ĐỀ SỐ 4: Anhchị hãy bình luận các quy định về thời hiệu khởi kiện vụ án hành chính trong luật Tố tụng hành chính 2015? Qua đó, hãy đưa ra một số kiến nghị để bảo đảm hiệu quả thực hiện pháp luật về thời hiệu khởi kiện vụ án hành chính trong Luật Tố tụng hành chính 2015 Sinh viên: SBD: Lớp: MỤC LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT 3 MỞ ĐẦU 4 NỘI DUNG 5 I.Khái quát chung về thời hiệu khởi kiện vụ án hành chính 5 1.Khái niệm thời hiệu khởi kiện 5 2.Đặc điểm thời hiệu khởi kiện 5 3.Ý nghĩa của việc xác định thời hiệu khởi kiện VAHC 6 II.Quy định về thời hiệu khởi kiện vụ án hành chính theo luật Tố tụng hành chính 2015 6 1.Thời hiệu áp dụng theo chủ thể thực hiện khởi kiện 7 2.Thời điểm bắt đầu tính thời hiệu khởi kiện vụ án hành chính 8 3. Xác định ngày khởi kiện vụ án hành chính 11 4. Quy định về sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan trong thời hiệu khởi kiện 12 5. Việc áp dụng các quy định của Bộ luật dân sự vào tố tụng hành chính để xác định thời hạn, thời hiệu 14 III.Kiến nghị nhằm bảo đảm hiệu quả thực hiện pháp luật về thời hiệu khởi kiện VAHC theo hướng kéo dài hơn thời hạn được khởi kiện VAHC 15 KẾT LUẬN 17 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 18 DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Từ gốc TTHC: Tố tụng hành chính VAHC: Vụ án hành chính BLDS: Bộ luật dân sự MỞ ĐẦU Để xã hội phát triển thì phải ổn định được các quan hệ xã hội trong các lĩnh vực hành chính, thương mại, lao động, dân sự... Những mâu thuẫn phát sinh trong các lĩnh vực này phải được giải quyết kịp thời, nếu để lâu, những mâu thuẫn này sẽ càng ngày càng khó giải quyết. Vì vậy, việc quy định về thời hiệu khởi kiện là một vấn đề pháp lý rất quan trọng, nó còn được coi là điều kiện để đánh giá một chủ thể có quyền khởi kiện hay không. Chính vì thế, có rất nhiều văn bản quy phạm pháp luật đã quy định về thời hiệu khởi kiện. Trong luật TTHC, thời hiệu khởi kiện VAHC cũng được quy định khá rõ ràng. Để nghiên cứu sâu hơn về vấn đề thời hiệu khởi kiện VAHC trong luật TTHC em xin lựa chọn đề số 4: “Anhchị hãy bình luận các quy định về thời hiệu khởi kiện vụ án hành chính trong luật Tố tụng hành chính 2015? Qua đó, hãy đưa ra một số kiến nghị để bảo đảm hiệu quả thực hiện pháp luật về thời hiệu khởi kiện vụ án hành chính trong Luật Tố tụng hành chính 2015”. Do kiến thức và thời gian làm bài còn hạn chế, nên không tránh khỏi thiếu sót, em mong nhận được ý kiến của thầy cô để được hoàn thiện hơn.
