Tài liệu MỘT SỐ HƯỚNG DẪN ÔN THI ĐẠI HỌC (PHẦN 9) pdf

iv Độ khác biệt quality : Các âm tiết mang trọng âm chứa đựng một nguyên âm khác biệt về chất với các nguyên âm trong các âm tiết không mang trọng âm còn lại... VIỆC ĐÁNH TRỌNG ÂM TRONG

MỘT SỐ HƯỚNG DẪN ÔN THI ĐẠI HỌC

(PHẦN 9)

X TRỌNG ÂM Ở TỪ 2 ÂM TIẾT, 3 ÂM TIẾT VÀ NHIỀU HƠN 3 ÂM TIẾT

1 MỘT SỐ ĐỊNH NGHĨA VỀ TRỌNG ÂM

- “Mức độ của lực mà bằng lực đó người nói phát âm ra một âm thanh hoặc âm tiết được gọi là trọng âm của nó” (Daniel Joné 1909: 141)

- “Trọng âm là sự phát âm của một từ hoặc một âm tiết với nhiều lực hơn

so với các từ hoặc các âm tiết xung quanh Một từ hoặc âm tiết được đánh dấu trọng âm được phát âm bằng cách sử dụng nhiều khí từ phổi hơn”

(Richard, J C et al 1992: 355)

2 BẢN CHẤT CỦA TRỌNG ÂM TỪ

Các âm tiết mang trọng âm trong từ đều có một đặc điểm chung: Sự nổi bật (prominence) Có 4 yếu tố làm nên sự nổi bật đó:

(i) Độ lớn (loudness) : Các âm tiết mang trọng âm được phát âm lớn hơn các

âm tiết không mang trọng âm

(ii) Độ dài (length) : Các âm tiết mang trọng âm được kéo dài khi phát âm hơn các âm tiết không mang trọng âm

(iii) Độ cao (pitch) : Các âm tiết mang trọng âm được phát âm ở độ cao hơn

(iv) Độ khác biệt (quality) : Các âm tiết mang trọng âm chứa đựng một nguyên âm khác biệt về chất với các nguyên âm trong các âm tiết không mang trọng âm còn lại

Ví dụ: father /’fɑðə/ , canal /kə’næl/ , disagree /dɪsə’ɡrɪ:/ , indication /,ɪndɪ’keɪʃn/ , representative /,reprɪ’zentətɪv/

3 CÁC CẤP ĐỘ CỦA TRỌNG ÂM

(i) Primary stress: indication /,ɪndɪ’keɪʃn/

(ii) Secondary stress: representative /,reprɪ’zentətɪv/

(iii) Unstressed syllables: canal /kə’næl/

4 VIỆC ĐÁNH TRỌNG ÂM TRONG TỪ

Tiếng Anh không phải là một trong những ngôn ngữ mà người ta có thể dựa vào các âm tiết trong từ để quyết định vị trí đánh trọng âm (tiếng Pháp thường có trọng âm ở âm tiết cuối, tiếng Ba Lan ở âm tiết trước âm tiết cuối cùng)

Nhiều soạn giả tiếng Anh đã cho rằng trọng âm từ của tiếng Anh khó

dự đoán đến mức tốt nhất coi việc đánh trọng âm như một đặc tính riêng của từng từ và khi học mỗi từ thì người ta cũng phải học luôn cách đánh trọng âm của từ ấy Theo ý kiến của chúng tôi thì đây là một quan điểm xác đáng và không có gì là cường điệu Trong thực tế, nhiều tác giả các sách hướng dẫn về ngữ âm tiếng Anh đều cố gắng đưa ra một số quy tắc nhất định về trọng âm của từ để rồi sau đó đều nói thêm rằng bên cạnh các quy tắc đó là rất nhiều các trường hợp ngoại lệ khác Đôi khi số trường hợp ngoại lệ nhiều đến mức người học đành phải bằng lòng với quan điểm cho rằng học từ nào thì cần phải học luôn trọng âm của từ ấy Tuy nhiên, khi xác định trọng âm của một từ nào đó, chúng ta cần xem xét đến một số thông tin sau:

- Về mặt hình thái, từ đó là từ đơn, từ phái sinh (có tiền tố/hậu tố) hay từ ghép

