Vị ngữ của câu nào trình bày cách hiểu về sự vật, hiện tượng, khái niệm nói ở chủ ngữ?.. - Khi vị ngữ biểu thị ý phủ định, nó kết hợp với các cụm từ không phải, chưa phải..[r]
Trang 1Bài 27 – Tiết 112:
Tuần: 29
Ngày dạy: 11/3/2015
1.MỤC TIÊU:
1.1 Kiến thức:
- Học sinh biết được khái niệm và đặc điểm của câu trần thuật đơn có từ là Biết vận dụng câu trần thuật đơn có từ là trong nói và viết
- Học sinh hiểu phân biệt được các kiểu câu trần thuật đơn có từ là
1.2 Kĩ năng:
- Rèn kĩ năng nhận diện câu trần thuật đơn có từ là Xác định được kiểu cấu tạo câu trần thuật đơn có từ là
- Đặt được câu trần thuật đơn có từ là
1.3 Thái độ:
- Giáo dục ý thức dùng câu trần thuật đơn có từ là trong nói và viết
2 TRỌNG TÂM:
- Đặc điểm và các kiểu cấu tạo câu trần thuật đơn có từ là
3 CHUẨN BỊ:
3.1 Giáo viên: bảng phụ ghi các mục của ví dụ I, nghiên cứu bài.
3.2 Học sinh: Đọc tìm hiểu và trả lời câu hỏi, luyện đặt câu, nghiên cứu
trước bài tập
4 TIẾN TRÌNH:
4.1 Ổn định tổ chức và kiểm diện:
4.2 Kiểm tra miệng:
Câu 1: Thế nào là câu trần thuật đơn? Câu trần thuật đơn dùng để làm gì? Cho
VD? (8đ)
- Câu trần thuật đơn là loại câu do một cụm C - V tạo thành, dùng để giới thiệu, tả hoặc kể về một sự việc, sự vật hay để nêu một ý kiến
Câu 2: Xác định chủ ngữ, vị ngữ trong câu sau? Sau chủ ngữ là từ nào? (2đ)
- Thạch Sanh là người tốt
Đáp án: Thạch Sanh // là người tốt
CN VN
+ Sau chủ ngữ là từ là
4.3 Bài mới:
CÂU TRẦN THUẬT ĐƠN CÓ TỪ LÀ
Trang 2HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG BÀI HỌC
*Giới thiệu bài: Câu dùng để đánh giá, có từ là
ở vị ngữ thuộc câu gì? Để biết được câu trả lời,
hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về câu trần thuật
đơn có từ là?
Hoạt động 1: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu
đặc điểm của câu trần thuật đơn có từ là.
- Giáo viên treo bảng phụ, ghi câu văn trong
SGK
? Hãy xác định chủ ngữ, vị ngữ trong các câu
văn đó?
a) Bà đỡ Trần // là người huyện Đông
CN VN
Triều
b) Truyền thuyết // là loại truyện dân
CN VN
gian kể về các nhân vật và sự kiện có liên quan
đến lịch sử thời quá khứ, thường có yếu tố
tưởng tượng kì ảo
c) Ngày thứ năm trên đảo Cô Tô // là
CN
một ngày trong trẻo, sáng sủa
VN
d) Dế Mèn trêu chị Cốc // là dại
CN VN
*Ghi chú: câu d có cụm C –V làm chủ ngữ.
Dế Mèn // trêu chị Cốc
CN VN
Nhưng vẫn là câu đơn vì nòng cốt câu chỉ do
một cụm C – V tạo thành
? Vị ngữ của các câu trên do những từ hoặc
cụm từ loại nào tạo thành?
