Quản trị mạng Linux

Xem thông tin v user và group .... Qu n tr h th ng Linux thông qua SSH client for Windows:.... Kh o sát log file trên apache.... Linux Cluster trên Webmin .... Các thành ph n khácOthers

Tel: 8351056 – Fax 8324466 – Email: ttth@hcmuns.edu.vn

M C L C

M C L C 2

M C TIÊU 11

I T NG H C VIÊN 11

PHÂN B BÀI GI NG 11

BÀI 1 Gi i Thi u H i u Hành Linux 13

Tóm t t 13

I Vài dòng l ch s v Linux 14

II L ch s phát tri n c a Linux 15

III Nh ng u đi m c a Linux 16

III.1 Kh n ng t ng thích v i các h m 16

III.2 H tr ng d ng 16

III.3 L i ích cho gi i chuyên nghi p đi n toán 16

IV Khuy t đi m c a Linux 16

IV.1 H tr k thu t 16

IV.2 ph n c ng 17

V Ki n trúc c a h đi u hành Linux 17

V.1 H t nhân (Kernel) 17

V.2 Shell 18

V.3 Các ti n ích 18

V.4 Ch ng trình ng d ng 18

VI Các đ c tính c b n c a Linux 18

VI.1 a ti n trình 18

VI.2 T c đ cao 18

VI.3 B nh o 19

VI.4 S d ng chung th vi n 19

VI.5 S d ng các ch ng trình x lý v n b n 19

VI.6 S d ng giao di n c a s 19

VI.7 Network Information Service (NIS) 19

VI.8 L p l ch ho t đ ng ch ng trình, ng d ng 19

VI.9 Các ti n ích sao l u d li u 20

VI.10 H tr nhi u ngôn ng l p trình 20

BÀI 2 Cài t H i u Hành Linux 21

Tóm t t 21

I Yêu c u ph n c ng 22

II a c ng và phân vùng đ a trong Linux 22

III Qu n lý đ a và partition trong Linux 22

IV Kh i đ ng ch ng trình cài đ t 23

IV.1 Boot t CD-ROM 23

IV.2 Boot t đ a kh i đ ng Windows 23

IV.3 Boot t đ a m m kh i đ ng Linux 23

V Các b c cài đ t h đi u hành Linux 24

V.1 Ch n ph ng th c cài đ t 24

V.2 Ch n ch đ cài đ t 24

V.3 Ch n ngôn ng hi n th trong quá trình cài đ t 24

V.4 C u hình bàn phím 25

V.5 Ch n c u hình mouse 25

V.6 L a ch n lo i màn hình 25

V.7 L a ch n lo i cài đ t 26

V.8 Chia Partition 27

V.9 L a ch n Automatically partition 27

V.10 Chia Partition b ng Disk Druid 28

V.11 Cài đ t ch ng trình Boot Loader 29

V.12 C u hình m ng 30

V.13 C u hình Firewall 31

V.14 Ch n ngôn ng h tr trong Linux 31

V.15 C u hình khu v c đ a lý c a h th ng 31

V.16 t m t kh u cho ng i qu n tr 32

V.17 C u hình ch ng th c 32

V.18 Ch n các ch ng trình và Package cài đ t 33

V.19 nh d ng filesystem và ti n hành cài đ t 34

VI C u hình thi t b 34

VI.1 B nh (RAM) 34

VI.2 V trí l u tr tài nguyên 34

VI.3 H tr USB 35

VI.4 Network Card 35

VI.5 Cài đ t modem 35

VI.6 Cài đ t và c u hình máy in 36

VII S d ng h th ng 37

VII.1 ng nh p 37

VII.2 M t s l nh c b n 38

VII.3 S d ng tr giúp man 38

VIII Kh i đ ng h th ng 39

VIII.1 Các b c kh i đ ng h th ng: 39

IX Shutdown và Reboot h th ng 41

X S d ng runlevel 41

XI Ph c h i m t kh u cho user qu n tr 41

XII Tìm hi u boot loader 42

XII.1 GRUB boot loader 42

XII.2 LILO boot loader 44

BÀI 3 H Th ng T p Tin 46

Tóm t t 46

I C u trúc h th ng t p tin 47

I.1 Lo i t p tin 48

I.2 Liên k t t p tin 48

II C u trúc cây th m c 49

III Các thao tác trên h th ng t p tin và đ a 51

III.1 Mount và umount m t h th ng t p tin 51

III.2 nh d ng filesystem 53

III.3 Qu n lý dung l ng đ a 53

III.4 Duy trì h th ng t p tin v i l nh fsck 54

IV Các thao tác trên t p tin và th m c 54

IV.1 Thao tác trên th m c 54

IV.2 T p tin 56

IV.3 Các t p tin chu n trong Linux 58

IV.4 ng ng (Pipe) 60

IV.5 L nh tee 60

V L u tr t p tin/th m c 60

V.1 L nh gzip/gunzip 60

V.2 L nh tar 60

VI B o m t h th ng t p tin 61

VI.1 Quy n h n 61

VI.2 L nh chmd, chown, chgrp 63

Bài 4 Cài t Ph n M m 65

Tóm t t 65

I Ch ng trình RPM 66

II c tính c a RPM 66

III L nh rpm 66

III.1 Cài đ t ph n m m b ng rpm 66

III.2 Lo i b ph n m m đã cài đ t trong h th ng 67

III.3 Nâng c p ph n m m 68

III.4 Truy v n các ph n m m 68

III.5 Ki m tra các t p tin đã cài đ t 69

III.6 Cài đ t ph n m m file ngu n *.tar, *.tgz 69

Bài 5 Gi i Thi u Các Trình Ti n Ích 71

Tóm t t 71

I Trình so n th o vi 72

I.1 M t s hàm l nh c a vi 72

I.2 Chuy n ch đ l nh sang ch đ so n th o 72

I.3 Chuy n ch đ so n th o sang ch đ l nh 72

II Trình ti n tích mail 74

III Ti n ích t o đ a m m boot 75

IV Trình ti n ích setup 75

V Trình ti n ích fdisk 76

VI Trình ti n ích iptraf 77

VII Trình ti n ích lynx 77

VIII Trình ti n ích mc 78

Bài 6 Qu n Tr Ng i Dùng Và Nhóm 79

Tóm t t 79

I Superuser 80

II Thông tin c a User 80

II.1 T p tin /etc/passwd 80

II.2 Username và UserID 81

II.3 M t kh u ng i dùng 82

II.4 Group ID 82

II.5 Home directory 82

III Qu n lý ng i dùng 82

III.1 T o tài kho n ng i dùng 82

III.2 Thay đ i thông tin c a tài kho n 83

III.3 T m khóa tài kho n ng i dùng 84

III.4 H y tài kho n 84

IV Nhóm ng i dùng 84

IV.1 T o nhóm 84

IV.2 Thêm ng i dùng vào nhóm 84

IV.3 H y nhóm 85

IV.4 Xem thông tin v user và group 85

BÀI 7 Qu n Lý Tài Nguyên a C ng 86

Tóm t t 86

I Gi i thi u QUOTA 87

II Thi t l p Quota 87

II.1 Ch nh s a t p tin /etc/fstab 87

II.2 Th c hi n quotacheck 88

II.3 Phân b quota 88

III Ki m tra và th ng kê h n ngh ch 89

IV Thay đ i Grace Periods 89

BÀI 08 C u Hình M ng 90

Tóm t t 90

I t tên máy 91

II C u hình đ a ch IP cho NIC 91

II.1 Xem đ a ch IP 91

II.2 Thay đ i đ a ch IP 91

