tiểu luận PPDH dự án thủy

Tuy nhiên, các phương pháp dạy họctruyền thống, đặc biệt là thuyết trình vẫn chiếm một vị trí chủ đạo trong các PPDH ở cáctrường THPT nói chung, hạn chế việc phát huy tính tích cực và sá

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

TIỂU LUẬN

SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC DỰ ÁN VÀ KĨ THUẬT KWL TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC PHỔ THÔNG QUA BÀI

ALKANE

Học phần: Lí luận dạy học hóa học đại cương

Giáo viên hướng dẫn: TS Đặng Thị Thuận An

Học viên thực hiện: Nguyễn Thị Bích Thủy

Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn Hóa học

Khóa: k29

Thừa Thiên Huế, năm 2021

MỤC LỤC DANH MỤC BẢNG VIẾT TẮT

Đổi mới PPDH là một trong những nhiệm vụ quan trọng của cải cách giáo dục nóichung cũng như cải cách cấp trung học phổ thông nói riêng Trong một số năm gần đây,các trường THPT đã có những cố gắng trong việc đổi mới PPDH và đã đạt được nhữngtiến bộ trong việc phát huy tính tích cực của HS Tuy nhiên, các phương pháp dạy họctruyền thống, đặc biệt là thuyết trình vẫn chiếm một vị trí chủ đạo trong các PPDH ở cáctrường THPT nói chung, hạn chế việc phát huy tính tích cực và sáng tạo của học sinh.

Một trong những phương hướng đổi mới PPDH Hóa học ở trường phổ thông lànghiên cứu tổ chức quá trình dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh,trong đó học sinh thực hiện một nhiệm vụ phức hợp gắn với thực tiễn, kết hợp lí thuyếtvới thực hành, tự lực lập kế hoạch, thực hiện và đánh giá kết quả trong đó kết quả lànhững sản phẩm hành động có thể giới thiệu được – hay nói cách khác đó là kiểu tổ chứcdạy học dự án (DHDA) Qua đó học sinh tự mình chiếm lĩnh kiến thức, kĩ năng, phát huynăng lực giải quyết vấn đề, khả năng hợp tác, sự chủ động, linh hoạt và sáng tạo Vì thực

tế đó, chúng tôi quyết định chọn nghiên cứu đề tài : SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC DỰ ÁN VÀ KĨ THUẬT KWL TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC PHỔ THÔNG QUA BÀI ALKANE

Người đóng vai trò quan trọng đối với việc hình thành cơ sở lí thuyết cho PPDH

dự án là các nhà sư phạm Mĩ J.Dewey và Charles Peirce Họ đã đưa ra những cơ sở choDHDA và khẳng định rằng, tất cả mọi người dù già hay trẻ đều học bằng hoạt động thôngqua mối quan hệ với môi trường thực tế Tuy nhiện, thời điểm đó, DHDA vẫn còn nhiềuhạn chế do thiếu tư liệu và ảnh hưởng của chiến tranh thế giới thứ II

Ngày nay, DHDA được ứng dụng trong mọi cấp từ giáo dục phổ thông, đào tạonghề cho tới cấp đại học ở nhiều nước phát triển trên thế giới

Ở Việt Nam

Tại Việt Nam, từ những đòi hỏi mạnh mẽ về đổi mới phương pháp dạy học, dạyhọc dự án đã được nghiên cứu, phổ biến để đưa vào vận dụng trong thực tế dạy và học.Năm 2004, phương pháp dạy học theo dự án đã được bồi dưỡng cho giáo viên và tiếnhành thí điểm bằng việc đưa công nghệ thông tin vào dạy học thông qua chương trình

“Dạy học hướng tới tương lai” Chương trình này được sự hỗ trợ của Intel nhằm giúp cácgiáo viên khối phổ thông trở thành những nhà sư phạm hiệu quả thông qua việc hướngdẫn họ cách thức đưa công nghệ vào bài học, cũng như thúc đẩy kỹ năng giải quyết vấn

đề, tư duy phê phán và kỹ năng hợp tác đối với học sinh Cho đến nay, đã có 33.251 giáoviên và giáo sinh từ 21 tỉnh/thành phố tham dự các chương trình dạy học của Intel.Chương trình này đã tạo ra những sự thay đổi tích cực trong thực tiễn dạy học và cả trongquản lý dạy học ở các trường phổ thông tại Việt Nam

1.1.2 Khái niệm dạy học dự án [1], [2 tr26], [3 tr31], [4]

Thuật ngữ “dự án” (project) được hiểu là một đề án, một dự thảo hay một kế hoạchcần được thực hiện nhằm đạt mục đích đề ra

