(bai giang dang sua -CAC LOAI HINH CHIEU)

Vẽ kỹ thuật là môn học cơ sở trong kỹ thuật cơ khí nói chung, Vẽ kỹ thuật là môn học lý thuyết cơ sở Trung cấp nghề Công nghệ kỹ thuật cơ khí; được bố trí giảng dạy sau khi học xong các môn học chung và trước các môn học, mô đun nghề, môn học cơ sở lý thuyết vẽ kỹ thuật để học môn học autoCAD.

Phép chiếu- Hình chiếu

GV: Nguyễn Thái Hà

Chương III CÁC PHÉP CHIẾU VÀ HÌNH CHIẾU CƠ BẢN

1 HÌNH CHIẾU CỦA ĐIỂM- ĐƯỜNG VÀ MẶT PHẲNG

Từ hình 1, 2 nêu phương các tia chiếu và goị là phép chiếu gì ?

GV: Nguyễn Thái Hà

-Hình chiếu là hình biểu diễn phần thấy của vật thể đối với người quan sát

Những phần thấy của vật thể (bao gồm những giao tuyến

trông thấy, những đường bao thấy) được vẽ bằng nét liền đậm

Những phần của vật thể bị khuất theo hướng nhìn thì thể hiện bằng các nét đứt

1.2 phương pháp các hình chiếu vuông góc

MẶT PHẲNG HÌNH CHIẾU ĐỨNG

MẶT PHẲNG HÌNH CHIẾU CẠNH

MẶT PHẲNG HÌNH CHIẾU BẰNG

GV: Nguyễn Thái Hà

Quy tắc chiếu hình chiếu vuông góc :

Các tia chiếu song song và vuông góc với mặt phăng hình chiếu

HƯỚNG TỪ TRƯỚC HƯỚNG TỪ TRÊN

HƯỚNG TỪ TRÁI

Phương pháp hình chiếu vuông góc là phép chiếu

song song và hướng chiếu vuông góc với mặt

phẳng hình chiếu.

Mặt phẳng chiếu

GV: Nguyễn Thái Hà

QUY TẮC CHIẾU HÌNH CHIẾU ĐỨNG

QUY TẮC CHIẾU HÌNH CHIẾU BẰNG

GV: Nguyễn Thái Hà

QUY TẮC CHIẾU HÌNH CHIẾU CẠNH

GV: Nguyễn Thái Hà

HÌNH CHIẾU TƯƠNG ỨNG CỦA CÁC VỊ TRÍ CỦA VẬT THỂ

GV: Nguyễn Thái Hà

Nêu tên góc chiếu và phép chiếu

Nêu tên A,B,C,là quy tắc dựng hình chiếu nào

Góc chiếu 1 , phép chiếu vuông góc

b, Hình chiếu của điểm trên ba mặt phẳng

A

A1

A2

A3

1.3.2 Hình chiếu của đường thẳng

1.3.3 Hình chiếu mặt phẳng

B

C

HÌNH CHIẾU ĐỨNG

B

C

Nhìn từ trên xuống

C

BIỂU DIỄN BA HÌNH CHIẾU TRÊN MỘT MẶT PHẲNG

Đ

C

GV: Nguyễn Thái Hà

B

HÌNH CHIẾU GÓC THỨ NHẤT

GV: Nguyễn Thái Hà

Ví dụ :

Hình chiếu bằng

Hình chiếu đứng Hình chiếu cạnh

Vị trí của các hình chiếu:

GV: Nguyễn Thái Hà

* Đọc thêm

• Để tìm các hình chiếu theo phương pháp chiếu góc thứ ba ta cũng làm

tương tự như phương pháp chiếu góc thứ nhất tuy nhiên cần chú ý các điểm sau:

– Mặt phẳng chiếu nằm giữa người quan sát và vật thể (hay Vật thể nằm sau mặt phẳng chiếu đối với người quan sát)

– Sau khi chiếu vật thể lên các mặt phẳng chiếu, ta xoay mặt phẳng chiếu bằng lên trên 90o, xoay mặt phẳng chiếu cạnh sang trái 90o để biểu diễn các hình chiếu trên cùng 1 mặt phẳng (Mặt phẳng chiếu đứng)