II.3 T o nhi u đ a ch IP trên card m ng 92

II.4 L nh netstat 93

III Thay đ i default gateway 94

III.1 Mô t đ ng đi (route) thông qua script file 94

III.2 Xóa route trong b ng đ nh tuy n 95

IV Truy c p t xa 95

IV.1 xinetd 95

IV.2 T p tin /etc/services 96

IV.3 Kh i đ ng xinetd 97

V Telnet 97

V.1 Khái ni m telnet 97

V.2 Cài đ t 97

V.3 C u hình 98

V.4 B o m t d ch v telnet 99

VI Secure Remote Access – SSH (Secure Shell) 100

VI.1 Cài đ t SSH Server trên Server Linux 100

VI.2 S d ng SSH Client trên Linux 100

VI.3 Qu n tr h th ng Linux thông qua SSH client for Windows: 100

VII Dynamic Host Configuration Protocol 101

VII.1 M t s đ c đi m c n l u ý trên DHCP Server 101

VII.2 u đi m c a vi c s d ng DHCP 101

VII.3 C u hình DHCP Server 101

VII.4 Kh i đ ng d ch v DHCP: 102

BÀI 9 SAMBA 103

Tóm t t 103

I Cài đ t SAMBA 104

II Kh i đ ng d ch v SAMBA 104

III C u hình Samba Server 104

III.1 o n [global] 105

III.2 o n [homes] 105

III.3 Chia s máy in dùng SMB 106

III.4 Chia s th m c 106

IV S d ng SAMBA SWAT 106

IV.1 T p tin c u hình SAMBA SWAT 106

IV.2 Truy xu t SWAT t Internet Explorer 107

IV.3 C u hình SAMBA SWAT 108

V Kh i đ ng Samba Server 108

VI S d ng SMB client 108

VII Mount th m c chia s 109

VIII Mount t đ ng tài nguyên t SMB Server 109

IX Mã hoá m t kh u 110

BÀI 10 Network File System 111

Tóm t t 111

I T ng quan v quá trình ho t đ ng c a NFS 112

I.1 M t s lu t chung khi c u hình NFS 112

I.2 M t s khái ni m chính v NFS 112

II Cài đ t NFS 112

III C u hình NFS 113

III.1 C u hình NFS Server 113

III.2 C u hình NFS Client 114

III.3 Kích ho t file /etc/exports 115

III.4 Troubleshooting NFS Server 115

BÀI 11 L P TRÌNH SHELL TRÊN LINUX 117

Tóm t t 117

I Gi i thi u v SHELL Và L p Trình SHELL 118

I.1 Gi i thi u v Shell 118

I.2 L p c u hình môi tr ng đ ng nh p 119

II M c đích và ý ngh a c a vi c l p trình Shell 121

III i u khi n Shell t dòng l nh 121

IV i u khi n t p tin l nh 122

V Cú pháp ngôn ng Shell 123

V.1 Ghi chú, đ nh shell th c thi, thoát ch ng trình 123

V.2 S d ng bi n 124

V.3 L nh ki m tra 126

V.4 Bi u th c tính toán expr 127

V.5 K t n i l nh, kh i l nh và l y giá tr c a l nh 128

V.6 C u trúc r nhánh If 128

V.7 C u trúc l a ch n Case 130

V.8 C u trúc l p 130

V.9 L nh break, continue, exit 132

V.10 Các l nh khác 133

V.11 Hàm(function) 133

BÀI 12 Qu n Lý Ti n Trình 135

Tóm t t 135

I nh ngh a 136

II Xem thông tin ti n trình 137

III Ti n trình ti n c nh(foreground process) 138

IV Ti n trình h u c nh(background process) 138

V T m d ng và đánh th c ti n trình 138

VI H y m t ti n trình 139

VII Ch ng trình l p l ch at 139

VIII Ch ng trình l p l ch batch 140

IX Ch ng trình l p l ch crontab 140

BÀI 13 Domain Name System 142

Tóm t t 142

I Gi i thi u v DNS 143

II Cách phân b d li u qu n lý domain name 146

III C ch phân gi i tên 146

III.1 Phân gi i tên thành IP 146

III.2 Phân gi i IP thành tên máy tính 147

IV S khác nhau gi a domain name và zone 148

V Fully Qualified Domain Name (FQDN) 149

VI Phân lo i Domain Name Server 149

VI.1 Primary Name Server 149

VI.2 Secondary Name Server 149

VI.3 Caching Name Server 149

VII S y quy n(Delegating Subdomains) 150

VIII Resource Record (RR) 150

VIII.1 SOA(Start of Authority) 150

VIII.2 NS (Name Server) 151

VIII.3 A (Address) và CNAME (Canonical Name) 152

VIII.4 MX (Mail Exchange) 152

VIII.5 PTR (Pointer) 153

IX Ho t đ ng c a Name Server trong Linux 153

X Cài đ t BIND 153

X.1 M t s file c u hình quan tr ng 154

X.2 C u hình 154

XI Ki m tra ho t đ ng c a DNS 157

XII C u hình Secondary Name Server 158

XIII M t s quy c 158

XIV C u hình s y quy n cho các mi n con 160

BÀI 13 File Transfer Protocol 161

Tóm t t 161

I Gi i thi u v FTP 162

I.1 Giao th c FTP 162

II Ch ng trình FTP Server 165

III Ch ng trình FTP client 166

IV Gi i thi u VsFTP 168

IV.1 Nh ng t p tin đ c cài đ t liên quan đ n vsftpd 168

IV.2 Kh i đ ng và d ng vsftpd 168

IV.3 M t s thông s c u hình m c đ nh 168

IV.4 Nh ng tùy ch n c u hình vsftpd 169

V C u hình Virtual FTP Server 171

V.1 Logging 171

V.2 Network 171

BÀI 14 WEB SERVER 172

Tóm t t 172

I Gi i thi u v Web Server 173

I.1 Giao th c HTTP 173

I.2 Web Server và cách ho t đ ng 174

I.3 Web client 175

I.4 Web đ ng 175

II Gi i thi u Apache 175

II.1 Cài đ t Apache 176

II.2 T m d ng và kh i đ ng l i Apache 176

II.3 S ch ng th c, c p phép, đi u khi n vi c truy c p 176

II.4 i u khi n truy c p 179

II.5 Kh o sát log file trên apache 180

III C u hình Web Server 181

III.1 nh ngh a v ServerName 181

III.2 Th m c Webroot và m t s thông tin c n thi t 182

III.3 C u hình m ng 183

III.4 Alias 184

III.5 UserDir 184

III.6 VirtualHost 185

BÀI 15 MAIL SERVER 188

Tóm t t 188

I Nh ng giao th c mail 189

I.1 SMTP(Simple Mail Transfer Protocol) 189

I.2 Post Office Protocol 191

II Gi i thi u v h th ng mail 193

II.1 Mail gateway 193

II.2 Mail Host 193

II.3 Mail Server 194

II.4 Mail Client 194

II.5 M t s s đ h th ng mail th ng dùng 194

III Nh ng ch ng trình mail và m t s khái ni m 195

