Đánh giá thuận lợi, khó khăn, biện pháp khắc phục của cơ cấu dân số già và cơ cấu dân số trẻ?. Lập công thức tính dự đoán dân số của một quốc gia với gia tăng tự nhiên không đổi?. Áp d
Trang 1ĐỀ THI THỬ MÔN ĐỊA LÝ - LỚP 10 LẦN 2
(Thời gian làm bài 180’)
Câu 1: (4 điểm)
Dựa vào hình vẽ và kiến thức đã học, hãy cho biết :
a Hình vẽ thể hiện hiện tượng Địa Lý nào ?
b Hiện tượng được thể hiện trên hình vẽ và giải thích ?
c Hiện tượng đêm trắng là gì? Hiện tượng đêm trắng thường xảy ra ở những nơi nào trên Trái Đất và giải thích nguyên nhân ?
Câu 2: (4 điểm)
a Phân tích sự phân bố lượng mưa theo vĩ độ ở lược đồ (hình số 2) ?
b Trình bày các nhân tố ảnh hưởng đến lượng mưa trên Trái Đất ?
Câu 3: ( 4 điểm)
a Phân biệt cơ cấu dân số già và cơ cấu dân số trẻ ?
Đánh giá thuận lợi, khó khăn, biện pháp khắc phục của cơ cấu dân số già và cơ cấu dân số trẻ ?
b Lập công thức tính dự đoán dân số của một quốc gia (với gia tăng tự nhiên không đổi) ?
Áp dụng :
Cho gia tăng dân số tự nhiên của Việt Nam là 1,32% (không đổi) Vậy tới năm nào dân số Việt Nam đạt được 100 triệu người Biết dân số năm 2006 của Việt Nam là 84,156 triệu người
Câu 4: (4 điểm )
a Nêu vai trò của ngành giao thông vận tải đối với sự phát triển kinh tế - xã hội?
b Lập bảng thể hiện ưu điểm và nhược điểm của các ngành giao thông vận tải : đường sắt, đường ô tô, đường sông, đường biển, đường hàng không và đường ống ?
Câu 5: (4 điểm )
Cho bảng số liệu : Tình hình sản xuất một số sản phẩm công nghiệp của thế giới thời kỳ 1950 – 2003.
Năm
a.Vẽ biểu đồ thích hợp nhất thể hiện tình hình phát triển sản xuất một số sản phẩm công nghiệp của thế giới thời kỳ 1950 – 2003
b.Nhận xét và giải thích
……… - Hết –………
Hình số 1
Lược đồ : Phân bố lượng mưa theo vĩ độ
(HÌnh số 2)
Trang 2ĐÁP ÁN
a Tên hình :
Hiện tượng chuyển động biểu kiến hàng năm của Mặt Trời
Đây là hiện tượng chuyển động thấy bằng mắt, nhưng không thực có Trong một năm,
những tia sáng Mặt Trời chiếu thẳng góc với Mặt Đất tại các địa điểm trong nội chí tuyến
khiến ta cảm thấy Mặt Trời di chuyển giữa 2 chí tuyến
b Giải thích hình :
- Ngày 21/03 : Mặt Trời ở xích đạo, tia sáng Mặt Trời chiếu vuông góc với tiếp tuyến của bề
mặt đất tại xích đạo
- Sau ngày 21/03 : Mặt Trời di chuyển dần lên chí tuyến Bắc và lên thiên đỉnh tại chí tuyến
Bắc ngày 22/06
- Sau ngày 22/06 : Mặt Trời chuyển động dần về xích đạo và lên thiên đỉnh tại xích đạo
ngày 23/09
- Sau ngày 23/09: Mặt Trời chuyển động dần về chí tuyến Nam và lên thiên đỉnh tại chí
tuyến Nam ngày 22/12
c Hiện tượng đêm trắng : là hiện tượng đêm chưa buông xuống thì đã có bình minh (đêm
chưa đầy nửa tiếng)
Hiện tượng này chỉ xảy ra ở các vùng vĩ độ cao vào mùa hè, khi ngày dài hơn đêm rõ rệt
Nguyên nhân là do trục Trái Đất nghiêng trên mặt phẳng quỹ đạo trong quá trình vận
động của Trái Đất quanh Mặt Trời sinh ra
0.5đ 0.5đ
0.5đ 0.5đ 0.5đ 0.5đ 0.25đ 0.5đ 0.25đ
a Sự phân bố lượng mưa :
Lượng mưa trên Trái Đất phân bố không đều theo vĩ độ
Có xu hướng giảm dần từ xích đạo về phía 2 cực
- Mưa nhiều nhất ở vùng Xích đạo
- Mưa tương đối ít ở hai vùng chí tuyến Bắc và Nam
- Mưa nhiều ở hai vùng ôn đới (hai vùng vĩ độ trung bình) ở bán cầu Bắc và bán cầu
Nam
- Mưa càng ít khi càng về hai cực Bắc và Nam
*Lưu ý : phải kèm theo số liệu chứng minh mới cho điểm tối đa.