Trang 1VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỐI CAO
số kiến nghị để bảo đảm hiệu quả thực hiện pháp luật về thời hiệu khởi
kiện vụ án hành chính trong Luật Tố tụng hành chính 2015
Sinh viên:
Trang 2SBD:
Lớp:
Trang 3MỤC LỤC
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT 3
MỞ ĐẦU 4
NỘI DUNG 5
I.Khái quát chung về thời hiệu khởi kiện vụ án hành chính 5
1.Khái niệm thời hiệu khởi kiện 5
2.Đặc điểm thời hiệu khởi kiện 5
3.Ý nghĩa của việc xác định thời hiệu khởi kiện VAHC 6
II.Quy định về thời hiệu khởi kiện vụ án hành chính theo luật Tố tụng hành chính 2015 6
1.Thời hiệu áp dụng theo chủ thể thực hiện khởi kiện 7
2.Thời điểm bắt đầu tính thời hiệu khởi kiện vụ án hành chính 8
3 Xác định ngày khởi kiện vụ án hành chính 11
4 Quy định về sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan trong thời hiệu khởi kiện 12
5 Việc áp dụng các quy định của Bộ luật dân sự vào tố tụng hành chính để xác định thời hạn, thời hiệu 14
Trang 4III.Kiến nghị nhằm bảo đảm hiệu quả thực hiện pháp luật về thời hiệu khởi kiện VAHC theo hướng kéo dài hơn thời hạn được khởi kiện VAHC 15 KẾT LUẬN 17 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 18
Trang 6MỞ ĐẦU
Để xã hội phát triển thì phải ổn định được các quan hệ xã hội trong cáclĩnh vực hành chính, thương mại, lao động, dân sự Những mâu thuẫn phátsinh trong các lĩnh vực này phải được giải quyết kịp thời, nếu để lâu, nhữngmâu thuẫn này sẽ càng ngày càng khó giải quyết Vì vậy, việc quy định về thờihiệu khởi kiện là một vấn đề pháp lý rất quan trọng, nó còn được coi là điềukiện để đánh giá một chủ thể có quyền khởi kiện hay không Chính vì thế, có rấtnhiều văn bản quy phạm pháp luật đã quy định về thời hiệu khởi kiện Trongluật TTHC, thời hiệu khởi kiện VAHC cũng được quy định khá rõ ràng Đểnghiên cứu sâu hơn về vấn đề thời hiệu khởi kiện VAHC trong luật TTHC em
xin lựa chọn đề số 4: “Anh/chị hãy bình luận các quy định về thời hiệu khởi kiện vụ án hành chính trong luật Tố tụng hành chính 2015? Qua đó, hãy đưa ra một số kiến nghị để bảo đảm hiệu quả thực hiện pháp luật về thời hiệu khởi kiện vụ án hành chính trong Luật Tố tụng hành chính 2015” Do
kiến thức và thời gian làm bài còn hạn chế, nên không tránh khỏi thiếu sót, emmong nhận được ý kiến của thầy cô để được hoàn thiện hơn
Trang 7NỘI DUNG I.Khái quát chung về thời hiệu khởi kiện vụ án hành chính
1.Khái niệm thời hiệu khởi kiện
Thời hiệu khởi kiện là thời hạn mà cơ quan, tổ chức, cá nhân được quyềnkhởi kiện để yêu cầu Tòa án giải quyết VAHC bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp bịxâm phạm; nếu thời hạn đó kết thúc thì mất quyền khởi kiện
2.Đặc điểm thời hiệu khởi kiện
Việc làm rõ đặc điểm của thời hiệu khởi kiện giúp có thể hiểu thấu đáohơn về bản chất của thời hiệu khởi kiện và là nền tảng để phân biệt với các loạithời hiệu khác:
- Thời hiệu khởi kiện VAHC do luật TTHC quy định
- Thời hiệu khởi kiện VAHC phụ thuộc vào từng đối tượng cụ thể: Mỗi đốitượng có những đặc trưng riêng, vì vậy khiếu kiện phát sinh bởi từng trường hợpriêng, lại có những đặc thù nhất định Sự phong phú của thời hiệu khởi kiện là phùhợp với thực tiễn cuộc sống
Trang 8- Thời hiệu khởi kiện VAHC thường bắt đầu khi có quyết định hành chính,hành vi hành chính trái pháp luật: Trên cơ sở nguyên tắc bảo vệ quyền của cá nhân,
tổ chức, cơ quan, nhằm đảm bảo cơ quan nhà nước thi hành đúng pháp luật
- Thời hiệu khởi kiện VAHC là thời hạn luật định mà khi kết thúc thời hạn
đó chủ thể khởi kiện mất quyền khởi kiện Nếu thời hiệu khởi kiện không còn thìngười khởi kiện mất quyền khởi kiện, cũng có nghĩa Tòa án không có quyền thụ lý
vụ án để giải quyết
3.Ý nghĩa của việc xác định thời hiệu khởi kiện VAHC
Việc xác định thời hiệu khởi kiện cho một VAHC là một trong nhữngcông việc rất quan trọng cho người khởi kiện khi thực hiện chuẩn bị hồ sơ khởikiện cho VAHC Khi xác định được thời hiệu khởi kiện vẫn còn thời hạn thì ngườikhởi kiện mới tiến hành chuẩn bị hồ sơ, thủ tục cho một VAHC
Thời hiệu khởi kiện VAHC là vấn đề có ý nghĩa rất quan trọng trong việc ổnđịnh các quan hệ hành chính cũng như xác định chứng cứ để bảo vệ quyền lợi củacác bên Việc quy định và xác định thời hiệu khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyếtcác VAHC có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong thực tiễn giải quyết các khiếu kiệnhành chính Các quy định về thời hiệu khởi kiện VAHC một mặt nhằm bảo đảmquyền khởi kiện, đảm bảo thực hiện quyền và nghĩa vụ chứng minh của đương sự,
Trang 9bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, pháp nhân, mặt khác bảo đảm việcgiải quyết vụ án hành chính của cơ quan Tòa án được thuận lợi.