III.1 Mail User Agent (MUA) 195

III.2 Mail Transfer Agent (MTA) 195

III.3 Mailbox 195

III.4 Hàng đ i (queue) 196

III.5 Alias 196

IV DNS và Sendmail 200

V Nh ng t p tin c u hình Sendmail 201

V.1 T p tin /etc/sendmail.cf 201

V.2 Macro 202

V.3 Sendmail macro 203

V.4 Tùy ch n (Option) 203

V.5 nh ngh a các mailer 204

V.6 Rule 204

V.7 Rule set 205

VI T p tin /etc/aliases 206

VII C u hình Mail Server v i Sendmail 206

VIII M t s file c u hình trong sendmail 207

VIII.1 File /etc/mail/access 207

VIII.2 File /etc/mail/local-host-names 207

VIII.3 File /etc/mail/virtusertable 208

VIII.4 File /etc/mail/mailertable 208

VIII.5 File /etc/mail/domaintable 209

IX C u hình POP Mail Server 209

X Cài đ t và c u hình Webmail - Openwebmail 209

X.1 Cài đ t và c u hình Open Webmail 210

X.2 Cài đ t Open Webmail t Source code 211

BÀI 16 PROXY SERVER 215

Tóm t t 215

I Firewall 216

I.1 Gi i thi u v Firewall 216

I.2 Nh ng chính sách Firewall 216

I.3 Các lo i Firewall và cách ho t đ ng 217

II Squid Proxy 219

II.1 Gi i thi u Squid 219

II.2 Nh ng giao th c h tr trên Squid 219

II.3 Trao đ i cache 219

II.4 Cài đ t Squid Proxy 219

II.5 C u hình 220

II.6 Kh i đ ng Squid 223

BÀI 17 Linux Security 224

Tóm t t 224

I Log File 225

II Gi i h n user 225

III Network security 225

III.1 Host Based security 225

III.2 Port based security 226

BÀI 18 Webmin 239

Tóm t t 239

I Gi i thi u Webmin 240

II Cài đ t Webmin 240

II.1 Cài đ t t file nh phân 240

II.2 Cài đ t Webmin t file ngu n *.tar.gz 240

III C u hình Webmin 241

III.1 ng nh p vào Webmin Server 241

III.2 C u hình Webmin 241

III.3 C u hình Webmin qua Web Browser 242

III.4 Qu n lý Webmin User 245

III.5 Webmin cho Users(Usermin) 245

III.6 S d ng Usermin 246

III.7 C u hình h th ng qua Webmin 248

III.8 C u hình Server và Daemon 249

III.9 C u hình m ng thông qua Webmin 250

III.10 C u hình Hardware trên Webmin 251

III.11 Linux Cluster trên Webmin 252

III.12 Các thành ph n khác(Others) trên Webmin 253

THI CU I H C PH N 254

I C u trúc đ thi 254

II thi m u 256

II.1 thi m u cu i môn - H i u Hành Linux 256

II.2 thi cu i môn - D ch V M ng Linux 258

THI CU I H C PH N 260

I M u thi lý thuy t 260

II M u đ thi th c hành 267

THI KI M TRA CHUYÊN MÔN GIÁO VIÊN 269

M C TIÊU

Sau khi hoàn thành khóa h c, h c viên s có kh n ng:

̇ Cài đ t và s d ng h đi u hành Linux (phiên b n m i nh t c a RedHat) và th c thi đ c

các thao tác t o t p tin, th m c, qu n lý ng i dùng, c p quy n h n s d ng tài nguyên,

so n th o v n b n b ng các công c , chia s tài nguyên thông qua d ch v Samba, đ t

̇ T ch c h th ng cho phép ng i dùng có th làm vi c t xa qua Web, SSH, Telnet,

SFTP s d ng các công c nh : Webmin, Usermin, OpenSSH, TELNET

H c sinh, sinh viên, k s CNTT, nh ng nhân viên qu n tr m ng (c quan, xí nghi p) mu n b

sung ki n th c qu n tr m ng trên môi tr ng Linux

Bài h c này gi i thi u

II L ch s phát tri n c a Linux

III Nh ng u đi m c a Linux

IV khuy t đi m c a Linux

I Vài dòng l ch s v Linux

Gi a n m 1960, AT & T Bell Laboratories và m t s trung tâm khác tham gia vào m t c g ng

nh m t o ra m t h đi u hành m i đ c đ t tên là Multics (Multiplexed Information and Computing Service) n n m 1969, ch ng trình Multics b bãi b vì đó là m t d án quá nhi u tham v ng và do đó không kh thi Th m chí nhi u yêu c u đ i v i Multics th i đó đ n nay v n

ch a có đ c trên các Unix m i nh t Nh ng Ken Thompson, Dennis Richie và m t s đ ng nghi p c a Bell Labs đã không b cu c Thay vì xây d ng m t h đi u hành làm nhi u vi c m t lúc nh Multics, h quy t đ nh phát tri n m t h đi u hành đ n gi n ch làm t t m t công vi c là

ch y ch ng trình (run program) H đi u hành s có r t nhi u các công c (tool) nh , đ n gi n,

g n nh (compact) và ch làm t t m t công vi c B ng cách k t h p nhi u công c l i v i nhau,

h s có m t ch ng trình th c hi n m t công vi c ph c t p ó c ng là cách th c ng i l p trình vi t ra ch ng trình Vào n m 1973, s d ng ngôn ng C c a Richie Thompson đã vi t l i toàn b h đi u hành Unix và đây là m t thay đ i quan tr ng c a Unix Do đó, Unix t ch là m t

h đi u hành cho m t máy PDP-xx tr thành h đi u hành c a các máy khác v i m t c g ng t i thi u đ chuy n đ i Kho ng 1977 b n quy n c a UNIX đ c gi i phóng và h đi u hành UNIX

tr thành m t th ng ph m Hai dòng UNIX: System V c a AT&T, Novell và Berkeley Software Distribution (BSD) c a i h c Berkeley

- System V: Các phiên b n UNIX cu i cùng do AT&T xu t b n là System III và m t vài phát

hành (releases) c a System V Hai b n phát hành g n đây c a System V là Release 3.2 (SVR 3.2) và Release 4.2 (SVR 4.2) Phiên b n SVR 4.2 là ph bi n nh t t máy PC cho t i máy tính l n

- BSD: T 1970 Computer Science Research Group c a University of California t i Berkelry (UCB) xu t b n nhi u phiên b n UNIX, đ c bi t đ n d i tên Berkeley Software Distribution, hay BSD C i ti n c a PDP-11 đ c g i là 1BSD và 2BSD Tr giúp cho các máy tính c a Digital Equipment Corporation VAX đ c đ a vào trong 3BSD Phát tri n c a VAX đ c ti p t c v i 4.0BSD, 4.1BSD, 4.2BSD và 4.3BSD

