KIẾN THỨC CƠ BẢNVỢ NHẶT

I. Tác giả tác phẩm Kim Lân tên thật là Nguyễn Văn Tài quê ở Bắc Ninh. Gia đình khó khăn học hết tiểu học phải ra đời kiếm sống. là nhà văn gắn bó ân tình sâu nặng với nông thôn và người nông dân Sáng tác của ông tập trung phản ánh vẻ đẹp tâm hồn sinh hoạt lành mạnh của người dân quê cực nhọc nghèo khó. Nói như Nguyễn Hồng “ Kim Lân là một nhà văn một lòng đi về với đất với người với thuần hậu nguyên thủy của đời sống nông dân” “ Vợ” có tiền thân là tiểu thuyết xóm ngụ cư sáng tác ngay sau cách mạng còn dang dở và bị mất bản thảo. đến 1954 tác giả viết lại thành chuyện ngắn Vợ nhặt in trong tập con chó xấu xí. Tập truyện ra đời trong quá trình nghiền ngẫm về nông dân và chime nghiệm về hình thức. Tác phẩm lấy bối cảnh từ nạn đói khủng khiếp 1945.

VỢ NHẶT

Kim Lân

I Tác giả tác phẩm

Kim Lân tên thật là Nguyễn Văn Tài quê ở Bắc Ninh Gia đình khó khăn học hết tiểu học phải ra đời kiếm sống là nhà văn gắn bó ân tình sâu nặng với nông thôn và người nông dân

Sáng tác của ông tập trung phản ánh vẻ đẹp tâm hồn sinh hoạt lành mạnh của người dân quê cực nhọc nghèo khó Nói như Nguyễn Hồng “ Kim Lân là một nhà văn một lòng đi về với đất với người với thuần hậu nguyên thủy của đời sống nông dân”

“ Vợ” có tiền thân là tiểu thuyết xóm ngụ cư sáng tác ngay sau cách mạng còn dang dở và bị mất bản thảo đến

1954 tác giả viết lại thành chuyện ngắn Vợ nhặt in trong tập con chó xấu xí

Tập truyện ra đời trong quá trình nghiền ngẫm về nông dân và chime nghiệm về hình thức

Tác phẩm lấy bối cảnh từ nạn đói khủng khiếp 1945

II Phân tích tác phẩm

1 nhan đề

Vợ là một danh từ trang trọng phải được cưới hỏi với nhiều nghi lễ, chuẩn bị kĩ càng

Nhặt là một động từ bị tính từ hóa ( rẻ rúng) bọt bèo là thứ bỏ đi

Nhan đề gợi cho ta thấy tình huống éo le sự rẻ rúng bọt bèo của thân phận người phụ nữ hé lộ khát vọng được yêu thương ,đùm bọc,cưu mang nhau trong hoàn cảnh ngặt nghèo nhất tác phẩm cừa mang giá trị hiện thực vừa mang giá ttri5 nhân văn cao đẹp gây sự tò mò hấp dẫn bởi sự mới lạ thâu tóm toàn bộ nọi dung tác phẩm

2 tình huống truyện

Tràng nhặt được vợ trong buổi đói khủng khiếp tình huống truyện vừa gây hài hước vừa gợi sự xót xa bi thương

- tình huống truyện độc đáo: tràng đang ế vợ bỗng nhiên có vợ quá dễ dàng

- Tình huống truyện nghịch lí: lấy vợ vào lúc nạn đói đang hoành hành Vhuye6n5 lấy vợ diễn ra chóng vánh thậm chí họ chưa quen nhau ngôn ngữ vụng về nhát gừng, lung túng

- Tình huống xót xa bi thương: nhời nạn đói Tràng với có vợ nhân vật người vợ vì đói nên mới phải bán rẻ danh dự, vì miếng ăn quên mất cả ý tứ nhân cách của mình Và theo luôn về ngay sau câu nói đùa của Tràng Đám cưới chỉ có 2 người bóng người lủi thủi của TRàng và thị dắt nhau về thật tội nghiệp đêm tân hôn với hai hào dầu diễm ra trong tiếng khóc hờ ti tê của những gia đình có người chết đói ( đám cưới nhỏ giữa một đám ma lớn) Bà mẹ mừng con trai con dâu bằng những giọt nước mắt và lời động viên, bằng bữa cơm với cháo loãng và chè cám

Chuyện lấy vợ là một chuyện nghiêm túc nhưng lại diễn ra tầm phơ tầm phào Vậy mà cuồi cùng lại nghiêm túc trang trọng được thể hiện bằng tất cả niền vui sống bằng khát ọng hạnh phúc chính đáng