Hình chiếu b ằng

PP tìm các hình chiếu vuông góc:

• Chọn các mặt phẳng chiếu thích hợp

• Đặt vật thể vào giữa các mặt phẳng chiếu

• Dùng các đường thẳng vuông góc với mặt phẳng

chiếu và đi qua các đỉnh của vật thể để xác định đỉnh của các hình chiếu

• Xây dựng hình chiếu thông qua các điểm đã biết

• Xoay các mặt phẳng chiếu bằng và chiếu cạnh

theo các hướng thích hợp sao cho trùng với mặt phẳng chiếu đứng

III VÍ DỤ MINH HOẠ:

GV: Nguyễn Thái Hà

O

Z PHƯƠNG PHÁP CHIẾU GÓC THỨ NHẤT

X Y

Z PHƯƠNG PHÁP CHIẾU GÓC THỨ NHẤT

Ph ương chiếu chính

GV: Nguyễn Thái Hà

Z PHƯƠNG PHÁP CHIẾU GÓC THỨ NHẤT

X Y

Z PHƯƠNG PHÁP CHIẾU GÓC THỨ NHẤT

GV: Nguyễn Thái Hà

Z PHƯƠNG PHÁP CHIẾU GÓC THỨ NHẤT

PHƯƠNG PHÁP CHIẾU GÓC THỨ NHẤT

Z

GV: Nguyễn Thái Hà

PHƯƠNG PHÁP CHIẾU GÓC THỨ NHẤT

X

Y Z

PHƯƠNG PHÁP CHIẾU GÓC THỨ NHẤT

Vị trí của các hình chiếu:

GV: Nguyễn Thái Hà

y O

z PHƯƠNG PHÁP CHIẾU GÓC THỨ BA

z PHƯƠNG PHÁP CHIẾU GÓC THỨ BA

GV: Nguyễn Thái Hà

y O

z PHƯƠNG PHÁP CHIẾU GÓC THỨ BA

z

PHƯƠNG PHÁP CHIẾU GÓC THỨ BA

GV: Nguyễn Thái Hà

y O

z PHƯƠNG PHÁP CHIẾU GÓC THỨ BA

O z PHƯƠNG PHÁP CHIẾU GÓC THỨ BA

GV: Nguyễn Thái Hà

PHƯƠNG PHÁP CHIẾU GÓC THỨ BA

Vị trí của các hình chiếu:

A B

Hình chiếu vuông góc

GV: Nguyễn Thái Hà

2 HÌNH CHIẾU CÁC KHỐI HÌNH HỌC ĐƠN GIẢN

2.1 Hình chiếu các khối hộp

B A

C D

2.2 Hình chiếu các khối lăng trụ

Hình chóp đều

2.2 Hình chóp

GV: Nguyễn Thái Hà

2.3 Hình chiếu của khối có mặt cong

2.3.1 Lăng trụ tròn

K 1 K 3

K 2

K

2.3.2 Hình nón

GV: Nguyễn Thái Hà

2.3.4 Hình cầu

GIAO TUYẾN.

Hai mặt phẳng cắt nhau

Tồn tại đường thẳng

GV: Nguyễn Thái Hà

3 Giao tuyến của mặt phẳng với khối hình học

3.1 Giao tuyến của mặt phẳng với khối đa diện

3.2 Giao tuyến của mặt phẳng với hình trụ

GV: Nguyễn Thái Hà

3.3 Giao tuyến của mặt phẳng với hình nón tròn xoay

3.4 Giao tuyến của mặt phẳng với hình cầu

GV: Nguyễn Thái Hà

4.1 Giao tuyến của khối trụ tròn.

a, Giao của hai mặt trụ có bán kính khác nhau

b, Giao của hai mặt trụ có bán kính bằng nhau

GV: Nguyễn Thái Hà

4.1 Giao tuyến của khối đa diện với khối tròn.

Chương 4:

Biểu diễn vật thể trên bản vẽ kỹ thuật

1.Hình chiếu trục đo

O’

y’ x’