- Tr c 1992, UNIX là tên thu c s h u c a AT&T t 1992, khi AT&T bán b ph n Unix cho Novell, tên Unix thu c s h u c a X/Open foundation T t c các h đi u hành th a mãn m t

s yêu c u đ u có th g i là Unix Ngoài ra, Institute of Electrical and Electronic Engineers (IEEE) đã thi t l p chu n “An Industry-Recognized Operating System Interface Standard based on the UNIX Operating System” K t qu cho ra đ i POSIX.1 (cho giao di n C) và POSIX.2 (cho h th ng l nh trên Unix) Tóm l i, v n đ chu n hóa UNIX v n còn r t xa k t

qu cu i cùng Nh ng đây là quá trình c n thi t có l i cho s phát tri n c a ngành tin h c nói chung và s s ng còn c a h đi u hành UNIX nói riêng

II L ch s phát tri n c a Linux

- N m 1991, Linus Torvalds, sinh viên c a i h c T ng h p Helsinki Ph n Lan b t đ u xem xét Minix, m t phiên b n c a Unix làm ra v i m c đích nghiên c u cách t o ra m t h đi u hành Unix ch y trên máy PC v i b vi x lý Intel 80386

- Ngày 25/8/1991, Linus cho ra version 0.01 và thông báo trên comp.os.minix v d đ nh c a mình v Linux

- 1/1992, Linus cho ra version 0.02 v i shell và trình biên d ch C Linux không c n Minix n a

đ biên d ch l i h đi u hành c a mình Linus đ t tên h đi u hành c a mình là Linux

- 1994, phiên b n chính th c 1.0 đ c phát hành

- Linux là m t h đi u hành d ng UNIX (Unix-like Operating System) ch y trên máy PC v i b

đi u khi n trung tâm (CPU) Intel 80386 tr lên, hay các b vi x lý trung tâm t ng thích AMD, Cyrix Linux ngày nay còn có th ch y trên các máy Macintosh ho c SUN Space Linux

th a mãn chu n POSIX.1

- Linux đ c vi t l i toàn b t con s không, t c là không s d ng m t dòng l nh nào c a Unix đ tránh v n đ b n quy n c a Unix Tuy nhiên, ho t đ ng c a Linux hoàn toàn d a trên nguyên t c c a h đi u hành Unix Vì v y, n u m t ng i n m đ c Linux thì s n m

đ c UNIX Nên chú ý r ng gi a các Unix s khác nhau c ng không kém gì gi a Unix và Linux

- Linux là h đi u hành phân phát mi n phí, phát tri n trên m ng Internet, t a Unix và đ c s

d ng trên máy tính cá nhân (PCs) Linux đã phát tri n nhanh chóng và tr nên ph bi n trong

th i gian ng n Nó nhanh chóng đ c nhi u ng i s d ng vì m t trong nh ng lý do là không ph i tr ti n b n quy n M i ng i có th d dàng download t Internet hay mua t i các hi u bán CD

- Linux là h đi u hành có hi u n ng cao, trong t t c các máy tính có c u hình cao hay th p

H đi u hành này h tr các máy tính s d ng 32 c ng nh 64 bit và r t nhi u ph n m m khác nhau

- Quá trình phát tri n c a Linux đ c t ng t c b i s giúp đ c a ch ng trình GNU (GNU’s Not Unix) ó là ch ng trình phát tri n các Unix có kh n ng ch y trên nhi u n n t ng khác nhau n hôm nay, cu i 2001, phiên b n m i nh t c a Linux kernel là 2.6.11.3, có kh n ng

đi u khi n các máy đa b vi x lý và r t nhi u các tính n ng khác

III Nh ng u đi m c a Linux

Trong s nh ng h đi u hành thông d ng ngày nay, Linux là h đi u hành mi n phí đ c s

d ng r ng rãi nh t V i các PC IBM, Linux cung c p m t h th ng đ y đ v i nh ng ch c n ng

đa nhi m (multitasking) và đa ng i dùng (multiuser) l p s n, t n d ng đ c s c m nh x lý c a máy 386 và cao h n

Linux có s n b giao th c TCP/IP giúp b n d dàng k t n i Internet Linux c ng có Xfree86 cung

c p cho b n m t giao di n đ h a GUI đ y đ Nh ng ph n này b n không c n ph i m t ti n mua ch c n t i xu ng t Internet

III.1 Kh n ng t ng thích v i các h m

Kh n ng t ng thích c a m t h đi u hành giúp b n chuy n nó t m t n n này sang m t n n khác mà v n ho t đ ng t t Tr c kia UNIX ch ho t đ ng trên m t n n duy nh t, đó là máy đi n toán mini DEC PDP-7 Hi n nay, UNIX ch y đ c trên b t k n n nào, t máy tính xách tay cho

đ n nh ng máy tính l n d ng mainframe Nh tính t ng thích này, các máy đi n toán ch y UNIX trên nhi u n n khác nhau có th liên l c v i nhau m t cách chính xác và h u hi u v i

nh ng lo i n n khác

III.2 H tr ng d ng

Hi n nay, Linux có hàng nghìn ng d ng, bao g m các ch ng trình báo bi u, c s d li u, x

lý v n b n Ngoài ra, Linux c ng có hàng lo t trò ch i gi i trí trên n n v n b n ho c đ h a

III.3 L i ích cho gi i chuyên nghi p đi n toán

n v i Linux, gi i đi n toán s có hàng lo t công c phát tri n ch ng trình, bao g m các b biên d ch cho nhi u ngôn ng l p trình hàng đ u hi n nay, ch ng h n nh C, C++,

IV.1 H tr k thu t

Có l đi u tr ng i nh t c a Linux là không có m t công ty nào ch u trách nhi m phát tri n h

đi u hành Linux này N u có đi u gì tr c tr c, b n không th g i mi n phí cho m t b ph n h tr

k thu t nào c

Thi u ngu n tr giúp k thu t không ch đ i v i Linux mà c v i nh ng ng d ng Linux M c dù,

hi n có vài ch ng trình mang tính th ng m i dành cho Linux, song đa ph n l i là ch ng trình

mi n phí do m t nhóm nh biên so n r i đ a lên m ng cho c th gi i s d ng chung

IV.2 ph n c ng

M t đi u b t ti n n a là th c s Linux không d cài đ t và r t nhi u thành ph n không t ng thích v i m t vài ph n c ng nào đó Các nhà phát tri n Linux là nh hg ng i s ng rãi rác trên hành tinh này, do đó không th có m t ch ng trình đ c đ m b o ch t l ng nh thông l Các nhà phát tri n c m th y ch ng trình c a mình dùng đ c là tung ra cho m i ng i cùng xài ch không có m t th i gian th nghi m ch ng trình H n n a, các ph n c ng mà Linux h tr tùy thu c vào lo i máy móc mà các nhà phát tri n s d ng khi so n th o đo n mã Chính vì th mà Linux không th ch y trên t t c m i n n ph n c ng c a PC hi n nay

