HƯỚNG DẪN SẢN XUẤT CỎ BA LÁ

Từ năm 1992, Heritage Seeds đã liên kết chặt chẽ với SARDI nhằm đảm bảo rằng các giống mới chỉ được phát triển dựa trên nhu cầu thị trường và chỉ chọn ra những giống cỏ tốt nhất phục vụ

HƯỚNG DẪN SẢN XUẤT CỎ BA LÁ

Dịch bởi: Nguyễn Thị Thúy -USSH - Biên tập: Công ty TNHH Hạt giống Việt Bản dịch để mở và chào đón sự biên tập và đóng góp của các chuyên gia trong ngành

CHƯƠNG TRÌNH CHỌN TẠO GIỐNG

HERITAGE SEEDS –SARDI

Viện Nghiên cứu và Phát triển Nam Úc (SARDI) là cơ quan quản lý chương trình chọn tạo giống

cỏ ba lá lớn và lâu đời nhất nước Úc Viện là đơn vị dẫn đầu về phát triển và chọn tạo các giống mới phù hợp với những điều kiện sinh thái khác nhau ở Úc

Công ty Heritage Seeds có lịch sử lâu đời và tự hào vì có nhiều sáng kiến góp phần quan trọng cho sự thành công của chương trình Từ năm 1992, Heritage Seeds đã liên kết chặt chẽ với SARDI nhằm đảm bảo rằng các giống mới chỉ được phát triển dựa trên nhu cầu thị trường và chỉ chọn ra những giống cỏ tốt nhất phục vụ cho sản xuất thương mại Cùng với việc rút lui của NSW DPI, hiện SARDI là chương trình duy nhất ở Úc có đủ nguồn lực và khả năng cung cấp những giống cỏ ba lá có khả năng thích nghi rộng rãi và được kiểm duyệt kĩ lưỡng

Điều kiện, cơ sở vật chất phục vụ nghiên cứu và phát triển của SARDI đang ở vị trí dẫn đầu mà khó đơn vị nào khác có thể có được Hàng năm, hơn 50 dòng cỏ mới được khảo nghiệm trong một mạng lưới lên tới 40 địa điểm Sau 6–7 năm liên tục khảo nghiệm trong điều kiện gieo trồng thực tế tại các trang trại, những dòng cỏ tốt nhất, chịu được áp lực sâu, bệnh sẽ được tuyển chọn để phát triển thành một giống mới

Chìa khóa cho sự thành công của một giống cỏ ba lá là việc lựa chọn những giống đã được phát triển tốt trong điều kiện môi trường của Úc Nhiều giống được lai tạo ở nước ngoài nơi

có điều kiện môi trường, sâu, bệnh và thực tiễn sản xuất khác nhau, chỉ một số trong đó được khảo nghiệm và khu vực hóa, còn lại rất nhiều giống thể hiện sự hạn chế khi được khảo nghiệm trong cùng một điều kiện tại địa phương

Sự cam kết trong nhiều năm giữa SARDI và Heritage Seeds mang lại kết quả là một bộ sưu tập nguồn gen cỏ ba lá vượt trội với sức sinh trưởng mạnh và khả năng chống chịu trên đồng ruộng tốt Những giống này đang được phổ biến, thích ứng rộng, chịu chăn thả, kháng sâu, bệnh và trở thành sự lựa chọn số một cho người nông dân Úc

Chương trình chọn tạo giống cỏ ba lá của Heritage Seeds –SARDI nhằm tạo ra các giống cỏ ba

lá có các ưu thế như sau:

 Một loạt các giống sinh trưởng trong mùa đông và ngủ đông

 Năng suất cao và tái sinh mạnh

 Kháng tốt với sâu, bệnh hại

 Thích nghi tốt với nhiều loại khí hậu và đất đai khác nhau

 Chất lượng cỏ thức ăn xanh cao

 Chịu dẫm đạp trong điều kiện chăn thả

 Thích trồng xen canh với những cây trồng khác

MỤC LỤC

Chương trình chọn tạo giống HERITAGE SEEDS-SARDI 2

Sổ tay về chuẩn bị, thiết lập và quản lí trồng cỏ ba lá 5

Nhóm giống phân theo tính ngủ đông 5

CẬP NHẬT VỀ NGHIÊN CỨU VỀ CỎ BA LÁ

Heritage Seeds – SARDI/MLA Dự án cỏ ba lá chịu chua, phèn

Heritage Seeds cùng với SARDI, tự hào phát triển giống cỏ ba lá độc nhất SARDI AT7

