HS trả lời: Cách đặt tên “Thuế máu” là nhằm bộc lộ trực tiếp quan điểm phê phán, tố cáo của tác giả trước thủ đoạn bóc lột tàn nhẫn của chế độ thực dân ở các nước thuộc địa: Biến người[r]
Trang 1Tuần 28
Tiết 105, 106
I
M Ứ C ĐỘ CẦN ĐẠT :
1 Kiến thức:
– Bộ mặt giả nhân, giả nghĩa của thực dân Pháp và số phận bi thảm của người dân thuộc địa bị bĩc lột, bị dùng làm bia đỡ đạn trong cuộc chiến tranh phi nghĩa phản ánh trong văn bản
– Nghệ thuật lập luận và nghệ thuật trào phúng sắc sảo trong văn chính luận Nguyễn Ái Quốc
2 Kĩ năng:
– Đọc - hiểu văn chính luận hiện đại, nhận ra và phân tích được nghệ thuật trào phúng sắc bén trong một văn bản chính luận
– Học cách đưa yếu tố biểu cảm vào bài văn nghị luận
3 Thái độ: Yêu thương nhân dân bị áp bức và căm phẫn trước tội ác của giặc.
II
PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC :
1 Chuẩn bị của GV: Giáo án, SGK.
2 Chuẩn bị của HS: Bài mới, bài cũ, SGK.
III TIẾN TRÌNH LÊN LỚP :
1.
Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ :
a/ Nêu phương pháp học đúng đắn của Nguyễn Thiếp trong bài Bàn luận về phép học?
b/ Nêu ý nghiã của văn bản?
3 Bài mới : Đương thời các chí sĩ yêu nước như PBC, PCT cũng đã cĩ những bản án kết tội TDP bằng thơ,
văn xuơi Cĩ những tác phẩm rất hay, được phổ biến rộng rãi Nhưng tác phẩm của NAQ đã vượt hẳn lên với
một tầm vĩc khác, đĩ là Bản án chế độ thực dân Pháp Hơm nay chúng ta cùng tìm hiểu chương I của tác
phẩm này
Hđ1: Tìm hiểu chung.
– Gọi HS đọc Chú thích
– GV nhắc lại đơi nét về chủ tịch
HCM
– Nguyễn Ái Quốc là tên gọi của
Bác trong thời gian nào?
– VB cĩ xuất xứ từ đâu?
– GV giới thiệu thêm về tác
phẩm:
+ Viết tại Pháp bằng tiếng Pháp,
xuất bản tại Pari-1925, tại Hà
Nội-1946
+ Nội dung: Tố cáo, kết án chủ
nghĩa thực dân Pháp, nĩi lên tình
cảnh khốn cùng của người dân
thuộc địa, thể hiện ý chí chiến đấu
giành độc lập tự do cho các dân
tộc bị áp bức của NAQ
+ Thể loại: phĩng sự
+ Tác phẩm gồm 12 chương và
phần phụ lục
Hđ1: Tìm hiểu chung.
– HS đọc
– HS lắng nghe
HS trả lời
HS trả lời
– HS lắng nghe
I Tìm hiểu chung.
1 Tác giả.
Nguyễn Ái Quốc là một trong những tên gọi của chủ tịch HCM trong thời kỳ hoạt động cách mạng trước 1945
2 Tác phẩm.
– Thuế máu là chương đầu của tác phẩm Bản án chế độ thực dân Pháp của
Nguyễn Ái Quốc
– Thể loại: phĩng sự
VĂN BẢN:
THUẾ MÁU
(Trích Bản án chế độ thực dân Pháp)
– Nguyễn Ái Quốc –
Trang 2C1: Thuế máu
C2: Việc đầu độc người bản xứ
C3: Các quan thống đốc
C4: Các quan cai trị
C5: Những nhà khai hoá
C6: Tệ tham nhũng trong bộ máy
cai trị
C7: Bóc lột người bản xứ
C8: Công lí
C9: Chính sách ngu dân
C10: Chủ nghĩa giáo hội
C11: Nỗi khổ nhục của người phụ
nữ bản xứ
C12: Nô lệ thức tỉnh
Phụ lục: Gửi thanh niên Việt Nam
Hđ2: Đọc – hiểu VB.
– Gọi HS đọc VB GV hướng dẫn
cách đọc: giọng điệu khi trào
phúng, khi mỉa mai cay đắng, khi
xót xa
– Gọi HS đọc từ khó
– Em có suy nghĩ gì về cách tác
giả đặt tên cho văn bản là “Thuế
máu”?
