguồn S 1 và S 2 tới màn:

Nếu k > 0: thì k là vân tối thứ (k + 1) Vd: k = 5 vân tối thứ (5 + 1) = 6

Nếu k < 0 thì k là vân tối thứ ( - k) Vd: k = -5 là vân tối thứ 5

- Đối với vân tối không có khái niệm bậc của vân tối

Trang 13

HP 13

- Mỗi ánh sáng đơn sắc có một bước sóng trong chân không xác định

- Các ánh sáng đơn sắc có bước sóng trong khoảng từ 0,38  0,76 m

- Ánh sáng mặt trời là hồn hợp của vô số ánh sáng có bước sóng biến thiên liên tục từ 0  ∞

- Bảng màu sắc - bước sóng ( Trong chân không)

- Điều kiện để hiện tượng giao thoa ánh sáng sảy ra

i.Hai nguồn phải phát ra hai sóng có cùng bước sóng

ii.Hiệu số pha của hai nguồn phải không đổi theo thời gian

3 CÁC BÀI TOÁN CƠ BẢN

Dạng 1: Bài toán xác định bề rộng quang phổ bậc k

Gọi xd là vị trí vân sáng thứ k của ánh sáng đỏ x d = k  d .D

Dạng 2: Bài toán xác định vị trí trùng nhau

Thực hiện giao thoa ánh sáng với hai bước sóng 1 và 2

Loại 1: Trùng nhau của hai vân sáng

Gọi x là vị trí vân sáng trùng nhau của hai ánh sáng giao thoa trên

Thực hiện giao thoa ánh sáng với ba ánh sáng đơn sắc 1; 2; 3

Trang 14

Đề bài: Thực hiện giao thoa với ánh sáng trắng có ( t ≤  ≤ t ) Trong đó D là khoảng cách từ mặt phẳng S1S2 tới màn., a là khoảng cách giữa hai khe S1S2 Hãy xác định số ánh sáng cho vân sáng tại vị trí xo

d.D ≤ k ≤

xo.a

t.D ( 3) ( k = 0, ± 1, ± 2, ± 3….)

Từ ( 3) thay vào ( 2) ta có được cụ thể từng bước sóng cho vân sáng tại vị trí xo

Đề bài: Thực hiện giao thoa với ánh sáng trắng có ( t ≤  ≤ t ) Trong đó D là khoảng cách từ mặt phẳng S1S2 tới màn., a là khoảng cách giữa hai khe S1S2 Hãy xác định số ánh sáng cho vân tối tại vị trí xo

2)D ( 2)

Từ ( 3) thay vào ( 2) ta có được cụ thể từng bước sóng cho vân tối tại vị trí xo

Dạng 4: Dạng toán xác định số vân sáng - vân tối trên đoạn MN

Loại 1: Số vân sáng - vân tối trên giao thoa trường

 Tổng số vân sáng vân tối thu được n = VS + VT

Trong đó: |L

2i | ; |

L2i +

Loại 3: Xác định số vân sáng - vân tối nếu biết hai đầu là hai vân sáng:

Trang 15

Dạng 5: Bài toán dịch chuyển hệ vân ( dịch chuyển vân sáng trung tâm)

Bài 1: Thực hiện thí nghiệm Yang về giao thoa ánh sáng Khoảng cách giữa hai khe

hẹp S1S2 là a, khoảng cách từ mặt phẳng S1S2 tới màn là D, khoảng cách từ nguồn

sáng S tới hai khe S1S2 là d, Nếu dịch chuyển nguồn sáng S lên trên một đoạn y

lên trên thì vân sáng trung tâm trên màn sẽ dịch chuyển như thế nào?

Bài giải:

Gọi x là độ dịch chuyển của hệ vân trên màn M, M luôn dịch chuyển về phía

nguồn chậm pha hơn ( tức là dịch chuyển ngược chiều với S

Và công thức xác định độ dịch chuyển như sau: x = y.D

Bài 2: Thực hiện thí nghiệm Yang về giao thoa ánh sáng Khoảng cách giữa hai khe

hẹp S1S2 là a, khoảng cách từ mặt phẳng S1S2 tới màn là D, Trước nguồn sáng S1

đặt tấm thủy tinh mỏng có bề dày e chiết suất n Hãy xác định độ dời của vân sáng

trung tâm

Bài giải:

Vị trí vân sáng trung tâm sẽ dịch chuyển về phía nguồn chậm pha hơn, tức là dịch

chuyển về phía S1 Công thức xác định độ dịch chuyển như sau: x = ( n - 1)e.D

M

S

II BÀI TẬP MẪU:

Ví dụ 1: Thực hiện thí nghiệm Yang với ánh sáng có bước sóng  = 0,6 m, Biết khoảng cách từ mặt phẳng S1S2 tới màn là D = 2m, khoảng cách giữa hai khe hẹp S1S2 là 3mm Hãy xác định khoảng vân giao thoa thu được trên màn

Trang 16

Giả sử vân sáng thứ hai là vân sáng bên dương  x2 = 2.i

Như vậy vân sáng 5 là vân sáng bên âm; x5 = - 5i

 Khoảng cách giữa chúng là: x = 2i - ( -5i) = 7i

Ví dụ 5: Thực hiện giao thoa Yang với 3 ánh sáng đơn sắc 1 = 0,4 m; 2 = 0,5 m; 3 = 0,6m Tại vị trí M có hiệu khoảng cách

d2 - d1 = 1,2 m có mấy bức xạ cho vân sáng?

Hướng dẫn:

[Đáp án B ]

Vị trí cho vân sáng là d = k 

i Với ánh sáng 1: d = 3 1  Cho vân sáng

ii Với ánh sáng 2: d = 2,4 2  Không cho vân sáng

iii Với ánh sáng 3: d = 2 3  Cho vân sáng Như vậy tại M có 2 bức xạ cho vân sáng

Ví dụ 6: Thực hiện giao thoa Yang với ánh sáng đơn sắc có  = 0,5 m Khoảng cách giữa hai khe sáng là a = 2mm, D = 2m Tại

 xM = 2,5 i  Vị trị vân tối thứ 3

Dạng 1: Bài toán xác định bề rộng quang phổ bậc K

Ví dụ 7: Thực hiện giao thoa Yang với ánh sáng trắng có bước sóng từ 0,38 m đến 0,76 m, Với hai khe có khoảng cách là 2mm

-3

m = 2,28 mm

Trang 17

Ví dụ 9: Thực hiện giao thoa Yang với ba bức xạ đơn sắc 1 = 0,4 m và 2 = 0,5 m, 3 = 0,6 m Biết khoảng cách giữa hai khe sáng là 2mm, Khoảng cách từ hai khe tới màn M là D = 2m Vị trí trùng nhau đầu tiên của ba bức xạ ứng với vân sáng thứ bao nhiêu của bức xạ 1, 2 và 3

0

54

0 ;

32

6

4 … ( với bức xạ 1 vị trí trùng nhau là bội của 3) Như vậy ba bức xạ trùng nhau tại K1 = 5.3 = 15; K2 = 4.3 = 12; K3 = 2.5 = 10

Dạng 3: Bài toán xác định số bức xạ cho vân sáng tại trí x o cho trước

Ví dụ 10: Thực hiện giao thoa Yang với ánh sáng trắng có bước sóng từ 0,38 m đến 0,76m Khoảng cách giữa hai khe hẹp S1

S2 là 2mm, mặt phẳng S1S2 cách màn M một đoạn là 3m Hỏi tại vị trí x = 4mm có bao nhiêu bức xạ cùng cho vân sáng tại đây?

Hướng dẫn:

Vị trí vân sáng xo = k .D

a   =

xo.ak.D Theo đề bài t ≤  ≤ d  t ≤ xo.a

-3

2.10-3

0,76.10-6.3 ≤ k ≤

4.10-3.2.10-30,38.10-6.3 Dạng 4: Bài toán xác định số vân sáng vân tối trên đoạn MN

Ví dụ 11: Thực hiện giao thoa Yang với ánh sáng đơn sắc , ta thấy khoảng cách liên tiếp giữa 5 vân sáng là 2mm Hỏi trên miền

giao thoa trường có L = 1 cm có bao nhiêu vân sáng, bao nhiêu vân tối?

A 20 vân sáng, 20 vân tối B 20 vân sáng, 21 vân tối C 21 vân sáng, 21 vân tối D 21 vân sáng, 20 vân tối Hướng dẫn:

[Đáp án D ]

Tiêu đề	Sóng ánh sáng
Người hướng dẫn	GV. Nguyễn Hồng Khánh
Trường học	Giáo Dục Hồng Phúc
Thể loại	bài

Định dạng
Số trang	34
Dung lượng	1,87 MB