Khái niệm dự án được sử dụng phổ biến trong hầu hết các lĩnh vực kinh tế - xã hội

và trong nghiên cứu khoa học Sau đó, khái niệm này đã đi sang lĩnh vực giáo dục, đàotạo không chỉ với ý nghĩa là các dự án phát triển giáo dục mà còn được sử dụng như mộthình thức hay phương pháp dạy học

Hiện nay, đã có rất nhiều tổ chức, nhà nghiên cứu giáo dục nhiên cứu về dạy họctheo dự án hay dạy học dự án (DHDA) và đưa ra nhiều khái niệm khác nhau:

Theo nhóm tác giả của tài liệu (Bộ giáo dục và đào tạo – Dự án Việt Bỉ , 2010),DHDA là một chuỗi các hoạt động dựa trên động cơ bên trong của người học nhằm khámphá và phát hiện một phần của thực tế

Như vậy, với khái niệm trên có thể coi DHDA là một hình thức tổ chức dạy họchay một PPDH, mà các hoạt động học tập được thiết kế mang tính thiết thực, lấy ngườihọc làm trung tâm, gắn kiến thức nhà trường với những vấn đề thực tiễn của thế giới thựctại

1.2 Nguyên tắc, cấu trúc và tiến trình thực hiện của phương pháp dạy học dự án

1.2.1 Nguyên tắc sử dụng

Nguyên tắc 1 : Nội dung dự án phù hợp với mục tiêu dạy học và gắn liền với thực tiễn cuộc sống

- Các bài để thiết kế dự án phải nằm trong nội dung chương trình

- Phải có liên hệ với thực tế, môi trường xã hội, làm cho học sinh quan tâm, khơi gợi đượchứng thú của các em

- Phải vừa sức, phù hợp với năng lực học sinh và không tạo áp lực nặng nề về thời giancủa các em Các sản phẩm của dự án có thể thực hiện được và rõ ràng

Nguyên tắc 2 : Học sinh là trung tâm của quá trình học tập, chủ động lĩnh hội

tiếp thu tri thức và phát huy khả năng sáng tạo của mình

Trong cách học truyền thống, HS chỉ là người tiếp thu kiến thức một cách thụđộng Tuy nhiên đối với PPDHDA, vai trò của HS có sự thay đổi rõ rệt HS sẽ là người

chủ động trong mọi hoạt động của dự án Để đảm bảo tốt nguyên tắc này, HS cần phảithực hiện một số yêu cầu sau:

- HS sẽ quyết định cách tiếp cận vấn đề cũng như phương pháp và các hoạt động cần phảitiến hành để giải quyết vấn đề đó Từ bỏ thói quen lười hoạt động, lười suy nghĩ củamình

- Lựa chọn các nguồn dữ liệu, thu thập dữ liệu từ những nguồn khác nhau đó, rồi tổnghợp, phân tích và tích lũy kiến thức từ quá trình làm việc của chính các em

- Bám sát với mục tiêu dự án và các tiêu chí đánh giá mà GV đã thống nhất đưa ra

- Học sinh hoàn thành việc học với các sản phẩm cụ thể (dự án) và có thể trình bày, bảo

vệ sản phẩm đó

- HS cũng là người trình bày kiến thức mới mà họ đã tích lũy thông qua dự án

- Cuối cùng, bản thân học sinh là người đánh giá và được đánh giá dựa trên những gì đãthu thập được, dựa trên tính khúc chiết, tính hợp lý trong cách thức trình bày của các emtheo những tiêu chí đã xây dựng trước đó

Nguyên tắc 3 : GV phải là người hướng dẫn và hỗ trợ cho quá trình tiến hành

dự án của HS

Khác với phương pháp dạy học truyền thống, giáo viên đóng vai trò trung tâm, làchuyên gia và nhiệm vụ chính là truyền đạt kiến thức, trong phương pháp DHDA, GV làchỉ là người hướng dẫn (guide) và tham vấn (advise) chứ không phải là “cầm tay chỉ việc”cho HS của mình Để thực hiện nguyên tắc trên, GV cần tiến hành những công việc sau :

- Chuẩn bị và lên kế hoạch một cách chu đáo Lựa chọn thời gian thích hợp để tiến hànhPPDHDA

