Giải thích ý kiến 0,5 điểm - Ý kiến tập trung nhận định về nét đặc sắc nghệ thuật truyện ngắn, cũng là một đặc điểm nổi bật của phong cách Thạch Lam: khai thác thế giới nội tâm con người[r]
Trang 1TRƯỜNG THPT
LẠNG GIANG SỐ 2
Đề chính thức
ĐÁP ÁN – THANG ĐIỂM ĐỀ THI THỬ ĐẠI HỌC LẦN 1
NĂM HỌC 2013 – 2014
Môn: Ngữ văn; Khối: C, D (Đáp án gồm 04 trang)
1 Diễn biến tâm trạng của nhân vật Chí Phèo trong truyện ngắn cùng tên của Nam Cao
khi được nhận và ăn bát cháo hành mà thị Nở đem cho Ý nghĩa của việc miêu tả diễn
biến tâm lý ấy.
2,0
1 Diễn biến tâm trạng của nhân vật Chí Phèo (1,0 điểm)
- Khi nhận được bát cháo hành thị Nở đem cho, Chí Phèo rất ngạc nhiên, rồi hắn xúc động,
thấy mắt hình như ươn ướt Hắn nhìn bát cháo bốc khói mà lòng bâng khuâng, thấy vừa vui
lại vừa buồn, và một cái gì nữa như là ăn năn
- Lúc ăn cháo hành, Chí Phèo thấy cháo rất thơm, chỉ khói xông vào mũi đã đủ làm cho
người nhẹ nhõm Ăn cháo xong, hắn hoàn toàn tỉnh và suy nghĩ về cuộc đời mình, về tình
cảnh thực tại của mình, thấy lo lắng đến một lúc mình không thể liều được nữa Từ đó, hắn
khao khát, hy vọng trở về cuộc đời lương thiện (Trời ơi! Hắn thèm lương thiện, hắn muốn
làm hòa với mọi người biết bao! Thị Nở sẽ mở đường cho hắn.)
0,5
0,5
2 Ý nghĩa của việc thể hiện diễn biến tâm trạng (1,0 điểm)
- Thể hiện niềm tin mãnh liệt của nhà văn vào sức mạnh, khả năng cảm hóa kỳ diệu của
tình người, tình yêu thương; khám phá, khẳng định phần lương thiện thiêng liêng của con
người, dù họ có bị dập vùi, bị đẩy xuống đáy cùng của quá trình tha hóa
- Là minh chứng tiêu biểu cho nghệ thuật phân tích, miêu tả tâm lý nhân vật sâu sắc, tinh tế
của Nam Cao, tạo ra bước ngoặt mới cho sự phát triển của cốt truyện trong tác phẩm, làm
nổi bật tính cách của nhân vật Chí Phèo
0,5
0,5
2 Suy nghĩa về ý kiến: Khát vọng giúp chúng ta có động lực vươn lên, sống tốt hơn, có thể
đi tới đỉnh thành công Nhưng nếu ta biến khát vọng thành tham vọng thì nó có thể
thiêu rụi mọi thứ, thậm chí cả bản thân ta.
