Bài 7 thế giới cổ tích KNTT (phần đọc nói và nghe)

Bài 7 thế giới cổ tích KNTT (phần đọc nói và nghe), Bài 7 thế giới cổ tích KNTT (phần đọc nói và nghe), Bài 7 thế giới cổ tích KNTT (phần đọc nói và nghe), Bài 7 thế giới cổ tích KNTT (phần đọc nói và nghe), Bài 7 thế giới cổ tích KNTT (phần đọc nói và nghe), Bài 7 thế giới cổ tích KNTT (phần đọc nói và nghe), Bài 7 thế giới cổ tích KNTT (phần đọc nói và nghe), Bài 7 thế giới cổ tích KNTT (phần đọc nói và nghe), Bài 7 thế giới cổ tích KNTT (phần đọc nói và nghe), Bài 7 thế giới cổ tích KNTT (phần đọc nói và nghe), Bài 7 thế giới cổ tích KNTT (phần đọc nói và nghe), Bài 7 thế giới cổ tích KNTT (phần đọc nói và nghe),

Trang 1

BÀI 7 – THẾ GIỚI CỔ TÍCH

Trang 2

ĐỌC VĂN BẢN VÀ THỰC

HÀNH TIẾNG VIỆT

Trang 3

TRI THỨC NGỮ VĂN:

Truyện cổ tích

Trang 4

* Truyện cổ tích: loại truyện dân gian kể về cuộc đời của một số kiểu nhân vật quen thuộc :

- Nhân vật bất hạnh (như: người mồ côi, người con riêng, người

em út, người có dạng xấu xí,…);

- Nhân vật dũng sĩ và nhân vật có tài năng lạ ;

- Nhân vật thông minh và nhân vật ngốc nghếch ;

- Nhân vật là động vật (con vật biết nói năng, hoạt động, tính cách như con người).

Truyện cổ tích thường có yếu tố hoang đường, thể hiện

thiện đối với cái ác, cái tốt đối với cái xấu, sự công bằng đối với

Trang 5

Giống nhau:

- Đều có yếu tố tưởng tượng kì ảo.

- Đều có sự ra đời thần kì và tài năng phi thường …

Khác nhau:

Em hãy phân biệt thể loại truyền thuyết và cổ tích!

- Kể về cuộc đời của các nhân vật nhất định

- Thể hiện ước mơ, quan niệm của nhân dân về cuộc đấu tranh giữa cái thiện và cái ác…

- Coi là câu chuyện không có thật

- Kể về các nhân vật sự kiện lịch sử

- Thể hiện cách đánh giá của nhân

dân đối với những nhân vật, sự kiện

lịch sử được kể

- Tin câu chuyện có thật

Tiết – Văn bản: THẠCH SANH (Truyện cổ tích)

Trang 6

(Truyện cổ tích)

THẠCH SANH

Trang 7

Phần I: ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:

Trang 8

I Tìm hiểu chung:

1 Đọc, tìm hiểu chú thích:

Giọng đọc gợi không khí cổ tích, chậm rãi, sâu lắng, phân biệt các giọng kể và giọng nhân vật, nhất là giọng Lý Thông

a Đọc:

Trang 10

Quan sát những bức tranh sau và kể tóm tắt truyện Thạch Sanh

Trang 11

? Với các sự việc trên, em hãy kể tóm tắt 9- 10 câu?

• Sự việc:

- Thạch Sanh ra đời và được dạy các phép thần thông.

- Thạch Sanh gặp Lí Thông, kết nghĩa anh em, nhận

đi canh miếu thần thay Lí Thông.

- Thạch Sanh giết chằn tinh, bị Lí Thông cướp công.

- Thạch Sanh giết đại bàng cứu công chúa.

- Thạch Sanh bị bỏ ngục, được giải oan, lấy công chúa.

- Thạch Sanh đánh tan quân 18 nước chư hầu.

- Thạch Sanh nối ngôi vua.

Trang 12

P1 (Ngày xưa…thần thông): kể về sự ra đời của Thạch Sanh

P2 (Một hôm…quận công): Thạch Sanh bị mẹ con Lý Thông lừa đi canh miếu thờ và bị cướp công.

P3 (Vua có… bọ hung): Thạch Sanh giết đại bàng cứu công chúa và giải oan cho mình.

P4 (phần còn lại): Thạch Sanh chiến thắng quân sĩ 18 nước chư hầu và lên làm vua.

Bố cục văn bản “Thạch Sanh” có thể chia làm mấy phần? Nội

dung mỗi phần là gì?