Giống SARDI AT7 đã được phát triển sau hơn 7 năm chọn tạo và thử nghiệm khởi đầu, trải qua nhiều chu trình chọn lọc nghiêm ngặt trên đồng ruộng và trong nhà kính Là giống thích ứng với các loại đất có hàm lượng i-on nhôm (Al3+) cao và pH thấp so với các giống hiện hành

Heritage Seeds và SARDI đang điều hành một dự án kết hợp với MLA để giúp xác định được lợi ích thực sự mà SARDI AT7 sẽ mang lại cho nông dân Dự án chuyên sâu này liên quan tới 4 khu vực ở Nam Úc (thung lũng Pewsey và Tooperang), một vùng ở Victoria ( Boralma) và một vùng ở New South Wales ( Holbrook) Các địa điểm được lựa chọn đặc biệt này đều có hàm lượng i-on Nhôm trong đất Al3+ cao ( lên tới 23%) cũng như pH thấp ( thấp đến 4,3 CaCl2)

Những loại đất này đại diện cho hàng triệu hecta đất trên toàn quốc không phù hợp trồng cỏ

ba lá Mỗi vùng sẽ có một số điểm khảo nghiệm trong vòng 2 năm một lần Các kết quả sẽ được ghi chép chi tiết và lựa chọn theo quy chế nghiêm ngặt để tăng tính chính xác và độ chắc chắn của thí nghiệm

Những thử nghiệm này nhằm tìm hiểu cách mà giống SARDI AT7 thể hiện khi so sánh với một giống cỏ ba lá tiêu chuẩn hiện có về năng suất vật chất khô, độ bền cây, nốt sần và khả năng

cố định đạm trong điều kiện đất như nói trên Lượng bón vôi cũng tạo ra các sai khác trong kết quả khi nó làm thay đổi độ pH Việc này sẽ giúp xác định ngưỡng giới hạn chịu ngộ độc nhôm của SARDI AT7 mà vẫn duy trì được năng suất Đồng thời, hỗ trợ cho sự ra đời của một

số tài liệu hướng dẫn xác định tỷ lệ % Al3+ và độ pH là bao nhiêu thì thích hợp hoặc không thích hợp đối với giống SARDI AT7

Trong khi các thử nghiệm xác định được giống SARDI AT7 có thể trồng ở các vùng có hàm lượng i-on nhôm cao, thì chúng cũng sẽ cho biết về biểu hiện của giống này ra sao ở các vùng với các loại đất và mức phân bón khác nhau Do đó, tiềm năng nâng cao tổng sản lượng cỏ có thể được tham chiếu thêm ở những vùng cận biên khu vực trồng cỏ ba lá của Úc Giống này cũng biểu hiện rất tốt trên các loại đất phù hợp đang trồng những giống cỏ ba lá phổ biến Chúng tôi chỉ mới đang thực hiện được một nửa thời gian của dự án vì vậy, các số liệu hoàn chỉnh chưa được thu thập đầy đủ, tuy nhiên các kết quả ban đầu ở hầu hết các thí nghiệm và địa điểm khác nhau đều rất triển vọng

SỔ TAY KỸ THUẬT VỀ CHUẨN BỊ, THIẾT LẬP VÀ QUẢN LÝ TRỒNG CỎ BA LÁ

Cỏ ba lá là cây trồng lâu năm cho năng suất cao và thường là loại cỏ có năng suất cao nhất so với các chi cỏ khác trong cùng một điều kiện gieo trồng trên đất thịt nhẹ ở môi trường khô ráo Đây là loại thức ăn chăn nuôi rất ngon miệng gia súc, dinh dưỡng cao và là đối tượng cần được xem xét một cách bài bản để có thể trồng ở các khu vực mà các yếu tố sinh thái quản lý trồng trọt cho phép

Cỏ ba lá là loại cây trồng có bộ rễ ăn sâu, chịu hạn tốt và mang lại nhiều lợi ích như giúp gia súc tăng trọng nhanh, có khả năng cố định đạm (để phục vụ chính nó và cây trồng vụ kế tiếp),

và cho phép sản xuất một cây trồng/ cỏ lâu năm có tính đột phá, đồng thời cũng giúp cho việc

quản lý các loại cỏ dại khác

Tính ngủ đông theo nhóm giống

Cỏ ba lá được chia làm 3 nhóm theo đặc tính ngủ đông Việc phân loại dựa theo khả năng sinh trưởng trong các tháng mùa đông (các giống ngủ đông sẽ sinh trưởng trở lại vào mùa hè khi môi trường đủ ẩm trở lại) Sự phù hợp sử dụng của từng giống cụ thể phần lớn phụ thuộc vào mức sinh trưởng trong vụ đông của nó