- Lựa chọn nội dung để thiết kế dự án cho phù hợp GV không dạy nội dung cần học theocách truyền thống mà từ nội dung nhìn ra sự liên quan của nó tới các vấn đề của cuộcsống, hình thành ý tưởng về một dự án liên quan đến nội dung học, tạo vai trò cho họcsinh trong dự án, làm cho vai trò của học sinh gắn với nội dung cần học (thiết kế các bàitập cho học sinh)…

- Xây dựng mục tiêu dự án rõ ràng, để HS lấy đó làm định hướng tiến hành dự án

- Xây dựng bộ câu hỏi định hướng đầy đủ và logic

- Xây dựng được kế hoạch đánh giá hợp lý với các tiêu chí đánh giá cụ thể, công bằng

- Luôn giữ vai trò là người hướng dẫn, chủ động giải quyết các vấn đề khó khăn mà HSgặp phải

- Luôn lắng nghe các ý kiến mới của HS, khuyến khích các em suy nghĩ theo hướng mới,làm cái mới

- Không can thiệp và ép buộc học sinh thực hiện các công việc theo ý kiến chủ quan củamình

- GV cần có sự tuyên truyền, thông báo rộng rãi đồng thời phải chuẩn bị đầy đủ cơ sở vậtchất, kinh phí cũng như sự hỗ trợ, giúp đỡ của HS và của đồng nghiệp

Nguyên tắc 4 : Bộ câu hỏi định hướng bám sát nội dung bài học, kích thích hứng thú cho HS và đáp ứng được mục tiêu của bài học

Bộ câu hỏi định hướng có vai trò rất quan trọng trong DHDA Nó không chỉ địnhhướng, khuyến khích học sinh học tập đúng đắn mà thông qua bộ câu hỏi định hướng, họcsinh còn hứng thú hơn, dường như trở thành những người học tự định hướng, giúp họcsinh nhìn thấy mối liên hệ giữa kiến thức đang học với thế giới của mình [8]

Một bộ câu hỏi định hướng bao gồm một câu hỏi khái quát, nhiều hơn một câu hỏibài học và các câu hỏi nội dung với các đặc điểm như sau:

• Câu hỏi khái quát là những câu hỏi mở, có phạm vi rộng gồm các đặc điểm:

- Nhắm đến những khái niệm lớn và lâu dài

- Có sức thu hút và có ý nghĩa

- Kích thích sự khám phá

- Đòi hỏi các kỹ năng tư duy bậc cao

• Câu hỏi bài học cũng là những câu hỏi mở có các đặc điểm:

- Liên hệ trực tiếp với dự án hoặc bài học cụ thể

- Dựa trên các mục tiêu học tập

- Đòi hỏi các kỹ năng tư duy bậc cao

- Giúp học sinh tự xây dựng câu trả lời và hiểu biết của bản thân từ thông tin mà chínhcác em thu thập được

- Giúp cho việc trả lời câu hỏi khái quát

• Câu hỏi nội dung là những câu hỏi đóng có các đặc điểm:

- Các câu trả lời “đúng” được xác định rõ ràng

- Trực tiếp hỗ trợ việc dạy và học các kiến thức cụ thể

- Thường có liên quan đến các định nghĩa hoặc yêu cầu nhớ lại thông tin

- Giúp trả lời các câu hỏi bài học

Nguyên tắc 5 : Hệ thống tiêu chí đánh giá rõ ràng, chính xác và công bằng

Tiêu chí đánh giá giữ một vai trò quan trọng trong dự án Nó là thước đó chonhững nỗ lực của HS trong quá trình hình thành sản phẩm dự án Một khí có được tiêu chíđánh giá phù hợp, công bằng, HS mới nhận thức được những cố gắng của mình sẽ đượcnhìn nhận xứng đáng, tích cực Các tiêu chí đánh giá phải đảm bảo những yêu cầu sau:

- Nội dung đánh giá phù hợp với sản phẩm của dự án

- Mức độ đánh giá phù hợp với năng lực và trình độ của HS

- Các tiêu chí đánh giá phải được thông qua và thống nhất của toàn thể HS và GV để đảmbảo tính công bằng

Nguyên tắc 6 : Tổ chức làm việc nhóm có hiệu quả

Để làm việc nhóm hiệu quả đầu tiên cần phải phân chia nhóm hợp lý

- Về cách chia nhóm: Ngay từ khâu chia nhóm GV cũng nên để ý đến tính công bằng cho

các nhóm Có nhiều cách chia nhóm khác nhau, mỗi cách có ưu và nhược điểm riêng Tùytheo điều kiện cụ thể mà GV áp dụng cách này hay cách khác cho phù hợp

