* Phân tích đoạn thơ - Tiếng nói bâng khuâng rạo rực của một tâm hồn yêu đời, khát sống, hướng về cái trong trẻo, thánh thiện + Bức tranh thiên nhiên trinh nguyên, đầy ắp ánh sáng, màu s[r]
Trang 1SỞ GD & ĐT HÀ TĨNH
TRƯỜNG THPT ĐỨC THỌ
ĐỀ THI KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG HỌC KỲ II, NĂM 2014
Môn thi: NGỮ VĂN LỚP 11
Thời gian làm bài: 90 phút, không kể thời gian phát đề
ĐỀ SỐ 1
Câu 1: (2 điểm): Đọc đoạn thơ sau và trả lời câu hỏi.
Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ Mặt trời chân lí chói qua tim Hồn tôi là một vườn hoa lá Rất đậm hương và rộn tiếng chim
a Đoạn thơ được viết bằng thể thơ nào? Qua đoạn thơ, tác giả muốn nói lên điều gì?
b Trong đoạn thơ trên tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật nào? Tác dụng của những biện pháp nghệ thuật đó?
Câu 2: (3điểm): Anh, chị suy nghĩ gì về quan niệm sống sau đây:
“Chỉ có ước mơ mới giúp ta tạo dựng được tương lai”
(Vic-to Huy-gô, nhà văn Pháp)
Câu 3: (5.0 điểm): Thí sinh chọn một trong hai câu sau (3.a hoặc 3.b):
Câu 3.a: Cảm nhận của anh/chị về đoạn thơ sau:
Sóng gợn tràng giang buồn điệp điệp, Con thuyền xuôi mái nước song song, Thuyền về nước lại, sầu trăm ngả;
Củi một cành khô lạc mấy dòng.
Lơ thơ cồn nhỏ gió đìu hiu, Đâu tiếng làng xa vãn chợ chiều.
Nắng xuống, trời lên sâu chót vót;
Sông dài, trời rộng, bến cô liêu.
(Trích: Tràng giang – Huy Cận)
Câu 3.b: Cảm nhận của anh/chị về đoạn thơ sau:
Sao anh không về chơi thôn Vĩ?
Nhìn nắng hàng cau nắng mới lên Vườn ai mướt quá xanh như ngọc
Lá trúc che ngang mặt chữ điền
Gió theo lối gió, mây đường mây Dòng nước buồn thiu, hoa bắp lay Thuyền ai đậu bến sông trăng đó
Có chở trăng về kịp tối nay?
(Trích: Đây thôn Vĩ Dạ - Hàn Mặc Tử)
-Hết -Thí sinh không được sử dụng tài liệu Giám thị không giải thích gì thêm
Trang 2SỞ GD & ĐT HÀ TĨNH
TRƯỜNG THPT ĐỨC THỌ
ĐỀ THI KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG HỌC KỲ II, NĂM 2014
Môn thi: NGỮ VĂN LỚP 11
Thời gian làm bài: 90 phút, không kể thời gian phát đề
ĐỀ SỐ 2 Câu 1: (2 điểm): Đọc đoạn thơ sau và trả lời câu hỏi.
Tôi muốn tắt nắng đi Cho màu đừng nhạt mất Tôi muốn buộc gió lại Cho hương đừng bay đi
a Đoạn thơ được viết bằng thể thơ nào? Qua đoạn thơ, tác giả muốn nói lên điều gì?
b Trong đoạn thơ trên tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật nào? Tác dụng của những biện pháp nghệ thuật đó?
Câu 2: (3 điểm): Anh, chị suy nghĩ gì về quan niệm sống sau đây:
“Chỉ có ước mơ mới giúp ta tạo dựng được tương lai”
(Vic-to Huy-gô, nhà văn Pháp)
Câu 3: (5.0 điểm): Thí sinh chọn một trong hai câu sau (3.a hoặc 3.b):
Câu 3.a: Cảm nhận của anh/chị về đoạn thơ sau:
Sóng gợn tràng giang buồn điệp điệp, Con thuyền xuôi mái nước song song, Thuyền về nước lại, sầu trăm ngả;
Củi một cành khô lạc mấy dòng.
Lơ thơ cồn nhỏ gió đìu hiu, Đâu tiếng làng xa vãn chợ chiều.
Nắng xuống, trời lên sâu chót vót;
Sông dài, trời rộng, bến cô liêu.
