Thiết bị mô hình “Cơ cấu tay quay - thanh lắc” rất dễ làm bằng nguồn vật liệu tận dụng, giá thành làm ra sản phẩn thì thấp nhưng hiệu quả sử dụng để giảng dạy thì rất cao (nếu không có m[r]
Trang 1BẢN THUYẾT MINH THIẾT BỊ DẠY HỌC TỰ LÀM
Tên thiết bị dạy học tự làm: MÔ HÌNH CƠ CẤU TAY QUAY - THANH LẮC
Tên tác giả (nhóm tác giả): Trần Văn Đoàn - Tổ Khoa học tự nhiên
Đơn vị: Trường THCS B Hải Minh Huyện: Hải Hậu Tỉnh: Nam Định
I Thông tin chung
(Nêu lý do tự làm và nói rõ TBDH này chưa có ai làm hoặc có nhưng phải cải tiến ra sao)
Trong môn Công nghệ lớp 8, đồ dùng phục vụ cho giáo viên lên lớp là không thể
thiếu được nhất là phần “truyền và biến đổi chuyển động” Tuy thiết bị dạy học trong
bộ va li Công nghệ 8 mà sở Giáo dục Nam Định cấp về cho các trường là tương đối đầy
đủ để giảng dạy các bài trong chương trình nhưng mô hình trực quan về “cơ cấu tay quay - thanh lắc” không có trong danh mục đồ dùng được cấp phát, để phục vụ tốt cho
việc giảng dạy bài: “Biến đổi chuyển động” và “Mối ghép động ”, bản thân tôi đã nghĩ
là phải làm mô hình “Cơ cấu tay quay - thanh lắc”.
Tình trạng thiết bị: (Làm mới/Cải tiến): Làm mới
Và đã được công bố chưa (Hình thức: trên tạp chí, ở hội thi )? Chưa
II Công dụng (chức năng) của TBDH tự làm:
(Dạy bài nào trong chương trình môn học, lớp học hoặc ngoại khóa)
Thiết bị dạy học này dùng để dạy bài 27 và bài 30 môn Công nghệ lớp 8
III Quy trình thiết kế TBDH tự làm
1 Nguyên tắc và cấu tạo
(Nêu nguyên tắc hoạt động của TBDH và TBDH gồm các chi tiết nào? Kích thước và yêu cầu kỹ thuật của các chi tiết )
* Cấu tạo của TBDH gồm:
- 1 Tay quay 1
- 2 Thanh truyền
- 3 Thanh lắc
- 4 Giá đỡ
* Nguyên tắc hoạt động của TBDH:
Khi tay quay 1 quay đều quanh trục A, thông qua thanh truyền 2, làm thanh lắc 3 lắc qua lắc lại quanh trục D một góc nào đó
* Các chi tiết của TBDH:
- Bảng gỗ dán mica có khung viền kích thước: 80cm x 60cm x 3cm
- Thanh 1 có kích thước: 13cm x 2,5cm x 1,3cm
- Thanh 2 có kích thước: 30cm x 2,5cm x 1,3cm
- Thanh 3 có kích thước: 23cm x 2,5cm x 1,3cm
- Thanh 4 có kích thước: 31cm x 2,5cm x 1,3cm
- 4 bu lông nhỏ (đường kính 4mm) có đai ốc và vòng đệm
Trang 2* Nguyên vật liệu (Liệt kê các nguyên vật liệu, số lượng các chi tiết)
- Gỗ dán mica dùng làm bảng mô hình 1 tấm (80cm x 60cm x 0,2cm)
- Nhôm viền bảng (300cm x 5cm x 2,5cm )
- Nhôm dùng làm các thanh 1, 2, 3, 4 (100cm x 2,5cm x 1,3 cm)
- Bu lông (có đai ốc, vòng đệm)
- Sơn, bút lông dầu
- Giấy đề can màu
* Cách làm
- Dùng thanh nhôm (300cm x 5cm x 2,5cm) đóng viền bảng gỗ có dán mica dùng làm bộ phận chính của TBDH
- Dùng bút lông dầu vẽ hình “cơ cấu tay quay - thanh lắc” (hình 30.4 SGK Công nghệ 8)
+ Đường tròn tâm A có bán kính 12cm
+ Đường tròn tâm D có bán kính 22cm