- Về tổ chức thực hiện hoạt động nhóm: Sau khi chia nhóm, GV yêu cầu mỗi nhóm tự bầu

ra một nhóm trưởng có nhiệm vụ điều hành nhóm trong suốt quá trình làm việc và mộtthư ký để ghi chép lại những hoạt động và những ý kiến thống nhất của nhóm

Nguyên tắc 7 : Sử dụng đánh giá từng phần và đánh giá tổng thể trong lớp học Đánh giá từng phần: Là Các đánh giá thường xuyên diễn ra trước và trong khi

triển khai bài dạy GV sử dụng thông tin từ các bảng đánh giá này để điều chỉnh cách hướng dẫn và giúp cho HS luôn theo sát với dự án Bốn mục đích của đánh giá từng phần:

- Tìm hiểu nhu cầu HS

- Khuyến khích tự định hướng và hợp tác

- Giám sát tiến độ

- Kiểm tra mức độ hiểu biết và thúc đẩy khả năng nhận thức

Đánh giá tổng thể: Là đánh giá được thực hiện vào cuối mỗi dự án, đánh giá cuối

cùng về sản phẩm hoặc hoạt động GV có thể tìm thấy những điểm còn yếu để trình bày

kĩ hơn trong các bài dạy khác HS có thể nhận ra những điều còn khó hiểu để cố gắng tìm

ra câu trả lời trong tương lai Đánh giá tổng thể bao gồm việc đánh giá:

- Các tiêu chí cụ thể về nội dung

- Các tiêu chí về các kĩ năng thiết yếu và kĩ năng tư duy bậc cao - Các tiêu chí cụ thể vềchất lượng được thể hiện ở sản phẩm

Với các công cụ đánh giá có thể dùng : Bảng kiểm mục, bảng tiêu chí, biểu điểm,

đặt câu hỏi, phản hồi nhanh, bảng biểu, đồ họa,…

Nguyên tắc 8 : Công nghệ giữ vai trò quan trọng trong các hoạt động của dự án

Mặc dù công nghệ không phải là vấn đề cốt yếu đối với phương pháp DHDAnhưng nó có thể nâng cao kinh nghiệm học tập và đem lại cho học sinh cơ hội để hòanhập với thế giới bên ngoài, tìm thấy các nguồn tài nguyên và tạo ra sản phẩm GV cần

bố trí một địa điểm thích hợp có đầy đủ các phương tiện để học sinh trình bày sản phẩmcủa mình như : máy tính, máy chiếu

HS có thể phối hợp với thư viện của trường hoặc GV để mượn các thiết bị nhưmáy chụp ảnh, máy quay phim phục vụ cho các hoạt động của dự án

HS có thể phối hợp với thư viện của trường hoặc GV để mượn các thiết bị nhưmáy chụp ảnh, máy quay phim phục vụ cho các hoạt động của dự án

Nguyên tắc 9 : Quản lí thời gian và tổ chức công việc khoa học, hợp lí

Lựa chọn thời điểm thích hợp để tiến hành DHDA Không nên để thời gian thựchiện dự án gần với ngày thi học kì sẽ khiến học sinh lo ôn thi mà không tập trung vàothực hiện dự án

Phân bố thời gian thực hiện cho mỗi giai đoạn tiến hành dự án một cách hợp lí.Phải có thời gian biểu rõ ràng và làm việc một cách khoa học để không mất nhiều thờigian khi thực hiện một khối lượng công việc khá lớn

GV có thể tận dụng những giờ giải lao của HS để trao đổi thông tin và giúp các emgiải quyết khó khăn trong suốt quá trình thực hiện dự án

1.2.2 Cấu trúc dạy học dự án

Trong dạy học dự án có rất nhiều thành tố liên quan mật thiết với nhau: [1]

Người học

- Là trung tâm của dạy học dự án, người học không hoạt động độc lập mà làm việc theonhóm, đóng vai là những người thuộc các lĩnh vực khác nhau, có nhiệm vụ hoàn thành vai

trò của mình theo mục tiêu đã đề ra

- Tự quyết định cách tiếp cận vấn đề và các hoạt động cần tiến hành để giải quyết vấn đề

- Cần hoàn thành nhiệm vụ với những sản phẩm cụ thể có ý nghĩa và giá trị nhất định đối

với bản thân và xã hội

Giáo viên

- Định hướng, tổ chức, tư vấn, giám sát, giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho người họcthực hiện dự án

- Tạo điều kiện cho người học lựa chọn và thể hiện vai trò phù hợp nội dung chủ đề học