Kernel đ c xem là trái tim c a h đi u hành Linux, ban đ u phát tri n cho các CPU Intel 80386

i m m nh c a lo i CPU này là kh n ng qu n lý b nh Kernel c a Linux có th truy xu t t i toàn b tính n ng ph n c ng c a máy Yêu c u c a các ch ng trình c n r t nhi u b nh , trong khi h th ng có ít b nh , h đi u hành s d ng không gian đ a hoán đ i (swap space) đ l u tr các d li u x lý c a ch ng trình Swap space cho phép ghi các trang c a b nh xu t các v trí dành s n trong đ a và xem nó nh ph n m r ng c a vùng nh chính Bên c nh s d ng swap space, Linux còn h tr các đ c tính sau :

- B o v vùng nh gi a các ti n trình, đi u này không cho phép m t ti n trình làm t t toàn b

h th ng

- Ch t i các ch ng trình khi có yêu c u

V.2 Shell

Shell cung c p t p l nh cho ng i dùng thao tác v i kernel đ th c hi n công vi c Shell đ c các

l nh t ng i dùng và x lý Ngoài ra shell còn cung c p m t s đ c tính khác nh : chuy n

h ng xu t nh p, ngôn ng l nh đ t o các t p tin l nh t ng t t p tin bat trong DOS

Có nhi u lo i shell đ c dùng trong Linux i m quan tr ng đ phân bi t các shell v i nhau là b

l nh c a m i shell Ví d , C shell thì s d ng các l nh t ng t ngôn ng C, Bourne Shell thì dùng ngôn ng l nh khác

Shell s d ng chính trong Linux là GNU Bourne Again Shell (bash) Shell này là shell phát tri n

t Bourne Shell, là shell s d ng chính trong các h th ng Unix, v i nhi u tính n ng m i nh :

đi u khi n các ti n trình, các l nh history, tên t p tin dài …

V.3 Các ti n ích

Các ti n ích đ c ng i dùng th ng xuyên s d ng Nó dùng cho nhi u th nh thao tác t p tin, đ a, nén, sao l u t p tin … Ti n ích trong Linux có th là các l nh thao tác hay các ch ng trình giao di n đ h a H u h t các ti n ích dùng trong Linux là s n ph m c a ch ng trình GNU Linux có s n r t nhi u ti n ích nh trình biên d ch, trình g l i, so n v n b n … Ti n ích có th

đ c s d ng b i ng i dùng ho c h th ng M t s ti n ích đ c xem là chu n trong h th ng Linux nh passwd, ls, ps, vi …

M t s đ c đi m c a Linux chúng ta c n quan tâm :

VI.1 a ti n trình

Là đ c tính cho phép ng i dùng th c hi n nhi u ti n trình đ ng th i Ví d b n v a in, v a so n

v n b n, v a nghe nh c… cùng m t lúc Máy tính s d ng ch m t CPU nh ng x lý đ ng th i nhi u ti n trình cùng lúc Th c ch t là t i m t th i đi m CPU ch x lý đ c m t m nh l nh, vi c

th c hi n cùng lúc nhi u công vi c là gi t o b ng cách làm vi c xen k và chuy n đ i trong th i gian nhanh Do đó ng i dùng c ng là th c hi n đ ng th i

VI.2 T c đ cao

H đi u hành Linux đ c bi t đ n nh m t h đi u hành có t c đ x lý cao, b i vì nó thao tác

r t hi u qu đ n tài nguyên nh : b nh , đ a…

VI.3 B nh o

Khi h th ng s d ng quá nhi u ch ng trình l n d n đ n không đ b nh chính (RAM) đ ho t

đ ng Trong tr ng h p đó, Linux dùng b nh t đ a là partition swap H th ng s đ a các

ch ng trình ho c d li u nào ch a có yêu c u truy xu t xu ng vùng swap này, khi có nhu c u thì h th ng chu n lên l i b nh chính

VI.4 S d ng chung th vi n

H th ng Linux có r t nhi u th vi n dùng chung cho nhi u ng d ng i u này s giúp h th ng

ti t ki m đ c tài nguyên c ng nh th i gian x lý

VI.5 S d ng các ch ng trình x lý v n b n

Ch ng trình x lý v n b n là m t trong nh ng ch ng trình r t c n thi t đ i v i ng i s d ng Linux cung c p nhi u ch ng trình cho phép ng i dùng thao tác v i v n b n nh vi, emacs, nroff

VI.6 S d ng giao di n c a s

Giao di n c a s dùng H th ng X Window, có giao di n nh h đi u hành Windows V i h

th ng này ng i dùng r t thu n ti n khi làm vi c trên h th ng X window System hay còn g i t t

là X đ c phát tri n t i vi n Massachusetts Institute of Technology Nó đ c phát tri n đ t o ra môi tr ng làm vi c không ph thu c ph n c ng X ch y d i d ng client –server H th ng X window ho t đ ng qua hai b ph n :

- Ph n server còn g i là X server

- Ph n client đ c g i là X window manager hay desktop environment

X server s d ng trong h u h t các b n phân ph i c a Linux là Xfree86 Client s d ng th ng là KDE (K Desktop Environment) và GNOME (GNU Network Object Model Environment)

Dich v Samba s d ng tài ngu ên đ a, máy in v i Windows Tên Samba xu t phát t giao th c Server Message Block (SMB) mà Windows s d ng đ chia s t p tin và máy in Samba là

ch ng trình s d ng giao th c SMB ch y trên Linux S d ng Samba b n có th chia s t p tin

và máy in v i các máy Windows

VI.7 Network Information Service (NIS)

D ch v NIS cho phép chia s các t p tin password và group trên m ng NIS là m t h th ng c

s d li u d ng client-server, ch a các thông tin c a ng i dùng và dùng đ ch ng th c ng i dùng NIS xu t phát t hãng Sun Microsystems v i tên là Yellow Pages

VI.8 L p l ch ho t đ ng ch ng trình, ng d ng

Ch ng trình l p l ch trong Linux xác đ nh các ng d ng, script th c thi theo m t s s p x p c a

ng i dùng nh : at, cron, batch

VI.9 Các ti n ích sao l u d li u

Linux cung c p các ti n ích nh tar, cpio và dd đ sao l u và backup d li u RedHat Linux còn cung c p ti n ích Backup and Restore System Unix (BRU) cho phép t đ ng backup d li u theo

l ch

VI.10 H tr nhi u ngôn ng l p trình

Linux cung c p m t môi tr ng l p trình Unix đ y đ bao g m các th vi n chu n, các công c

l p trình, trình biên d ch, ch ng trình debug ch ng trình mà b n có th tìm th y trong các h

đi u hành Unix khác Ngôn ng ch y u s d ng trong các h đi u hành Unix là C và C++ Linux dùng trình biên d ch cho C và C++ là gcc, ch ng trình biên d ch này r t m nh, h tr nhi u tính

n ng Ngoài C, Linux c ng cung c p các trình biên d ch, thông d ch cho các ngôn ng khác nh Pascal, Fortran, Java…

