Trong đó, Trung du miền núi Bắc Bộ có tốc độ tăng nhanh nhất dẫn chứng + Một số vùng có tỉ trọng giảm như Bắc Trung Bộ, Đông Nam Bộ dẫn chứng * Đông Nam Bộ và đông bằng sông Hồng là 2 [r]
Trang 1Phòng GD huyện Bình Lục ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI
Trường THCS Đinh Xá MÔN : ĐỊA LÍ 9
Thời gian: 150 phút
Câu 1: (2,25đ)
Cho biết những nơi nào trên Trái Đất:
- Có độ dài ngày đêm luôn bằng nhau?
- Mỗi năm có 1 ngày có ngày dài 13giờ 30phút và 1 ngày có đêm dài 13giờ 30phút? Đó
Dựa vào Át lát địa lí Việt Nam và kiến thức đã học:
a) Hãy kể tên các nhà máy thuỷ điện thuộc miền Bắc, Tây Nguyên và nhiệt điện thuộc miền Bắc và Đông Nam Bộ của nước ta?
b) Hãy nêu thế mạnh tự nhiên đối với việc phát triển ngành điện lực nước ta?
c) Cho biết ý nghĩa của việc xây dựng nhà máy thuỷ điện Sơn La?
Câu 4: (5,5đ)
Cho biết những mặt mạnh và những mặt tồn tại của nguồn lao động nước ta? Vì sao việc làm là vấn đề gay gắt của nước ta giai đoạn hiện nay? Nêu hướng giải quyết?
Câu 5: (6,5đ)
Cho bảng số liệu sau:
Diện tích gieo trồng phân theo nhóm cây (nghìn ha)
Các nhóm cây Năm 1990 2002
a) Hãy vẽ biểu đồ thích hợp thể hiện cơ cấu diện tích gieo trồng các nhóm cây
b)Từ bảng số liệu và biểu đồ đã vẽ,hãy nhận xét sự thay đổi qui mô diện tích và tỉ trọng gieo trồng của các nhóm cây
c) So sánh sự khác nhau về điều kiện phát triển cây lương thực giữa đồng bằng sồng Hồng và đồng bằng sông Cửu Long
Phòng GD huyện Bình Lục
Trường THCS Đinh Xá.
Trang 2ĐÁP ÁN VÀ BIỂU ĐIỂM ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI
MÔN: ĐỊA LÍ 9
Trang 3Câu ý Trả lời Điểm
- Xích đạo là nơi có độ dài ngày và đêm luôn bằng nhau
- Chí tuyến Bắc (23027’B) và chí tuyến Nam (23027’N) là
những nơi mỗi năm có 1 ngày có ngày dài 13giờ30phút và 1
ngày có đêm dài 13giờ30phút
+ Ở chí tuyến Bắc đó là ngày Hạ chí (22/6) và Đông chí
(22/12) Hạ chí ngày dài 13giờ30phút và Đông chí đêm dài
13giờ30phút
+ Chí tuyến Nam,đó là ngày Đông chí (22/12) và ngày Hạ
chí (22/6) Đông chí ngày dài 13giờ30phút và Hạ chí đêm dài
13giờ30phút
- Vòng cực Bắc (66033’B) và vòng cực Nam (66033’N) là
những nơi trên Trái Đất mỗi năm có 1 ngày dài 24giờ (ngày
địa cực) và 1 ngày là đêm dài 24 giờ (đêm địa cực)
+ Vòng cực Bắc là ngày Hạ chí (22/6)và Đông chí (22/12)
+ Ở vòng cực Nam là ngày Đông chí (22/12) và ngày Hạ chí
(22/6)
- Cực Bắc và Cực Nam là 2 nơi có ngày dài24 giờ kéo dài 6
tháng sau đó là đêm dài 24 giờ kéo dài 6 tháng Ở 2 cực hiện
tượng này diễn ra trái ngược nhau hoàn toàn
(2,25đ)
0,250,250,250,250,25
0,250,250,5
2 Các nhân tố chủ yếu làm cho khí hậu nước ta đa dạng, thất
thường:
- Vị trí địa lí và hình dạng lãnh thổ: tạo ra tính chất khí hậu cơ
bản của nước ta là nhiệt đới gió mùa ẩm, phân hoá sâu sắc
theo chiều Bắc – Nam
- Địa hình đồi núi và hướng sườn tạo ra sự phân hoá khí hậu
theo đai cao (tạo cho nước ta bên cạnh hậu nhiệt đới cơ bản
còn có khí hậu cận nhiệt và ôn đới núi cao); đồng thời hình
thành mộtsố khí hậu mang tính chất địa phương
- Tính chất mùa và biến động khí hậu (năm rét sớm, năm rét
muộn; năm mưa nhiều, năm khô hạn;….)
