Bai 9 Cau truc re nhanh

rẽ nhánh VD1: Châu và Ngọc thường cùng nhau chuẩn bị các bài thực hành môn Tin học - Một lần Châu hẹn với Ngọc: “ Chiều mai nếu trời không mưa thì Châu sẽ đến nhà Ngọc ”.. - Một lần khác[r]

Chươg III: cấu trúc rẽ nhánh và lặp

$ 9: cấu trúc rẽ nhánh

1 rẽ nhánh

VD1: Châu và Ngọc thường cùng nhau chuẩn bị các bài thực hành

môn Tin học

- Một lần Châu hẹn với Ngọc: “ Chiều mai nếu trời không mưa thì

Châu sẽ đến nhà Ngọc ”.

- Một lần khác, Ngọc nói với Châu: “ Chiều mai nếu trời không mưa

thì Ngọc sẽ đến nhà Châu, nếu mưa thì sẽ gọi điện cho Châu để trao đổi”.

{Như vậy cách diễn đạt của Châu nói với Ngọc thuộc dạng thiếu:

Nếu thì

Như vậy cách diễn đạt của Ngọc nói với Châu thuộc dạng đủ :

Nếu thì , nếu không thì…

Khái niệm: Cấu trúc dùng để mô tả các mệnh đề có dạng như trên được

gọi là cấu trúc rẽ nhánh thiếu và đủ }

Ví dụ 2: Để gi ải p hương trình giải ptb2:

ax2 + bx + c = 0 (a ≠ 0)

{ - Tính  = b2- 4ac;

- Nếu <0 thì phương trình vô nghiệm.

- Nếu ≥0 thì phương trình có nghiệm.

Như vậy tuỳ thuộc vào giá trị của  mà ta đưa ra nghiệm hay vô nghiệm }

Sơ đồ thể hiện cấu trúc rẽ nhánh của PTB2

 ≥0

Đúng

Sa i

Nhập a,b,c

 b2 – 4ac

Tính và đưa ra nghiệm thực,

rồi kết thúc Thông báo vô nghiệm,

rồi kết thúc

Tớnh chất: Mọi ngụn ngữ lập trỡnh đều cú cỏc cõu lệnh để mụ

tả cấu trỳc rẽ nhỏnh.

{2 Câu lệnh If - Then

Trong Pascal dùng câu lệnh If - Then để mô tả việc rẽ nhánh t

ơng ứng với 2 loại mệnh đề rẽ nhánh nh sau:

a Dạng thiếu:

If < điều kiện> Then < câu lệnh>;

b Dạng đầy đủ:

If < điều kiện> Then < câu lệnh 1> Else < câu lệnh 2>;

Trong đó:

- Điều kiện: Là biểu thức logic.

- Câu lệnh, câu lệnh 1, câu lệnh 2 là 1 câu lệnh của Pascal.

Sơ đồ cấu trúc thể hiện 2 dạng thiếu và đủ như sau:

Câu lệnh

IF

Điều kiện Đúng

Sai

Câu lệnh 1

IF

Điều kiện

Đúng

Sa i Câu lệnh 2

Hình 1

Hình 2

Dạng thiếu

Dạng đủ

{ * ý nghĩa các câu lệnh:

- Dạng thiếu: Nếu điều kiện đúng thì câu lệnh đ ợc thực

hiện, nếu điều kiện sai thì không thực hiện gì.

- Dạng đủ: Nếu điều kiện đúng thì thực hiện câu lệnh 1,

nếu điều kiện sai thì thực hiện câu lệnh 2 }

Ví dụ1: If( X mod 2 = 0) then Write(x,' la so chan');

VD 2: If d < 0 then Write (' phuong trinh vo nghiem')

Else Write (' Phuong trinh co nghiem');

3 câu lệnh ghép

{- trong ngôn ngữ lập trình cho phép gộp một dãy câu lệnh thành một câu lệnh ghép có dạng:

begin

<các câu lệnh>;

end; }

Ví dụ: Đoạn chương trình sau trong ngôn ngữ Pascal có sử

dụng câu lệnh ghép

If d < 0 then Writeln(' phuong trinh vo nghiem') Else

Begin

X1:= (-b-sqrt(d))/(2*a);

X2:= -b/a – x1; end;

{chú ý:

- sau end phải là dấu chấm phẩy ‘;’ , t rước else không chứa dấu chấm phẩy ‘;’

- từ nay nói đến câu lệnh thì đó có thể là câu lệnh đơn hoặc là câu lệnh ghép }

4 Một số ví dụ

{ Quan sát các chương trình sau trong ngôn ngữ lập trình Pascal.

VD1: Tìm nghiệm thực của phương trình bậc hai

ax2 + bx + c = 0 với a ≠ 0.

Input: Các hệ số a, b, c nhập từ bàn phím.

Output: Đưa ra màn hình các nghiệm thực hoặc

thông báo " Phương trình vô nghiệm".

Program Giai_PTB2;

uses crt;

var a, b, c: real;

d, x1,x2: real;

Begin

clrscr;

write( 'nhap cac he so a, b, c : ');

readln( a, b, c);

d := b*b - 4*a*c;

if d < 0 then Writeln( ' phuong trinh vo nghiem.') else

Begin

X1:= (-b-sqrt(d))/(2*a);

X2:= -b/a - X1; Writeln(' X1=', X1:8:3,'X2=',X2:8:3);

end;

readln

end

VD2: Tìm số ngày của một năm: năm nhuận là năm chia hết cho 400

hoặc chia hết cho 4 nhưng không chia hết cho 100

Input: N nhập từ bàn phím.

Output: Đưa số ngày của năm N ra màn hình.

Program nam_nhuan;

uses crt;

var N, SN: integer;

Begin

clrscr;

write( ' nam : '); readln( N);

if (N mod 400 = 0) or (( N mod 4 = 0) and ( N mod 100 <> 0)) then SN:= 366 else SN:= 365;

Writeln( ' so ngay cua nam ', n , ' la ' , SN );

readln

end }

C củng cố

Các ngôn ngữ lập trình đều có câu lệnh thể hiện cấu trúc rẽ nhánh Câu lệnh rẽ nhánh có hai dạng:

- Dạng thiếu: If < điều kiện> Then < câu lệnh>;

- Dạng đủ: If < điều kiện> Then < câu lệnh 1> Else < câu lệnh 2>;

- Có thể gộp dãy câu lệnh thành câu lệnh ghép có dạng:

Begin

<các câu lệnh>;

End;

D Bài tập về nhà

Làm bài tập 1,2, 4 trong SGK- Trang 50, 51