- Từ là + cụm danh từ:
+ là người huyện Đông Triều
+ là loại truyện dân gian kể về…
+ là một ngày trong trẻo, sáng sủa
- Từ là + cụm tính từ: là dại
Học sinh trả lời, giáo viên nhận xét chốt ý
- Cho học sinh đặt câu trần thuật đơn có từ là
Xác định chủ ngữ, vị ngữ Vị ngữ do những từ
I.Đặc điểm của câu trần thuật đơn có từ là:
- Vị ngữ thường do từ là kết hợp
với danh từ (cụm danh từ) tạo thành
Trang 3hoặc cụm từ loại nào tạo thành?
Học sinh đặt câu, phân tích, giáo viên nhận xét,
sửa chữa
? Chọn những từ hoặc cụm từ phủ định thích
hợp cho sau đây điền vào trước vị
ngữ của các câu trên: không, không phải, chưa,
chưa phải
- Bà đỡ Trần không phải là người huyện Đông
Triều
- Truyền thuyết không phải là loại truyện dân
gian kể về các nhân vật và sự kiện có liên quan
đến lịch sử thời quá khứ, thường có yếu tố
tưởng tượng kì ảo
- Ngày thứ năm trên đảo Cô Tô chưa phải là
một ngày trong trẻo, sáng sủa
- Dế Mèn trêu chị Cốc không phải là dại.
=> Trước vị ngữ chỉ có thể chen các cụm từ
chẳng phải, chưa phải, không phải
- Học sinh trả lời
- Giáo viên nhận xét, chốt ý
Bài tập nhanh:
? Xác định chủ ngữ, vị ngữ Vị ngữ do những
từ hoặc cụm từ loại nào tạo thành
- Lan // là học sinh.
CN VN( danh từ)
- Hoa hồng // là đẹp nhất.
CN VN(cụm tính từ)
- Cô Hòa // là giáo viên dạy văn.
CN VN( cụm danh từ)
Học sinh đọc ghi nhớ SGK/114
* Giáo viên chuyển ý: Các em vừa tìm hiểu
xong đặc điểm của câu trần thuật đơn có từ là
Bây giờ chúng ta sang phần II tìm hiểu về các
kiểu câu trần thuật có từ là
Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh phân loại
các kiểu câu trần thuật đơn có từ là.
Dựa vào những câu hỏi vừa đặt cho các vị ngữ
trên để trả lời câu hỏi:
? Vị ngữ của câu nào trình bày cách hiểu về sự
vật, hiện tượng, khái niệm nói ở chủ ngữ?
- Khi vị ngữ biểu thị ý phủ định,
nó kết hợp với các cụm từ không phải, chưa phải
*Ghi nhớ SGK/114
II Các kiểu câu trần thuật đơn
có từ là:
Trang 4- Câu b => Câu định nghĩa.
? Vị ngữ của câu nào có tác dụng giới thiệu sự
vật, hiện tượng, khái niệm nói ở chủ ngữ?
- Câu a => Câu giới thiệu
? Vị ngữ của câu nào miêu tả đặc điểm, trạng
thái của sự vật, hiện tượng, khái niệm nói ở chủ
ngữ
- Câu c =>Câu miêu tả
? Vị ngữ của câu nào thể hiện sự đánh giá đối
với, hiện tượng, khái niệm nói ở chủ ngữ.
- Câu d => Câu đánh giá
? Gọi HS đặt 1 câu nói về sự đánh giá?
Giáo viên gợi ý cho VD:
- Con người là thông minh nhất
? Qua câu trả lời trên một em hãy cho cô biết
tên các kiểu câu trần thuật đơn có từ là?
- Câu định nghĩa
- Câu giới thiệu
- Câu đánh giá
- Câu miêu tả
- Học sinh trả lời, giáo viên chốt ý
- Học sinh đọc ghi nhớ SGK/115
* Bài tập nhanh: Xác định, kiểu miêu tả trong
câu sau:
a Cô ấy là người rất tốt
b Từ đơn là từ có một tiếng nghĩa
c Cô là giáo sinh dạy văn
*Giáo viên chuyển ý: Chúng ta vừa tìm hiểu
xong các kiểu câu trần thuật đơn có từ là Đặc
điểm và các kiểu câu các em đã được tìm hiểu
chúng ta sang phần III luyện tập
Hoạt động 3: Hướng dẫn luyện tập.
