Virus sởi có thể theo nước bọt người bệnh bắn ra ngoài truyền trực tiếp cho người khác trong phạm vi bán kính 1,2m mỗi khi ho, hắt hơi, nói chuyện; hoặc theo những giọt nhỏ li ti lơ lửng[r]
Trang 1TUYÊN TRUYỀN PHÒNG CHỐNG DỊCH SỞI
Bệnh sởi là một bệnh truyền nhiễm cấp tính đường hô hấp, rất dễ lây, thường gặp ở trẻ
em Bệnh biểu hiện bằng tính trạng viêm long ở kết mạc mắt, niêm mạc đường hô hấp, đường tiêu hóa và phát ban đặc hiệu ngoài da
Tác nhân gây bệnh là virus thuộc nhóm RNA paramyxovirus Virus sởi xâm nhập niêm mạc đường hô hấp trên, vào máu, sinh sản ở hệ lưới mô bào Virus có mặt ở họng
và máu bệnh nhân từ cuối thời kỳ ủ bệnh cho đến sau khi ban mọc một thời gian; và có thể tồn tại trong không khí ít nhất 34 giờ, nhưng không chịu được khô hanh
Trẻ ốm làm lây bệnh mạnh nhất trong thời gian trước khi ban mọc Mọi trẻ chưa có miễn dịch với sởi đều có thể nhiễm virus sởi, lứa tuổi mắc nhiều nhất là từ 9 tháng tuổi-6 tuổi Suy dinh dưỡng làm trẻ dễ mắc sởi, ngược lại sởi lại là thủ phạm gây suy dinh dưỡng hoặc làm trẻ suy dinh dưỡng nặng thêm
Bệnh sởi lây lan rất nhanh, 90% số trẻ tiếp xúc với trẻ mắc bệnh sởi sẽ bị lây bệnh Virus sởi có thể theo nước bọt người bệnh bắn ra ngoài truyền trực tiếp cho người khác trong phạm vi bán kính 1,2m mỗi khi ho, hắt hơi, nói chuyện; hoặc theo những giọt nhỏ li ti lơ lửng trong không khí, sau đó xâm nhập niêm mạc đường hô hấp trẻ khác
Bệnh có thể gặp ở mọi nơi và quanh năm nhưng mùa mưa nhiều hơn mùa nắng, dễ bùng phát thành dịch
Ở thể thường bệnh lành tính Thời kỳ ủ bệnh chừng 10-12 ngày, có khi ngắn hơn (7 ngày), có khi dài hơn (20 ngày), thường không có biểu hiện gì Trong một số trường hợp sau khi tiếp xúc với trẻ ốm, trẻ sốt nhẹ trong 5-6 ngày rồi khỏi, và 3-4 ngày sau mới sốt cao và chảy nước mắt nước mũi, hoặc đi tướt, trớ Trẻ sơ sinh có thể bị xuống cân mặc dù trẻ vẫn bú bình thường
Tiếp đến là thời kỳ khởi phát, dài 4-5 ngày Hai triệu chứng nổi bật là sốt và viêm long Trẻ đột ngột sốt cao 39-39,50C, vẻ mệt mỏi, kèm theo nhức đầu đau cơ, khớp, chảy nước mũi, chảy nước mắt, mắt đỏ, ho nhiều, ho khan, có khi bị tiêu chảy
Sang ngày thứ 2 các triệu chứng trên nặng thêm Trẻ ho nhiều, ho khan, đôi khi ho từng cơn, khàn giọng Có khi bệnh bắt đầu bằng những cơn thở rít (do viêm thanh quản) trẻ chỉ hơi sổ mũi, ban đêm bỗng nổi cơn ho, vung dậy mê hoảng, nhưng rồi cơn lui dần trẻ lại ngủ, có khi gần sáng mới lên cơn lần nữa và khi hết hẳn thì bắt đầu mọc sởi Khám miệng thấy trên nền đỏ thẫm của niêm mạc má có những chấm trắng nhỏ độ 1mm hơi nổi gợn lên Có khi chỉ có 2-3 nốt ở niêm mạc má đối diện với răng hàm số 1 Các nốt này chỉ tồn tại 24-48 giờ và thường nặn hết sau khi sởi mọc 1 ngày