Tính ngủ đông Mức sinh trưởng

trong vụ đông (điểm) Tuổi thọ cây Phù hợp

Ngủ đông (SARDI 5) 4 - 5 8 năm + Chăn thả và làm cỏ khô Sinh trưởng trong vụ

đông (SARDI 7 Series 2,

Hàng năm, búp non của các giống cỏ ba lá ngủ đông sớm cuộn lại khi thời tiết bắt đầu lạnh vào mùa thu nhưng lại bắt đầu mở ra trở lại vào đầu mùa xuân kế tiếp, trung bình 90%- 95% sản lượng cỏ được sản xuất ra trong khoảng từ tháng 9 đến tháng 3 Các giống sinh trưởng

trong vụ đông thì chỉ có 70%- 75% sản lượng được sản xuất ra trong khoảng từ tháng 9 đến tháng 3

Cỏ ba lá cho năng suất tối ưu từ năm thứ 1 đến năm thứ 6, sau đó búp non cuộn lại trừ khi được chăm sóc rất tốt

Lượng hạt gieo

Lượng hạt gieo của cỏ ba lá chủ yếu phụ thuộc vào độ ẩm sẵn có (mưa hoặc tưới tiêu):

Lượng mưa Kg giống/ha Số cây/m2

( sau vụ hè đầu tiên)

Hạt giống đã bao được khuyến khích sử dụng vì hạt đã được xử lý sâu bệnh có tác dụng bảo

vệ ban đầu khỏi mạt đất chân đỏ (RLEM) và bọ chét cỏ ba lá Với nồng độ đủ, hạt giống được bao bằng chế phẩm AgriCote có thể sử dụng được trong 6 tháng và có tác dụng tới 12 tháng hoặc lâu hơn

Hạt giống bao sẽ làm giảm số lượng hạt giống từ khoảng 400,000 hạt/kg xuống còn 330,000/kg, nhưng sẽ không làm ảnh hưởng tới lượng hạt gieo vì độ thiết lập cây trồng cao hơn do các lợi ích bảo vệ từ lớp phủ bao hạt mang lại

Thiết lập cây trồng

Nhiệt độ đất lý tưởng để gieo trồng cỏ ba lá là từ 12oC trở lên Hạt cỏ ba lá rất nhỏ vì vậy để đảm bảo mọc tốt, nên gieo hạt sâu chỉ khoảng từ 10-15 mm so với mặt đất để hạt dễ nảy mầm Nén nhẹ nếu như đất bị bông xốp

Đối với các giống gieo vào mùa xuân trên đất khô, nên gieo hạt vào khoảng cuối tháng 8 đến đầu tháng 10 (nhằm kết thúc mùa vụ gieo trên toàn vùng khi nhiệt độ tăng lên và mùa xuân sớm) Ở những vùng có mùa hè mát mẻ, có hệ thống thủy lợi, cỏ ba lá có thể được gieo trồng trong suốt mùa xuân và mùa hè Ở các khu vực mùa hè nóng nực, cỏ ba lá tốt nhất nên được gieo trồng vào mùa thu Việc gieo hạt trực tiếp theo hốc hay canh tác đầy đủ theo quy trình đều thích hợp

Cây cỏ ba lá non khá nhạy cảm với sương giá tuy nhiên, khi đã mọc tốt, thì cây có thể sống sót

ở nhiệt độ dưới 0oC

Dinh dưỡng đất

Nên thử hàm lượng Lân, Kali, nhôm và canxi của đất trước khi gieo trồng Vôi cũng rất quan trọng để điều chỉnh pH của đất, vì vậy hãy đảm bảo việc thực hiện thử đất nếu thấy cần thiết

Độ pH (CaCl2), nên > 5,7, lý tưởng nhất là > 6,0 Nhôm ở tầng đất sâu cũng cần được xem xét

và tránh trồng cỏ nếu đó là vấn đề lớn Khu vực có pH thấp nhưng hàm lượng nhôm thấp (<5%) vẫn có thể là khu vực thích hợp trồng cỏ