II.Quy định về thời hiệu khởi kiện vụ án hành chính theo luật Tố tụng hành chính 2015
Quy định về thời hiệu được cụ thể hóa tại Điều 116 Luật TTHC 2015 Trên
cơ sở so sánh các quy định hiện thời của pháp luật liên quan về thời hiệu khởi kiệntrong đó có thời hiệu khởi kiện hành vi hành chính về đất đai theo Luật Đất đai,Luật TTHC quy định rõ thời hiệu khởi kiện theo từng nội dung khởi kiện củađương sự và được quy định khác nhau đối với từng đối tượng khởi kiện Theo đó,Thời hiệu khởi kiện đối với từng trường hợp cụ thể được Luật TTHC quy định nhưsau:
Đối với khiếu kiện về quyết định hành chính, hành vi hành chính, quyếtđịnh kỷ luật buộc thôi việc, thời hiệu khởi kiện là 1 năm kể từ ngày nhận đượchoặc biết được quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu hoặc quyết định giải quyếtkhiếu nại lần hai Thời hiệu khởi kiện là 1 năm kể từ ngày hết thời hạn giải quyếtkhiếu nại theo quy định của pháp luật mà cơ quan nhà nước, người có thẩm quyềnkhông giải quyết và không có văn bản trả lời cho người khiếu nại
Trang 10Đối với khiếu kiện về các quyết định giải quyết khiếu nại về quyết định xử
lý vụ việc cạnh tranh thì thời hiệu khởi kiện là 30 ngày kể từ ngày nhận được quyếtđịnh
Đối với khiếu kiện về kết quả giải quyết khiếu nại của cơ quan lập danhsách cử tri thì thời hạn khởi kiện kéo dài từ ngày nhận được thông báo kết quả giảiquyết khiếu nại của cơ quan lập danh sách cử tri hoặc từ ngày kết thúc thời hạn giảiquyết khiếu nại mà không nhận được thông báo kết quả giải quyết khiếu nại của cơquan lập danh sách cử tri cho đến trước ngày bầu cử 5 ngày
Đối với Trường hợp đương sự khiếu nại theo đúng quy định của pháp luậtđến cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại thì thời hiệu khởikiện được quy định như sau: 01 năm kể từ ngày nhận được hoặc biết được quyếtđịnh giải quyết khiếu nại lần đầu hoặc quyết định giải quyết khiếu nại lần hai; 01năm kể từ ngày hết thời hạn giải quyết khiếu nại theo quy định của pháp luật mà cơquan nhà nước, người có thẩm quyền không giải quyết và không có văn bản trả lờicho người khiếu nại
Như vậy, thời hiệu khởi kiện các vụ án hành chính được tính căn cứ vào nộidung khởi kiện Ngoài ra, trong trường hợp vì sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngạikhách quan làm cho người khởi kiện không khởi kiện được trong thời hạn quy địnhthì thời gian có sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan khác không tính
Trang 11vào thời hiệu khởi kiện Các quy định của Bộ luật dân sự về cách xác định thờihạn, thời hiệu cũng được áp dụng trong tố tụng hành chính
1.Thời hiệu áp dụng theo chủ thể thực hiện khởi kiện
Thứ nhất, áp dụng đối với những chủ thể thực hiện khởi kiện vụ án hành
chính một cách trực tiếp mà trước đó không sử dụng thủ tục khiếu nại hành chính.Trong trường hợp này thời hiệu khởi kiện được xác định là 01 năm kể từ ngàynhận được hoặc biết được quyết định hành chính, hành vi hành chính, quyết định
kỷ luật buộc thôi việc; 30 ngày kể từ ngày nhận được quyết định giải quyết khiếunại về quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh; từ ngày kết thúc nhận được kết quả giảiquyết khiếu nại hoặc hết thời hạn giải quyết khiếu nại mà không đươc giải quyếtđối với danh sách cử tri đến trước ngày bầu cử 05 ngày
Thứ hai, Đối với những chủ thể trước khi khởi kiện vụ án hành chính đã
tiến hành khiếu nại hành chính thì áp dụng tính thời hiệu như sau: 01 năm kể từngày nhận được hoặc biết được quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu hoặc lầnhai hoặc hết thời hạn giải quyết khiếu nại mà cơ quan có thẩm quyền không có vănbản trả lời cho người khiếu nại hoặc không giải quyết
Theo quy định này thì cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền khởi kiện vụ ánđối với quyết định hành chính, hành vi hành chính, quyết định kỷ luật buộc thôiviệc trong trường hợp không đồng ý với quyết định, hành vi đó hoặc đã khiếu nại
Trang 12với người có thẩm quyền giải quyết nhưng hết thời hạn giải quyết theo quy địnhcủa pháp luật mà khiếu nại không được giải quyêt hoặc đã được giải quyết nhưngkhông đồng ý với việc giải quyết khiếu nại về quyết định, hành vi đó; Tổ chức, cánhân có quyền khởi kiện vụ án đối với quyết định giải quyết khiếu nại về quyếtđịnh xử lý vụ việc cạnh tranh trong trường hợp không đồng ý với quyết định đó.