A’z

A’

Trong không gian : Oxyz : gọi là hệ tọa độ tự nhiên

A(Ax, Ay, Az) bất kỳ trong không gian

Sau khi chiếu lên mặt phẳng:

O’x’y’z’ : gọi là hệ trục trục đo

A’(A’x, A’y, A’z): hình chiếu trục đo của điểm A

Az

A

Ax

Ay

GV: Nguyễn Thái Hà

1.2- Các hệ số biến dạng

OAx

x A'

O' x

O' y

O' z

z'

r = =

Hệ số biến dạng theo trục z:

Hệ số biến dạng dùng để so sánh tỉ lệ giữa kích thước

hình thật trong không gian và kích thước hình chiếu trục đo

tương ứng

Π’

O’

y’ x’

A’zA’

Az

A

Có hai cách phân loại:

Phân loại theo góc giữa hướng chiếu s và mặt phẳng Π’ :

+ Hình chiếu trục đo vuông góc

+ Hình chiếu trục đo xiên góc

2- Phân loại hình chiếu trục đo

Phân loại theo hệ số biến dạng p , q , r

+ Hình chiếu trục đo đều: p=q=r

+ Hình chiếu trục đo cân: p=q=2r hoặc q=r=2p hoặc p=r=2q + Hình chiếu trục đo thường: p=q=r

2 đường thẳng song song có hình chiếu trục đo là 2 đường

thẳng song song

Bảo toàn tỷ số chiếu dài 2 đoạn thẳng thẳng hàng, 2 đoạn

thẳng song song

Bảo toàn bậc của đường cong

Bảo toàn tiếp tuyến của đường cong.

Tính chất chung

2.1- Hình chiếu trục đo vuông góc đều

Thiết lập hình chiếu trục đo vuông góc đều :

Trên hệ trục tự nhiên Oxyz lấy OA=OB=OC

Là hình chiếu trục đo có: - Hướng chiếu s ⊥∏

z’

O’

GV: Nguyễn Thái Hà

Đặc điểm hệ trục trục đo vuông góc đều:

- 3 trục Ox, Oy, Oz lập với nhau một góc 120o

- Trên bản vẽ trục Oz luôn lấy là đường thẳng

đứng

- Hệ số biến dạng bằng nhau trên 3 trục p=q=r

=0,82.

( Trong thực tế lấy p=q=r=1)

Tam giác đơn vị chỉ:

- Hướng gạch mặt cắt vật liệu trên mặt phẳng cắt

song song với mặt phẳng tọa độ

- Hướng trục dài của elíp (elíp là hình chiếu trục

đo của đường tròn trong mặt phẳng đó)

z’

O’

1

2.2 Hình chiếu trục đo xiên cân

450

GV: Nguyễn Thái Hà

2 Chọn loại hình chiếu trục đo

3 Dựng hình chiếu trục đo của vật thể.

Không vẽ nét khuất và không ghi kích thước trên hình chiếu trục đo

1 Gắn hệ trục tự nhiên vào vật thể trên các hình chiếu vuông góc

3 Cách dựng hình chiếu trục đo

Ví dụ 1 : Vẽ hình chiếu trục đo của khối hình hộp chữ nhật

GV: Nguyễn Thái Hà

A

A B

Hình chiếu trục đo của đường tròn

Hình chiếu trục đo của đường tròn là ellipse.

2 Vẽ hình chiếu trục đo của hình

vuông ngoại tiếp đường tròn là hình thoi.

3 Vẽ ellipse nội tiếp hình thoi và tiếp xúc

GV: Nguyễn Thái Hà

3 Xác định 4 tâm của 4 cung tròn

4 Vẽ các cung tròn có tâm vừa

xác định tiếp xúc với 4 cạnh của

hình thoi

Các bước:

Vẽ ellipse bằng thước và compa

2 Vẽ hình chiếu trục đo của

hình vuông ngoại tiếp đường tròn.