- Nhiễu loạn khí tượng và tác động của biến đổi khí hậu toàn
cầu (bão, hạn hán, EnNinô, LaNina,… )
(1,5đ)
0,50,5
0,250,25
3 a)
b)
* Các nhà máy thuỷ điện và nhiệt điện của nước ta:
- Các nhà máy thuỷ điện:
+ Miền Bắc có: Hoà Bình, Thác Bà, Tuyên Quang, Nậm Mu
+ Tây Nguyên có: Xa Xan, Xê Xan3, Xê Xan3A, Đrây Hling
- Các nhà máy nhiệt điện:
+ Miền Bắc có: Uông Bí, Phả Lại, Na Dương, Ninh Bình
+ Đông Nam Bộ có: Phú Mĩ, Thủ Đức, Bà Rịa
* Thế mạnh tự nhiên đối với việc phát triển điện lực nước ta
- Công nghiệp sản xuất điện của nước ta hiện nay chủ yếu dựa
vào nguồn tài nguyên than, dầu khí và nguồn thuỷ năng
+ Than đá: Than nước ta chủ yếu là than Antraxít, tập trung ở
(3,75đ)
0,50,5
(1,75đ)
0,750,25
Trang 44 Đơn vị: Trường THCS Đinh Xá – TP Phủ Lý
5 Nôi dung của đề:
Câu 1: (2,0 điểm)
a) Em hãy cho biết từ đầu năm đến tháng 10 năm 2013, nước ta đã đón nhận bao nhiêu cơn bão?
b) Dựa vào bảng sau:
Diễn biến của bão dọc bờ biển Việt Nam
Dựa vào bảng số liệu sau:
Cơ cấu lao động có việc làm phân theo khu vực kinh tế, giai đoạn 2000 – 2005
( Đơn vị: %)
Nông, lâm, ngư nghiệp
Công nghiệp – xây dựng
Dịch vụ
Tổng số
65,113,121,8100
61,915,422,7100
60,316,523,2100
58,817,323,9100
57,318,224,5100a) Em hãy nhận xét sự thay đổi cơ cấu lao động phân theo khu vực kinh tế của nước ta giai đoạn 2000 – 2005
Trang 5b) Nêu các hướng giải quyết việc làm của nước ta giai đoạn hiện nay.
Câu 3: ( 10 điểm)
Dựa vào át lát địa lí VN và kiến thức đã học:
1 Em hãy kể tên các điểm du lịch nổi tiếng của nước ta Theo em, việc phát triển du lịch
có ý nghĩa như thế nào đối với nước ta trong giai đoạn hiện nay?
2 Nêu các thế mạnh kinh tế chủ yếu của vùng trung du và miền núi Bắc Bộ Tại sao nói việc phát huy thế mạnh của Trung du và miền núi Bắc Bộ có ý nghĩa kinh tế lớn và ý nghĩa chính trị xã hội sâu sắc?