2.Thời điểm bắt đầu tính thời hiệu khởi kiện vụ án hành chính
Thời điểm bắt đầu tính thời hiệu khởi kiện VAHC kể từ ngày nhận được,biết được quyết định hành chính, hành vi hành chính cho đến ngày khởi kiện Đểxác định thời điểm bắt đầu tính thời hiệu khởi kiện trong trường hợp nào là “kể từngày biết được”, “kể từ ngày nhận được”, cho đến ngày khởi kiện là ngày đương
sự nộp đơn trực tiếp tại Toà án hoặc ngày có dấu bưu điện nơi gửi đi, trường hợpnào là “kể từ ngày biết được” thì phải cần căn cứ vào đối tượng bị tác động trựctiếp của quyết định hành chính và hành vi hành chính, quyết định kỷ luật buộc thôiviệc đó và được phân biệt như sau:
Thời điểm bắt đầu tính thời hiệu khởi kiện của mỗi loại khiếu kiện được quyđịnh với nội dung tương ứng khác nhau Đối với loại khiếu kiện là quyết định hànhchính, hành vi hành chính hay quyết định kỷ luật buộc thôi việc thì thời điểm bắtđầu tính thời hiệu khởi kiện là “kể từ ngày nhận được hoặc biết được” quyết định
Trang 13với khiếu kiện là quyết định giải quyết khiếu nại về quyết định xử lý vụ việc cạnhtranh thì thời điểm bắt đầu tính thời hiệu khởi kiện lại là “ngày nhận được quyếtđịnh” đó Đối với khiếu kiện là quyết định lập danh sách cử tri bầu cử đại biểuQuốc hội, bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân, thì thời điểm bắt đầu tính thời hiệukhởi kiện là ngày “nhận được thông báo kết quả giải quyết khiếu nại” của cơ quanlập danh sách cử tri hoặc “ngày kết thúc thời hạn giải quyết khiếu nại” theo quyđịnh của Luật Khiếu nại mà “không nhận được thông báo kết quả giải quyết khiếunại” của cơ quan lập danh sách cử tri Đến đây có thể nhận xét rằng Luật TTHC đãquy định tương đối đầy đủ, rõ ràng về nội dung này.
Để nhằm giải thích trong trường hợp nào là “kể từ ngày nhận được”, trườnghợp nào là “kể từ ngày biết được” thì Theo quy định tại Điều 12 - Nghị quyết số02/2011/NQ - HĐTP ngày 29/7/2011 của Hội đồng thẩm phán tòa án nhân dân tốicao hướng dẫn thi hành một số quy định của Luật TTHC, Theo đó, cần căn cứ vàođối tượng bị tác động trực tiếp của quyết định hành chính, hành vi hành chính,quyết định kỷ luật buộc thôi việc, cụ thể:
Thứ nhất, Trường hợp cá nhân, cơ quan, tổ chức bị tác động trực tiếp bởi
quyết định hành chính, quyết định kỷ luật buộc thôi việc và họ là đối tượng đượcnhận quyết định thì thời điểm bắt đầu tính thời hiệu khởi kiện đối với trường hợpnày là kể từ ngày họ nhận được quyết định hành chính, quyết định kỷ luật buộcthôi việc
Trang 14Thứ hai, Trường hợp cá nhân, cơ quan, tổ chức không phải là đối tượng bị
tác động trực tiếp bởi quyết định hành chính, quyết định kỷ luật buộc thôi việc và
họ không phải là đối tượng được nhận quyết định và thực tế là họ không nhận đượcquyết định đó thì thời điểm bắt đầu tính thời hiệu khởi kiện là kể từ ngày họ biếtđược quyết định đó
Thứ ba, Trường hợp hành vi của cơ quan hành chính nhà nước, cơ quan, tổ
chức khác hoặc của người có thẩm quyền của cơ quan, tổ chức đó thực hiện nhiệm
vụ, công vụ theo quy định của pháp luật thì thời điểm bắt đầu tính thời hiệu khởikiện là kể từ ngày hành vi đó được thực hiện (nếu cá nhân, cơ quan, tổ chức đãchứng kiến việc thực hiện hành vi hành chính đó) hoặc kể từ ngày được thông báo
về thời điểm hành vi hành chính đó đã được thực hiện (nếu cá nhân, cơ quan, tổchức đó không chứng kiến việc thực hiện hành vi hành chính đó và cũng khôngđược cơ quan có thẩm quyền thông báo về thời điểm hành vi hành chính đó đãđược thực hiện nhưng họ đã biết được hành vi hành chính đó thông qua các thôngtin khác như được người khác kể lại, chụp lại, ghi lại )
Thứ tư, Trường hợp hành vi của cơ quan hành chính nhà nước, cơ quan, tổ
chức khác hoặc của người có thẩm quyền trong cơ quan, tổ chức đó không thựchiện nhiệm vụ, công vụ theo quy định của pháp luật thì thời điểm bắt đầu tính thờihiệu khởi kiện là kể từ ngày hết thời hạn theo quy định của pháp luật mà cơ quan,
Trang 15tổ chức hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan, tổ chức đó không thực hiệnnhiệm vụ, công vụ theo quy định của pháp luật.