b Các nhân tố ảnh hưởng đến lượng mưa :
1 Khí áp
Các khu khí áp thấp hút gió và đẩy không khí ẩm lên cao sinh ra mây, mây gặp
nhiệt độ thấp ngưng thành giọt sinh ra mưa Các vùng áp thấp thường là nơi có lượng
mưa lớn trên Trái Đất
Ở các khu khí áp cao, không khí ẩm không bốc lên được, lại chỉ có gió thổi đi,
không có gió thổi đến, nên mưa rất ít hoặc không có mưa Vì thế, dưới các khu áp cao
cận chí tuyến thường là những hoang mạc lớn
2 Frông
Miền có frông, dải hội tụ nhiệt đới đi qua, thường mưa nhiều, đó là mưa frông hoặc mưa
dải hội tụ
3 Gió
Những vùng sâu trong các lục địa, nếu không có gió từ đại dương thổi vào thì
mưa rất ít, mưa ở đây chủ yếu do sự ngưng kết hơi nước từ hồ ao, sông và rừng bốc lên
Miền có gió mùa thì lượng mưa lớn vì gió mùa mùa hạ thổi từ đại dương vào đem theo
nhiều hơi nước
4 Dòng biển
Cùng nằm ven bờ đại dương, nơi có dòng biển nóng đi qua thường có mưa nhiều
vì không khí trên dòng biển nóng chứa nhiều hơi nước, gió mang hơi nước vào lục địa
0.25đ 0.25đ 0.25đ 0.25đ 0.25đ 0.25đ
0.5đ
0.5đ
0.5đ
Trang 3gây mưa; nơi có dòng biển lạnh đi qua mưa ít vì không khí trên dòng biển bị lạnh, hơi
nước không bốc lên được, do vậy một số nơi mặc dù nằm ven bờ đại dương nhưng vẫn
là hoang mạc như các hoang mạc A-ta-ca-ma, Na-mip…
5 Địa hình
Địa hình cũng ảnh hưởng nhiều tới sự phân bố mưa Cùng một sườn núi, càng lên
cao, nhiệt độ càng giảm, mưa càng nhiều; nhưng tới một độ cao nào dó, độ ẩm không
khí đã giảm nhiều, sẽ không còn mưa, vì thế những đỉnh núi cao thường khô ráo
0.5đ
0.5đ
a Phân biệt dân số ở một quốc gia là già hay trẻ.
0 – 14
15 – 59
> 60
< 25 60
> 15
> 35 55
< 10
Dân số già : tập trung ở các nước phát triển
- Thuận lợi : có nguồn lao động hiện tại dồi dào
- Khó khăn : thiếu nguồn lao động cho tương lai và tăng chi phí chăm sóc cho người già
- Biện pháp : khuyến khích lập gia đình, sinh con và cần nhập cư hợp pháp
Dân số trẻ : tập trung ở các nước đang phát triển
Thuận lợi : có nguồn lao động dồi dào cho tương lai và thị trường tiêu thụ rộng lớn
Khó khăn : sức ép cho kinh tế - xã hội – môi trường và chất lượng cuộc sống
Biện pháp : thực hiện chính sách kết hoạch hóa gia đình, phát triển kinh tế - xã hội và xuất
khẩu lao động
b Lập công thức :
Công thức tính dự đoán dân số của một quốc gia : Gọi P0 là số dân năm đầu
Tg là tỉ lệ gia tăng tự nhiên
Số dân sau 1 năm là : P1 = P0 + P0.Tg = P0.(1+ Tg)
Tương tự P2 = P1 + P1.Tg = P0(1+ Tg) + P0(1+ Tg).Tg
P2 = P0.(1+Tg)2
P3 = P0.(1+Tg)3
………
Khái quát : Pn = P0.(1+Tg)n
Áp dụng :
Kết quả : Tính số năm : n = 13,15 năm (~ 13 năm)
Vậy dân số Việt Nam đạt 100 triệu vào năm : 2006 + 13 = 2019
0.5đ
1.5đ