3 Kể tên các cảng biển, cửa khẩu quốc tế của vùng Bắc Trung Bộ theo thứ tự từ bắc xuống nam Trình bày tiềm năng phát triển hoạt động đánh bắt hải sản của vùng
Câu 4: ( 5 điểm)
Cho bảng số liệu sau:
Giá trị xuất khẩu hàng hóa phân theo nhóm hàng của nước ta Đơn vị (%)
a) Hãy vẽ biểu đồ thể hiện sự thay đổi cơ cấu giá trị xuất khẩu hàng hóa phân theo nhóm hàng của nước ta
b) Nêu nhận xét về sự thay đổi cơ cấu giá trị xuất khẩu hàng hóa phân theo nhóm hàng của nước ta
c) Tại sao trong nền kinh tế thị trường, thương mại lại có vai trò đặc biệt quan trọng?
Hết
Trang 6*ĐỀ THI ĐỀ XUẤT:
ĐÁP ÁN VÀ BIỂU ĐIỂM THI HSG LỚP 9
MÔN: ĐỊA LÍ Năm học 2013-2014
Thí sinh làm bài cần đảm bảo các kiến thức cơ bản sau:
Câu 1 a/ * Tính đến tháng 10 năm 2013, nước ta đã đón nhận
11cơn bão
0,25đ
b/ * Diễn biến của mùa bão nước ta:
- Bão diễn ra từ tháng 6 đến tháng 11 (có khi đến sớm hơn và chấm dứt trễ hơn)
+ Từ Quảng Ninh đến Nghệ An bão từ tháng 6 đến tháng 9
+ Hà Tĩnh đến Quảng Ngãi bão từ tháng 7 đến tháng 10
+ Bình Định đến Bình Thuận bão từ tháng 9 đến tháng 11
+ Vũng Tàu đến Cà Mau bão vào tháng 9, tháng 10
- Bão chậm dần từ Bắc vào Nam Nam Bộ ít bão
0,5đ0,25đ0,25đ
0,25đ0,5đ
- Có sự chênh lệch về cơ cấu lao động phân theo khu vực kinh tế ở nước ta Lao động có việc làm tập trungchủ yếu ở khu vực nông – lâm – ngư và ít nhất ở khu vực công nghiệp – xây dựng ( dẫn chứng)
- Cơ cấu lao động phân theo khu vực kinh tế đang có
xu hướng chuyển dịch từ khu vực nông – lâm – ngư nghiệp sang khu vực công nghiệp và dịch vụ, tuy nhiên còn chậm (dẫn chứng)
0,75đ
0,75đ
* Các hướng giải quyết vấn đề việc làm:
Trang 7- Phân bố lại dân cư và nguồn lao động
- Thực hiện tốt chính sách dân số kế hoạch hóa gia đình
- Đa dạng hóa các hoạt động sản xuất ( các ngành dịch vụ, tiểu thủ công nghiệp )
- Tăng cường thu hút đầu tư nước ngoài, mở rộng sảnxuất hàng xuất khẩu
- Mở rộng, đa dạng hóa các loại hình đào tạo
- Đẩy mạnh xuất khẩu lao động
0,25 đ0,25 đ0,25 đ0,25 đ
0,25 đ0,25 đ
Câu 3 1/ * Tên các điểm du lịch nổi tiếng của nước ta:
- Vịnh Hạ Long, Động Phong Nha, biển Nha Trang,
Cố đô Huế, Phố cổ Hội An, Di tích Mĩ Sơn,
( Học sinh kể được ít nhất 5 điểm du lịch nổi tiếng của nước ta cho 1 điểm)
* Ý nghĩa của việc phát triển du lịch của nước ta giai đoạn hiện nay:
- Phát huy được thế mạnh của nguồn tài nguyên du lịch phong phú
- Quảng bá được hình ảnh đất nước và con người ViệtNam với bạn bè thế giới
- Khẳng định vị thế của du lịch trong cơ cấu kinh tế
cả nước
- Tạo công ăn việc làm cho người lao động