1 Xác định tâm ellipse

1 Vẽ hai đườngthẳng vuông góc đi qua tâm ellipse of

GV: Nguyễn Thái Hà

Ví dụ 5

Ví dụ 6

1

2 3 4

2=

3 4

1

2

3 4

X

X

đó trên hình chiếu trục đo

3 Vẽ đường cong đi qua các

điểm

Các bước:

Chương 4:

Biểu diễn vật thể trên bản vẽ kỹ thuật

2.Hình chiếu vật thể

GV: Nguyễn Thái Hà

II PHÂN LOẠI HÌNH CHIẾU.

1 Hình chiếu cơ bản.

1 3

A

A B

2 Hình chiếu phụ; 3 Hình chiếu riêng phần

GV: Nguyễn Thái Hà

Là hình chiếu nhận được trên

một mặt phẳng không song

song với mặt phẳng hình chiếu

biến dạng đi nếu đem biểu diễn

trên các mặt phẳng hình chiếu

cơ bản

Dùng khi xét thấy không cần thiết phải vẽ toàn bộ hình chiếu cơ bản tương ứng, hoặc khi muốn thể hiện rõ hơn một chi tiết của vật thể

mà trên hình chiếu cơ bản tương ứng không thể hiện được rõ

Hướng chiếu là hướng chiếu

cơ bản, mặt phẳng hinh chiếu

là mặt phẳng hình chiếu cơ bản

Hướng chiếu không là hướng

chiếu cơ bản, mặt phẳng hình

chiếu không là mặt phẳng hình

chiếu cơ bản

GV: Nguyễn Thái Hà

Cách đọc các hình biểu diễn

Định nghĩa Cách đọc bản vẽ hình chiếu của vật thể

NỘI DUNG

Đọc các hình biểu diễn

Phân tích khối rắn Phân tích các bề mặt

Đọc các hình biểu diễn

Phân tích các bề mặt

ĐỌC CÁC HÌNH BIỂU DIỄN

Cùng mặt phẳng

Một vài phương án hình dạng của vật thể

A

B C

A

B C

A C

B

HƯỚNG DẪN 2

Những bề mặt mà có hình dạng tương tự nhau ở trên các hình chiếu thì thường nằm trên cùng một mặt

phẳng.

Tương tự

Tương

tự

VÍ DỤ A

GV: Nguyễn Thái Hà

VÍ DỤ A

VÍ DỤ A

GV: Nguyễn Thái Hà

VÍ DỤ B

VÍ DỤ B

GV: Nguyễn Thái Hà

VÍ DỤ B

VÍ DỤ B

GV: Nguyễn Thái Hà

VÍ DỤ B

Phân tích khối rắn

ĐỌC CÁC HÌNH BIỂU DIỄN

GV: Nguyễn Thái Hà

Có hai cách cấu tạo nên một vật thể :

Các khối hình học cơ bản

Vật thể

Kết hợp các khối cơ bản với nhau (Hợp khối )

Xén bớt hoặc đục thủng bớt đi trên khối cơ bản ban đầu

(trừ khối)

Vật thể được phân tích thành những khối rắn hình học cơ bản

Ý TƯỞNG BAN ĐẦU

Khối hinh hộp chữ nhật Khối trụ

Lỗ trụ Các khối hình học cơ bản:

Cầu Các khối hình học cơ bản:

CÁC BƯỚC ĐỌC

1 Xác định hướng nhìn đối với vật thể.

2 Đọc các bề mặt riêng xuất hiện trên mỗi hình chiếu và liên hệ chúng với nhau

3 Tạo những khối rắn hình học cơ bản từ những phần vừa đọc.

4 Hợp khối hoặc trừ khối để tạo nên vật thể

Các thành phần

VÍ DỤ C

Ví dụ 1 Ví dụ 2

Ví dụ về hợp khối và trừ khối

GV: Nguyễn Thái Hà

Vấn đề đặt ra : Cho hình chiếu đứng của một hình xuyên, hoàn chỉnh nốt hình

chiếu bằng, từ hình chiếu đứng và hình chiếu bằng suy ra hình chiếu cạnh

Hình xuyên là phần còn lại của vật thể sau khi đã bị

cắt xén hoặc đục khoét bớt đi.

