Giới thiệu với học sinh đó là bản đồ tư duy, giáo viên cũng cần nói thêm về cách vẽ bản đồ tư duy, sau tiết học giáo viên có thể chia học sinh thành từng nhóm nhỏ rồi tự bản đồ theo[r]
Trang 1CHUYÊN ĐỀ: ỨNG DỤNG BẢN ĐỒ TƯ DUY TRONG
DẠY HỌC CỦNG CỐ Ở MÔN VẬT LÍ THCS
A LÍ DO CHỌN CHUYÊN ĐỀ.
I Cơ sở lí luận:
Môn vật lí có vai trò quan trọng trong việc thực hiện mục tiêu đào tạo của trường THCS, có nhiệm vụ cung cấp cho học sinh một hệ
thống kiến thức vật lí cơ bản, bước đầu hình thành ở học sinh những
kỹ năng cơ bản và thói quen làm việc khoa học, góp phần hình thành các năng lực nhận thức và các phẩm chất, nhân cách mà mục tiêu giáo dục đã đề ra Môn vật lí THCS có vị trí cầu nối quan trọng, nó vừa
phát triển, hệ thống hóa các kiến thức, kỹ năng mà học sinh đã được học ở Tiểu học vừa góp phần góp phần chuẩn bị cho các em những kiến thức, kỹ năng và thái độ cần thiết để tiếp tục con đường học vấn hoặc đi vào lao động sản xuất đòi hỏi những hiểu biết nhất định về vật lí
I
Trang 2II Cơ sở thực tiễn:
Để cho tiết học Vật lí đạt hiệu quả tốt, GV phải nghiên cứu
kỹ bài dạy, nắm chắc những yêu cầu về kĩ năng, kiến thức
của bài sử dụng các phương pháp dạy học hợp lý Một trong những phương pháp dạy học mới và hiện đại nhất được đưa vào là phương pháp dạy học kết hợp bản đồ tư duy (BĐTD) Đây một phương pháp dạy học mới đang được rất nhiều
nước trên thế giới áp dụng Qua việc tìm hiểu và vận dụng
phương pháp dạy học bằng bản đồ tư duy, tôi nhận thấy
phương pháp dạy học này rất có hiệu quả trong quá trình dạy học của giáo viên và học tập của học sinh nhất là ở mục củng
cố bài hoặc ở tiết ôn tập Vì vậy, tôi đã chọn chuyên đề: “Ứng
dụng bản đồ tư duy trong dạy học củng cố ở môn Vật lí THCS”
Trang 3B NỘI DUNG
I/ Thực trạng
Từ thực tiễn giảng dạy môn vật lí của chương trình đổi mới
SGK tại trường THCS Phú Thịnh tôi nhận thấy rằng: Trong
trường THCS, môn Vật lí là là môn khoa học tự nhiên được
đánh giá cao trong cấp học
Thực tế cho thấy, sau mỗi một bài học hay sau một chương, GV kiểm tra lại khả năng nhớ bài và khả năng trình bày lại các ý
trong bài thì học sinh thể hiện rất máy móc, gò bó Do đó khi
không nhớ được trình tự các ý chính thì học sinh không viết ra được những gì mình nhớ Cũng chính vì vậy mà học sinh không hoàn thành được mục tiêu kiến thức kỹ năng mà giáo viên đã đặt ra.
Trang 4II/ Các biện pháp giải quyết vấn đề.