- Tạo môi trường học tập, gợi lên những nghi vấn, thúc đẩy sự hiểu biết sâu hơn ngườihọc

- Cho phép và khuyến khích người học tự kiến tạo nên kiến thức của họ

Nội dung dạy học

- Theo sát chương trình và có kiến thức liên môn

- Có mối liên hệ với cuộc sống ở môi trường ngoài lớp học, hướng tới những vấn đề củathế giới thật

Phương pháp dạy học

- Người tổ chức có thể phối hợp nhiều PPDH khác nhau: thuyết trình, đàm thoại, nghiêncứu, nêu vấn đề, làm việc nhóm…

Phương tiện dạy học

- Sách giáo khoa, máy tính, internet, tài liệu tham khảo, các phương tiện trình chiếu …

Không gian-thời gian

- Dự án có thể chỉ giới hạn trong phạm vi lớp học, độ dài 1-2 tiết hoặc vượt ra ngoài phạm

vi lớp học và kéo dài suốt khóa học hay năm học

1.2.3 Tiến trình dạy học dự án

Các bước tiến hành dạy học theo dự án [5, tr42]

Đối với giáo viên Đối với học

 Dạy học theo dự án và thiết kế bài dạy:

- Xác định các kỹ năng của thế kỉ 21 sẽ đưa vào bàihọc

- Phát triển những ý tưởng ban đầu về bài học

- Đề xuất một số dự án

 Lập kế họach cho bài dạy:

- Xác định các chuẩn của bài học - Xây dựng mụctiêu bài học

- Xây dựng bộ câu hỏi định hướng bao gồm câu hỏi:

khái quát, bài học, nội dung

- Phác thảo lịch trình đánh giá cho bài học

- Đánh giá nhu cầu của học sinh

- Thống nhấtlựa chọn chủ

- Lập danh mục các tài liệu trích dẫn

- Sử dụng Internet để hỗ trợ hoạt động nghiên cứu,giao tiếp, cộng tác, giải quyết vấn đề và các kỹ năngcủa thế kỷ 21 như tạo ra các Blog, Wiki để học sinhtrao đổi với nhau và giáo viên có thể theo dõi, đánhgiá quá trình làm việc của học sinh, khả năng cộngtác

 Tạo các mẫu sản phẩm của học sinh

- Xác định các phương pháp để giúp học sinh đápứng các yêu cầu của lớp học theo dự án, lấy học sinhlàm trung tâm

- Tạo một sản phẩm của học sinh như ấn phẩm, bàitrình diễn đa phương tiện, wiki hoặc Blog để thể hiệnkết quả học tập của học sinh và làm tiêu chí đánh giásản phẩm của học sinh

- Lập kếhọach, phâncông làm việccủa nhóm

- Học cách sửdụng wiki,blog,Powerpoint,Publisher vàtìm kiếmthông tin trênInternet

Phác thảo quy trình tiến hành bài dạy

- Tự đánh giá sản phẩm học sinh của bạn

 Đánh giá dự án của học sinh

- Tìm hiểu thử thách và giải pháp liên quan đến việc

để học sinh tham gia vào quá trình đánh giá

- Tự nhận xét về phương pháp đánh giá mà bạn hiệnđang sử dụng

- Phác thảo bản tóm tắt kế họach đánh giá

- Thiết kế một bản đánh giá đối với sản phẩm họcsinh của bạn

- Chỉnh sửa sản phẩm của học sinh dựa trên bản đánhgiá của bạn

- Xem lại kế họach bài dạy của bạn

 Lập kế họach để học sinh thành công

- Tìm hiêu các kỹ thuật dạy học phân hóa đối tượng

- Thiết kế một bản đánh giá nhằm khuyến khích họcsinh tự định hướng

- Tạo các tài liệu trợ giúp cho học sinh

- Chỉnh sửa kế họach bài dạy để có thể áp dụng vớicác đối tượng khác nhau

 Kỹ thuật hướng dẫn với sự hỗ trợ của công nghệ

- Tìm hiểu cách đặt câu hỏi để thúc đẩy tư duy bậccao của học sinh

- Xây dựng các tài liệu hướng dẫn

- Xem lại kế họach bài dạy

hiện - Theo dõi, giúp đỡ học sinh

Nhóm, cánhân tham giahoạt động đểtạo ra sảnphẩm

- Theo dõi, giúp đỡ học sinh.

