Thiết kế chế tạo mạch chỉnh lưu cầu 1 pha bán điều khiển điều chỉnh tốc độ động cơ

Sự ứng dụng của điện tử công suất trong các hệ thống truyền động điện là rất lớn bởi sự nhỏ gọn của các phần tử bán dẫn và việc dễ dàng tự động hoá cho các quá trình sản xuất. Các hệ thống truyền động điều khiển bởi điện tử công suất đem lại hiệu suất cao. Kích thước, diện tích lắp đặt giảm đi rất nhiều so với các hệ truyền động thông thường.Xuất phát từ yêu cầu thực tế đó, trong nội dung môn học Điện tử công suất và Truyền động điện chúng em đã được giao thực hiện đề tài: “Thiết kế chế tạo mạch chỉnh lưu cầu 1 pha bán điều khiển điều chỉnh tốc độ động cơ”.

Nhận xét của giáo viên hướng dẫn

Ngày Tháng Năm2021 Giáo viên hướng dẫn

MỤC LỤC

LỜI NÓI ĐẦU 5

Chương 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỘNG CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU 6

1.1 Giới thiệu chung 6

1.1.1 Đặc điểm……….… 6

1.1.2 Cấu tạo của động cơ điện một chiều……….……… 6

1.1.3 Phân loại động cơ điện một chiều………….……… … 8

1.1.4 Nguyên lý làm việc động cơ điện một chiều.……… … 8

1.1.5 Ưu, nhược điểm và ứng dụng của động cơ điện 1 chiều.……… … …9

1.2 Các đại lượng định mức và phương pháp điều chỉnh tốc độ 9

1.2.1 Các đại lượng định mức.……… ….… 9

1.2.2 Phương pháp điều chỉnh tốc độ.……… …9

1.2.2.1 Thay đổi điện trở trong mạch phần ứng.……… … …9

1.2.2.2 Thay đổi từ thông kích từ của động cơ 10

1.2.2.3 Thay đổi điện áp phần ứng của động cơ 11

1.1.2.4 Kết luận 12

Chương 2: BỘ CHỈNH LƯU VÀ THIẾT BỊ ĐIỀU KHIỂN 13

2.1 Chỉnh lưu công suất 13

2.1.2 Khái niệm.……… …… 13

2.1.3 Phân loại.……… ……… 13

2.1.4 Cấu trúc mạch chỉnh lưu.……… …… 13

2.1.5 Mạch chỉnh lưu cầu ……… …14

2.2 Thiết bị điều khiển 16

2.2.1 Cấu trúc mạch điều khiển.……….……… ….16

2.2.2 Các nguyên tắc điều khiển.……… ……… …17

2.2.2.1 Nguyên tắc điều khiển thẳng đứng across 18

2.2.2.2 Nguyên tắc điều khiển thẳng đứng tuyến tính 19

2.2.3 Các phương pháp điều khiển.……… 20

2.2.3.1 Khối nguồn điều khiển 21

2.2.3.2 Mạch điều khiển 22

2.2.3.3 Khâu cách ly 26

2.2.4 Sơ đồ khối.……… ….27

Chương 3: THIẾT KẾ VÀ CHẾ TẠO MẠCH 28

3.1 Tính toán thông số của mạch 28

3.1.1 Tính chọn giá trị van bán dẫn 28

3.1.2 Tính toán, chọn phần tử bảo vệ 28

3.2 Sơ đồ thiết kế 29

3.3 Nguyên lý hoạt động toàn mạch 30

KẾT LUẬN 32

TÀI LIỆU THAM KHẢO 33

Hình 1.1 Hình ảnh động cơ điện một chiều kích từ độc lập………… ….……6

Hình 1.2 Cấu tạo động cơ điện một chiều……… ………… …6

Hình 1.3 Đặc tính cơ điều chỉnh tốc độ bằng cách thay đổi Rf………… …….10

Hình 1.4 Đặc tính cơ điều chỉnh tốc độ bằng cách thay đổi ……… …11

Hình 1.5 Đặc tính cơ điều chỉnh tốc độ bằng cách thay đổi Uư………… … 12

Hình 2.1 Cấu trúc của một bộ chỉnh lưu……….14

Hình 2.2 Chỉnh lưu cầu một pha bán điều khiển ……… 14

Hình 2.3 Dạng sóng điện áp và dòng điện……….… 15

Hình 2.4 Sơ đồ khối của mạch điều khiển……….… 17

Hình 2.5 Nguyên tắc điều khiển thẳng đúng across………18

Hình 2.6 Nguyên tắc điều khiển thẳng đúng tuyến tính……… 19

Hình 2.7 Các khâu của mạch điều khiển khi dùng IC thuật toán rời rạc……….20

Hình 2.8 Các khâu khi dùng IC tích hợp TCA785……….…….21

Hình 2.9 Sơ đồ điều khiển 21

Hình 2.10 Hình ảnh, sơ đồ chân TCA 785 ……… ……….… 23

Bảng 2.1 Chức năng từng chân của TCA 785……… ………… 24

