TIẾT 105: THUẾ MÁU Trích : Bản án chế độ thực dân Pháp – Nguyễn Ái Quốc A - Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh: - Thấy được bộ mặt giả nhân giả nghĩa của thực dân Pháp và số phận bi thảm c[r]
Trang 1Soạn : 14/3/2014
Giảng:
TIẾT 105: THUẾ MÁU
( Trớch : Bản ỏn chế độ thực dõn Phỏp) – Nguyễn Ái Quốc
A - Mục tiêu cần đạ t :
Giỳp học sinh:
- Thấy được bộ mặt giả nhõn giả nghĩa của thực dõn Phỏp và số phận bi thảm của những người dõn thuộc địa bị búc lột, bị dựng làm bia đỡ đạn trong cỏc cuộc chiến tranh phi nghĩa phản ỏnh trong văn bản Thấy được nghệ thuật lập luận và nghệ thuật trào phỳng sắc sảo trong văn chớnh luận của Nguyễn Ái Quốc
- Kĩ năng đọc – hiểu văn bản chớnh luận hiện đại, nhận ra và phõn tớch được nghệ thuật trào phỳng sắc bộn trong văn bản; học cỏch đưa yếu tố biểu cảm vào văn bản nghị luận
- Tớch hợp giỏo dục tư tưởng Hồ Chớ Minh
B - Chuẩn bị:
- GV: SGK, SGV, bài soạn, mỏy chiếu
- HS : GSK, SBT, vở ghi, vở bài tập, học bài cũ, soạn bài
C - Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy - học:
1 - Tổ chức:
2 - Kiểm tra:
- Trong văn bản Bàn về phộp học tỏc giả Nguyễn Thiếp đó khỏi quỏt mục
đớch chớnh của việc học là gỡ? Tỏc giả bàn về những phộp học nào?
3 - Bài mới:
- HD đọc VB ?
- Em hãy giới thiệu về
NAQ?
- Em hãy giới thiệu vài
nét về tác phẩm này?
- GV giới thiệu TP Bản
ỏn chế độ thực dõn Phỏp
và vị trí của đoạn trích
I – Tiếp xỳc văn bản:
1- Đọc:
2 – Tỡm hiểu chỳ thớch:
* Tỏc giả: Nguyễn Ái Quốc (1890 - 1969) là một trong
những tờn gọi của Hồ Chớ Minh trong thời kỡ hoạt động cỏch mạng trước năm 1945
* Tỏc phẩm:
- Bản ỏn chế độ thực dõn Phỏp:
+ Được viết bằng tiếng Phỏp, xuất bản lần đầu tại Pa-ri năm 1925, xuất bản đầu tiờn ở Việt Nam năm 1946
+ Tỏc phẩm gồm 12 chương và phần phụ lục Gửi thanh niờn Việt Nam.
+ Nội dung: Tố cỏo tội ỏc tày trời của chủ nghĩa thực dõn Phỏp trờn mọi lĩnh vực chớnh trị, kinh tế, văn húa, xó hội, Núi lờn tỡnh cảnh khốn cựng, tủi nhục của người dõn
nụ lệ ở cỏc xứ thuộc địa trờn thế giới Từ đú, bước đầu vạch ra đường lối đấu tranh cỏch mạng đỳng đắn để tự giải
Trang 2- Em hiểu nh thế nào về
nhan đề “Thuế máu”?
Giáo viên chốt: ý nghĩa
của nhan đề
- Đoạn trớch chia làm
mấy phần?
- Đọc tờn cỏc phần?
- Nhận xột cỏch đặt tờn
cỏc phần gợi bản chất
nào của chớnh quyền
thực dõn?
- Cỏc phần sắp xếp theo
trỡnh tự nào? Dụng là gỡ?
Giỏo viờn chốt ý.
- Nờu đại ý của đoạn
trớch?
Giỏo viờn dẫn dắt vào
phần 1.
- Tìm chi tiết cho thấy
thái độ của chính quyền
TDP đối với ngời dân
thuộc địa trớc và khi
chiến tranh nổ ra?
- Chỉ ra sự đặc sắc trong
cách sử dụng h/ả, từ ngữ,
giọng văn?
? Từ đó cho thấy mục
đích, thủ đoạn nào của
bọn thực dân?
- GV chiếu một số hình
ảnh minh hoạ
phúng, giành quyền độc lập
+ í nghĩa: Sự ra đời của tỏc phẩm đó giỏng một đũn chớ mạng vào chủ nghĩa TD, vạch ra con đường cỏch mạng và tương lai tươi sỏng cho cỏc dõn tộc bị ỏp bức
- Đoạn trớch Thuế mỏu: nằm trong chương 1 Thuế mỏu
của TP
Là cách gọi của tác giả.