- Chuẩn bị cơ sở vật chất cho buổi báo cáo dự án

- Quan sát học sinh thực hiện dự án

- Giới thiệusản phẩmdưới dạng bàithu hoạch, bàibáo cáo, môhình,

- Được trìnhbày trong lớp,toàn trường,ngoài xã hội

1.3 Mục tiêu và đặc điểm phương pháp dạy học dự án

1.3.1 Mục tiêu

- Hướng tới các vấn đề của thực tiễn, gắn kết nội dung học với cuộc sống thực tế

- HS lĩnh hội được các kiến thức môn học và hiểu được ý nghĩa sâu rộng hơn của nộidung bài học thông qua các hoạt động của dự án học tập

- HS phát triển được các kĩ năng tư duy bậc cao (phân tích tổng hợp, đánh giá)

- HS có cơ hội được rèn luyện các kĩ năng cần có của thế kỉ 21 (các kĩ năng mà các nhàtuyển dụng thường yêu cầu):

+ Dám nhận trách nhiệm và khả năng thích nghi, thể hiện trách nhiệm cá nhân và

tỏ ra linh động trong các hoàn cảnh cụ thể, ở nơi làm việc và với cộng đồng

+ Các kĩ năng giao tiếp, quản lí và hình thành các mối quan hệ giao tiếp

+ Tính sáng tạo và ham tìm hiểu tri thức, phát triển, thực hiện và trao đổi ý tưởngmới với người khác, luôn cởi mở và tiếp nhận những ý tưởng mới mẻ, đa dạng

+ Tư duy độc lập và tư duy hệ thống, sử dụng lập luận có cơ sở để hiểu và thực

hiện được những lựa chọn phức tạp, hiểu rõ mối quan hệ qua lại giữa các sự vật, hiện

tượng

+ Các kĩ năng giao tế và hợp tác thể hiện tinh thần làm việc đồng đội và khả nănglãnh đạo, thích nghi với các vai trò và trách nhiệm khác nhau; làm việc với người khácmột cách có hiệu quả; biết cảm thông, tôn trọng các ý kiến đa dạng của người khác

+ Kĩ năng nhận biết, hệ thống hóa và giải quyết vấn đề có khả năng nhận biết, phântích, hệ thống hóa và giải quyết vấn đề

+ Tự định hướng nắm được nhu cầu hiểu biết và học tập của chính mình, xác địnhđược các nguồn tài liệu thích hợp với nhiệm vụ của mình

+ Trách nhiệm xã hội luôn có ý thức trách nhiệm, quan tâm đến cộng đồng nhiềuhơn; thể hiện hành vi đạo đức trong những bối cảnh riêng tư, ở nơi làm việc hay ở nơicông cộng

+ HS làm việc một cách độc lập để hình thành kiến thức và cho ra kết quả thực tế.+ HS được nâng cao kĩ năng sử dụng CNTT vào quá trình học tập và tạo ra sảnphẩm [1], [6]

1.3.2 Đặc điểm

Theo (Bộ giáo dục và đào tạo, 2010), DHDA có 8 đặc điểm chính được mô tả như sau:

- Định hướng thực tiễn: Chủ đề của dự án xuất phát từ những tình huống xã hội thực tiễn.

Trong quá trình thực hiện dự án, người học tiếp thu kiến thức và hình thành kỹ năngthông qua các hoạt động thực tiễn

- Định hướng hứng thú: Người học được trực tiếp tham gia chọn đề tài, nội dung học tập

phù hợp với khả năng và hứng thú của cá nhân

- Định hướng hành động: Trong quá trình thực hiện dự án có sự kết hợp giữa nghiên cứu

và vận dụng lý thuyết vào trong hoạt động thực tiễn, thực hành Thông qua đó, kiểm tra,củng cố, mở rộng hiểu biết về lý thuyết cũng như rèn luyện kỹ năng hành động, tích lũykinh nghiệm thực tiễn

- Định hướng kỹ năng mềm: DHDA không chỉ giúp người học tiếp thu kiến thức, mà còn

giúp họ nâng cao NL hợp tác, khả năng giao tiếp với người khác, rèn luyện và phát triểnmột số kỹ năng cơ bản như tìm kiếm, phân tích, đánh giá, tự giám sát, thích ứng,…