3,0
1 Giải thích ý kiến (0,5 điểm)
- Nội dung trực tiếp: Ý kiến đề cập đến vai trò, tác dụng lớn lao của khát vọng, cảnh báo
nguy cơ biến khát vọng thành tham vọng, sẽ dẫn đến những hậu quả khôn lường, thậm chí
hủy hoại cả bản thân mình
- Về thực chất, ý kiến là một định hướng lẽ sống: Sống cần có khát vọng vươn lên nhưng
cũng phải biết tự nhận thức, chế ngự bản thân, không biến khát vọng thành tham vọng, gây
ra sự hủy hoại người khác và bản thân mình
0,5
2 Luận bàn về ý kiến (2,0 điểm)
a Về khát vọng:
- Khát vọng là những mong muốn, đòi hỏi của tự bản thân, hướng tới điều lớn lao, mới lạ,
khác biệt mà mình chưa có, với sức thôi thúc mạnh mẽ
- Khát vọng có vai trò quan trọng: Nâng đỡ ước mơ, hoài bão; giúp con người có thêm
động lực, sức mạnh tinh thần vượt qua khó khăn, kiên định theo lý tưởng; khiến mỗi người
tự nhận thức để vươn lên, sống tốt hơn, vươn tới những đỉnh cao mới trong cuộc sống Do
đó, khát vọng là một trong những nhân tố giúp con người đi đến thành công, tạo ra những
giá trị đóng góp cho xã hội
b Về tham vọng:
- Tham vọng là lòng ham muốn, mong ước quá lớn, vượt quá xa khả năng thực tế và điều
kiện của bản thân, khó có thể đạt được/ thành hiện thực; hoặc nếu muốn thành hiện thực thì
1,0
Trang 2người ta phải đánh đổi những thứ khác hoặc bất chấp quyền lợi người khác.
- Nhìn từ phương diện nào đó, tham vọng cũng giúp mỗi người có thêm ý chí kiên định, có thêm một sức mạnh, tin vào bản thân để theo đến cùng một điều gì đó Nhưng khi điều ước muốn quá xa rời thực tế, con người dễ mê muội, ảo tưởng về bản thân, sống ích kỷ, thậm chí sẵn sàng làm ác, gây thiệt hại cho người khác để hoàn thành nó, hoặc nếu tham vọng không thành, con người rơi vào tình trạng hoang mang, tuyệt vọng, Đó là những cách con người có thể hủy hoại mọi người, hủy hoại chính mình
- Mở rộng vấn đề: Ranh giới giữa khát vọng và tham vọng không lớn, cho nên mỗi người cần có cái nhìn thực tế, thẳng thắn về bản thân, tránh nhầm lẫn, ảo tượng, hoặc đánh mẩt mình trong tham vọng
(Học sinh có thể tự trình bày kiến giải của mình, đồng tình hoặc không đồng tình, hoặc đồng tình một phần nào đó với ý kiến ở đề bài)
1,0
3 Bài học trong nhận thức và hành động (0,5 điểm)
- Cần phân biết rõ khát vọng và tham vọng, tự nhận thứ và chế ngự bản thân, sống có ước
mơ, hoài bão, lý tưởng phù hợp với năng lực, hoàn cảnh thực tế
- Nuôi dưỡng những ước mơ, khát vọng, tự bản thân phải chiến thắng, vươn lên hoàn cảnh
và chính mình; sống chan hòa giữa lợi ích cá nhân và lợi ích mọi người, giữa mục đích của bản thân và những đạo lí ở đời
- Phê phán những người sống ảo tưởng, thực dụng, ích kỷ, chạy theo lòng ham muốn cá nhân mà chà đạp lên kẻ khác, bất chấp tất cả để đạt được mục đích