Gi i thi u cho h c viên

III Qu n lý đ a và partition trong Linux

IV Kh i đ ng ch ng trình cài đ t

V Các b c cài đ t h đi u hành Linux

VI C u hình thi t b VII S d ng h th ng

t p)

I Yêu c u ph n c ng

Linux không đòi h i máy có c u hình m nh Tuy nhiên n u ph n c ng có c u hình th p quá thì có

th không ch y đ c XWindow hay các ng d ng có s n C u hình t i thi u nên dùng:

- CPU : Pentium MMX tr lên

- RAM : 64 MB tr lên cho Text mode, 192MB cho mode Graphics

- a c ng: Dung l ng đ a còn ph thu c vào lo i cài đ t

+ Custom Installation (minimum): 520MB

+ Server (minimum): 870MB

+ Personal Desktop: 1.9GB

+ Workstation: 2.4GB

+ Custom Installation (everything): 5.3GB

- 2M cho card màn hình n u mu n s d ng mode đ h a

a c ng đ c phân ra nhi u vùng khác nhau g i là partition M i partition s d ng m t h th ng

t p tin và l u tr d li u M i đ a b n ch chia đ c t i đa 4 partition chính (primary) Gi i h n

nh v y là do Master Boot Record c a đ a ch ghi t i đa 4 ch m c t i 4 partition

t o nhi u partition l u tr d li u ( h n 4) ng i ta dùng partition m r ng (extended partition) Th c ra partition m r ng c ng là primary partition nh ng cho phép t o các partition con đ c g i là logical partition trong nó

Linux s d ng c ch truy xu t đ a thông qua t p tin M i đ a đ c gán v i m t t p tin trong

th m c /dev/ Ký hi u đ a fd cho m m, hd cho c ng, sd dành cho SCSI Ký t a, b, c …,

g n thêm vào đ xác đ nh các đ a khác nhau cùng lo i

Ký t mô t đ a Physical block devices(Các

Ví d :

c ng th nh t hda, c ng th 2 hdb …xác đ nh các partition trong đ a ng i ta dùng các s

đi kèm Theo qui đ nh partition chính và m r ng đ c gán s t 1 – 4 Các logical partition đ c gán các giá tr t 5 tr đi

Nh hình v trên là các partition c a c ng th nh t hda: có 2 partition chính ký hi u là hda1 và hda2, m t partititon m r ng là hda3 Trong partition m r ng hda3 có 2 partition logic có ký

hi u là hda6 và hda5 Trong Linux b t bu c ph i có t i thi u 2 partition sau:

- Partition chính ch a th m c g c (/) và h t nhân ( g i là Linux Native partition)

- Partition swap đ c dùng làm không gian hoán đ i d li u khi vùng nh chính đ c s d ng

h t Kích th c c a ph n swap s d ng tùy thu c h th ng mình s d ng nhi u hay ít ng

d ng Thông th ng thì kích th c vùng swap b ng kích th c b nh chính

IV.1 Boot t CD-ROM

N u máy b n có CD-ROM, b n hãy kh i đ ng máy tính, ch nh l i BIOS th t boot đ u tiên là CD-ROM và đ a đ a cài đ t vào CD

IV.2 Boot t đ a kh i đ ng Windows

BIOS c a máy b n không h tr boot đ c t CD, b n có th kh i đ ng t đ a kh i đ ng DOS Sau khi kh i đ ng, đ a CD cài đ t vào CD-ROM Gi s CD c a b n là E: B c k b n

th c hi n

Cd Dosutils Autoboot

IV.3 Boot t đ a m m kh i đ ng Linux

CD cài đ t Linux có ch a t p tin image giúp kh i đ ng cài đ t Linux t đ a m m Trên RedHat Linux 7.x Image này l u trong th m c: <cdrom_write>\images\bootnet.img

Trên RedHat 9.0 và Fedora core thì t p tin <cdrom_write>\images\bootdisk.img

bung t p tin image này ra đ a m m chúng ta dùng ch ng trình rawrite có trong th m c dosultils c a đ a cài đ t Trên môi tr ng Windows:

<cdrom_write>\dosutils\rawrite

Enter disk image soure file name : \bootnet.img

Enter the target disk device : A

Please insert formatted diskette into device A: and press – ENTER : enter

Trên môi tr ng Linux ta có th dùng l nh:

#dd if=/mnt/cdrom/images/<image_name> of=/dev/fd0

V Các b c cài đ t h đi u hành Linux

V.1 Ch n ph ng th c cài đ t

Ngu n cài đ t t :

- CD-Rom: Có th kh i đ ng t CD-ROM ho c kh i đ ng b ng đ a m m boot

- a c ng: C n s d ng đ a m m boot(dùng l nh dd ho c mkbootdisk đ t o đ a m m boot)

- Linux text: Ch ng H i u Hành Linux đ t d i ch đ text(Text mode)

- [Enter] : Ch ng H i u Hành Linux đ t d i ch đ đ h a(Graphical mode)

V.3 Ch n ngôn ng hi n th trong quá trình cài đ t

Ch n ngôn ng “English” r i ch n Next

Ch n Next

V.7 L a ch n lo i cài đ t

M t s lo i cài đ t thông d ng:

- Workstation: Cài đ t h đi u hành ph c v cho công vi c c a m t máy tr m

- Server: Cài đ t h đi u hành ph c v cho máy ch

- Custom:có th tích h p các tùy ch n trên m t cách tùy ý

- Keep all partitions and use existing free space: khi ta mu n gi l i t t c các partition có

s n và ch s d ng không gian tr ng còn l i đ phân chia phân vùng

- Tùy theo t ng yêu c u riêng mà ta có th l a ch n các yêu c u trên cho phù h p, sau đó

ch n Next

V.10 Chia Partition b ng Disk Druid

Trong b c 8 ta ch n Manually partition with Disk Druid đ th c hi n phân chia phân vùng s

- Edit: Thay đ i l i các tham s c a phân vùng đ c ch n

- Delete: Xóa phân vùng đ c ch n

- Reset: Ph c h i l i tr ng thái đ a nh tr c khi thao thác

- Make RAID: S d ng v i RAID (Redundant Array of Independent Disks) khi ta có ít nh t 3

đ a c ng

V.11 Cài đ t ch ng trình Boot Loader

Boot Loader là ch ng trình cho phép b n ch n các h đi u hành đ kh i đ ng qua menu Khi chúng ta ch n, thì chúng xác đ nh các t p tin c n thi t đ kh i đ ng h đi u hành và giao quy n

đi u khi n l i cho h đi u hành Boot Loader có th đ c cài vào Master Boot record ho c vào sector đ u tiên c a partition

Linux cho phép b n s d ng ch ng trình Boot Loader là GRUB ho c LILO C 2 Boot Loader

đ u có th h tr qu n lý nhi u h đi u hành trên m t h th ng

- B n ch n cài Boot Loader vào Master Boot Record (MBR) khi ch a có ch ng trình Boot Loader nào (Ví d nh c a Windows) đ c cài, ho c b n ch c ch n ch ng boot loader c a

b n có th kh i đ ng đ c các h đi u hành khác trong máy c a mình Khi cài lên MBR thì các ch ng trình Boot Loader tr c đó s b thay th b ng Boot Loader m i