1 Thời kỳ mọc sởi (5-7 ngày)
Các triệu chứng nặng hẳn lên, thân nhiệt tăng vọt, trẻ có thể sốt tới 400C, ho liên tục, co giật, mê sảng… rồi đến đêm thì mọc sởi Phần nhiều ban mọc ở sau tai, chân tóc rồi lan dần theo trình tự: mặt, cổ, lưng, bụng và chân tay Đến ngày thứ ba, ban mọc khắp người, ban mọc dầy nhất ở những nơi hay cọ xát hoặc phơi nắng Có khi các nốt ban hợp với nhau thành từng vầng Các nốt sởi hình tròn hoặc bầu dục, có màu đỏ hồng nhạt, sờ vào
Trang 2mịn như nhung, ấn vào biến mất, da xung quanh vẫn bình thường Khi sởi mọc hết thì trẻ hết sốt và sởi bắt đầu bay Ban sởi bay theo trình tự như khi mọc, để lại các vết thâm và bong da Các vết thâm kéo dài khoảng 1 tuần lễ mới hết Có thể trẻ vẫn còn đau mắt, sổ mũi, quấy khóc, không chịu ăn
2 Thời kỳ hồi phục
Trẻ lại sức dần Thường sau 1 tuần ban sởi bay hết và chỉ sau 2 tuần trẻ lại bình thường Trẻ dễ bị suy dinh dưỡng nặng
Về điều trị, hiện chưa có thuốc đặc trị Chủ yếu là điều trị triệu chứng, chăm sóc, phòng ngừa và điều trị biến chứng Với sởi lành tính, điều trị tại nhà Cách ly trẻ tại phòng riêng ngay khi trẻ mới sốt và viêm long, đảm bảo thoáng, sáng, tránh gió lùa, không cho phép tiếp xúc với những trẻ khác Hàng ngày vệ sinh da, răng miệng, mắt tránh nhiễm khuẩn,
lở loét da: rửa mặt, lau mắt lau người bằng nước ấm, thường xuyên lau miệng bằng khăn sạch, mềm Với trẻ lớn, cho súc miệng nước muối
Cho ăn nhẹ, đủ chất, cho uống nhiều nước (dung dịch 0resol, nước hoa quả tươi) khi trẻ sốt cao, tiêu chảy
KHUYẾN CÁO CỦA CỤC Y TẾ DỰ PHÒNG - BỘ Y TẾ
PHÒNG CHỐNG BỆNH SỞI
1 Chủ động đưa toàn bộ trẻ trong độ tuổi tiêm chủng từ 1- 14 tuổi chưa được tiêm hoặc tiêm chưa đủ 2 mũi vắc xin sởi đến các cơ sở tiêm chủng để được tiêm phòng vắc xin sởi theo kế hoạch tiêm vắc xin phòng chống dịch sởi và tiêm vét vắc xin sởi
2 Đối với các trẻ trong độ tuổi tiêm chủng, cần đưa trẻ đến các cơ sở tiêm chủng
để được tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch đối với các loại bệnh có vắc xin dự phòng, trong đó
có vắc xin sởi
3 Khi phát hiện có các dấu hiệu sốt, ho, chảy nước mũi, phát ban cần đưa trẻ đến các cơ sở y tế sớm để kịp thời khám, điều trị phòng các biến chứng và diễn biến nặng của bệnh sởi
4 Bệnh sởi rất dễ lây, không cho trẻ đến gần, tiếp xúc với các trẻ nghi mắc sởi Thường xuyên áp dụng các biện pháp dự phòng chung như rửa tay thường xuyên bằng xà phòng khi chăm sóc trẻ, đảm bảo các biện pháp về dinh dưỡng và các biện pháp dự phòng khác theo khuyến cáo của cơ quan y tế