Trang 13

I Tìm hiểu chung:

II Tìm hiểu chi tiết:

1 Xuất thân và ý nghĩa các chi tiết kì ảo:

a Nguồn gốc xuất thân:

Trang 14

a Nguồn gốc xuất thân

=> Cuộc đời, số phận người

dũng sĩ gần gũi với nhân dân

lao động

- Là Thái Tử con Ngọc Hoàng sai xuống đầu thai

- Mẹ mang thai nhiều năm mới sinh

- Được thần dạy võ nghệ và phép thần thông

 Xuất thân cao quý nhưng sống nghèo khó, lương thiện

Tìm hiểu sự ra đời của Thạch Sanh, em thấy:

- Có gì bình thường ? Có gì khác thường ?

Trang 15

Kể về sự ra đời vừa khác thường vừa bình thường đó của Thạch Sanh, nhân dân muốn thể hiện quan niệm gì về

người anh hùng dũng sĩ ?

Người dũng sĩ là người có tài phi thường khi mới được sinh ra, có thể diệt trừ được cái ác, lập được chiến công.

Trang 16

Có ý kiến cho rằng: Thạch Sanh là người dũng sĩ rất gần gũi với nhân dân, có cội nguồn từ nhân dân lao động Theo em, ý kiến đúng hay sai? Vì sao?

Ý kiến đó đúng.

Vì Thạch Sanh là con của vợ chồng nông dân tốt bụng, sống nghèo khổ cô đơn trong túp lều,

hằng ngày kiếm củi sống qua ngày

=> Thạch Sanh gần gũi với nhân dân và trở

thành người anh hùng của nhân dân.

Trang 17

b Ý nghĩa các chi tiết kì ảo:

Con

vật

Đặc điểm/ý nghĩa

Đồ vật

Đặc điểm/ý nghĩa

Hoàn thành bảng sau!

Chằn tinh: Một yêu quái khổng

lồ, có sức mạnh ghê gớm, lại biết tàng hình, lắm phép lạ, người đời khiếp sợ, vua quan chịu bó tay.

Đại bàng: Ở hang sâu bí mật, có

mỏ sắc, vuốt nhọn, có sức mạnh ghê gớm, quắp công chúa đi

trước mặt bá quan văn võ và các anh tài trong thiên hạ.

=> Đại diện cho cái ác, gieo rắc nỗi kinh hoàng và gây tai họa cho người dân, đồng thời giúp Thạch Sanh thể hiện phẩm chất của

Niêu cơm: Hàng vạn

người ăn mãi không hết

 Lòng nhân đạo, đoàn kết, hòa bình

=> Góp phần tô đậm vẻ đẹp kì diệu của truyện, thể hiện tấm lòng cao đẹp của Thạch Sanh

Trang 18

2 Hai nhân vật Thạch Sanh và Lý Thông:

Liệt kê vắn tắt các chi tiết (tiêu biểu) miêu tả hành động của Thạch Sanh và Lý

Thông, từ đó rút ra nhận xét về đặc điểm tính cách của hai nhân vật!

- Giết chằn tinh.

- Diệt đại bàng

- Cứu thái tử con vua thủy tề.

- Gảy đàn trong ngục giam.

- Vạch mặt mẹ con Lý Thông, tha tội

chết cho họ, cưới công chúa.

- Dùng cây đàn để đánh đuổi quân

xâm lược.

- Ban niêu cơm thần.

- Nối ngôi vua.

- Lừa Thạch Sanh đi canh miếu thờ, cướp công.

- Nhờ Thạch Sanh tìm hang ổ đại bàng, ám hại, cướp công.

- Về quê, bị sét đánh, bị biến thành bọ hung.

Trang 19

Em hãy nêu truyện kết thúc

như thế nào?

Kết thúc có hậu phổ biến trong truyện cổ tích như : Cây khế, Tấm Cám

- Niềm tin vào công lí xã hội.

- Ước mơ về sự đổi đời.

Kết thúc truyện

thể hiện niềm tin,

ước mơ gì của nhân dân?

Mẹ con Lí Thông bị sét đánh hóa kiếp thành bọ hung

Thạch Sanh lên ngôi vua

Trang 20

(?) Trong truyện cổ tích các nhân vật như Thạch Sanh tượng trưng cho điều gì, còn các nhân vật như Lí Thông tượng trưng cho điều gì?

- Điều thiện và điều ác.

(?) Kết cục này đã biểu hiện quan niệm nào của

nhân dân về công lí xã hội ?

- Cái ác nhất định bị trừng trị, chiến thắng cuối cùng thuộc về cái thiện Đó là ước mơ,

là niềm tin của nhân dân về lẽ công bằng.