- Ch n cài Boot loader vào sector đ u tiên c a partition cài đ t khi b n đã có ch ng trình Boot Loader t i MBR và không mu n thay th nó Trong tr ng h p này, ch ng trình Boot Loader kia n m quy n đi u khi n tr c và tr đ n ch ng trình Boot Loader c a Linux khi có yêu c u kh i đ ng h đi u hành này

- B n không cài ch ng trình Boot loader, khi đó b n ph i s d ng đ a m m boot đ kh i

- IP Address: Ch đ nh đ a ch IP c a host cài đ t

- Netmask Address: subnet mask cho đ a ch IP trên

Active on boot: Card m ng đ c kích ho t khi h đi u hành kh i đ ng

Host name: N u b n có tên dns đ y đ thì khai báo tên đ y đ Trong tr ng h p b n không k t

n i vào m ng, b n c ng đ t tên cho máy thông qua m c manually N u không tên nào đ c đi n vào thì giá tr m c nhiên s d ng là localhost

Miscellaneous Settings: đ ch đ nh đ a ch gateway và Primary DNS, và m t s thông s khác Các tr ng không có giá tr thì các tr ng đó không đ c s d ng trong h th ng

V.13 C u hình Firewall

Trong Linux có tích h p Firewall đ b o v h th ng ch ng l i m t s truy xu t b t h p pháp t bên ngoài Ta ch n Enable Firewall, sau đó ch n lo i d ch v c n cho phép bên ngoài truy c p vào Firewall

V.14 Ch n ngôn ng h tr trong Linux

B n có th cài đ t và s d ng nhi u ngôn ng trong Linux Có th ch n ngôn ng m c

đ nh(English(USA)) và các ngôn ng khác đ s d ng

V.15 C u hình khu v c đ a lý c a h th ng

Các v trí chia theo châu l c Vi t Nam là Asia/Saigon, ta có th ch n m c này m t cách d dàng thông qua vi c đ nh v chu t t i đúng v trí trên b ng đ

V.16 t m t kh u cho ng i qu n tr

Trên Linux ng i qu n tr th ng đ c g i là ng i root M t kh u c a user root b t bu c có

chi u dài t i thi u c a password là 6 ký t B n nên đ t password g m có ký t , s và các ký t

đ c bi t đ đ m b o an toàn L u ý password phân bi t ch hoa và th ng B n ph i đánh vào 2

l n, khi dòng ch bên d i xu t hi n “ Root password accepted” thì đ c

V.17 C u hình ch ng th c

N u b n không s d ng password m ng có th b qua c u hình này nh ng v n s ch đ ch n

m c nhiên (ch n Enable MD5 passwords và Enable shadow passwords)

Enable MD5 passwords: cho phép password s d ng t i 256 ký t thay vì ch t i 8 ký t

Enable shadow passwords: cung c p c ch l u tr password an toàn Password đ c l u tr trong t p tin /etc/shadow và ch có root m i đ c đ c

Enable NIS: cho phép m t nhóm máy trong m t NIS domain s d ng chung t p tin passwd và

group Ch n các tham s sau :

+ NIS domain: Xác đ nh NIS domain mà máy này tham gia

+ Use broadcast to find NIS server: Cho phép s d ng thông đi p qu ng bá đ tìm NIS server

+ NIS Server : Xác đ nh NIS server

+ Enable LDAP: H th ng c a b n s d ng LDAP cho m t vài ho c t t c các phép

ch ng th c

+ LDAP Server : Xác đ nh LDAP server (dùng đ a ch IP)

+ LDAP Base DN: cho phép tìm ki m thông tin ng i dùng d a trên DN(Distinguished Name)

+ Use TLS (Transport Layer Security) lookups: tùy ch n này cho phép LDAP g i tên

ng i dùng và password mã hóa t i LDAP server tr c khi ch ng th c

Enable Kerberos: là h th ng cung c p các d ch v ch ng th c trên m ng Các l a ch n :

+ Realm: cho phép b n truy xu t t i m ng s d ng Kerberos

+ KDC: cho phép b n truy xu t t i Key Distribution Center (KDC)

+ Admin Server: cho phép b n truy xu t t i server ch y kadmin

+ Enable SMB Authentication: Cài PAM đ dùng m t Samba server ch ng th c cho các client

+ SMB Server: Xác đ nh samba server mà các máy tr m k t n i t i đ ch ng th c

+ SMB Workgroup: Xác đ nh workgroup mà samba server đ c c u hình tham gia

V.18 Ch n các ch ng trình và Package cài đ t

B n ch n các ch ng trình c n cài đ t, n u ta ch n everything là cài t t c các ch ng trình,

ch n Minimal là ch cài m t s ch ng trình ho c ph n m m thông d ng

N u b n n m rõ các package c n thi t cho các ch ng trình mình mong mu n thì ch n Select individual packages Ta có th ch n Details đ ch n chi ti t các thành ph n trong t ng ph n

m m ho c nhóm các công c

VI.2 V trí l u tr tài nguyên

cho phép các thi t b ph n c ng trong máy tính có th giao ti p tr c ti p v i tài nguyên h

th ng, đ c bi t là CPU thì h th ng s đ nh v d i d ng lines và channels cho m i thi t b nh : IRQ(interrupt Request Lines), Input/Output Address and Direct Memory Access channels(DMA)

- IRQ cho phép thi t b yêu c u CPU time, IRQ có giá tr t 0 ->15

- IO address ch đ nh đ a ch trong b nh , CPU s giao ti p v i thi t b b ng cách đ c và ghi

b nh trên đ a ch này

- DMA cho phép thi t b truy xu t b nh h th ng nh ghi và x lý d li u mà không c n truy

xu t CPU

Kernel l u tr thông tin tài nguyên này trong th m c /proc, các t p tin ta c n quan tâm:

+ /proc/dma

+ /proc/interrupt

+ /proc/ioports

+ /proc/pci

Tuy nhiên ta có th s d ng các công c lspci, dmesg đ có th xem thông tin IRQ, I/O, DMA

Thi t b I/O port IRQ

card

0x300 10 Ethernet

card

0x340 9

Ta có th c u hình các thông tin trên b ng cách thay đ i thông tin trong t p tin /etc/modules.conf

VI.3 H tr USB

H u h t các phiên b n linux sau này có kh n ng nh n bi t (Detect) USB device, m t khi USB

đ c c m vào USB port thì nó đ c USB controller đi u khi n, Linux h tr r t nhi u USB controller (ta có th tham kh o trong tài li u USB howto), thi t b USB đ c Linux kernel nh n

bi t qua t p tin /dev/sda1

VI.4 Network Card

Kernel c a linux h tr h u h t NIC, đ xem chi ti t thông tin hi n t i c a card m ng ta s d ng các l nh sau đây: Dmesg, lspci, /proc/interrupts, /sbin/lsmod, /etc/modules.conf

VI.5 Cài đ t modem

Trong ph n này ta tìm hi u cách cài đ t Serial modem, ta tìm hi u các serial port đ c nh n bi t trên Linux