1 Bản chất phương pháp dạy học kết hợp BĐTD:
BĐTD là công cụ đồ họa nối các hình ảnh có liên hệ với nhau vì
vậy có thể vận dụng BĐTD vào hỗ trợ dạy học kiến thức mới, củng
cố kiến thức sau mỗi tiết học, ôn tập hệ thống hóa kiến thức sau mỗi chương,
- BĐTD là kĩ thuật dạy học tổ chức và phát triển tư duy giúp
người học chuyển tải thông tin vào bộ não rồi được thông tin ra ngoài
bộ não một cách dễ dàng, đồng thời là phương tiện ghi chép sáng tạo
và hiệu quả, mở rộng, đào sâu và kết nối các ý tưởng, bao quát được các ý tưởng trên phạm vi sâu rộng
- Dạy học bằng bản đồ tư duy - một giải pháp góp phần đổi mới
cơ bản giáo dục
- BĐTD tận dụng được các nguyên tắc của trí nhớ siêu đẳng
như : sự hình dung ; sự liên tưởng, tưởng tượng ; làm nổi bật sự việc
Trang 52 Vận dụng BĐTD trong quá trình dạy học củng cố môn Vật lí:
- Để dạy học củng cố bằng bản đồ tư duy,trước hết giáo viên
có thể chủ động vẽ một bản đồ tư duy hệ thống lại nội dung kiến thức bài học Giới thiệu với học sinh đó là bản đồ tư duy, giáo
viên cũng cần nói thêm về cách vẽ bản đồ tư duy, sau tiết học
giáo viên có thể chia học sinh thành từng nhóm nhỏ rồi tự bản
đồ theo cách hiểu, cách nhớ của mình , tạo một góc để các em
thoải mái thể hiện mình
- Giải thích cho học sinh nắm rõ cách vẽ bản đồ tư duy :
+ Không gò bó hình thức, mỗi người thể hiện khác nhau theo
sở thích
+ Chú trọng màu sắc : màu chữ trùng màu các que, hình …thể hiện ý
+ Ý chính những mục lớn có thể đậm hơn để làm nổi bật hơn + Các ý, các từ ngữ thể hiện phải ngắn gọn, súc tích, có thể ghi vắn tắt
- Những bài học nào ứng dụng có hiệu quả BĐTD thì giáo
viên yêu cầu học sinh thực hiện trên một trang giấy rời rồi kẹp lại thành tập Việc làm này sẽ giúp các em dễ ôn tập, xem lại kiến thức khi cần một cách nhanh chóng, dễ dàng.
Trang 6* MỘT SỐ VÍ DỤ MINH HỌA
Củng cố kiến thức bằng một BĐTD GV cho HS lên trình bày, thuyết minh về kiến thức thông qua một BĐTD do GV
đã chuẩn bị sẵn (vẽ ở bảng phụ hoặc ở bìa), hoặc BĐTD mà các em vừa thiết kế và cả lớp đã chỉnh sửa, hoàn thiện GV
có thể giới thiệu BĐTD sau đây (vì BĐTD là một sơ đồ mở nên không yêu cầu tất cả các nhóm HS có chung 1 kiểu
BĐTD, GV chỉ nên chỉnh sửa cho HS về mặt kiến thức và góp ý thêm về đường nét vẽ và hình thức- nếu cần).
Trang 12I
F
’
A’
B’
A B
B
F’
B’
A’
K
O F
O
Trang 15III/ Kết luận
Sau khi ứng dụng BĐTD trong đổi mới phương pháp dạy học củng cố môn vật lí ,tôi thấy bước đầu có những kết quả khả quan Tôi đã nhận thức được vai trò tích cực của ứng dụng BĐTD trong hỗ trợ đổi mới phương pháp dạy học Học sinh hiểu bài nhanh hơn, hiệu quả hơn Đa số các em học sinh khá, giỏi đã biết sử dụng BĐTD để ghi chép bài, tổng hợp kiến thức môn học Một số học sinh trung bình đã biết dùng BĐTD để củng cố kiến thức bài học ở mức đơn giản
Nếu không có điều kiện sử dụng phần mềm, giáo viên có thể linh động sử dụng hình vẽ tay với những màu sắc, hình ảnh,
từ ngữ diễn đạt khác nhau nhằm giúp học sinh có thể nắm bắt và nhớ được phần cốt lõi của bài giảng ngay tại lớp học Không chỉ riêng môn vật lí mà chuyên đề này có thể áp
dụng cho một số môn học khác Tuy nhiên với từng mảng kiến thức khác nhau thì cách thực hiện cũng khác nhau