2.Yêu cầu về kiến thức: - Trên cơ sở những hiểu biết về tác giả Nguyễn Tuân, đoạn trích “Người lái đò Sông Đà” học sinh cảm nhận và phân tích được cách nhìn về con sông Tây Bắc hung bạo [r]
Trang 1SỞ GD&ĐT BÌNH PHƯỚC KIỂM TRA HỌC KÌ I, NĂM HỌC 2015 – 2016
MÔN : NGỮ VĂN – KHỐI 12
Thời gian làm bài: 90 phút (Không kể thời gian giao đề) (Đề gồm có 02 trang)
I ĐỌC HIỂU (4 điểm)
(1) Em ơi, Ba Lan mùa tuyết tan
Đường bạch dương sương trắng nắng tràn
Em đi, nghe tiếng người xưa vọng
Một giọng thơ ngâm, một giọng đàn
(Em ơi Ba Lan , Thơ Tố Hữu, NXB Giáo dục, 1997, tr.334)
(2) Nhớ bản sương giăng, nhớ đèo mây phủ
Nơi nao qua, lòng lại chẳng yêu thương?
Khi ta ở, chỉ là nơi đất ở
Khi ta đi, đất đã hoá tâm hồn!
(Ngữ văn 12, tập một, NXB Giáo dục, tr.144)
Đọc 2 đoạn thơ trên và thực hiện các yêu cầu sau :
1 Nhận xét về việc điệp vần, phối thanh trong các câu thơ ở đoạn (1)? Tác dụng ?
2 Xác định phép tu từ ngữ âm và tu từ cú pháp trong đoạn (2) và cho biết tác
dụng ?
3 Viết một đoạn văn ngắn (khoảng 200 từ) với chủ đề :
“Trong tất cả mọi sự lãng phí, đáng trách nhất là lãng phí thời giờ.”
(Vauvenagues)
II LÀM VĂN (6 điểm)
Tôi có bay tạt ngang qua sông Đà mấy lần, và thấy đó cũng là thêm cho mình một góc độ nhìn một cách nhìn về con sông Tây Bắc hung bạo và trữ tình Từ trên tàu bay mà nhìn xuống sông Đà, không ai trong tàu bay nghĩ rằng cái dây thừng ngoằn ngoèo dưới chân mình kia lại chính là cái con sông hàng năm và đời đời kiếp kiếp làm mình làm mẩy với con người Tây Bắc và phản ứng giận dỗi vô tội vạ với người lái đò sông Đà Cũng không ai nghĩ rằng đó là con sông của câu đồng dao thần thoại Sơn Tinh Thủy Tinh “Núi cao sông hãy còn dài – Năm năm báo oán đời đời đánh ghen” ( ) từng nét
ĐỀ CHÍNH THỨC
Trang 2sông tãi ra trên đại dương đá lờ lờ bóng mây ( ) Con sông Đà tuôn dài như một áng tóc trữ tình, đầu tóc chân tóc ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc bung nở hoa ban hoa gạo tháng hai và cuồn cuộn mù khói núi Mèo đốt nương xuân Tôi đã nhìn say sưa làn mây mùa xuân bay trên sông Đà, tôi đã xuyên qua đám mây mùa thu mà nhìn xuống dòng nước sông Đà Mùa xuân dòng xanh ngọc bích, chứ nước sông Đà không xanh màu xanh canh hến của sông Gâm sông Lô Mùa thu nước sông Đà lừ lừ chín đỏ như da mặt một người bầm đi vì rượu bữa, lừ lừ cái màu đỏ giận dữ ở một người bất mãn bực bội gì mỗi
độ thu về Chưa hề bao giờ tôi thấy dòng sông Đà là đen như thực dân Pháp đã đè ngửa con sông ta ra đổ mực Tây vào mà gọi bằng một cái tên Tây láo lếu, rồi cứ thế mà phiết
Con sông Đà gợi cảm Đối với mỗi người, sông Đà lại gợi một cách Đã có lần tôi nhìn sông Đà như một cố nhân
(Người lái đò sông Đà – Nguyễn Tuân, Ngữ văn 12,
Tập một, NXB Giáo dục, 2012, tr 190,191)
Cảm nhận của anh/ chị về con sông Đà qua đoạn trích trên
Nhận xét về tình yêu đất nước say đắm, thiết tha của nhà văn Nguyễn Tuân trong đoạn văn
- Hết
Trang 3-SỞ GD&ĐT BÌNH PHƯỚC KIỂM TRA HỌC KÌ I- NĂM HỌC 2015 – 2016
MÔN : NGỮ VĂN – KHỐI 12
Thời gian làm bài: 90 phút (Không kể thời gian giao đề) (Hướng dẫn chấm gồm có 05 trang)
A Hướng dẫn chung
1 Giám khảo cần nắm vững yêu cầu của Hướng dẫn chấm để đánh giá tổng quát bài làm của học sinh, tránh đếm ý cho điểm Do yêu cầu của kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực và đặc trưng của môn Ngữ văn nên giám khảo cần linh hoạt trong quá trình chấm, khuyến khích những bài viết có cảm xúc, sáng tạo nhưng không trái với chuẩn mực đạo đức và pháp luật
2 Việc chi tiết hóa điểm số của các câu (nếu có) trong Hướng dẫn chấm phải đảm bảo không sai lệch với tổng điểm của mỗi câu và được thống nhất trong tổ bộ môn