+ Dùng máy khoan, mũi khoan có đường kính 5mm, khoan tại tâm A và D của các đường tròn
+ Dùng cưa cắt thanh nhôm thành 4 thanh 1, 2, 3, 4 có kích thước (đã nêu trong mục III.1b)
+ Dùng máy khoan, mũi khoan có đường kính 5mm, khoan lỗ hai đầu mỗi thanh để tạo lỗ bắt bu lông và đai ốc
- Dùng giấy đề can đã cắt dán hình “cơ cấu tay quay - thanh lắc” (hình 30.4 SGK Công nghệ 8)
2 Lắp ráp và bố trí TBDH tự làm
- Lắp thanh 4 cố định
- Nối một đầu của thanh 1 vào điểm A và một đầu thanh 3 vào điểm D, dùng đai
ốc có vòng đệm vặn lại sao cho thanh 1 có thể quay quanh A và thanh 3 có thể lắc qua lắc lại được quanh D
- Nối đầu thanh 1 còn lại với 1 đầu của thanh 2 bằng bu lông, đai ốc và vòng đệm
để tạo thành một khớp động
- Nối đầu thanh 3 còn lại với 1 đầu của thanh 2 bằng bu lông, đai ốc và vòng đệm
để tạo thành một khớp động
- Trên đầu bu lông của khớp động giữa thanh 1 và thanh 2 có thể bắt thêm một tay quay (có thể là một nút nhựa có lắp đai ốc hoặc là một tay quay)
IV Hướng dẫn khai thác và sử dụng
(Nêu các bước tiến hành, cách khai thác và sử dụng)
- Áp dụng dạy bài 27: “Mối ghép động”.
Cơ cấu này dùng làm giáo cụ trực quan giảng dạy phần “Thế nào là mối
ghép động”.
- Áp dụng dạy bài 30: “Biến đổi chuyển động”.
Trang 3Minh họa một số vị trí của cơ cấu.
Hình 1
Hình 2
Hình 3
Trang 4Cơ cấu này dựng làm giỏo cụ trực quan giảng dạy mục II: Một số cơ cấu biến
đổi chuyển động mà cụ thể là phần “Biến chuyển động quay thành chuyển động lắc”.
Khi tay quay 1 (thanh 1) quay đều quanh trục A, thụng qua thanh truyền 2 (thanh 2), làm cho thanh lắc 3 (thanh 3) lắc qua lắc lại quanh trục D một gúc nào đú Như vậy trong trường hợp này cơ cấu đó biến chuyển động trũn đều thành chuyển động lắc
Mở rộng: Ngược lại nếu cho thanh lắc 3 (thanh 3) lắc qua lắc lại quanh trục D
một gúc nào đú, thụng qua thanh truyền 2 (thanh 2), làm cho tay quay 1 (thanh 1) quay đều quanh trục A Như vậy trong trường hợp này cơ cấu đó biến chuyển động lắc thành chuyển động trũn đều
Ứng dụng của cơ cấu này trong thực tế:
Dựng trong mỏy dệt, mỏy khõu đạp chõn, xe tự đẩy
V Những điểm cần lưu ý khi sử dụng, bảo quản
Thiết bị mụ hỡnh “Cơ cấu tay quay - thanh lắc” rất dễ làm bằng nguồn vật liệu
tận dụng, giỏ thành làm ra sản phẩn thỡ thấp nhưng hiệu quả sử dụng để giảng dạy thỡ rất cao (nếu khụng cú mụ hỡnh này mà chỉ dạy như hỡnh vẽ 27.2 và hỡnh 30.4 SGK - CN8 thỡ học sinh khú mà tiếp thu được cỏc khỏi niệm: mối ghộp động, biến chuyển động quay thành chuyển động lắc và ngược lại)
Bảo quản: trước khi dạy nờn cho vào cỏc khớp quay một ớt dầu và sau khi dạy cú
thể đưa vào tủ trưng bày đồ dựng dạy học tự làm hoặc cú thể treo trờn tường của phũng
bộ mụn
Hiệu trởng Người viết thuyết minh
(Ký tên, đóng dấu)
Phạm Văn Thành
(Họ và tờn)
Trần Văn Đoàn
Hỡnh 30.4 Hỡnh 27.2