– Luận đề “Thuế máu” được triển
khai bằng hệ thống luận điểm
nào?
– Cuộc chiến tranh ở đây là cuộc
chiến tranh gì? Vì sao lại gọi như
thế?
– GV bổ sung kiến thức: CTTGI
(1914-1918) vơ vét của cải, bóc
lột Dùng nhiều tên gọi khác
nhau, trong đó có cụm từ “vui
tươi” với ý mỉa mai, châm biếm
– Đoạn mở đầu, NAQ nói về điều
gì và với giọng điệu như thế nào?
– Trước chiến tranh họ bị đối xử
ntn?
– Khi chiến tranh xảy ra, họ được
đối xử ra sao?
– Cách đối xử ấy cho thấy bản
chất gì của thực dân?
– Nhận xét về cách đưa dẫn
Hđ2: Đọc – hiểu VB.
– HS đọc
– HS đọc
HS trả lời: Cách đặt tên
“Thuế máu” là nhằm bộc lộ
trực tiếp quan điểm phê phán,
tố cáo của tác giả trước thủ đoạn bóc lột tàn nhẫn của chế
độ thực dân ở các nước thuộc địa: Biến người dân nới đây thành vật hi sinh trong các cuộc chiến tranh phi nghĩa
Có 3 luận điểm
HS trả lời
- Cuộc chiến tranh vui tươi
- Chiến tranh phi nghĩa, phục
vụ cho một số người
– HS nghe
HS trả lời: Nói về thái độ của các quan cai trị thực dân Pháp đối với người thuộc địa, giọng mỉa mai
HS tìm các chi tiết
HS thảo luận đôi 2’, trả lời
HS trả lời Tàn bạo, lừa phỉnh, bịp bợm
II Đọc – hiểu VB.
1 Chiến tranh và “người bản xứ”.
a Thái độ của quan cai trị đối với người dân thuộc địa:
– Trước chiến tranh:
+ Những tên da đen bẩn thỉu
+ Những tên “An-nam-mít” bẩn thỉu + Kéo xe tay, ăn đòn…
– Khi chiến tranh xảy ra: Biến thành
“con yêu”, “bạn hiền”, “chiến sĩ bảo vệ công lý”
Trang 3chứng và bình luận của tác giả
trong đoạn văn này?
– Các cụm từ đặt trong dấu ngoặc
kép có dụng ý gì?
– Cách lập luận này có gì nối bật?
– Qua đó, em hiểu dụng ý gì của
NAQ?
– Những người ở hậu phương có
số phận ra sao?
– Kết cục của cuộc chiến tranh
này là gì?
– Ý nghĩa trào phúng của nhan đề
chế độ lính tình nguyện là gì?
– Tóm tắt các thủ đoạn bắt lính
tình nguyện?
– Thực chất cái gọi là chế độ lính
tình nguyện là gì?
– Theo dõi tiếp đoạn văn, cho biết
phản ứng của người bị bắt lính
tình nguyện?
– Tại sao tác giả gọi đó là những
vụ lũng nhạm?
– Từ đó cho thấy thực trạng chế
độ lính tình nguyện ntn?
– Còn viên Toàn quyền Đông
Dương đã tuyên bố ntn về vấn đề
này?
– Trong thực tế, sự thật về lính
tình nguyện nào được phơi bày?