3 Sau khi cộng điểm toàn bài, làm tròn điểm 0,50 (lẻ 0,25 làm tròn thành 0,50, lẻ 0,75 làm tròn thành 1,00 điểm).
B Hướng dẫn chấm cụ thể
I Đọc hiểu (4 điểm)
1 Yêu cầu về kỹ năng :
- Học sinh có kỹ năng đọc hiểu văn bản;
- Diễn đạt rõ ràng, không mắc các lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp
2 Yêu cầu về kiến thức
Câu 1 Nhận xét về việc điệp vần, phối thanh trong các câu thơ ở đoạn 1? Tác
dụng ? (1,0 điểm)
- Điệp vần : Sự lặp lại vần “an” ở tiếng Lan, tan, tràn, đàn, vần “ ương” ở các tiếng dương, sương, vần “ ăng” ở các tiếng trắng, nắng, vần “ong” trong các tiếng vọng, giọng.
- Phối thanh : Sự phối hợp các thanh bằng và thanh trắc một cách nhịp nhàng, đặc biệt là sự kết hợp vừa thanh vừa vần tạo được ấn tượng về cảnh sắc thiên nhiên của đất nước Ba Lan tươi sáng
HƯỚNG DẪN CHẤM
Trang 4Tác dụng: gợi được khung cảnh của đất nước Ba Lan đẹp, thơ mộng, thi vị và trữ tình.
Câu 2 (1,0 điểm) Hãy xác định phép tu từ ngữ âm và tu từ cú pháp trong đoạn 2 và cho biết tác dụng ?
- Phép tu từ ngữ âm : điệp từ “ nhớ”
- Phép tu từ cú pháp: điệp cấu trúc ở 2 câu cuối “ khi ta ”
- Tác dụng : nhấn mạnh tình cảm của nhân vật trữ tình với mảnh đất Tây Bắc yêu thương, được tác giả nâng lên thành những suy ngẫm, những chiêm nghiệm giàu sức khái
quát, triết luận “Khi ta ở chỉ là nơi đất ở / Khi ta đi đất bỗng hóa tâm hồn”.
Câu 3 (2,0 điểm) Trong tất cả mọi sự lãng phí, đáng trách nhất là lãng phí thời giờ Học sinh có thể trình bày theo những cách khác nhau, nhưng cần có thái độ
nghiêm túc, thể hiện trách nhiệm và lòng chân thành Gợi ý về ý chính của đoạn văn :
- Giải thích nội dung câu nói:
+ Lãng phí là việc sử dụng những giá trị về tinh thần và vật chất không hợp lí Lãng phí thời giờ là sử dụng quỹ thời gian mình có không phù hợp với nhu cầu cuộc sống, người lãng phí thời gian là người suốt ngày không chịu học tập, lao động, không phấn đấu để làm những việc hữu ích cho bản thân gia đình và xã hội, chỉ biết la cà rong chơi vô bổ
+ Tất cả mọi sự lãng phí đều đáng chê trách nhưng đáng chê trách nhất vẫn là lãng phí thời giờ
- Phân tích bình luận
+ Thời gian là thứ “của cải” vô giá, không có gì có thể so sánh giá trị với thời gian
+ Thời gian chính thứ mà tạo hóa đã ban tặng cho con người và muôn loài Thời gian chỉ có tiến về vô cùng mà không có một phép màu nào có thể làm cho thời gian ngừng trôi hoặc quay ngược trở lại
+ Moị sự lãng phí về vật chất, bằng sức lao động và óc sáng tạo ta có thể tái tạo lại được còn thời gian đã trôi qua là vĩnh viễn không bao giờ trở lại Đời người vô cùng ngắn Nếu ai không biết tận dụng thời gian quí báu đó để thực hiện ước mơ, dự định mà lãng phí thì người đó sẽ ân hận suốt đời
+Thời gian là vật báu mà tạo hóa phân đều cho muôn loài Ai biết tận dụng thời gian một cách tối đa, người đó sẽ trở nên giàu có về sức khoẻ, đạo đức, trí tuệ, tiền của