- Phát triển kinh tế, đem lại nguồn thu nhập lớn, cải thiện đời sống nhân dân
1,0đ
2,5đ0.5 đ0,5đ0,5đ
0,5đ0,5đ
2/ * Các thế mạnh kinh tế chủ yếu của Trung du và
- Đây là vùng có diện tích lớn, giàu tiềm năng về khoáng sản, thủy điện, Việc khai thác thế mạnh gópphần khơi dậy tiềm năng, phát triển kinh tế hàng hóa, giải quyết việc làm cho người lao động và xóa bỏ du canh du cư
- Đây là địa bàn cư trú của các đồng bào dân tôc ít người Việc phát huy thế mạnh phát triển kinh tế góp phần làm giảm khoảng cách giữa miền ngược với
3,25đ
1,0đ
1,25đ
Trang 8miền xuôi, đảm bảo sự công bằng, bình đẳng giữa cáccộng đồng dân tộc nước ta ; thể hiện chính sách của Đảng và nhà nước với vùng sâu, vùng xa, vùng sinh sống của đồng bào dân tộc
- Là vùng căn cứ địa cách mạng, có đường biên giới dài, giáp với Trung Quốc, Lào Việc khai thác thế mạnh góp phần củng cố sức mạnh an ninh, quốc phòng
1,0đ
3/ * Kể tên các cảng biển, cửa khẩu quốc tế của vùng
Bắc Trung Bộ theo thứ tự từ bắc xuống nam:
- Cảng biển: Cửa Lò, Vũng Áng, Đồng Hới, Cửa Việt, Thuận An, Chân Mây
- Các cửa khẩu: Na Mèo, Nậm Cắn, Cầu Treo, Cha
Lo, Lao Bảo
0,5đ0,25 đ0,25 đ
* Tiềm năng phát triển hoạt động đánh bắt hải sản của vùng:
- Có đường bờ biển dài, tất cả các tỉnh đều giáp biển, đều có khả năng phát triển nghề cá biển; Nghệ An là tỉnh trọng điểm nghề cá của Bắc Bộ
- Khí hậu nhiệt đới gió mùa cho phép các hoạt động đánh bắt và nuôi trồng quanh năm
- Thềm lục địa nông và có nhiều bãi tôm, bãi cá
- Nhân dân giàu kinh nghiệm đánh bắt, nuôi trồng thủy sản; đã xây dựng được cơ sở vật chất kĩ thuật nhất định
- Trong đất liền có các cơ sở chế biến thủy sản:
Thanh Hóa, Vinh, Huế
2,0đ0,5đ
0,25đ
0,5đ0,5đ
0,25đ
( yêu cầu: vẽ chính xác, có kí hiệu cho từng phần, có tên biểu đồ và bảng chú giải, Chú ý khoảng cách các năm)
+ Hàng công nghiệp nặng và khoáng sản: tăng 10,8%
+ Hàng công nghiệp nhẹ, tiểu thủ công nghiệp: tăng 12,2%
- Nhóm hàng nông, lâm, thủy sản giảm đáng kể về tỉ trọng: giảm 23,3%
1,0đ0,25 đ
0,25 đ0,25 đ0,25 đ
Trang 9c/ * Trong nền kinh tế thị trường, thương mại lại có vai
trò đặc biệt quan trọng vì:
- Thúc đẩy sản xuất, đổi mới công nghệ Mở rộng sảnxuất với chất lượng cao
- Giải quyết đầu ra cho sản phẩm
- Phát triển kinh tế, tăng thu nhập, nâng cao đời sống nhân dân
- Tăng cường quan hệ hợp tác kinh tế các vùng trong nước, nước ta với các nước trong khu vực và trên thế giới
2,0đ0,5đ
0,5đ0,5đ0,5đ
4 Đơn vị: Trường THCS Đinh Xá – TP Phủ Lý
5 Nôi dung của đề:
Câu 1: ( 3 điểm)
a) Nêu những dạng thời tiết đặc biệt ở nước ta?
b) Địa hình đồi núi có ảnh hưởng như thế nào đến khí hậu nước ta?