0,5
3.a Cảm nhận về đoạn thơ trong bài Đàn ghi ta của Lor-ca của Thanh Thảo 5,0
1 Vài nét về tác giả và tác phẩm (0,5 điểm)
Thanh Thảo là một trong những gương mặt tiêu biểu của thế hệ thơ trẻ trưởng thành trong kháng chiến chống Mỹ Ông cũng là nhà thơ đi tiên phong với nhiều nỗ lực cách tân, tìm kiếm hình thức biểu đạt mới cho thơ sau 1975
Đàn ghi ta của Lor-ca là tác phẩm tiêu biểu của ông, in trong tập Khối vuông ru bích
(1985) Lấy cảm hứng từ cuộc đời và số phận của Lor-ca, bài thơ đã để lại nhiều suy ngẫm sâu xa về quy luật của nghệ thuật, về tự do, tình yêu và khát vọng trong một hình thức thơ
có nhiều sáng tạo độc đáo
0,5
2 Cảm nhận về đoạn thơ (4,0 điểm)
a Hình tượng người nghệ sĩ Lor-ca:
- Hiện lên trong cái chết đầy oan khuất, bi phẫn, là nạn nhân của những thế lực bạo tàn và tội ác hủy diệt
- Là hiện thân của khát vọng, của tình yêu và niềm say mê nghệ thuật/ sáng tạo nghệ thuật
b Hình tượng tiếng đàn ghi ta của Lor-ca
- Là hiện thân của nghệ thuật, của cái đẹp, mang tâm hồn tự do, trong sáng và khát vọng mãnh liệt của người nghệ sĩ
- Tiếng đàn còn mang thân phận của Lor-ca, cũng là số phận của cái đẹp, của nghệ thuật, khát vọng tự do nói chung dưới chế độ độc tài tàn bạo
- Mang sức sống trường tồn, vĩnh cửu của tình yêu, khát vọng, của tự do và cái đẹp mà không một tội ác nào có thể tiêu diệt được
c Cảm xúc của tác giả
Ngưỡng mộ, trân trọng tài năng và tiếc thương cho số phận của Lor-ca Đồng thời, nhà thơ còn thể hiện sự tri âm, đồng cảm với tình yêu, khát vọng nghệ thuật của người nghệ sĩ tài hoa, phải chịu số phận bi thảm
d Nghệ thuật của đoạn thơ:
- Hệ thống hình tượng thơ có sự song hành, chuyển hóa, hòa quyện vào nhau giữa Tây Ban
0,5 0,5 0,5 0,5 0,5
0,5
0,5
Trang 3Nha, Lor-ca và tiếng đàn ghi ta.
- Việc tổ chức lời thơ giàu tính nhạc với việc dùng nhiều từ láy, thủ pháp điệp, chuyển đối cảm giác Bên cạnh đó, những biện pháp như so sánh, đối lập, nhân hóa, ẩn dụ, tượng trưng được sử dụng sáng tạo, gợi nhiều liên tưởng, cảm xúc
0,5
3 Đánh giá chung (0,5 điểm)
- Đàn ghi ta của Lor-ca là tác phẩm xuất sắc của Thanh Thảo thể hiện nhiều suy tư, chiêm
nghiệm về con người, về cái đẹp, tình yêu, khát vọng tự do Nó góp thêm một tiếng nói tri
âm trong văn học với cảm hứng mới
- Bài thơ là một minh chứng tiêu biểu cho những tìm tòi, cách thân trong tư duy thơ, kiến tạo hình thức và ngôn ngữ thơ mới của Thanh Thảo từ sau 1975
0,5
3.b Phân tích truyện ngắn Hai đứa trẻ của Thạch Lam để làm rõ ý kiến: Nhiều truyện của
ông mở ra một thế giới thầm kín bên trong của con người với biết bao cảm tưởng, cảm giác mơ hồ, mong manh, tinh tế, và cũng làm đọng lại trong lòng người đọc thật nhiều
dư vị.
