- Vị trí và đặc điểm tự nhiên cơ bản của môi trường đới nóng.. Môi trường nhiệt đới:..[r]
Trang 1PHÒNG GD & ĐT Q HẢI CHÂU
TRƯỜNG THCS HỒ NGHINH
ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP HỌC KÌ I MÔN: ĐỊA LÍ - LỚP 7
A PHẦN LÝ THUYẾT
I Môi trường đới nóng Hoạt động kinh tế của con người ở đới nóng:
1 Đới nóng Môi trường xích đạo ẩm:
- Vị trí và đặc điểm tự nhiên cơ bản của môi trường đới nóng.
* Vị trí: Nằm giữa hai chí tuyến Bắc và Nam
* Đặc điểm: + chiếm diện tích đất nổi khá lớn trên bề mặt Trái Đất
+ Giới động thực vật đa dạng, phong phú
+ Là nơi đông dân nhất trên Thế giới
+ Có hai loại gió thổi thường xuyên là Tín phong Đông Bắc và Tín phong Đông Nam
- Vị trí và đặc điểm khí hậu của môi trường xích đạo ẩm
* Vị trí: Nằm trong khoảng từ 5oB – 5oN
* Đặc điểm: + Nắng nóng, mưa nhiều quanh năm
+ Nhiệt độ trung bình năm từ 25oC – 28oC
+ Biên độ nhiệt năm là 3oC
+ Lượng mưa trung bình năm là 1500mm – 2500mm
+ Độ ẩm cao trung bình 80%
2 Môi trường nhiệt đới:
Trang 2- Vị trí địa lý: nằm trong khoảng 5o đến hai chí tuyến ở hai bán cầu
- Đặc điểm của môi trường:
* Khí hậu: + Nóng quanh năm ( 20oC )
+ Càng về chí tuyến, biên độ nhiệt càng cao
+ Thời kì khô hạn kéo dài từ 3 – 9 tháng
+ Càng về chí tuyến, thời kì khô hạn càng kéo dài
+ Lượng mưa trung bình năm 500m – 1500mm, chủ yếu tập trung vào mùa mưa
+ Lượng mưa thay đổi từ đường xích đạo về hai chí tuyến
* Cảnh quan thiên nhiên: + Càng về chí tuyến, thực vật càng khô cằn, nghèo nàn + Từ rừng thưa đến xa van ( đồng cỏ cao nhiệt đới ) đến cây bụi gai
* Sông ngòi: + Mùa mưa ( lũ ): nước đầy
+ Mùa khô: nước cạn
* Đất đai: + Hình thành đất feralit
+ Đất dễ bị xói mòn nếu canh tác không hợp lý
3 Môi trường nhiệt đới gió mùa:
- Vị trí địa lý: nằm ở khu vực Nam Á và Đông Nam Á
- Đặc điểm:
* Khí hậu: + Có hai mùa: + mùa hạ: nóng ẩm, mưa nhiều
+ Mùa đông: lạnh, khô, mưa ít
=> Nguyên nhân: lượng mưa thay đổi theo hướng gió
+ Nhiệt độ, lượng mưa thay đổi theo mùa gió và thời tiết diễn biến thất thường: + Nhiệt độ trung bình năm trên 20oC
Trang 3+ Biên độ nhiệt 8oC
+ Lượng mưa trung bình trên 1000mm
* Cảnh quan thiên nhiên: + Thực vật thay đổi theo thời gian ( theo mùa ) hoặc thay đổi theo không gian ( B – N ) ; ( Đ – T )
+ Thực vật đa dạng, phong phú ( từ rừng xích đạo đến rừng ngập mặn đến đồng cỏ cao nhiệt đới )
II Môi trường đới ôn hòa Hoạt động kinh tế của con người ở đới ôn hòa:
- Vị trí địa lý: + Nằm ở giữa đới nóng và đới lạnh
+ Khoảng từ chí tuyến đến vòng cực của hai bán cầu
+ Phần lớn diện tích đất nổi nằm ở Bắc bán cầu, một phần nhỏ ở Nam bán cầu
- Đặc điểm:
* Khí hậu: + Mang tính chất trung gian giữa đới nóng và đới lạnh
+ Biểu hiện: + Không nóng và mưa nhiều như đới nóng