Dos Linux COM1 /dev/ttyS0 COM2 /dev/ttyS1 COM3 /dev/ttyS2

Sau đây là m t s b c cài đ t serial modem:

+ B c 1: Dùng l nh setserial đ scan serial device

+ B c 2: Dùng l nh ls –s /dev/ttyS1 /dev/modem

+ B c 3: c u hình Dial profile thông qua công c wvdial cung c p script wvdialconfig đ

ta scan nh ng thông tin c n thi t cho modem và ghi vào file /etc/wvdial.conf (trong

ph n này ta ch quan tâm v v n đ cài đ t modem cho nên đây là m t b c tham

kh o thêm)

VI.6 Cài đ t và c u hình máy in

Tr c khi cài đ t máy in ta c n cài thêm package system-config-printer-0.6.98-1(Fedora Core) Sau đó ta dùng l nh #system-config-printer

Ch n New đ cài đ t máy in

t tên Printer và ch n Queue Type

Ch n Queue Driver đ ch đ nh lo i máy in

VII S d ng h th ng

VII.1 ng nh p

Linux là h đi u hành đa ng i dùng, t i m t th i đi m nhi u ng i có th cùng s d ng h

th ng đ làm vi c M i ng i dùng có m t tài kho n trong h th ng Tài kho n này dùng đ qu n

Khi login vào h th ng, chúng ta th y d u nh c l nh xu t hi n có d ng:

[tên-đ ng-nh p@tên-máy th -m c-hi n-hành]d u-nh c-l nh

Ví d :

- T d u nh c l nh ta có th s d ng l nh theo cú pháp nh sau: Tên-l nh [tùy-ch n]

[tham-s ]

+ Tùy ch n có d ng: –<ký-t >

+ N u có nhi u tùy ch n thì ta dùng d u kho ng tr ng đ làm d u ng n cách ho c k t

h p nhi u tùy ch n

Ví d :

[root@server root]#ls –a –l /etc

- Linux cho phép chúng ta k t h p nhi u l a ch n ch dùng m t d u - Nh ví d trên ta có th dùng l nh ls –al /etc thay cho ls –a –l /etc

- Chuy n sang user khác: ang làm vi c chúng ta có th chuy n sang ng i dùng khác mà không ph i logout ra Trong tr ng h p này b n dùng l nh su

+ $su [tên-user] : chuy n sang user m i

- N u tên-user không có thì m c đ nh là chuy n qua root

- Thông th ng khi chúng ta chuy n sang user khác thì bi n môi tr ng c a h th ng v n gi nguyên theo user c s d ng bi n môi tr ng c a user m i chúng ta dùng thêm tham s

- trong l nh su

Ví d : #su – [user]

VII.2 M t s l nh c b n

Tên l nh Ý ngh a date Hi n th ngày gi h th ng who Cho bi t các ng i dùng đang đ ng nh p vào

h th ng tty Xác đ nh t p tin tty mà mình đang login vào

cal L ch finger Hi n th các thông tin c a các ng i dùng nh

h tên, đ a ch … chfn Thay đ i thông tin c a ng i dùng head Xem n i dung t p tin t đ u t p tin tail Xem n i dung t cu i t p tin hostname Xem, đ i tên máy

passwd i m t kh u cho user

VII.3 S d ng tr giúp man

Trong MS DOS đ bi t cú pháp hay ý ngh a c a m t l nh chúng ta hay dùng giúp đ c a l nh

b ng cách đánh tham s /? vào phía sau l nh, còn Windows có b Help cho phép b n tìm ki m các thông tin liên quan đ n m t v n đ nào đó Linux cung c p cho b n m t h th ng th vi n giúp đ b n tìm các thông tin theo t khóa b n nh p vào Dù không có giao di n b ng Window,

nh ng các tài li u giúp đ này r t có ích đ i v i ng i s d ng đ c bi t khi s d ng các l nh Các b n s bi t các l nh trong Linux s d ng r t nhi u tùy ch n mà chúng ta không th nh h t

đ c, Linux cung c p trình tr giúp man

Man phân d li u mình l u tr thành nh ng đo n (session) khác nhau v i các ch đ khác nhau

ch i

Xác đ nh c th thông tin c a m t ch đ nào, chúng ta dùng l nh man nh sau:

$man [session] [t -khóa]

Ví d : man 3 printf :Xem các thông tin v hàm prinf dùng trong l p trình

N u chúng ta không xác đ nh session thì session m c nhiên là 1

VIII.1 Các b c kh i đ ng h th ng:

- B c 1: Khi m t máy PC b t đ u kh i đ ng, b vi x lý s tìm đ n cu i vùng b nh h

th ng c a BIOS và th c hi n các ch th đó

- B c 2: BIOS s ki m tra h th ng, tìm và ki m tra các thi t b và tìm ki m đ a ch a trình

kh i đ ng Thông th ng, BIOS s ki m tra đ a m m, ho c CDROM xem có th kh i đ ng

t chúng đ c không, r i đ n đ a c ng Th t c a vi c ki m tra các đ a ph thu c vào các c u hình trong BIOS

- B c 3: Khi ki m tra đ a c ng, BIOS s tìm đ n MBR và n p vào vùng nh ho t đ ng chuy n quy n đi u khi n cho nó

- B c 4: MBR ch a các ch d n cho bi t cách n p trình qu n lý kh i đ ng GRUB/LILO cho Linux hay NTLDR cho Windows NT/2000 MBR sau khi n p trình qu n lý kh i đ ng, s chuy n quy n đi u khi n cho trình qu n lý kh i đ ng

- B c 5: Boot loader tìm ki m boot partition và đ c thông tin c u hình trong file grub.conf

ho c lilo.conf và hi n th Operating Systems kernel có s n trong h th ng đ cho phép chúng

ta l a ch n OS kernel boot

Ví d v grub.conf

default=0 timeout=10 splashimage=(hd0,0)/grub/splash.xpm.gz title Fedora Core (2.6.8-1.521)

root (hd0,0) kernel /vmlinuz-2.6.8-1.521 ro root=LABEL=/

initrd /initrd-2.6.8-1.521.img title Windows 2000

rootnoverify (hd0,1)

chainloader +1

- B c 6: Sau khi ch n kernel boot trong file c u hình c a boot loader, h th ng t đ ng load

ch ng trình /sbin/init đ s ki m tra h th ng t p tin (file system check) sau đó đ c file /etc/inittab đ xác đ nh m c ho t đ ng(runlevel) Các Linux runlevel

Mode/runlevel Th m c l u

script file(Directory)

là single user mode)

ng(user-definable)

dùng nh ng ch giao ti p

d i d ng Text(Full user mode no GUI interface)

ng(user-definable)

dùng và có th cung c p giao ti p đ h a.(Full multiuser mode )

K24irda K70bcm5820 S14nfslock S56rawdevices S97rhnsd

K25squid K74ntpd S20random S56xinetd S99local

K34yppasswdd K74ypserv S24pcmcia S78mysqld S99webmin

K35smb K74ypxfrd S25netfs S80sendmail K35vncserver K92iptables S26apmd S85gpm K35winbind S00microcode_ctl S28autofs S85httpd

K50snmpd S05kudzu S40smartd S90crond