Trang 21

Bài học rút ra từ truyện

- Có tấm lòng nhân hậu, khoan dung, độ lượng, biết yêu thương những người xung quanh mình như: giúp đỡ bạn bè, những người gặp khó khan hoạn nạn, sẵn sang tha thứ cho lỗi lầm của người khác,…

- Không tham lam, biết vừa đủ

- Có tinh thần nghĩa hiệp, sẵn sàng giúp đỡ mọi người

- Dũng cảm lên án những điều sai trái diễn ra xung quanh mình

-

Trang 22

? Về kết cục của mẹ con Lý Thông, ở văn bản do Huỳnh Lý và Nguyễn Xuân Lân kể có chi tiết: “Mẹ con Lý Thông về quê đến nửa đường thì

bị Thiên Lôi giáng sấm sét đánh chết, rồi bị hoá kiếp làm con bọ hung” Bản của Anh Động (và nhân dân một số vùng Nam Bộ) kể: “Lý Thông được tha nhưng y về dọc đường mưa to, sấm sét đánh tan thây ra từng mảnh, mỗi mảnh hoá thành một con ễnh ương Cho nên bây giờ mỗi khi

có mưa to sấm sét, ễnh ương sợ, kêu lên những tiếng man dã ” Em có nhận xét gì về những cách kết thúc này?

Ở một số bản kể, truyện cổ tích thường có

nội dung giải thích nguồn gốc, sự tích của

con vật, đồ vật, phong tục, tạo sự hấp

dẫn cho cốt truyện, đồng thời tạo ra một

đặc điểm thi pháp: từ trong thế giới cổ

tích, người kể chuyện đưa người đọc trở

lại với thực tại, nhắc nhở họ về một hiện

tượng nào đó vẫn thường xảy ra trong đời

sống

Trang 23

TỔNG KẾT

1 Nghệ thuật:

- Sắp xếp các tình tiết tự nhiên, khéo léo: công chúa lâm nạn gặp Thạch Sanh trong hang sâu, công chúa bị câm khi nghe tiếng đàn Thạch Sanh bỗng nhiên khỏi bệnh và giải oan cho chàng rồi nên vợ nên chồng

Trang 24

Phần 2: VIẾT KẾT NỐI VỚI ĐỌC

Trang 25

Viết đoạn văn (khoảng 5 – 7 câu) về một nhân vật dũng sĩ mà các em gặp ngoài

đời hoặc biết qua sách báo, truyện kể

Yêu cầu:

-Hình thức: Đoạn văn từ 5 – 7 câu, đảm bảo liên kết

câu, không mắc lỗi dùng từ, chính tả, đảm bảo cấu

trúc câu.

-Nội dung: Kể về một nhân vật dũng sĩ mà em gặp ngoài đời hoặc biết qua sách báo, truyện kể.

+ Giới thiệu chung về nhân vật: tên, ngoại hình.

+ Kể hành động thể hiện phẩm chất của người dũng sĩ

mà nhân vật đó thể hiện.

Trang 26

Phần 3: THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

Trang 27

TRÒ CHƠI: HIỂU Ý ĐỒNG ĐỘI

Lớp chia làm 4 đội chơi, mỗi đội cử ra 2

bạn, 1 bạn lên bảng bốc thăm phần nội

dung nghĩa của từ, bạn còn lại đoán tên

từ Mỗi đội sẽ có thời gian 15s/1 từ Nếu

đội bạn không đoán được, phần trả lời sẽ

dành cho đội bạn xung phong trả lời

trước nhất Đoán đúng 1 từ, sẽ được 10

điểm cộng vào điểm nhóm

Trang 28

Đội 1 Đội 2 Đội 3 Đội 4

TRÒ CHƠI: HIỂU Ý ĐỒNG ĐỘI

Gia sản

Gia truyền

hiện nguyên hình

vu vạ

khỏe như voi Niêu cơm Thạch Sanh

khôi ngô tuấn tú

Hiền như cô Tấm

Đổ tội cho người khác (tội mà người

đó không làm)

Rất khoẻ, khoẻ khác thường

Diện mạo đẹp đẽ, sáng láng

niêu cơm ăn không bao giờ hết, suy rộng ra là nguồn cung cấp vô hạn.

rất hiền

Trang 29

Hoạt động nhóm 2p: Chia sẻ trong nhóm cách giải thích nghĩa của từ mà ở phần khởi động đội mình đã thực hiện.