- Định hướng sản phẩm: Trong quá trình thực hiện dự án, người ta quan tâm nhiều đến

các sản phẩm được tạo ra Sản phẩm có thể là vật chất, hoặc phi vật chất, một bản thiết kếhoặc một kế hoạch Các sản phẩm không chỉ là những thu hoạch về lí thuyết mà còn cóthể là những sản phẩm vật chất mang tính xã hội Những sản phẩm đem lại nhiều ích lợiđối với xã hội thường được đánh giá cao Chúng có thể được công bố, giới thiệu rộng rãi

và đưa vào sử dụng trong thực tế

- Tính tự lực cao của người học: Người học tham gia tích cực và tự lực vào quá trình học

tập, từ việc xác định mục đích, lập kế hoạch đến việc thực hiện dự án, kiểm tra, điềuchỉnh, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện Giáo viên chủ yếu đóng vai trò tư vấn,hướng dẫn, giúp đỡ, khuyến khích tính tích cực, tự lực, tính trách nhiệm, sự sáng tạo củangười học

- Cộng tác làm việc: Các nhiệm vụ học tập dự án thường được triển khai theo nhóm, trong

đó có sự phân công và cộng tác làm việc giữa các thành viên Làm việc theo nhóm giúpcho sản phẩm chất lượng hơn, tốn ít thời gian hơn vì nó kết hợp và phát huy được sởtrường của mỗi cá nhân

- Tính phức hợp: Nội dung dự án có sự kết hợp tri thức của nhiều lĩnh vực hoặc các môn

học khác nhau nhằm giải quyết một vấn đề nào đó Một dự án dù là của môn nào, cũngphải đòi hỏi kiến thức của nhiều môn học để giải quyết (tính liên môn)

1.4 Phân loại

Các loại dự án học tập có thể phân chia theo nội dung, theo thời gian thực hiệnhoặc theo hình thức tham gia:

Phân theo nội dung

- Dự án trong một môn học: trọng tâm nội dung nằm trong một môn học Ví dụ: dự ánthiết kế mạng điện trong trường học, dự án thiêt kế mô hình các máy điện (môn vật lí), dự

án tìm hiểu virut cúm gia cầm (môn Sinh), dự án thiết kế mô hình nhà máy hóa chất

Sunphat (môn Hóa học),

- Dự án liên môn: trọng tâm nội dung nằm ở nhiều môn khác nhau Ví dụ: dự án cải tạo

hồ bơi của trường (Môn toán-lí-mỹ thuật-kĩ thuật )

- Dự án ngoài môn học: Là các dự án không phụ thuộc trực tiếp vào các môn học, ví dụ

dự án chuẩn bị cho các lễ hội trong trường, dự án tìm hiểu năng lượng mặt trời, dự án

quảng bá du lịch địa phương

Phân theo sự tham gia của người học:

- Dự án cho nhóm HS, dự án cá nhân

- Dự án dành cho nhóm HS là hình thức dự án dạy học chủ yếu

- Trong trường phổ thông còn có dự án toàn trường, dự án dành cho một khối lớp, dự áncho một lớp học

Phân loại theo quỹ thời gian: K.Frey đề nghị cách phân chia như sau:

- Dự án nhỏ: thực hiện trong một số giờ học, có thể từ 2-6 giờ học

- Dự án trung bình: dự án trong một hoặc một số ngày (“Ngày dự án”), nhưng giới hạn là

một tuần hoặc 40 giờ học

- Dự án lớn: dự án thực hiện với quỹ thời gian lớn, tối thiểu là một tuần (hay 40 giờ học),

có thể kéo dài nhiều tuần (“Tuần dự án”)

1.5 Ưu điểm và nhược điểm của phương pháp dạy học dự án

1.5.1 Ưu điểm

Qua việc phân tích đặc điểm của dạy học dự án, các tác giả của tài liệu (Trịnh VănBiều, Phan Đồng Châu Thủy, Trịnh Lê Hồng Phương, 2011), cũng xác định các ưu điểmcủa DHDA như sau: [1]

- DHDA giúp cho quá trình học tập trở nên ý nghĩa hơn vì nội dung học tập tích hợpnhiều kiến thức liên quan đến đời sống thực tiễn, liên quan đến xã hội

- DHDA góp phần đổi mới PPDH vì dựa trên quan điểm lấy HS làm trung tâm, ngườihọc trở thành người GQVĐ, ra quyết định chứ không phải là người nghe thụ động DHDAtạo điều kiện cho nhiều phong cách học tập khác nhau, sử dụng thông tin của những mônhọc khác nhau Nó giúp người học với cùng một nội dung nhưng có thể thực hiện theonhững cách khác nhau