Tình huống ấy thể hiện sâu sắc chủ đề tác phẩm: vừa tái hiện được bức tranh thê thảm của người nông dân trước nạn đói 1945 vừa tố cáo chế độ thực dân phong kiến đã dẩy con người vào tình cảnh khốn cùng Vừa ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn người nông dân ẩn sau những hình hài xơ xác đói khát là những tâm hồn mạnh khỏe, khao khát hạnh phúc, niềm tin mãnh liệt vào tương lai,trong cái đói không nghĩ đến cái chết mà nghĩ đến sự sống hạnh phúc tướng lai

3 bối cảnh truyện

Cái đói khủng khiếp năm ất dậu 1945

Không khí năn đói: vẩn lên mùi ẩm thối của rác rưởi, mùi gây của xác người, mùi trấu đốt khét lẹt

Con người năm đói: trẻ con ngồi ủ rũ dưới xó đườngkho6ng buồn nhúc nhích Người chết như ngả rạ, bóng người như những bóng ma

Tác giả tô đậm hình ảnh trên đến 2 lần để gây ấn tượng mạnh về một thời cõi âm hòa lẫm với cõi dương

Âm thanh năm đói: tiếng quạ kêu từng hồi nghe thê thiết, tiếng hờ khóc tỉ tê của những gia đình có người chết Thời gian năm đói: truyện bắt đầu từ một buổi chiều tràng đi làm về, lúc trời nhá nhem tối không khí tối sầm lại vì đói khát

Bức tranh năm đói đủ sức tố cáo tội ác của kẻ thù, nhưng chủ đích của tác giả là dựng lên một bức tranh phông nền xám xịt qua đó làm lan tỏa ánh sáng từ tình người ở những con người nghèo khổ

4 Tình người của những con người nghèo khổ

NHÂN VẬT TRÀNG

* Hoàn cảnh số phận

Rất nghèo khổ neo đơn

Là dân ngụ cư, nghề nghiệp bấp bênh, làm lái xe thuê

Nhà ở xiêu vẹo, phên rách nát, cỏ mọc lồm nhổm

Sống cùng mẹ già đơn chiếc

- hình thức

tên Tràng : tên một loại đồ vật làm mộc, thuần phác

lưng to như lưng gấu, mắt nhỏ tí gà gà đăm đăm

hay ngửa mặt lên trời cười hềnh hệch, hay nói 1 mình vừa đi vừa lẩm bẩm

Con người xấu xí xoàng xĩnh về hình thức, một sự gọt đẽo vội vàng của hóa công chịu thiệt thòi bất hạnh

Ăn nói cộc lốc của người ít học

• tâm hồn tính cách

phóng khoáng thân thiện, nhân hậu ( với bọn trẻ con cùng xóm, cho người đán bà ăn dù mình cũng đói, bỏ 2 hào dầu thắp tối)

quyết định nhặt vợ xuất phát từ khao khát tình yêy hạnh phúc tổ ấm gia đình Từ tấm long nhân hậu độ lượng, một tình yêu thương đồng cảm sâu sắc về số phận con người

Quan tâm đến vợ: mua cho thị một cái thúng con ,cho thị ăn một bữa no nê, trên đường về hắn vui vẻ phởn phơ, hai mắt sáng lên lấp lánh Tâm trạng ấy là tâm trạng của một chú rể đang đưa cô dâu về nhà

Khi đưa vợ về Tràng sợ sợ, lung túng ngượng ngịu vì hạnh phúc đến với Tràng quá bất ngờ nằm ngoài sự mong đợi, chàng vui sướng bàng hoàng

Tràng giới thiệu vợi với mẹ rất chững chạc: ( nhà tôi nó mới về làm bạn với tôi đấy u ạ Chúng tôi phải duyên phải kiếp với nhau) Tôn vinh giá trị của cô gái yêu thương trân trọng và xem đó là duyên phận

Đêm tân hôn Tràng thắp đền cũng chính lá thắp ánh sáng hi vọng thắp niện vui hạnh phúc trong lòng mọi người

*, Hạng phúc làm thay đổi tràng

Tràng như quên đi những đói khát để hướng đến hạnh phúc

Sáng hôm sau thức dậy Tràng đã có những thay đổi đặc biệt: niềm vui tinh thần được thể hiện thành cảm giác trên thân thể “ có một cái gì mới mẻ, lạ lắm nó ấm áp hơn, mơn man khắp da thịt” nhận ra xung quanh mình có

sự thay đổi nhà cửa sân vưởn sạch sẽ gọn gàng Nhận ra tình yêu thương gắn bó với gia đình “ hắn thấy hắn yêu thương và gắn bó với gia đình hắn lạ thường, một niềm vui sướng phấn chấn tràn ngập trong lòng” Hạnh phúc