- Từ loại của từ đó

- Số lượng âm tiết của từ

- Cấu trúc âm vị học của các âm tiết trong từ

- Để làm dạng bài tập này trước tiên các em phải nhớ rằng trọng âm chỉ rơi vào những âm tiết mạnh tức là những âm tiết có chứa nguyên

âm mạnh, nguyên âm đôi hoặc nguyên âm dài Âm tiết yếu không có trọng âm

- Tất cả những nguyên âm ngắn và dài đều là những nguyên âm mạnh và tất cả đều xuất hiện trong những âm tiết mạnh, có trọng âm

- Những nguyên âm yếu chỉ nằm trong các âm tiết yếu, không có trọng âm Những nguyên âm ngắn /ɪ/ và /υ/ cũng có thể xuất hiện trong

âm tiết yếu Nguyên âm yếu thứ ba, mà thực tế là nguyên âm phổ biến nhất trong phát âm Tiếng Anh, là /ə/

- Tóm lại, âm tiết mạnh (có chứa nguyên âm mạnh) là âm tiết có thể

có trọng âm, còn âm tiết yếu (có chứa nguyên âm yếu, tạm thời hiểu nhanh là có 3-/ɪ/-/υ/-/ə/) là âm tiết không có trọng âm-không được nhấn

âm Các quy tắc dưới đây có đề cập đến các khái niệm này

5 MỘT SỐ QUY TẮC ĐÁNH TRỌNG ÂM

a Từ hai âm tiết (Two-syllable words)

Đối với từ có hai âm tiết, trọng âm có thể rơi vào hoặc âm tiết đầu hoặc âm tiết thứ hai

- Đối với động từ, tính từ, trạng từ và giới từ có quy luật cơ bản như sau:

nếu âm tiết thứ hai có chứa nguyên âm dài hoặc nguyên âm kép (ngoại trừ əʊ) thì trọng âm rơi vào âm tiết thứ hai Ví dụ: arrive [ə'raɪv] (v),

attract[ə'trækt] (v), correct[kə'rekt] (a), perfect['pɜ:fɪkt] (a), alone[ə'ləʊn] (adv), inside[ɪn'saɪd] (prep)…

- Ngược lại, nếu âm tiết thứ hai có chứa nguyên âm ngắn hoặc nguyên

âm kép əʊ, hoặc được kết thúc bằng một phụ âm thì trọng âm rơi vào âm

tiết đầu

Ví dụ: open ['əʊpən] (v), borrow ['bɒrəʊ] (v), lovely ['lʌvlɪ] (a), sorry ['sɒrɪ] (a), rather ['rɑ:ðə] (adv)

- Đối với danh từ, nếu âm tiết thứ hai có chứa nguyên âm ngắn thì trọng

âm rơi vào âm tiết đầu Ví dụ: money ['mʌnɪ], product ['prɒdʌkt], larynx

['lærɪŋks] … Và ngược lại, nếu âm tiết thứ hai có chứa nguyên âm

dài hoặc nguyên âm kép thì trọng âm rơi vào âm tiết thứ hai

Ví dụ: balloon [bə'lu:n], design [di'zaɪn], estate [ɪs'teɪt]…

b Từ ba âm tiết (Three-syllable words)

- Đối với động từ, nếu âm tiết cuối cùng là âm tiết mạnh, nó sẽ có trọng

âm Ví dụ: entertain [,entə'teɪn], resurrect [,rezə'rekt] … Nếu âm tiết cuối cùng là âm tiết yếu, trọng âm sẽ rơi vào âm tiết đứng ngay trước nó Ví dụ: encounter [ɪn'kaʊntə(r)], determine [dɪ'tɜ:mɪn] … Nếu cả âm tiết hai

và ba đều yếu, tất nhiên trọng âm sẽ rơi vàoâm tiết đầu tiên Ví dụ: advertise ['ædvətaɪz], speculate ['spekjʊleɪt] …

- Đối với danh từ, nếu âm tiết cuối cùng yếu hoặc tận cùng bằng əʊ và âm

tiết thứ hai mạnh, trọng âm sẽ rơi vào âm tiết thứ hai đó Ví dụ: statistics [stə'tɪstɪks], potato [pə'teɪtə ], disaster [d 'z :stə(r); Mỹ -'zæs-] … Nếu âm tiết thứ ba và âm tiết thứ haicùng là âm tiết yếu, dĩ nhiên âm tiết đầu sẽ có trọng âm Ví dụ: quantity ['kw ntəti], cinema ['sinəmə], emperor ['empərə]

c Từ ghép (từ có 2 phần)