Hãy gieo trồng trên đất có hàm lượng Đạm thấp, Lân cao và Kali phù hợp Hãy quan tâm đến 2 yếu tố vi lượng là Mo và Bo khi đất có các hàm lượng này thấp hoặc không được bón trong nhiều năm Chỉ nên bón một lượng nhỏ phân Đạm để giúp cây trồng sinh trưởng tốt trong giai đoạn đầu, bón thừa Đạm lúc gieo hạt có thể ảnh hưởng xấu đến vi khuẩn cố định đạm rhizobia/ sự hình thành nốt sần ở rễ cây cỏ ba lá

Gia tăng số lượng cây (mật độ)

Sau khi cỏ ba lá được trồng sau khoảng 1- 2 năm, đất thường xuất hiện độc tố tạo ra từ những cây nhỏ và thân lá cỏ thừa sót lại trên ruộng Quá trình này tự động gây ngộ độc từ sự tiết dịch của xác thực vật phân hủy trong đất làm hạn chế sinh trưởng và tái sinh của các nhánh cỏ mới mọc Nếu thấy cần thiết, thì gieo hạt bổ sung lại vào mùa thu để cây mới có thể cạnh tranh với cây trồng hiện có trên ruộng ngay trong mùa xuân tới

Thông thường, nên gieo trồng lại ngay khi có các vấn đề về dịch bệnh, sâu hại hay dinh dưỡng làm giảm mật độ cây trồng Ngoài ra, mật độ giảm có thể được điều chỉnh bằng cách gieo lẫn một số loài cỏ khác để tối đa hóa tổng năng suất và gia tăng tuổi thọ, hiệu suất kinh tế Các ví

dụ cụ thể sẽ được đưa ra trong bảng biểu ở trang 15

Kiểm soát cỏ dại

Cỏ ba lá cần được quản lý tốt để cạnh tranh với các loại cỏ dại khác và để đạt được năng suất cao khi làm cỏ khô hay chăn thả Bất kỳ vấn đề gì xảy ra cũng cần được xác định rõ và xử lí kịp thời

Thời điểm quan trọng để kiểm soát cỏ dại gồm:

Giai đoạn chuẩn bị

Kiểm soát cỏ dại đối với cây trồng hoặc cỏ vụ trước

Trước trồng

Xử lý cỏ dại tốt trước khi cây mọc mầm

Sau khi nảy mầm

Quản lý tốt cỏ dại càng sớm càng tốt

Bảo trì thường niên

Dọn dẹp sạch đồng ruộng vào mùa đông thường mang lại hiệu quả cao Cỏ dại trong Mùa xuân/hè có thể cần chú ý đến trong một số trường hợp cụ thể

Đối với thuốc diệt cỏ cụ thể và lời khuyên về nồng độ, hãy liên hệ với đại điện công ty Heritage Seeds tại địa phương bạn sinh sống

Kiểm soát cỏ dại bằng cách phun thuốc:

Trước trồng Năm đầu tiên sau mọc Năm thứ hai và các năm

tiếp theo

Phun trực tiếp vào đất để

chủ động tiêu diệt các loại

cỏ dại đang phát triển

Trifluralin nên được sử dụng

Giai đoạn 1 lá kép – 2,4-DB, bromoxynil

Giai đoạn 2 lá kép - Flumetsalum, Imazamox, Imazethapyr

Giai đoạn 3 lá kép –Bromoxynil, +diflufenican, prometryn

Phun Seed+Diuron (chú ý hơn với các giống sinh trưởng trong vụ đông)

Simazine (có thể là lựa chọn tốt hơn với giống sinh trưởng trong vụ đông)

Các lựa chọn dùng cho năm đầu tiên, những hãy kiểm tra kích thước cỏ dại và nồng độ

Thuốc trừ cỏ Nhóm A

Sâu hại

Cỏ ba lá cần một năm để phát triển đầy đủ và cây cỏ ba lá non cần được kiểm soát khỏi sâu hại Sử dụng các giống kháng sâu và bọc hạt giống được khuyến khích Thường xuyên kiểm tra mạt đất chân đỏ (RLEM) và sử dụng thuốc trừ sâu như omethoate hoặc bifenthrin sẽ cho hiệu quả lâu dài hoặc khi xử lý đất vô trùng Sên hoặc ốc sên nên được diệt bằng mồi thích hợp

Sau khi thiết lập cây, cỏ ba lá có thể bị ảnh hưởng bởi một số loài sâu hại như ve, bọ chét, chuột, bọ hung, một số loại sâu và sên Quản lý và xử lý thường xuyên có thể giúp đảm bảo năng suất và chất lượng cỏ thức ăn