đã nằm trong tầm tay của Tràng khác với chí phèo hạnh phúc vừa mới đến đã bị cướp mất nhận ra trách nhiện bổn phận của mình đối với gia đình Hắn xăm xăm chạy ra giữa sân muốn làm một việc gì đó để góp phần tu sửa ngôi nhà

So với dáng ngất ngưởng ở phần đầu tác phẩm thì hành động xăm xăm của Tràng là một bước ngoặt làm thay đổi số phận tính cách, từ đau khổ đến hạnh phúc, từ chán đời đến yêu đời, từ ngây dại đến ý thức

Tràng thở thành một người đàn ông thật sự có trách nhiệm với gia đình Tràng thực sự đã phục sinh tâm hồn cái dáng xăm xăm đầy khỏe khoắn tự tin giống như tình yêu, tình yêu đã đưa Chí Phèo từ một con quỷ thành một con người

*, Tràng hướng về tương lai đầy niếm tin

Qua chi tiết là cờ đỏ sao vàng bay phất phới trong đầu Tràng là chi tiết có sức nặn về nội dung và nghệ thuật giúp tạo ra một kết cầu mởgiup1 tác phẩm thực sự vượt qua phạm trù của văn học 1930 -1945 để bước sang một phạm trù văn học hiện đại

Thiên truyện khép lại nhung số phận nhân vật vẫn tiếp tục mở ra, hướng niếm tin về tương lai, đó không phải là một ước mơ viến vôn mà trên cơ sở hiện thực đời sống

Qua niềm hạnh phúc của Tràng Kim Lân muốn khẳng định rằng hạnh phúc bình dị của con người khong chỉ là iếng cơm áo mà quan trọng hơn là được trao yêu thương và nhận yêu thương Chỉ có tình yêu thương hạnh phúc gia đình mới giúp con người sống vó ý nghĩa

NHÂN VẬT VỢ TRÀNG

• , Hoàn cảnh số phận

Éo le không tên tuổi, không chút nhan sắc, không nghề nghiệp, kông tài sản, không người thân thích hông gia đình

Số phận bọt bèo, rẻ rúng như mảnh rác trôi sông, như hạt vãi hạt rơi

“ Kiếp người hạt vãi hạt rơi

Biết đâu nẻo đất phương trời mà đi” Tố Hữu

Người vợ nhặt nghèo xấu rách rưới

*, tính cách

Trước khi làm vợ chàng

Đứng trên bờ vực của cái chết đói

Nhân hình nhân tính thay đổi “ gày sọp đi trên khuôn mặt lưỡ cày xám xít chỉ còn trơ hai con mắt”

Chao chát, chỏng lỏn đanh đá

Mất hết lòng tự ái sĩ diện

Bán rẻ nhân cách để được ân theo không Tràng về sau lời nói đùa

Qua đó cho thấy tác giả đồng cảm với những số phận và trân trọng sức nặng bản năng muốn sống muốn tồn tại, sống để được yêu thương và có trách nhiệm

Sau khi về làm vợ Tràng

Trên đường về nhà: thị e thẹn xấu hổ đi sau chồng thị bắt đầu ý tứ và biết điều

Lúc vào nhà:

Nhìn thấy gia cảnh nhà Tràng đã nén tiếng thở dài ngồi mớm ở mép giường thị trở nên hiền lành biết chấp nhận hoàn cảnh

Thái độ của thị ăn bát cháo cám là điếm nhiên ch vào miệng

Khi gặp bà cụ tứ thì lẽ phép kiệm lời

Sáng hôm sau thức dậy sớm để cùng me chồng quét dọn sân vườn “ từng nhát chổi kêu sàn sạt” phải chăng đấy là những nhát chổ đẩy tự tin, tự hào Thị muồn khẳng định sự có mặt của mìn trong ngôi nhà này mang lại sự sáng sủa cho cuộc sống mới

Thị đã thay đổi thành một người phụ nữ một người vợ, người con dâu đảm đang tháo vát biết vun vén cho gia đình Nhạy cảm với tình thế xã hội: chính thị đã kể cho Tràng và bà cụ Tứ nghe chuyện về đoàn người đi phà kho thóc Nhật