Bài 3

Hình cắt – Mặt cắt

3.1 Khái niệm hình cắt

BẢNG KÍ HIỆU VẬT LIỆU TRÊN MẶT CẮT

GV: Nguyễn Thái Hà

3.3.1 Phân loại hình cắt

Có hai cách phân loại:

- Phân loại theo vị trí mặt

phẳng cắt so với mặt phẳng

hình chiếu cơ bản:

+ Hình cắt đứng : Mặt phẳng

cắt song song với mặt phẳng

hình chiếu đứng

+ Hình cắt bằng : Mặt phẳng

cắt song song với mặt phẳng

hình chiếu bằng

+ Hình cắt cạnh : Mặt phẳng

cắt song song với mặt phẳng

hình chiếu cạnh

A-A

- Phân loại theo số lượng hình cắt

* Hình cắt đơn giản

Để thể hiện cấu tạo bên trong của một phần nhỏ vật thể cho phép chỉ cắt riêng phần đó gọi là hình cắt riêng phần.

Hình cắt riêng phần

GV: Nguyễn Thái Hà

Dùng nét lượn sóng làm đường phân cách giữa phần hình chiếu

và hình cắt riêng phần

Hình cắt riêng phần

Không ký hiệu vết mặt phẳng

cắt, hướng chiếu và tên hình cắt

Hình cắt bán phần

Hình cắt bán phần là hình cắt được tạo bởi hai mặt phẳng cắt cắt qua một nửa vật thể và tưởng tượng bỏ đi ¼ vật thể đó.

GV: Nguyễn Thái Hà

Hình cắt bán phần

và phần hình cắt.

Những nét khuất bên phần hình chiếu mà đã được thể

hiện là nét thấy bên phần hình cắt tương ứng thì bỏ đi

Nửa hình cắt thường được đặt ở bên phải của trục đối xứng thẳng đứng

Hình cắt bán phần

Hình cắt bán phần thường sử dụng khi hình chiếu tương

Đường phân cách giữa phần hình chiếu và phần hình cắt là

nào đó trùng với trục đối xứng

Chú ý:

GV: Nguyễn Thái Hà

- Hình cắt phức tạp

* Hình cắt bậc

Hình cắt bậc là hình cắt được tạo bởi các mặt phẳng cắt

đặt song song với nhau tạo thành bậc

Không vẽ vết của mặt phẳng cắt chuyển tiếp

Mặt phẳng cắt chuyển tiếp

G

G G-G

Cho cảm giác các lỗ ở

Hướng chiếu

Hướng chiếu

Tiêu chuẩn Việt Nam

a, Ký hiệu vết mặt phẳng cắt, hướng chiếu, hình cắt

Ký hiệu vật liệu được sử dụng để thể hiện phần vật thể nhận được trên mặt phẳng cắt (Mặt cắt).

Ký hiệu vật liệu

Vẽ bằng nét liền mảnh

b Ký hiệu vật liệu

GV: Nguyễn Thái Hà

Vật liệu khác nhau thì ký hiệu vật liệu

khác nhau

Vì yêu cầu thực hành, ký hiệu vật liệu kim loại được sử dụng cho hầu hết các loại vật liệu.

Không nên gạch vật liệu song song hoặc vuông góc với đường bao mặt cắt

LỖI THƯỜNG GẶP

GV: Nguyễn Thái Hà

Nếu cắt dọc một chi tiết máy qua thành mỏng,

gân trợ lực, các trục đặc, bu lông, đai ốc, vòng

đệm, vít, then, chốt, nan hoa thì các phần đó

3.2.3 Quy ước

Nếu dùng hình cắt mà làm mất đi phần tử quan trọng nào đó ở phía trước mặt phẳng cắt thì có thể vẽ ngay lên hình cắt bằng nét chấm gạch đậm

Thành mỏng và gân trợ lực

mỏng , phẳng dùng để hỗ trợ cấu trúc của toàn bộ vật thể.