Lưu ý: giải thích căn cứ vào hướng dẫn SGK

Yêu cầu phiếu học ập 1,2,3,4

Trang 30

Hoàn cảnh của gia đình

Tổ tiên của gia đình

Tấm lòng rộng rãi, dễ tha thứ, cảm thông với những tội lỗi, sai lầm, … của người khác

Không thể cử động được do gân cốt như rã rời ra

Trang 31

CÂY KHẾ

Trang 32

I TÌM HIỂU CHUNG

Trang 33

a Chim chở người em bay ra đảo lấy vàng, nhờ thế người em trở nên giàu có.

b Cha mẹ chết, người anh chia gia tài, người em chỉ được cây khế

c Người anh biết chuyện, đổi gia tài của mình lấy cây khế, người em bằng lòng

d Cây khế có quả, chim đến ăn, người em phàn nàn và chim hẹn trả ơn bằng vàng

e Chim lại đến ăn, mọi chuyện diễn ra như cũ, nhưng người anh may túi quá to và lấy quá nhiều vàng

g Người anh bị rơi xuống biển và chết

Sắp xếp các sự việc sau theo diễn biến của truyện:

Trình tự đúng: b-d-a-c-e-g

Trang 34

II TÌM HIỂU CHI TIẾT:

Trang 35

? Con chim đưa hai anh em ra đảo hoang có phải là con vật kì

ảo không? Vì sao?

? Từ đó suy ra vai trò của nhân vật kì ảo trong truyện nói riêng

và trong truyện cổ tích nói chung là gì?

? Tìm câu nói có dáng dấp ca dao, tục ngữ trong truyện, nhân vật nào đã nói câu nói đó? Tác dụng của cách nói như vậy là gì?

? Đảo xa nơi con chim đưa người em đến có điều gì kì diệu? Điều kì diệu này đã giúp gì cho cuộc sống của người em sau đó? Từ đó em hãy suy ra vai trò của không gian kì ảo trong

truyện cổ tích!

1 Ý nghĩa chi tiết kì ảo:

Trang 36

Người em Người anh

Tốt bụng, thật thà, lương thiện, biết ghi nhớ ơn nghĩa, giàu tình nghĩa

- Chiếm hết tài sản

- Nịnh nọt người em đổi hết tài sản lấy cây khế

- May túi 12 gang

- Cố vơ vét hết vàng trên đảo

Bị rơi xuống biển,

“tham thì thâm”

Ích kỷ, keo kiệt, tham lam, vô ơn, sống

không có tình nghĩa

Trang 37

Bài học rút ra từ truyện

- Không tham lam, biết vừa đủ

- Sống nhân hậu, tình nghĩa, biết giữ lời hứa, biết đền đáp ơn nghĩa

- Anh em trong gia đình phải biết thương yêu, đùm bọc, giúp

đỡ nhau

- Trung thực, chăm chỉ, hiểu được ý nghĩa của lao động chân chính

Trang 40

Bài 7 Tiết NGHĨA CỦA TỪ

Bài tập 1/ 41

1 Đọc những câu sau trong

truyện Cây khế (Bùi Mạnh Nhị

kể) Tìm những từ ngữ phù hợp

để thay thế cho các từ ngữ in đậm

a) Quanh năm hai vợ chồng chăm

chút cho nên cây khế xanh mơn

mởn, quả lúc lỉu sát đất, trẻ lên ba

cũng với tay được

- mơn mởn: xanh non và tươi tốt

- lúc lỉu: trĩu trịt

b) Từ đó ròng rã một tháng trời,

hằng ngày chim cứ đến ăn vào lúc

sáng sớm làm quả vợi hẳn đi.

(thời gian) kéo dài liên tục đằng đẵng

Ít hẳn , bớt hẳn, giảm hẳn

Giảm đi (bớt đi) đáng kể

Trang 41

Bài tập 2/41 Tìm những từ ngữ thể hiện sự khác biệt giữa vợ chồng người em

và vợ chồng người anh trong hai đoạn trích sau:

a) Đoạn trích kể lại cảnh vợ chồng người em thấy chim ăn khế:

Một buổi sáng, hai vợ chồng ra hái khế đi bán thì thấy trên cây có tiếng rung mạnh như có người Hai vợ chồng nhìn lên thì thấy có một con chim lớn đang ăn khế

chín Hai người đợi cho chim ăn xong bay đi mới lên cây hái Từ đó ròng rã một tháng trời, hằng ngày chim cứ đến ăn vào lúc sáng sớm làm quả vợi hẳn đi.

Một hôm đứng đợi chim ăn, người vợ nói:

- Ông chim ơi, ông ăn như thế còn gì là khế của nhà cháu nữa! Cây khế nhà cháu cũng sắp hết quả rồi đấy, ông ạ!