Câu 2: ( 2 điểm)
Cho bảng số liệu sau:
Mật độ dân số của các vùng lãnh thổ ( người/km2)
Nêu nhận xét về sự phân bố dân cư và sự thay đổi mật độ dân số ở các vùng của nước ta?
Câu 3: (10 điểm)
Dựa vào át lát Địa lí Việt Nam và kiến thức đã học:
Trang 101 Hãy phân tích các thế mạnh và hạn chế trong việc phát triển cây công nghiệp của vùng Tây Nguyên Nêu những biện pháp khắc phục những hạn chế đó?
2 Hãy so sánh sự giống nhau và khác nhau của các nguồn lực phát triển kinh tế - xã hộicủa Đông Nam Bộ và Trung du miềm núi
3 Kể tên các trung tâm công nghiệp lớn của nước ta Trình bày và giải thích về trung tâm công nghiệp Hà Nội
Câu 4: ( 5 điểm)
Cho bảng số liệu sau:
Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng theo giá thực tế phân theo vùng
a) Vẽ biểu đồ thích hợp thể hiện cơ cấu tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng phân theo vùng của nước ta năm 2000 và 2005
b) Nhận xét tỉ trọng và sự thay đổi tỉ trọng của các vùng trong giai đoạn 2000 – 2005 Tại sao Đông Nam Bộ và đông bằng sông Hồng là 2 vùng có tỉ trọng lớn nhất so với các vùng trong cả nước?
**********Hết*********
Trang 11*ĐỀ THI ĐỀ XUẤT:
ĐÁP ÁN VÀ BIỂU ĐIỂM THI HSG LỚP 9
MÔN: ĐỊA LÍ Năm học 2015-2016
Thí sinh làm bài cần đảm bảo các kiến thức cơ bản sau:
Câu 1 a/ * Những dạng thời tiết đặc biệt của nước ta:
- Gió Tây khô nóng: diễn ra khá phổ biến ở vùng TâyBắc, Duyên hải miền Trung và có khi ở cả đồng bằngsông Hồng vào các tháng 6,7,8
- Mưa ngâu: diễn ra ở đồng bằng Bắc Bộ vào giữa tháng 8, mưa kéo dài từng đợt vài ngày và có thể gây ngập úng cục bộ cho vùng
- Bão: diễn ra ở vùng ven biển trên khắp cả nước, nhất là khu vực phía bắc Cam Ranh ( Khánh Hòa)
0,5đ0,5đ0,5đ
Trang 12trong khoảng thời gian từ tháng 6 – 12 do áp thấp nhiệt đới ở biển Đông và Thái Bình Dương mạnh lên rồi di chuyển vào nước ta.
b/ * Địa hình đồi núi có ảnh hưởng đến khí hậu nước ta:
- Địa hình đồi núi của nước ta chủ yếu là đồi núi thấp nên tính chất nhiệt đới được bảo toàn trên phần lớn lãnh thổ
- Các dãy núi đâm ngang ( chạy theo hướng tây – đông) ngăn bớt ảnh hưởng của gió mùa mùa đông làm cho khí hậu có sự phân hóa theo chiều bắc – nam( phía bắc đèo Hải Vân, nhất là phía bắc đèo Ngang
có mùa đông lạnh và ít mưa hơn nhưng phía nam đèo Hải Vân lại có khí hậu nóng quanh năm
- Dãy Trường Sơn làm cho khu vực từ đèo Ngang đến mũi Dinh có mùa mưa lệch hẳn về thu đông
- Các sườn đón gió như Hòn Ba ( Quảng Nam), Kon Tum, Huế,…có lượng mưa lớn
- Trên các cao nguyên và núi cao có khí hậu cận nhiệt
và ôn đới ( Sa Pa, Đà Lạt, Hoàng Liên Sơn, Bạch Mã,Mẫu Sơn,…)
0,25đ0,25đ0,25đ
0,25đ0,25đ0,25đ