- Đối với các danh từ ghép trọng âm rơi vào phần

đầu: BLACKbird, GREENhouse

- Đối với các tính từ ghép trọng âm rơi vào phần thứ 2:

bad-TEMpered, old-FASHioned

- Đối với các động từ ghép trọng âm rơi vào phần thứ

2: overCOME, overFLOW

d Từ phái sinh (derived words)

Từ phái sinh là những từ có cùng một hình thái từ gốc cộng với một hoặc nhiều phụ tố (affixes) Phụ tố bao gồm tiền tố (prefixes) và hậu tố (suffixes)

Ba trường hợp phụ tố có tác động tới trọng âm của từ như sau:

(i) Bản thân phụ tố mang trọng âm chính Ví dụ: semicircle ['sem ,s :kl], personality [,p :sə'nælət ]

*Các phụ tố bản thân nó nhận trọng âm câu:

ain(entertain), ade, aire, een, ee(refugee,trainee),

ese(Portugese, Japanese), ique(unique), ette(cigarette, laundrette), esque(picturesque), eer(mountaineer), ality(personality),

-oo (bamb-oo), oon (ball-oon), -mental (fundamental)

Ngoại lệ: CENtigrade, COMrade, DEcade ; COffee, comMITtee,

ENgine, PEdigree; CUkoo; TEAspoon

(ii) Phụ tố không làm thay đổi trọng âm chính của từ gốc Ví dụ: pleasant ['plezənt], unpleasant [ n'plezənt], market ['m :k t], marketing ['m :k t ŋ]

*Các phụ tố không làm ảnh hưởng đến trọng âm câu: able, age,

-al, -en, -ful, -ing, -ish, -less, -ment, -ous, -er, -or, -ise/-ize, -hood, -like, -ship, -ness; -en, dis, -im, -in, -un, -non, -over, -re

(iii) Sự có mặt của phụ tố làm thay đổi vị trí của trọng âm chính của từ gốc

Ví dụ: magnet ['mægn t], magnetic [mæg'net k]

*Trong các từ có các hậu tố dưới đây, trọng âm được đặt ở âm tiết ngay trước hậu tố:

ian (musician), id (stupid), ible (possible), ish (foolish),

ive (native), ous(advantageous), ial(ly) (proverbial, equatorial),

ic (climatic), ity (ability, tranquility), ual, tion, sion, ical; ia, iar,

ior, ular; ience, ient, iance, iant, iency; ious, eous; uous; itive, -logy, -graphy

Ngoại lệ: Arabic, aRIthmetic, CAtholic, CHOleric, LUnatic, POlitic,

RHEtoric; TElevision

*Trong các từ có các hậu tố dưới đây, trọng âm được đặt ở âm tiết

thứ ba tính từ vần cuối:

-nomy, -tude, -try, -tute, -ate, -ary, –ce, -cy, -ty, -phy, –gy, -ical (Với

trường hợp này, trọng âm được đặt ở âm tiết thứ ba tính từ vần cuối =

trọng âm được đặt ở âm tiết ngay trước hậu tố -ical, vì hậu tố này đã gồm

2 âm tiết, được so sánh với trường hợp ngay bên trên!)

Ngoại lệ: vaCATE; Hậu tố -ate khi thành lập động từ được đọc là /e t/,

và khi thành lập danh từ hoặc tính từ -ate được đọc là /ət/; Những từ có

hậu tố -ary có thêm trọng âm phụ trong cách nói của người Mỹ

e Trọng âm của một số từ đặc biệt

Một số cặp từ dưới đây có hai âm tiết, chữ viết hoàn toàn giống nhau

nhưng khác nhau về từ loại Quy tắc chung là các danh từ hoặc tính từ có

trọng âm rơi vào âm tiết thứ nhất và các động từ có trọng âm ở âm tiết

thứ hai

(nhiệt)

Protest ['prəʊtest] [prə'test] (Sự) phản kháng; xác nhận, cam đoan