- Vợ chồng người em:

Hai người đợi cho chim ăn xong bay đi mới lên cây hái.

b) Đoạn trích kể lại cảnh vợ chồng người anh thấy chim ăn khế:

Họ chỉ ăn và chờ ngày chim đến Một buổi sáng, hai vợ chồng thấy luồng gió mạnh nổi lên và ngọn cây khế rung chuyền Hai người hớt hải chạy ra thì quả nhiên thấy một con chim lớn đang ăn khế Họ vội tru tréo lên:

- Cả nhà tôi trông vào cây khế, bây giờ chim ăn ráo ăn tiệt thì tôi cậy vào đâu.

Trang 42

Bài tập 3/ 41,42 So sánh lời kể về vợ chồng người em và vợ chồng người anh khi chuẩn bị theo chim ra đảo và khi lấy vàng bạc trên đảo Sự khác biệt giữa vợ chồng người em và vợ chồng người anh được thể hiện bằng những từ ngữ nào:

Vợ chồng người em Vợ chồng người anh

Hai vợ chồng nghe lời

chim may một túi vải, bề dọc

bề ngang vừa đúng ba gang.

Hai vợ chồng cuống quýt bàn cãi may túi, sau lại sợ chim không ưng, bèn chỉ mang ra một túi như em nhưng to gấp ba lần, thành ra như một cái tay nải lớn.

Người chồng xách túi ra,

Anh thấy hang sâu và rộng

nên không dám vào.

Trên lưng chim bước xuống, anh ta đã hoa mắt vì của quý Vào trong hang anh ta lại càng mê mẩn tâm thần, quên đói, quên khát, cố nhặt vàng và kim cương cho thật đầy tay nải Tay nải đã đầy, anh ta còn lấy

thêm cả vàng dồn vào ống tay áo, ống quần đến nỗi nặng quá phải lê mãi mới ra khỏi hang

Trang 43

Phiếu học tập

Sự kiện

Vợ chồng người em

Vợ chồng người anh Động từ

Trang 44

Bài tập 2/41 Tìm những từ ngữ thể hiện sự khác biệt giữa vợ chồng người em và

vợ chồng người anh trong hai đoạn trích sau:

a) Đoạn trích kể lại cảnh vợ chồng người em thấy chim ăn khế:

Một buổi sáng, hai vợ chồng ra hái khế đi bán thì thấy trên cây có tiếng rung mạnh như

có người Hai vợ chồng nhìn lên thì thấy có một con chim lớn đang ăn khế chín Hai người đợi cho chim ăn xong bay đi mới lên cây hái Từ đó ròng rã một tháng trời, hằng ngày chim cứ đến ăn vào lúc sáng sớm làm quả vợi hẳn đi.

Một hôm đứng đợi chim ăn, người vợ nói:

- Vợ chồng người em:

Hai người đợi cho chim ăn xong bay đi mới lên cây hái.

b) Đoạn trích kể lại cảnh vợ chồng người anh thấy chim ăn khế:

Họ chỉ ăn và chờ ngày chim đến Một buổi sáng, hai vợ chồng thấy luồng gió mạnh nổi lên và ngọn cây khế rung chuyền Hai người hớt hải chạy ra thì quả nhiên thấy một con chim lớn đang ăn khế Họ vội tru tréo lên:

- Cả nhà tôi trông vào cây khế, bây giờ chim ăn ráo ăn tiệt thì tôi cậy vào đâu.

Trang 45

ăn và chờ (ngày chim đến), hớt hải chạy, tru tréo

Tham lam, nôn nóng, tính toán

Trang 46

Bài tập 3/ 41,42

Vợ chồng người em Vợ chồng người anh

Hai vợ chồng nghe lời

chim may một túi vải, bề

dọc bề ngang vừa đúng ba

gang.

Hai vợ chồng cuống quýt bàn cãi may túi, sau lại sợ chim không ưng, bèn chỉ mang ra một túi như em nhưng to gấp

ba lần, thành ra như một cái tay nải lớn.

Người chồng xách túi ra,

Anh thấy hang sâu và

rộng nên không dám vào.

Trên lưng chim bước xuống, anh ta đã hoa mắt vì của quý Vào trong hang anh ta lại càng mê mẩn tâm thần, quên đói, quên khát, cố nhặt vàng và kim cương cho thật đầy tay nải Tay nải đã đầy, anh ta còn lấy thêm cả vàng dồn vào ống tay áo, ống quần đến nỗi nặng quá phải lê mãi mới ra khỏi hang

Định dạng
Số trang	79
Dung lượng	15,59 MB