Thành mỏng

Trục Nan hoa

Trục

Ví dụ: B

B B-B

Ví dụ : Cắt ngang qua thành mỏng

D-D

Đường gạch vật liệu (cho kim loại) vẽ bằng nét liền mảnh, nghiêng 450, cách nhau từ 1,5mm (cho mặt cắt nhỏ) đến 3mm

(cho mặt cắt lớn).

LỖI THƯỜNG GẶP

3.3 Kí hiệu vật liệu trên mặt cắt

GV: Nguyễn Thái Hà

III- Mặt cắt

1- Phân loại mặt cắt

Mặt cắt chập

Mặt cắt rời

GV: Nguyễn Thái Hà

1 Mặt cắt rời

2.Mặt cắt chập

Mặt cắt chập là mặt cắt

được đặt ngay trên phần

hình chiếu tương ứng

GV: Nguyễn Thái Hà

2.Mặt cắt chập

Mặt cắt chập là mặt cắt

được đặt ngay trên phần

2.Mặt cắt chập

Mặt cắt chập là mặt cắt được đặt ngay trên

Không ghi ký hiệu vết

mặt phẳng căt, hướng

chiếu và ký hiệu mặt

cắt.

GV: Nguyễn Thái Hà

2.Mặt cắt chập

Mặt cắt chập là mặt cắt được đặt ngay trên phần hình chiếu tương ứng

Không ghi ký hiệu vết

mặt phẳng căt, hướng

chiếu và ký hiệu mặt

cắt.

3- Ký hiệu và Quy ước của mặt cắt

trên mặt cắt ta phải vẽ đường

bao miệng lỗ phía sau

GV: Nguyễn Thái Hà

4 HÌNH TRÍCH.

Khái niệm: Hình trích là hình biểu diễn chi tiết (thường được phóng to)

trích ra từ một hình biểu diễn để làm rỏ hơn cấu tạo của chi tiết

1 : 2

TL I

Bài 4 BẢN VẼ CHI TIẾT

GV: Nguyễn Thái Hà

I KHÁI NIỆM VỀ BẢN VẼ CHI TIẾT

Khái niệm : Bản vẽ chi tiết bao gồm có hình vẽ của chi tiết và những số liệu cần thiết để chế tạo chi tiết.

- Các hình biểu diễn (hình chiếu, hình cắt, mặt cắt ) thể hiện hình dạng và cấu tạo của chi tiết.

- Các kích thước cần cho chế tạo và kiểm tra chi tiết thể hiện độ lớn của chi tiết.

- Các yêu cầu kĩ thuật như độ nhẵn bề mặt, độ sai lệch về hình dạng và vị trí các bề mặt của chi tiết, yêu cầu về nhiệt luyện, những chỉ dẫn về công nghệ thể hiện chất lượng của chi tiết.

- Những nội dung liên quan đến quản lí bản vẽ như tên gọi chi tiết, vật liệu, kí hiệu bản vẽ, họ và tên chữ kí của

những người có trách nhiệm đối với bản vẽ được ghi trong khung tên của bản vẽ.

* MỘT SỐ QUY ƯỚC TRONG BẢN VẼ

TCVN5-78 quy định một số quy ước đon giản như sau:

- Đường biểu diễn phần chuyển tiếp giữa hai mặt có thể vẽ theo quy ước bằng

nét mảnh hoặc không vẽ nếu đường đó không rõ rệt.

Chuyển tiếp

- Khi cần phân biệt phần mặt phẳng với phần mặt cong của bề

mặt, cho phép kẻ hai đường chéo bằng nét mảnh ở trên phần mặt

phẳng.

- Các chi tiết hay phần tử dài có tiết diện không thay đổi hay thay đổi đều đặn như trục, thép hình thì cho phép cắt đi phần giữa (cắt lìa), song kích thước chiều dài vẫn là kích thước chiều dài toàn bộ.

L

- Nếu trên một hình biểu diễn có một số phần tử giống nhau và phân bố đều

Ví dụ: lỗ của mặt bích, răng của bánh răng thì chỉ vẽ vài phần tử, các phần tử

còn lại được vẽ đơn giản hay vẽ theo quy ước.