(Trích: Tràng giang – Huy Cận)
Câu 3.b: Cảm nhận của anh/chị về đoạn thơ sau:
Sao anh không về chơi thôn Vĩ?
Nhìn nắng hàng cau nắng mới lên Vườn ai mướt quá xanh như ngọc
Lá trúc che ngang mặt chữ điền
Gió theo lối gió, mây đường mây Dòng nước buồn thiu, hoa bắp lay Thuyền ai đậu bến sông trăng đó
Có chở trăng về kịp tối nay?
(Trích: Đây thôn Vĩ Dạ - Hàn Mặc Tử)
-Hết -Thí sinh không được sử dụng tài liệu Giám thị không giải thích gì thêm
Trang 3HƯỚNG DẪN CHẤM THI KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG HỌC KỲ II, NĂM 2014
Môn thi: NGỮ VĂN LỚP 11
1 (đề 1)
- Đoạn thơ được viết theo thể thơ thất ngôn Thể hiện niềm vui sướng, say mê
của nhà thơ khi bắt gặp lí tưởng cộng sản
- Các biện pháp nghệ thuật chính được sử dụng: ẩn dụ (nắng hạ, mặt trời chân lí,
), so sánh (lòng tôi –vườn hoa lá), động từ mạnh (bừng, chói) Tác dụng: khẳng
định lí tưởng cộng sản như một nguồn sáng mới làm bừng chói tâm hồn, khơi
dậy một sức sống mới, một cảm hứng mới cho nhà thơ .
0.75 1.25
1 (đề 2) - Đoạn thơ được viết theo thể thơ ngũ ngôn Thể hiện ước muốn kì lạ, vô lí, có
phần ngông cuồng của nhà thơ
- Các biện pháp nghệ thuật chính được sử dụng: điệp ngữ (tôi muốn), động từ
mạnh (tắt, buộc) Tác dụng: khát vọng của mình là muốn níu giữ hương sắc của
cuộc đời để tận hưởng, để thỏa mãn cái khát vọng của tuổi trẻ Đó là khát vọng
khát giao cảm và yêu đời đến tha thiết
0.75 1.25
2
- Giải thích
+ Giải thích khái niệm ước mơ và hiện thực (Ước mơ là mong muốn thiết tha
điều tốt đẹp trong tương lai về vật chất, về tinh thần Hiện thực là cái tồn tại
trong thực tế có thật Tương lai là những hiện thực sẽ xẩy ra, có thể xảy ra, là
cuộc sống, công danh )
+ Câu nói khẳng định vai trò quan trọng của dự kiến, mong ước Không có mơ
ước, mục đích, không có dự định trong suy nghĩ sẽ không có động cơ, không có
lý tưởng, không có cảm hứng để phấn đấu xây dựng cuộc đời ngày mai
0.5
- Phân tích và bình luận quan niệm:
+ Con người sống cần phải có ước mơ Có ước mơ thì ta mới có đủ sức mạnh để
vượt qua những gian lao, thử thách của cuộc sống và có thêm niềm tin vào tương
lai, theo đuổi những khát vọng cao đẹp của đời mình…
+ Ước mơ là những điều chưa xảy ra trong thực tại Nó mới chỉ là những mô
hình còn ở dạng đắp xây trong tương lai Nhưng thiếu nó, chúng ta sẽ không
hình dung được và không định hướng được cuộc sống của mình
( Dẫn chứng: không có ước mơ->không có mục đích , không có ngày mai)
+ Mơ ước hão huyền, viển vông không dựa và năng lực và thực tế bản thân sẽ
dẫn ta đến thất bại, bi quan, tuyệt vọng ( Làm giàu nhanh, phi pháp; mơ lấy
chồng giàu, mơ lấy vợ đẹp; mơ thi đỗ )
+ Biết mơ ước chân thành nhưng cần phải nỗ lực, quyết tâm thực hiện bằng
được theo cách hợp lý, hợp pháp
1.5
- Bài học nhận thức và hành động:
+ Quan niệm của Huy-gô đã đề ra một thái độ sống tích cực Đáng biểu dương
những người sống mà có ước mơ chính đáng và thực hiện ước mơ đó bằng tâm
huyết, nghị lực của mình
+ Ở một góc độ khác, quan niệm của Huy-gô nhắc nhở những ai sống không có
mong muốn những điều tốt đẹp trong tương lai
+ Người nào sống mơ mộng, ảo tưởng, tin vào tương lai hão huyền tưởng tượng,
mê tín sẽ dẫn đến thất bại, bi quan, tuyệt vọng
1.0
Trang 4* Giới thiệu về tác giả, tác phẩm và vấn đề nghị luận
- Một trong những tác giả tiêu biểu nhất của phong trào Thơ Mới Nhà thơ của
nỗi ám ảnh không gian và mối sầu vạn kỉ.