Câu 2 * Nhận xét về sự phân bố dân cư:
Dân cư nước ta phân bố không đều:
- Tập trung đông ở đồng bằng, ven biển Đồng bằngsong Hồng có mật độ dân số cao nhất ( dẫn chứng)
- Thưa thớt ở miền núi và cao nguyên Tây Bắc và Tây Nguyên có mật độ dân số thấp nhất ( dẫn chứng)
0,5đ0,25đ0,25đ
* Sự thay đổi mật độ dân số ở các vùng của nước ta:
Mật độ dân số ở các vùng của nước ta từ 1989 đến
0,5 đ0,25 đ0,25 đ
Câu 3 1/ * Các thế mạnh và hạn chế trong việc phát triển cây
công nghiệp của vùng Tây Nguyên
- Thế mạnh:
+ Địa hình, đất trồng: cao nguyên xếp tầng, diện tích đất đỏ bad an rộng lớn, màu mỡ, thuận lợi cho sự phát triển cây công nghiệp nhất là cây công nghiệp lâu năm
+ Khí hậu: cận xích đạo có sự phân hóa theo độ cao
0, 5đ
0.5 đ
Trang 13Vì thế có thể trồng các cây công nghiệp nhiệt đới như
cao su, cà phê,, hồ tiêu,và cả cây trồng có nguồn gốc
cận nhiệt như chè,…Khí hậu chia thành 2 mùa rõ
rệt( mùa mưa và mùa khô) Mùa khô kéo dài là điều
- Hạn chế:
+ Mùa khô kéo dài, mực nước ngầm hạ thấp, làm
thủy lợi khó khăn, tốn kém
+ Mùa mưa lớn, kéo dài, nên trên đia hình dốc của
cao nguyên, đất bad an vụn bở dễ bị xói mòn nếu lớp
phủ thực vật bị phá hoại
+ Là vùng thưa dân nhất nước ta, lại là vùng có các
dân tộc ít người sinh sống Thiếu lao động nói chung
và lao động lành nghề, cán bộ khoa học kỹ thuật nói
chung
+ Cơ sở hạ tầng thiếu thốn, nhất là mạng lưới giao
thông, các cơ sở dịch vụ y tế, giáo dục, dịch vụ kỹ
thuật Công nghiệp mới trong giai đoạn hình thành
* Những biện pháp khắc phục những hạn chế đó:
- Làm thủy lợi ( làm hồ thủy lợi, khoan giếng)
- Bảo vệ rừng để chống xói mòn, bảo vệ nguồn nước
về mùa khô
- Di dân lên Tây Nguyên để phát triển cây công
nghiệp Đồng thời đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực
tại chỗ, chuyển giao công nghệ trồng và chế biến cây
công nghiệp cho đồng bào các dân tộc Tây Nguyên
- Đẩy mạnh xây dựng cơ sở hạ tầng, phát triển công
nghiệp nhất là các nhà máy chế biến các sản phẩm
cây công nghiệp
( Nếu HS đưa ra biện pháp khác mà hợp lý vẫn cho
điểm)
0,25đ0,25đ0,25đ
0,25đ
0,25đ0,25đ0,25đ
0,25đ
2/ Sự giống và khác nhau của các nguồn lực phát triển
kinh tế - xã hội của Trung du miền núi và Đông
Nam Bộ
* Giống:
- Cả 2 vùng đều giáp biển và các nước láng giềng,
tạo điều kiện trong giao lưu kinh tế trong nước và
ngoài nước
- Tài nguyên thiên nhiên phong phú và đa dạng:
+ Địa hình, đất đai thích hợp cho việc phát triển cây
công nghiệp ( lâu năm và hang năm)
+ Nguồn khoáng sản tạo cơ sở cho việc phát triển
ngành công nghiệp khai thác và chế biến
+ Tài nguyên du lịch phong phú tạo điều kiện cho
0,25đ
0,25đ0,25đ0,25đ