Bài học nhận thức: “Thời gian là vàng”, là sự sống Thời gian quí báu là thế nên đừng bao giờ lãng phí thời gian, chúng ta hãy tranh thủ “chạy đua” cùng thời gian để làm
Trang 5những việc có ích cho bản thân cho gia đình và cho đời Là học sinh ta phải biết tận dụng thời gian vào việc học hành, phấn đấu, tu dưỡng và rèn luyện
II Làm văn (6 điểm)
1.Yêu cầu về kĩ năng :
- Học sinh biết cách làm bài văn nghị luận văn học : Trên cơ sở của chuẩn kiến thức
kỹ năng, học sinh phải thể hiện được năng lực vận dụng kiến thức kỹ năng để làm bài đáp ứng theo yêu cầu của đề ra
- Vận dụng tốt các thao tác lập luận.
- Không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp
- Khuyến khích những bài viết sáng tạo
2.Yêu cầu về kiến thức: - Trên cơ sở những hiểu biết về tác giả Nguyễn Tuân, đoạn trích
“Người lái đò Sông Đà” học sinh cảm nhận và phân tích được cách nhìn về con sông Tây Bắc hung bạo và trữ tình qua đoạn văn trích, từ đó, nhận xét về tình yêu đất nước say đắm, thiết tha của nhà văn Nguyễn Tuân
- Học sinh có thể trình bày cảm nhận của mình theo những cách khác nhau trên cơ sở nắm vững nội dung, nghệ thuật của đoạn văn trích nhưng phải hợp lí, có sức thuyết phục Sau đây là một số gợi ý:
2.1 Giới thiệu vài nét về tác giả, tác phẩm, đoạn trích
Nêu vấn đề
2.2 Phân tích một góc độ nhìn, một cách nhìn về con sông Tây Bắc hung bạo và trữ tình 2.2.1 Con sông hung bạo :
+ Nhìn từ độ cao nhìn xuống : Cái dây thừng ngoằn ngoèo dưới chân mình kia chính là sông Đà (So sánh độc đáo, gần gũi, mộc mạc)
+ Con sông hung bạo : hằng năm và đời đời kiếp kiếp gây ra những phản ứng giận dỗi vô tội vạ với người lái đò (giọng văn khách quan mà đậm chất trữ tình)
+ Đó là con sông của câu đồng dao thần thoại Sơn Tinh Thủy Tinh “Núi cao sông
hãy còn dài – Năm năm báo oán đời đời đánh ghen” Liên tưởng bất ngờ, thú vị gắn đặc
trưng của con sông khi mùa nước lũ với câu đồng dao và truyện thần thoại quen thuộc với người dân Việt
2.2.2 Con sông trữ tình, thơ mộng :
+ Cảm nhận chung : Ta đã quen đọc bản đồ sông núi, ngồi tàu bay trên tầm cao nhìn xuống thấy đất nước Tổ quốc bao la, càng thấy quen thuộc với từng nét sông tãi ra trên đại dương đá lờ lờ bóng mây …
+ Cảm nhận riêng, tinh tế : Con sông Đà tuôn dài như một áng tóc trữ tình, đầu
tóc chân tóc ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc bung nở hoa ban hoa gạo tháng hai và cuồn cuộn mù khói núi Mèo đốt nương xuân. Con sông Đà mang một vẻ đẹp, trữ tình thơ
Trang 6mộng Những hình ảnh ví von, đặc trưng của thiên nhiên, núi rừng Tây Bắc Âm điệu của câu văn êm đềm cứ tuôn ra, chảy dài, tuôn dài như không thể dứt,…
- Nước sông Đà : thay đổi ở bốn mùa nhưng đẹp nhất vẫn là mùa thu và mùa xuân:
"Mùa xuân dòng xanh ngọc bích ( ) Mùa thu nước sông Đà lừ lừ chín đỏ ( )"