Đằng sau một con người vô gia cư không nghề nghiệp, không gốc gác là một tâm hồn khao khát hạnh phúc Đằng sau vẻ nhếch nhác dơ dáy làmo6t5 con người biết điều, ý tứ nhạy cảm đằng sau một người đanh đá chỏng lỏn là một người tháo vát đảng đang dịu dàng

NHÂN VẬT BÀ CỤ TỨ

• , hoàn cảnh số phận

Một cuộc đời buồn nghèo

Chỉ có mẹ gia2 con côi nương tựa nhau

Sống không nhìn thấy viễn cảnh của ngày mai

Dáng hình yếu đuối hô khủng khẳng mắt tèm nhem

*, diễn biến tâm lí

- khi chưa hiểu ra sự việc

Ngac nhiên không tin vài tai vào mắt mình

Xuất hiện trong đầu hang loạt các câu hỏi : co mình nghèo xấu, dân ngụ cư, thời buổi lúc đói kém lúc bấy giờ… Nhiều cảm xúc đan xen vui mừng buồn tủi, thương con lo âu…

- khi hiểu ra sự việc

câu hỏi đầu tiên bà nói với con “ ừ các con phải duyên phải kiếp với nhau u cũng mừng lòng” Ngay lập tức bà nhận người phụ nữ làm con dâu Bà suy nghĩ đầy bao dung đầy tỉnh táo, người ta có gặp khó khăn mới lấy con mình Bà

đã đặt người phụ nữ kia cao hơn con mình Bà tủi thân khi nhận thấy trách nhiệm làm mẹ của mình chưa tròn ví khong có dăm mâm cúng ông bà mời làng nước bà khóc những giọt nước mắt rỉ ra từ một cuộc đời nhọc nhằn, khóc cho nỗi buồn lo tương laic ho các con, khóc vì “ chúng mày lấy nhau lúc này u thương quá” Bà nén buốn động viên các con

sáng ôm sau, bà cũng thức dậy sớm cùng con dâu dọn dẹp nhà cửa, chu đáo chuẩn bị cho bữa cơm sáng mừng nàng dâu mới, bữa cơm ngày đói thảm thương, nhưng câu chuyện của bà lại đầy niếm vui với những kế hoạch dự định cho tương lai

Kim Lân đã chọn chi tiết nồi cháo cám khiến người đọc như cười ra nước mắt trước sự hào hứng vui vẻ của bà cụ Dường như bà cố xua đi không khí ảm đạm cố vượt lên hoàn cảnh để động viên các con Nhưng niềm vui của bà không cất cánh lên được, miếng cháo cám vẫn đắng chát, nghẹn ứ trong cổ họng tiếng trống thúc thuế đang dồn dập Nhưng dù hoàn cảnh có khắc nghiệt đến thế nào thì tình nghĩa và hi vọng vẫn không bị tiêu diệt

Bà cụ Tứ là hiện thân của một người mẹ nông dân nghèo mà hiểu biết từng trải thương con thương dâu ẩn trong thân hình ốm yếu và khuôn mặt bủng beo kia là một ý chí mãnh liệt là một khát vọng hạnh phúc gia đình cho con cháu

Bóc trần thực trạng xã hội đói khổ, bức tranh ngày đói hiện ra thảm thương hạnh phúc khong thể cất cánh nó đã bị hiện thực tối tăm đè nặng thái độ con người chấp nhận vượt lên hướng tới tương lai niềm vui Cụ Tứ vui mừng đon

đả niềm tin vào tương lai tươi sáng khỏa lấp hiện thực, chấp nhận thực tại Nồi cháo cám sức mạnh vượt qua ngày

đói, là tình người nhưng vẫn chưa đủ để hướng đến tương lai La cớ đỏ tỏa sáng cứu rỗi nỗi buồn tủi của mọi người sau bữa ăn, hình ảnh của cách mạng xa mà gấn hứa hẹn một tương lai tươi sáng

5 Nghệ thuật

Nghệ thuật xây dựng tình hướng độc đáo éo le vui buồn lẫn lộn đó là tráng nhặt được vợ trong buổi đói

Lối trần thuật lin hoạt tự nhiên, đôc đáo làm nổi bật sự đối lập giữa hoàn cảnh và tính cách

Nghệ thuật tạo không khí, dựng đối thoại ấn tượng hấp dận

Nhân vật được khắc họa sin động, thể hiện tâm lí tinh tế

Ngôn ngữ mộc mạc giản dị gần với lời ăn tiếng nói của nhân dân lao động, nhưng được chắt lọc kĩ lưỡng giàu sức gợi