+ Không lạnh và mưa ít như đới lạnh
=>Do vị trí địa lý
+ Thời tiết thay đổi thất thường do sự tác động của khối khí nóng, khối khí lạnh, gió Tây ôn đới và các khối khí từ Đại Dương
* Sự phân hóa thiên nhiên: + Thay đổi theo thời gian ( theo mùa ): xuân, hạ, thu, đông
+ Thay đổi theo không gian: B – N, Đ – T, ảnh hưởng của gió Tây ôn đới
III Môi trường đới lạnh Hoạt động kinh tế của con người ở đới lạnh:
- Vị trí địa lý: từ 2 vòng cực đến 2 cực
- Đặc điểm khí hậu: + Mùa đông rất dài, nhiệt độ trung bình dưới -10oC đến -50oC
Trang 4+ Mùa hạ rất ngắn, từ 2 – 3 tháng, nhiệt độ trung bình khoảng
10oC
+ Biên độ nhiệt cao: 40oC
+ Lượng mưa thấp, chủ yếu dưới dạng tuyết rơi
- Sự thích nghi:
* Thực vật: + Phát triển vào mùa hạ ngắn ngủi, trong thung lung kín gió
+ Cây cối còi cọc, thấp lùn
* Động vật: + Có lớp mỡ lông dày hoặc không thấm nước
+ Một số loài ngủ đông hoặc di cư để tránh mùa đông lạnh
+ Sống thành bầy đàn để bảo vệ và sưởi ấm cho nhau
IV Thiên nhiên và con người ở các châu lục:
1 Thế giới rộng lớn và đa dạng:
- Phân biệt lục địa và châu lục Kể tên 6 châu lục và 6 lục địa
* Phân biệt lục địa và châu lục: + Lục địa là khối đất liền rộng hang triệu km2, có biển và đại dương bao quanh
+ Châu lục gồm lục địa, các đảo, phần đảo và quần đảo xung quanh
* Tên 6 châu lục và 6 lục địa: + 6 châu lục: châu Á, châu Âu, châu Phi, châu Đại Dương, châu Mĩ và châu Nam Cực
+ 6 lục địa: lục địa Á – Âu, lục địa Phi, lục địa Bắc
Mĩ, lục địa Nam Mĩ, lục địa Ô – xtrây – li – a, lục địa Nam Cực
- Tiêu chí để phân loại các nước trên thế giới thành 2 nhóm: phát triển và đang phát triển: + Thu nhập bình quân đầu người
+ Tỉ lệ tử vong của trẻ em
+ Chỉ số phát triển của con người
Trang 52 Châu Phi:
- Vị trí địa lý:
* Vị trí tọa độ: + 34o52’N – 37o20’B
+ 17o33’T – 51o23’Đ
* Vị trí tiếp giáp: + Phía Bắc: Địa Trung Hải, châu Á
+ Phía Đông Bắc: biển đỏ, vịnh A – đen
+ Phía Đông Nam: Ấn Độ Dương
+ Phía Tây: Đại Tây Dương
- Đặc điểm môi trường:
* Khí hậu: + Có khí hậu nóng nhất thế giới
+ Nhiệt độ trung bình trên 20oC
+ Hình thành các hoang mạc lớn, có Xahara là hoang mạc lớn nhất thế giới
Nguyên nhân: + Do chí tuyến Bắc và chí tuyến Nam đi qua phía Bắc và phía
Nam lục địa
+ Do lục địa có dạng hình khối, địa hình ven bờ cao, bờ biển ít bị chia cắt => Tác động của biển khó vào sâu trong đất liền
+ Ảnh hưởng của dòng biển lạnh ven bờ
* Kích thước: Diện tích lớn hơn 30km2
* Địa hình: + Là khối cao nguyên khổng lồ, cao trung bình 750m
+ Chủ yếu là sơn nguyên cao xen lẫn bồn địa
+ Ít núi và đồng bằng thấp
+ Đồng bằng chủ yếu ở ven biển và hạ lưu các con song lớn
+ Hướng nghiêng: Đông Nam – Tây Bắc
Trang 6* Khoáng sản: phong phú, đặc biệt là kim loại quý ( vàng, kim cương,… ), dầu mỏ
và khí đốt