Gọi HS đọc bài tập 1:
- Xác định yêu cầu bài tập
? Tìm câu trần thuật đơn có từ là trong những
câu trên?
Có 4 kiểu câu:
- Câu định nghĩa, miêu tả, giới thiệu, đánh giá
* Ghi nhớ SGK/115
III Luyện tập:
Bài tập 1:
- Các câu a, c, d, e là câu trần thuật đơn có từ là
- Người ta // gọi chàng là Sơn Tinh
CN VN
- Câu c,đ không phải là câu trần
Trang 5- Giáo viên cho học sinh đọc bài tập 2?
Thảo luận nhóm (3’), đại diện nhóm trình bày
? Xác định chủ ngữ, vị ngữ trong câu trần thuật
đơn có từ là?
? Cho biết các câu ấy thuộc những kiểu nào?
- Giáo viên nhận xét, sửa chữa
thuật đơn có từ là Vì:
- Người ta // gọi // chàng // là Sơn Tinh
CN VN ĐT DT
- Vua nhớ công ơn // phong là Phù
CN VN
Đổng Thiên Vương và lập đền thờ
ngay
ở quê nhà.
Vì vị ngữ là một tổ hợp có cụm danh từ và cụm động từ nên nó không phải là câu trần thuật đơn có
từ là
=> Không phải câu nào có từ là đều là câu trần thuật đơn có từ là Bài tập 2:
a) Hoán dụ // là gọi tên sự vật, hiện
CN VN
tượng, khái niệm bằng tên của một
sự vật, hiện tượng, khái niệm khác
có quan hệ gần gũi với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt
- Câu định nghĩa
c) Tre //là cánh tay của người nông
CN VN dân […]
- Tre //còn là nguồn vui duy nhất của tuổi
CN VN thơ
- […] Nhạc của trúc, nhạc của tre // là
CN khúc nhạc đồng quê
VN
- Câu miêu tả
Trang 6Gọi HS đọc bài tập 3:
Thảo luận (5’) Đại diện nhóm trình bày
- Học sinh nhận xét
- Giáo viên nhận xét, chốt ý
d) Bồ các // là bác chim ri Chim ri // là dì sáo sậu Sáo sậu // là cậu sáo đen Sáo đen // là em tu hú
Tu hú // là chú bồ các
CN VN
- Câu giới thiệu
e) Khóc // là nhục
CN VN
Và dại khờ // là những lũ người câm
CN VN
- Câu đánh giá
4.4 Câu hỏi, bài tập củng cố:
Câu 1: Đặt 1 câu trần thuật đơn có là là câu giới thiệu?
- Ba em là công nhân
Câu 2: Có mấy kiểu câu trần thuật đơn có từ là kể ra?
Có 4 kiểu câu:
- Câu định nghĩa, miêu tả, giới thiệu, đánh giá
4.5 Hướng dẫn HS tự học:
* Đối với bài học ở tiết này:
+ Học bài, học thuộc hai ghi nhớ trong SGK
+ Làm bài tập trong VBT
+ Viết một đoạn văn có sử dụng câu trần thuật có từ là
*Đối với bài học ở tiết học tiếp theo:
- Soạn bài “Câu trần thuật đơn không có từ là”.
- Khái niệm câu trần thuật đơn không có từ là qua ví dụ
- Đặc điểm của câu trần thuật đơn không có từ là Nghiên cứu trước bài tập
- Luyện viết một đoạn văn 3- 5 câu có câu trần thuật đơn không có từ là
5 RÚT KINH NGHIỆM:
Trang 7- Nội dung:
………
………
- Phương pháp:
………
………
- Sử dụng đồ dùng, thiết bị dạy học:
………
………