HS trả lời
- Sử dụng các yếu tố thời sự dưới dạng liệt kê
- Các tư liệu hiện thực có thật
- Hình tượng hoá các chứng cứ thông qua miêu tả làm tăng tính xác thực và gợi cảm
- Nghệ thuật trào phúng, giọng điệu mỉa mai, châm biếm
HS trả lời: Dụng ý mỉa mai, châm biếm sự giả dối, thâm độc của chế độ thực dân
Tương phản đối lập
HS trả lời
- Tố cáo thủ đoạn bịp bợm, phỉnh nịnh, xảo trá và bản chất giả nhân, giả nghĩa của bọn thực dân coi người bản xứ chỉ
là vật hi sinh
- Thức tỉnh nhân dân các nước thuộc địa
HS trả lời
HS trả lời
HS trả lời: Mỉa mai, trào phúng, bắt đi lính, dùng vũ lực
để cưỡng bức, bắt lính một cách dã man, tàn bạo
HS trả lời
HS trả lời: Bị biến thành vật
hi sinh cho lợi ích, danh dự của bọn thực dân cai trị
HS phát hiện
HS trả lời: Ăn tiền công khai
từ việc tuyển quân; Tự do làm tiền, không còn luật lệ
HS trả lời
- Là cơ hội làm giàu cho bọn quan chức trên tính mạng người bản xứ
- Không dựa trên sự tình nguyện nào, gây thêm nhiều bệnh tật nguy hiểm
HS trả lời Các bạn đã tấp nập đầu quân, không ngần ngại rời bỏ quê hương, hiến xương máu, hiến dâng cánh tay,
b Số phận của người dân thuộc địa:
– Những người ra trận:
+ Không được hưởng một tí gì là công lí
+ Xa lìa vợ con, mảnh vườn, quê hương + Xuống tận đáy biển
+ Bỏ xác tại các miền hoang vu, + Lấy máu mình tưới những vòng nguyệt quế của các cấp chỉ huy
+ Lấy xương mình chạm nên những chiếc gậy của các ngài thống chế
Thủ đoạn, mánh khóe nham hiểm, bịp bợm, phỉnh nịnh, xảo trá
– Những người ở hậu phương : + Kiệt sức trong các xưởng thuốc súng + Khạc ra từng miếng phổi
2 Chế độ lính tình nguyện.
– Thoạt tiên tóm người khỏe mạnh, nghèo khổ
– Sau đó đòi đến con nhà giàu, nếu không muốn đi phải xì tiền ra
Trang 4– Sự đối lập giữa lời nói và sự
thật có ý nghĩa gì?
– Thể hiện thái độ gì?
– Sau chiến tranh bọn TD đối xử
với người lính ntn?
– Chỉ ra 4 câu NV, nêu tác dụng?
– Nhận xét về cấu trúc câu?
– Sự lặp lại như thế có tác dụng
gì?
– Thể hiện bộ mặt thật của thực
dân như thế nào?
– Em có cảm nhận gì về nỗi khổ
của người bản xứ?
HS trả lời
HS trả lời Vạch trần thủ đoạn lường gạt tàn nhẫn của chính quyền TD
HS trả lời Chỉ trích, lên án và tỏ lòng xót thương
HS trả lời
HS trả lời: Khẳng định sự thật đồng thời bộc lộ tình cảm, cảm xúc của người viết
HS trả lời: Lặp lại cấu trúc
HS trả lời
- Nhấn mạnh nội dung
- Tạo nhịp nhàng, cân đối
- Tăng sức thuyết phục
HS trả lời
- Sự bỉ ổi, vô nhân đạo của bọn
TD đối với lính tình nguyện VN
- Cái giá của thuế máu mà lính
VN được trả
HS trả lời: Nỗi nhục của người bản xứ khi bị đẩy vào cuộc chiến tranh phi nghĩa
– Thực tế: bị xích tay, bị nhốt có lính canh gác, bạo động biểu tình ở nhiều nơi
3 Kết quả của sự hi sinh.
– Chiến tranh chấm dứt, lời tuyên bố
“tình tứ” bỗng dưng im bặt
– Mặc nhiên trở lại “giống người bẩn thỉu”
– Lột hết của cải, kiểm soát, đánh đập
vô cớ, cho ăn như lợn ăn, xếp xuống hầm tàu ẩm ướt,
– Được biết ơn bằng một bài diễn văn
yêu nước : Bây giờ chúng tôi không cần đến các anh nữa, cút đi !
4 Nghệ thuật.
– Có tư liệu phong phú, xác thực, hình ảnh giàu giá trị biểu cảm
– Thể hiện giọng điệu đanh thép
– Sử dụng ngòi bút trào phúng sâu sắc, giọng điệu mỉa mai
5 Ý nghĩa VB: VB có ý nghĩa như một
“bản án” tố cáo thủ đoạn và chính sách
vô nhân đạo của bọn thực dân đẩy người dân thực địa vào lò lửa chiến tranh
Hđ3: Tổng kết.
Gọi HS đọc Ghi nhớ Hđ3: Tổng kết.HS đọc III Tổng kết. *Ghi nhớ (Sgk/92)
IV CỦNG CỐ – DẶN DÒ:
1
Củng cố : Em hiểu như thế nào về nhan đề “Thuế máu”?
2 Dặn dò:
– Học lại bài
– Soạn bài: “CTĐP: Thuyết minh thắng cảnh, di tích lịch sử địa phương AG; Đọc thêm: Rừng tràm Trà Sư, Búng Bình Thiên.”