Tai Luật TTHC 2015, các nhà làm luật đã nghiên cứu và thêm vào một điểmmới nhằm khắc phục tình trạng người dân khiếu nại đến người có thẩm quyền giảiquyết khiếu nại nhưng người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại không giải quyết
và không thông báo cho người khiếu nại dẫn đến nhiều trường hợp khi họ khởikiện ra Tòa án thì thời hiệu khởi kiện đã hết (vì thời hiệu tính từ ngày họ nhậnđược hoặc biết được quyết định, hành vi hành chính) Luật TTHC đã bổ sung quyđịnh về thời hiệu khởi kiện trong trường hợp đương sự đã khiếu nại theo đúng quyđịnh của pháp luật đến cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền giải quyết khiếunại, cụ thể như sau:
“- Thời hiệu khởi kiện là 01 năm kể từ ngày nhận được hoặc biết được quyếtđịnh giải quyết khiếu nại lần đầu hoặc quyết định giải quyết khiếu nại lần hai;
- Thời hiệu khởi kiện là 01 năm kể từ ngày hết thời hạn giải quyết khiếu nạitheo quy định của pháp luật mà cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền không giảiquyết và không có văn bản trả lời cho người khiếu nại”
3 Xác định ngày khởi kiện vụ án hành chính
Việc xác định ngày khởi kiện có vai trò rất quan trọng trong việc xác địnhthời hiệu Tại Điều 119 - Luật TTHC quy định về “gửi đơn khởi kiện đến Tòa án”,
Trang 16theo đó người khởi kiện có thể gửi đơn khởi kiện cùng các tài liệu kèm theo đếnTòa án có thẩm quyền giải quyết vụ án bằng hai cách: nộp trực tiếp tại Tòa án hoặcgửi thông qua đường bưu điện, tương ứng với hai hình thức gửi đơn khởi kiện làhai cách xác định ngày khởi kiện Nếu đương sự gửi đơn khởi kiện trực tiếp tại Tòa
án, thì ngày đương sự nộp đơn tại Tòa án được xác định là ngày khởi kiện , nếuđương sự gửi đơn khởi kiện qua đường bưu điện thì ngày khởi kiện được xác định
là ngày có dấu bưu điện nơi gửi Trường hợp không xác định được ngày, tháng,năm theo dấu bưu điện trên phong bì, thì ngày khởi kiện được xác định theo Điều
14 - Nghị quyết số 02/2011, cụ thể:
“Trường hợp ngày Tòa án nhận được đơn do bưu điện chuyển đến mà thờihiệu khởi kiện vẫn còn thì ngày khởi kiện là ngày Tòa án nhận được đơn do bưuđiện chuyển đến
Trường hợp ngày Tòa án nhận được đơn do bưu điện chuyển đến mà thờihiệu khởi kiện đã hết thì Tòa án phải tiến hành xác minh ngày đương sự gửi đơn tạibưu điện và phân biệt như sau: trường hợp xác minh được ngày đương sự gửi đơntại bưu điện thì ngày khởi kiện là ngày đương sự gửi đơn tại bưu điện; trường hợpkhông xác định được ngày đương sự gửi đơn tại bưu điện thì ngày khởi kiện làngày ghi trong đơn khởi kiện”
Trong trường hợp vừa có đơn khởi kiện vừa có đơn khiếu nại, và người khởi