- Thứ thuế tàn nhẫn, phũ phàng nhất: bóc lột xơng máu, mạng sống.
- Gợi lên số phận thảm thơng của ngời dân thuộc địa.
- Lòng căm phẫn, thái độ mỉa mai đối với tội ác đang ghê tởm của chính quyền thực dân.
3 – Bố cục: 3 phần
I Chiến trang và ”người bản xứ”
II Chế độ lớnh tỡnh nguyện
III Kết quả của sự hi sinh
4 – Đại ý:
Vạch trần bộ mặt giả nhân giả nghĩa, các thủ đoạn tàn bạo của thực dân Pháp trong việc dùng ngời dân thuộc địa làm vật hi sinh trong các cuộc chiến tranh phi nghĩa
II – Tỡm hiểu văn bản:
1- Chiến tranh và “ ng ời bản xứ :”
a - Thái độ của các quan cai trị thực dân đối với ng ời dân thuộc địa:
* Trớc chiến tranh:
- Ngời dân thuộc địa bị là da đen, An nam mít bẩn thỉu
- Kéo xe tay và ăn đòn
-> Bị khinh miệt và bị xem là giống ngời hạ đẳng, bị đối xử
đánh đập nh súc vật
* Khi chiến tranh bùng nổ:
- ấ y thế mà lập tức những đứa con yêu, bạn hiền
- Đùng một cái đợc phong: Chiến sĩ bảo vệ công lí và tự do -> Phỉnh nịnh, tâng bốc, vỗ về
-> Hình ảnh tơng phản, từ ngữ gợi hình gợi cảm, giọng văn giễu cợt, mỉa mai, trào phúng.
=> Thủ đoạn bịp bợm bỉ ổi: biến ngời dân bản xứ thành vật hi sinh cho chúng
Trang 3- Tác giả làm rõ số phận
ngời dân thuộc địa bàng
những chứng cứ nào?
- Nhận xét giọng văn và
cách lập luận của tác
giả?
- Nhận xét số phận của
ngời dân thuộc địa?
- Qua đoạn văn, em
thấy thái độ, tình cảm
của tác giả nh thế nào?
b - Số phận thảm th ơng của ng ời dân thuộc địa trong các cuộc chiến tranh:
+ Ngời ra trận:
- Xa lìa vợ con rời bỏ mảnh ruộng, đàn cừu, không đợc h-ởng tí nào về quyền lợi…
- Phơi thây trên các bãi chiến trờng
- Xuống tận đáy biển để bảo vệ Tổ quốc của các loài thuỷ quái
- Bỏ xác tại những miền hoang vu
- Đa thân cho ngời ta tàn sát
- Lấy máu mình tới cho vòng nguyệt quế của cấp chỉ huy
- Lấy xơng mình chạm trên chiếc gậy của ngài thống chế
+ Người hậu phơng:
- Kiệt sức trong xởng thuốc súng nhiễm độc
- Khạc ra từng miếng phổi
Kết quả: 70 vạn ngời đặt chân lên đất Pháp , 8 vạn ngời không trông thấy mặt trời
-> Giọng văntrào phúng sắc ảo vừa giễu cợt vừa xót xa, phép liệt kê, dẫn chứng số liệu cụ thể, hình ảnh sinh
động giàu sức biểu cảm
=> Số phận thảm thơng, bị biến thành vật hi sinh cho lợi íchcủa bọn thực dân.
Tác giả: Căm phẫn kẻ thống trị tàn ác, niềm xót xa thơng
cảm cho thân phận ngời nô lệ bị bóc lột “ thuế máu” một cách tàn nhẫn
* Luyện tập:
Câu 1: Phơng án nào nói đúng nhất về phần I: Chiến tranh
và “ngời bản xứ”?
A Phơi bày bộ mặt tàn ác, vạch trần thủ đoạn lừa bịp của chủ nghĩa thực dân
B Kể về chế độ lính tình nguyện
C Số phận thảm thơng của ngời dân thuộc địa trong các cuộc chiến tranh
D Gồm ý A và C
Câu 2: Phơng án nào đúng nhất khi noi về giọng điệu chủ
đạo mà tác giả sử dụng trong phần I: Chiến tranh và “ngời bản xứ”?
A Giọng lạnh lùng, cay nghiệt
B Giọng mỉa mai, châm biếm xót xa
C Giọng đay nghiến , cay nghiệt
D Giọng thân tình
4 – Củng cố, HDVN:
* Củng cố: GV dựng bảng hệ thống kiến thức bài học Tích hợp t tởng HCM
* HDVN:
- HD soạn bài cho tiết học sau: sưu tầm tranh ảnh lịch sử minh họa cho bài học
- Đọc diễn cảm
- Sưu tầm tư liệu