1.5đ
0.5đ
0.5đ
a Vai trò của ngành giao thông vận tải :
- Tham gia vào việc cung ứng vật tư kỹ thuật, nguyên liệu, năng lượng cho các cơ sở sản
xuất và đưa sản phẩm đến thị trường tiêu thụ, giúp cho các quá trình sản xuất xã hội diễn
ra liên tục và bình thường
- Phục vụ nhu cầu đi lại của nhân dân, giúp cho các hoạt động sinh hoạt được thuận tiện
- Các mối liên hệ kinh tế, xã hội giữa các địa phương được thực hiện nhờ mạng lưới giao
thông vận tải
- Ngành giao thông vận tải phát triển góp phần thúc đẩy hoạt động kinh tế, văn hoá ở
những vùng núi xa xôi, củng cố tính thống nhất của nền kinh tế, tăng cường sức mạnh
quốc phòng của đất nước và tạo nên mối giao lưu kinh tế giữa các nước trên thế giới
b Lập bảng : Ưu điểm và nhược điểm của các ngành giao thông vận tải :
Ngành vận
tải đường sắt
- Chở hàng nặng
- Đi xa, tốc độ nhanh
- Chỉ hoạt động trên các tuyến đường đều cố định
0.25đ
0.25đ 0.25đ 0.25đ
Trang 4- Giá rẻ - Đầu tư lớn.
Ngành vận
tải
ô tô
- Tiện lợi, cơ động, thích ứng cao với các điều kiện địa hình
- Có hiệu quả kinh tế cao ở các
cự li ngắn và trung bình
- Phối hợp với các phương tiện vận tải khác
- Chi dùng nhiều nguyên, nhiên liệu
- Ô nhiễm môi trường, ách tắc giao thông
Ngành vận
tải đường
sông
- Rẻ
- Chở các hàng nặng, cồng kềnh, không cần nhanh
- Không nhanh
- Phụ thuộc vào lưu vực sông
Ngành vận
tải đường
biển
- Đảm bảo phần rất lớn trong vận tải hàng hóa quốc tế
- Khối lượng luân chuyển hàng hóa lớn nhất
- Giá khá rẻ
- Sản phẩm chủ yếu là dầu thô và các sản phẩm dầu
mỏ ô nhiễm biển
Ngành vận
tải đường
hàng không
- Đảm bảo mối giao lưu quốc tế
- Sử dụng có hiệu quả thành tựu mới nhất của khoa học –
kỹ thuật
- Tốc độ nhanh nhất
- Rất đắt
- Trọng thải thấp
- Ô nhiễm
Ngành vận
tải đường
ống
Trẻ và giá rẻ - Chỉ hoạt động trênnhững tuyến cố định
- Mặt hàng vận chuyển hạn chế
0.5đ
0.5đ
0.5đ
0.5đ
0.5đ
0.5đ
a Xử lý bảng số liệu :
Tính % lấy năm 1950 làm gốc = 100 tính cho các năm còn lại
Đơn vị tính : %
Vẽ biểu đồ thích hợp nhất là : BIỂU ĐỒ ĐƯỜNG BIỂU DIỄN – ĐỒ THỊ
Yêu cầu : đúng – chính xác – đầy đủ (tên – biểu đồ - chú giải) – đẹp
Nếu chia tỉ lệ 2 trục không chính xác trừ 0.75đ Thiếu tên – chú giải trừ 0.25đ
Lưu ý : các dạng biểu đồ khác không cho điểm
b Nhận xét và giải thích :
- Sản lượng than, dầu mỏ, điện, thép tăng đều qua các năm
- Điện tăng nhanh nhất (tiềm năng lớn và nhu cầu lớn) và than tăng chậm (tài nguyên có hạn
– vấn nạn môi trường)
Nguyên nhân : do nhu cầu lớn từ các ngành sản xuất, tiêu dùng và trình độ khoa học kỹ
thuật ngày càng phát triển
Lưu ý : Nhận xét : phải có số liệu chứng minh (nếu thiếu số liệu chỉ cho ½ số điểm)
1.0đ
1.5đ
1.5đ