Trồng như cỏ hỗn hợp

Khi gieo cỏ ba lá ở các vùng phía Nam như là một hỗn hợp cỏ, hãy trồng chúng cùng với một loại cỏ sức sống thấp hơn như cỏ đuôi trâu vụ đông, cỏ phalaris hoặc cỏ cocksfloot (chân gà)

vụ đông Tốt hơn là nền trồng cỏ ba lá trước và trồng những giống cỏ xen canh khác sau 1- 2

vụ, đặc biệt là đối với những người nông dân không thông thạo việc quản lí trồng trọt cỏ ba lá Đối với miền Bắc tốt nhất là nên gieo trồng cỏ ba lá với cỏ khác cùng thời điểm

Trồng xen với cây ngũ cốc

Trong khi chưa biết đó là cách tốt nhất hay không khi trồng xen với cây ngũ cốc, thì hãy nên

bố trí diện tích cây ngũ cốc chỉ chiếm 35-40% tổng diện tích để đảm bảo cho cỏ ba lá được sinh trưởng tốt Năng suất cây ngũ cốc sẽ thấp xuống Trong những trường hợp này, 2,4-DB là thuốc sâu hiệu quả nhất nên được sử dụng

Thu hoạch

Thu hoạch cỏ ba lá nên thực hiện ngay trước hoặc tại thời điểm cây nở hoa 10%, nhưng phải chú ý đến chiều cao của mầm chồi mới ở gốc cây để đảm bảo khi cắt không gây hại cho các chồi non này vì chúng sẽ là cây mới cho vụ tiếp theo (phương pháp thu hoạch tốt nhất là việc xác định đúng thời điểm cắt) Dùng máy thu hoạch cuộn cỏ để giúp làm khô cỏ nhanh Máy cuộn cỏ hai chiều cũng được sử dụng Lần thu hoạch tiếp sau phụ thuộc vào mùa vụ, khí hậu

và đặc tính ngủ đông của giống

Tính ngủ đông Số ngày (Giữa các lần cắt trong điều kiện thời tiết

mùa hè lý tưởng cho cây sinh trưởng)

Sinh trưởng trong vụ đông 27-30 ngày

Sinh trưởng mạnh trong vụ đông 25 ngày

Giá trị dinh dưỡng thức ăn của cỏ ba lá ( giai đoạn ra hoa 5- 10%):

ME 10,5 MJ ME/Kg VCK

CP 18-20%

NDF 50 – 55 %

Dinh dưỡng và phân bón

Thường xuyên kiểm tra đất để kiểm soát lượng dinh dưỡng nhằm duy trì hoặc nâng cao năng suất sản xuất Thử nghiệm vi lượng có thể được dùng để trợ giúp trong việc xác định sự thiếu hụt các nguyên tố vi lượng và đa lượng

Cỏ ba lá có thể cho năng suất tối đa từ 10 – 20 tấn VCK/ha/năm Với mỗi 10 tấn VCK đòi hỏi

200 kg Ca, thường có 360 kg Ca trong 1 tấn vôi, bón trung bình > 1 tấn vôi/ha/2 năm là đạt yêu cầu để duy trì lượng Canxi và cũng như điều chỉnh pH và i-on nhôm trong đất phù hợp Phân bón thường được sử dụng để bón nhiều lần tùy theo từng người trồng Cách tốt nhất là lên kế hoạch bón theo mỗi lần thu hoạch, nhưng chỉ nên bón từ 1 đến 2 lần/ 1 năm Molybdenum (Mo) cần thiết cho cây sinh trưởng và cố định đạm tốt Hãy xem xét để bón từ 300-500 g/Molybdenum (Mo)/ha hoặc lượng tương đương sau mỗi chu kỳ 4- 5 năm một lần khi đất có hàm lượng Mo thấp hoặc thiếu Mo do bị hấp thụ bởi các hệ thống cây trồng luân canh trước Mo thường được bón cùng với Đồng để giúp tránh các vấn đề bệnh tật cho động vật nuôi

Cây trồng lấy dinh dưỡng từ đất: đối với mỗi tấn chất khô cỏ thu hoạch,

các loại dinh dưỡng sau đây bị lấy đi:

Gia súc thích ăn lá hơn là ăn thân Việc này có thể dẫn đến dư thừa protein, gây ra hiện tượng như ruột đỏ, chướng hơi gia súc Khi chăn thả để ăn quá nhiều lá có thể dẫn đến để lại phần thân cây nhiều sẽ làm giảm năng suất vụ sau Hãy thử cố gắng để toàn bộ thân cây được gia súc gặm cùng với lá cây Mật độ chăn thả khi đó trở nên rất quan trọng Các giống cỏ mới