So sánh một cách sáng tạo để làm rõ hơn nét đặc trưng của màu nước sông Đà (dòng xanh ngọc bích chứ không xanh màu xanh canh hến của sông Gâm sông Lô) và so sánh, liên tưởng (mùa thu nước sông Đà lừ lừ chín đỏ như da mặt người bầm đi vì rượu bữa) Sông Đà lại như “con người lừ lừ cái màu đỏ giận dữ ở một người bất mãn bực bội gì” hay “đã có lần tôi nhìn sông Đà như một cố nhân”
Để chắc chắn rằng dòng nước sông Đà không hề đen, nhà văn đã phải mấy lần bay tạt ngang trên con sông ấy, rồi từ đó mới quả quyết, vào mùa xuân nước sông Đà có sắc xanh, còn mỗi độ thu về, nó lại “lừ lừ chín đỏ như da mặt người bầm đi vì rượu bữa”
- Nguyễn Tuân tạo ra một không khí mơ màng, ở đó con sông như một cố nhân lâu ngày gặp lại
=> Từ trên tầm cao nhìn xuống sông Đà, Nguyễn Tuân đã miêu tả con sông hung bạo nhưng trữ tình, thơ mộng, đầy chất thơ
2.3 Tình yêu nước say đắm, thiết tha :
- Bay tạt ngang qua sông Đà mấy lần, thêm cho mình một góc độ một cách nhìn về con sông
- Con sông hung bạo thế nhưng qua cách nhìn nhân hậu của nhà văn, con sông gần gũi với con người “làm mình làm mẩy với con người”, “phản ứng giận dỗi”
- Liên tưởng đến truyền thống, lịch sử của dân tộc (thần thoại Sơn Tinh Thuỷ Tinh/ căm giận thời thực dân Pháp đè ngửa con sông ra đổ mực Tây…)
- Cảm nhận chung và cảm nhận riêng, tinh tế, thi vị về con sông
- Nhìn say sưa làn mây mùa xuân, xuyên qua đám mây mùa thu mà nhìn
- Cảm nhận con sông như con người ( tuôn dài như một áng tóc trữ tình, nhìn sông Đà như một cố nhân…)
2.4 Nghệ thuật :
+ Những ví von, so sánh, liên tưởng, tưởng tượng độc đáo
+ Từ ngữ phong phú, giàu hình ảnh và có sức gợi cảm cao
+ Câu văn đa dạng, nhiều tầng, giàu nhịp điệu, lúc thì hối hả, gân guốc, khi thì chậm rãi trữ tình
2.5 Đánh giá, khẳng định lại vấn đề :
- Hình ảnh đẹp đẽ của con sông Đà và vẻ đẹp trong tâm hồn và văn chương của tác giả
Trang 7- Bản chất thẩm mĩ vốn có của con sông (hiện thực khách quan) mà người nghệ sĩ Nguyễn Tuân đã nhận ra để phản ánh và tái tạo với nét thẩm mĩ độc đáo trong tâm hồn và tài nghệ mà ông đã thể hiện khi tìm tòi cách thức phản ánh và tái tạo lại
- Tình yêu nước thiết tha và say đắm của Nguyễn Tuân
3 Cách cho điểm:
- Điểm 5-6: Phân tích cơ bản vẻ đẹp của con sông hung bạo và trữ tình, thấy được tình yêu nước thiết tha và say đắm của Nguyễn Tuân Nét thẩm mĩ, độc đáo trong tâm hồn và tài nghệ của nhà văn Bố cục rõ ràng, lập luận chặt chẽ, diễn đạt lưu loát, có cảm xúc và sáng tạo; có thể còn vài sai sót về chính tả, dùng từ
- Điểm 3-4: Phân tích được vẻ đẹp của con sông hung bạo và trữ tình, thấy được tình yêu nước thiết tha và say đắm của Nguyễn Tuân, tài nghệ của nhà văn Bố cục rõ ràng, lập luận chặt chẽ, diễn đạt có phần lưu loát, có cảm xúc; còn sai sót về chính tả, dùng từ, ngữ pháp
- Điểm 2 : Chưa làm rõ được vẻ đẹp của con sông, tình yêu nước của Nguyễn Tuân và tài nghệ của nhà văn Nội dung còn sơ sài Mắc nhiều lỗi về chính tả, dùng từ, ngữ pháp
- Điểm 1: Chưa hiểu đề, sai lạc kiến thức, mắc rất nhiều lỗi về điễn đạt
- Điểm 0: Không làm bài hoặc hoàn toàn lạc đề
Hết