5,0
1 Vài nét về tác giả và tác phẩm (0,5 điểm)
- Thạch Lam là một tác giả tiêu biểu của khuynh hướng văn học lãng mạn những năm 1930 –
1945 Ông có sở trường viết truyện ngắn mang đậm phong vị trữ tình, thường không có cốt truyện, để lại nhiều cảm xúc và dư vị thấm thía
- “Hai đứa trẻ” in trong tập “Nắng trong vườn” (1938), là một truyện ngắn trữ tình tiêu biểu
của Thạch Lam Tác phẩm để lại ấn tượng mạnh mẽ về thế giới tâm hồn nhân vật Liên với những cảm xúc, cảm giác mong manh, mơ hồ, tinh tế và bao dư tình khó quên
0,5
2 Giải thích ý kiến (0,5 điểm)
- Ý kiến tập trung nhận định về nét đặc sắc nghệ thuật truyện ngắn, cũng là một đặc điểm nổi bật của phong cách Thạch Lam: khai thác thế giới nội tâm con người với những cảm xúc, cảm giác mong manh, mơ hồ, tinh tế; làm đọng lại trong lòng người đọc nhiều dư vị về cuộc sống và con người
- Đây cũng là một thành công và là đóng góp lớn của nhà văn Thạch Lam cho dòng văn học lãng mạn 1930 – 1945 nói riêng và cho nền văn học hiện đại Việt Nam nói chung – thể loại truyện ngắn trữ tình giàu chất thơ, giàu sức gợi từ những dư vị đọng lại
0,5
3 Phân tích truyện ngắn Hai đứa trẻ (3,5 điểm)
a Thế giới thầm kín bên trong con người qua tâm hồn nhân vật Liên
- Những rung cảm sâu sắc, tinh tế trước bức tranh thiên nhiên của phố huyện lúc chiều tàn
và đêm về bình yên, êm ả, đượm buồn, hiu hắt
- Sự nhạy cảm, tấm lòng yêu thương, xót xa dành cho cuộc sống và sống phận của những con người trong phố huyện, chìm vào bóng tối
- Nỗi lòng háo hức chờ đợi chuyến tàu đêm qua phố huyện và tiếc nuối, ngậm ngùi khi dõi theo nó rời xa, để hướng về ánh sáng, nhen lên những ước mơ, hy vọng mong manh, mơ hồ
mà khắc khoải, diết dóng
- Những hoài niệm về Hà Nội xa xăm, về miềm ký ức xa mờ, làm nhói buốt cảm giác xót lòng trước thực tại, khơi dậy khao khát vượt thoát ra khỏi cuộc sống ấy
b Những dư vị sâu lắng đọng lại
- Dư vị buồn đắng, se sót từ hiện thực cuộc sống mòn mỏi, tối tăm và những kiếp người tàn, sống leo lét trong cái phố huyện nghèo, không lối thoát
- Dư vị u hoài, ngậm ngùi mà cũng rất trong trẻo được cộng hưởng từ vẻ đẹp tâm hồn của những con người nơi phố huyện, nhất là từ những đứa trẻ - nét hồn nhiên, tình người đầm
ấm, những khát vọng, ước mơ vĩnh cửu cất lên từ trong cái tối tăm, tù đọng của đời sống
- Dư vị từ những cảm giác êm đềm, tĩnh vắng mà ấm áp, tươi tắn ở lời văn giàu chất thơ, ở không khí truyện man mác buồn, ở tình cảm nhân đạo chân thành, tha thiết của nhà văn
0,5 0,5 0,5
0,5
0,5 0,5
0,5
Trang 44 Bình luận ý kiến (0,5 điểm)
- Ý kiến trên rất sâu sắc, nhận định chính xác về phong cách của Thạch Lam và thể loại
truyện ngắn trữ tình, đặc biệt là tác phẩm Hai đứa trẻ Đồng thời, ý kiến cũng làm bật lên
sức tác động mạnh mẽ của truyện ngắn Thạch Lam đến tâm hồn người đọc bằng những dư
vị lắng sâu, vương vấn
- Nhận định khái quát nêu trên cũng là một ý kiến góp phần định hướng trong cách tiếp cận
truyện ngắn Thạch Lam từ phương diện đặc trưng thể loại và bút pháp riêng, làm sáng rõ
những tìm tòi, sáng tạo của cá nhân người nghệ sĩ
0,5
Lưu ý chung:
Trên đây chỉ là những ý cơ bản cho bài làm Học sinh có thể lựa chọn sắp xếp các ý theo cách khác miễn là đảm bảo những yêu cầu cơ bản trên, sao cho bài viết mạch lạc, triển khai theo một trình tự lô-gíc Bài viết chỉ được điểm tối đa khi không những đáp ứng tốt các yêu cầu về kiến thức, kỹ năng mà còn phải thể hiện kiến thức văn học sâu, rộng, năng lực cảm thụ văn học tinh tế Khuyến khích những bài viết cảm xúc, có những tìm tòi mới mẻ, sáng tạo, thể hiện rõ chủ kiến riêng của bản thân người viết
Hết