- Xuất xứ: Rút từ tập Lửa thiêng Là một trong những bài thơ hay nhất của Huy
Cận và phong trào Thơ Mới
- Nỗi buồn của thi nhân trước không gian và cuộc sống
0.5
* Phân tích đoạn thơ
- Cái buồn gợi lên từ không gian rợn ngợp, vạn vật nhỏ nhoi, rời rạc
+ Con thuyền buông trôi, trễ tràng, phó mặc
+ Thuyền, nước: chia li, tan tác
+ Cành củi: lạc loài, vô định
- Hình ảnh con người nhỏ bé, lạc lõng giữa dòng đời
- Khổ thơ có cấu trúc đăng đối, âm điệu chậm buồn, da diết
- Không gian buồn vắng Sự sống không một âm thanh, không một tiếng động,
có vẳng hơi tiếng con người ở một phiên chợ chiều đã vãn nhưng mơ hồ - càng
gợi sự tàn tạ, vắng vẻ, cô đơn
- Nghệ thuật: láy gợi tả sự hắt hiu, thê thảm, sự đối lập giữa con người với vũ
trụ: con người càng nhỏ bé trước không gian rộng lớn ấy Hình ảnh thơ mang
màu sắc cổ điển
4.0
1.0
0.5 0.5 1.0 1.0
* Khái quát vấn đề
- Cảnh sông nước mênh mông và không gian hắt hiu, buồn vắng
- Tâm trạng cô đơn, lạc lõng, rợn ngợp trước cuộc đời
- Bài thơ mới mang vẻ đẹo cổ điển
0.5
3.b
* Giới thiệu về tác giả, tác phẩm và vấn đề nghị luận
- Là nhà thơ tài hoa và có sức sáng tạo mãnh liệt nhất trong phong trào Thơ mới
- Sáng tác 1938, in trong tập Thơ Điên Lấy cảm hứng từ tấm bưu thiếp phong
cảnh do Hoàng Cúc gửi ra từ Huế khi ông đang trên giường bệnh
- Vẻ đẹp của cảnh, người xứ Huế và tâm trạng của thi nhân
0.5
* Phân tích đoạn thơ
- Tiếng nói bâng khuâng rạo rực của một tâm hồn yêu đời, khát sống, hướng về
cái trong trẻo, thánh thiện
+ Bức tranh thiên nhiên trinh nguyên, đầy ắp ánh sáng, màu sắc, đường nét:
nắng hàng cau, xanh như ngọc
+ Hình ảnh con người: dịu dàng, e ấp, kín đáo, hiền lành, phúc hậu
- Nghệ thuật: so sánh, đại từ phiếm chỉ, câu hỏi tu từ…
- Tự phân thân, tự giãi bày tâm trạng: nhớ mong, nuối tiếc, tự hào tầm kín.
- Không gian mênh mông có đủ cả gió, mây, sông, nước, trăng, hoa Cảnh đẹp
nhưng buồn chứa đầy mặc cảm chia lìa, đau thương của tác giả
+ Không gian được mở rộng, thời gian vận động bất ngờ
+ Mặc cảm chia lìa, nỗi đau thân phận xa cách
+ Cảm giác huyền ảo như trong cõi mộng
- Nghệ thuật: hình ảnh đối lập, câu hỏi tu từ
- Ẩn chứa một nỗi mong chờ tha thiết, đồng thời cũng chứa đầy nỗi phấp phỏng
hoài nghi
4.0
1.0
0.5 0.5 0.5
0.5 1.0
*Khái quát vấn đề
- Cảnh và người hài hoà trong vẻ đẹp trong trẻo, tươi sáng và dịu dàng, kín đáo
- Bức tranh thiên nhiên buồn, chứa đựng mặc cảm chia lìa
- Sự vận động của tứ thơ, tâm trạng
0.5