- DHDA tạo ra môi trường thuận lợi cho HS rèn luyện và phát triển, phát huy tính tíchcực, tự lực, chủ động, sáng tạo của HS Hơn nữa, HS được rèn khả năng tư duy, suy nghĩsâu sắc khi gặp những vấn đề phức tạp và có điều kiện để khám phá, đánh giá, giải thích

và tổng hợp thông tin Đồng thời giúp HS tự tin hơn do họ được phát triển những kỹ năngsống cần thiết: khả năng đưa ra những quyết định chính xác; khả năng giải quyết nhữngvấn đề phức tạp; khả năng làm việc tốt với người khác; sự chủ động, linh hoạt và sángtạo, khả năng giao tiếp

có ý nghĩa thực tiễn cao để dạy theo mô hình này

- Người học không quen với việc chủ động định hướng quá trình học tập nênsẽ gặp nhiềukhó khăn trong quá trình học tập

- Đòi hỏi phương tiện vật chất và tài chính phù hợp

- Dự án cần sự tích hợp công nghệ, đặc biệt là CNTT nên đòi hỏi người học phải có kiếnthức nền nhất định về tin học

- Dạy học dự án yêu cầu giáo viên phải có trình độ chuyên môn cao và nghiệp vụ vữngvàng

- DHDA đòi hỏi nhiều thời gian, cơ sở vật chất, kinh phí hoạt động Bên cạnh đó, GV cần

có trình độ chuyên môn và nghiệp vụ vững vàng

- Việc lựa chọn nội dung để tiến hành DHDA cũng cần cân nhắc vì chỉ có thể áp dụng vớinhững nội dung nhất định trong những điều kiện cho phép, PPDH này không phù hợp vớiviệc truyền thụ những tri thức cơ bản, những nội dung lý thuyết mang tính hệ thống

- DHDA cũng khó áp dụng đối với bậc học đại học và tiểu học

1.6 Một số lưu ý khi sử dụng phát triển dạy học dự án

- Các dự án học tập cần góp phần gắn việc học tập trong nhà trường với thực tiễn đờisống, xã hội; có sự kết hợp giữa nghiên cứu lí thuyết và vận dụng lí thuyết vào hoạt độngthực tiễn, thực hành

- Nhiệm vụ dự án cần chứa đựng những vấn đề phù hợp với trình độ và khả năng của họcsinh

- Học sinh được tham gia chọn đề tài, nội dung học tập phù hợp với khả năng và hứng thú

cá nhân

- Nội dung dự án có sự kết hợp tri thức của nhiều lĩnh vực hoặc môn học khác nhau nhằmgiải quyết một vấn đề mang tính phức hợp

- Các dự án học tập thường được thực hiện theo nhóm, trong đó có sự cộng tác làm việc

và sự phân công công việc giữa các thành viên trong nhóm

- Sản phẩm của dự án không giới hạn trong những thu hoạch lý thuyết; sản phẩm này cóthể sử dụng, công bố, giới thiệu

- Dạy học dự án rất thích hợp để tổ chức dạy học các hoạt động trải nghiệm của hoá họchay vận dụng các kiến thức hóa học để giải quyết các vấn đề thực tiễn

- Dạy học dự án không phù hợp với các bài học đòi hỏi sự trình bày chính xác, chặt chẽ

và hệ thống

2 Kĩ thuật dạy học

2.1 Kĩ thuật ổ bi

2.1.1 Khái niệm kĩ thuật ổ bi

Kĩ thuật "Ổ bi" là một kỹ thuật dùng trong thảo luận nhóm, trong đó HS chia thànhhai nhóm ngồi theo hai vòng tròn đồng tâm như hai vòng của một ổ bi và đối diện nhau đểtạo điều kiện cho mỗi HS có thể nói chuyện với lần lượt các HS ở nhóm khác

Theo Lê Kim Long, Nguyễn Thị Kim Thành (2017), kĩ thuật KWL được hiểu là:

K - Những điều đã biết; W - Những điều muốn biết; L - Những điều đã học được Kĩ thuậtnày nhằm giúp người học liên hệ các kiến thức liên quan đến bài học, các kiến thức muốnbiết và các kiến thức học được sau bài học [7]

2.2.2 Mục đích

Biểu đồ KWL phục vụ cho các mục đích sau:

- Tìm hiểu kiến thức có sẵn của học sinh về bài đọc

- Đặt ra mục tiêu cho hoạt động đọc

- Giúp học sinh tự giám sát quá trình đọc hiểu của các em

- Cho phép học sinh đánh giá quá trình đọc hiểu của các em

- Tạo cơ hội cho học sinh diễn tả ý tưởng của các em vượt ra ngoài khuôn khổ bài đọc