Hình 2.11 Dạng tín hiệu của TCA 785………24

Hình 2.12 Sơ đồ cấu tạo TCA 785 25

Bảng 2.2 Thông số giá trị các chân của IC 25

Hình 2.13 Sơ đồ khối và sơ đồ nguyên lý của MOC 3020……….….…26

Hình 2.14 Sơ đồ khối……… 27

Hình 3.1 Sơ đồ nguyên lý cầu chỉnh lưu 1 pha bán điều khiển………… ……28

Hình 3.2 Sơ đồ mạch in……… 29

LỜI NÓI ĐẦU

Ngày nay, điện tử công suất đã và đang đóng một vai trò rất quan trọng trong quátrình công nghiệp hoá đất nước Sự ứng dụng của điện tử công suất trong các hệ thốngtruyền động điện là rất lớn bởi sự nhỏ gọn của các phần tử bán dẫn và việc dễ dàng tựđộng hoá cho các quá trình sản xuất Các hệ thống truyền động điều khiển bởi điện tửcông suất đem lại hiệu suất cao Kích thước, diện tích lắp đặt giảm đi rất nhiều so vớicác hệ truyền động thông thường

Xuất phát từ yêu cầu thực tế đó, trong nội dung môn học Điện tử công suất vàTruyền động điện chúng em đã được giao thực hiện đề tài: “Thiết kế chế tạo mạchchỉnh lưu cầu 1 pha bán điều khiển điều chỉnh tốc độ động cơ”

Với sự hướng dẫn của cô, chúng em đã tiến hành nghiên cứu và thiết kế đề tàinày

Trong quá trình thực hiện đề tài do khả năng và kiến thức thực tế có hạn nênkhông thể tránh khỏi sai sót, kính mong thầy, cô đóng góp ý kiến để đề tài hoàn thiệnhơn Chúng em xin chân thành cảm ơn

Sinh viên thực hiện:

Ch ương 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỘNG CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU ng 1: T NG QUAN V Đ NG C ĐI N M T CHI U ỔNG QUAN VỀ ĐỘNG CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU Ề ĐỘNG CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU ỘNG CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU Ơ ĐIỆN MỘT CHIỀU ỆN MỘT CHIỀU ỘNG CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU Ề ĐỘNG CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU

1.1.1 Đ c ặc đi m ểm :

Đ ng c đi n 1 chi uộng cơ điện 1 chiều ơ điện 1 chiều ện 1 chiều ều DC là m t lo i đ ng c ho t đ ng b ng ngu n đi nộng cơ điện 1 chiều ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ộng cơ điện 1 chiều ơ điện 1 chiều ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ộng cơ điện 1 chiều ằng nguồn điện ồn điện ện 1 chiều

áp đi n áp 1 chi u.ện 1 chiều ều

Hình 1 1: Hình nh đ ng c đi n m t chi uảnh động cơ điện một chiều ộng cơ điện 1 chiều ơ điện 1 chiều ện 1 chiều ộng cơ điện 1 chiều ều kích t đ c l pừ độc lập ộng cơ điện 1 chiều ập

1.1.2 C u t o c a đ ng c đi n m t chi u: ấu tạo của động cơ điện một chiều: ạo của động cơ điện một chiều: ủa động cơ điện một chiều: ộng cơ điện một chiều: ơng 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỘNG CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU ệu chung ộng cơ điện một chiều: ều:

Đ ng c đi n m t chi u có th phân thành hai thành ph n chính g m:ộng cơ điện 1 chiều ơ điện 1 chiều ện 1 chiều ộng cơ điện 1 chiều ều ể phân thành hai thành phần chính gồm: ần chính gồm: ồn điện

Ph n tĩnh và ph n đ ngần chính gồm: ần chính gồm: ộng cơ điện 1 chiều

Hình 1 2: C u t o đ ng c đi n m t chi u.ấu tạo động cơ điện một chiều ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ộng cơ điện 1 chiều ơ điện 1 chiều ện 1 chiều ộng cơ điện 1 chiều ều

- Ph n tĩnh hay stato hay còn g i là ph n kích t đ ng c , là b ph n sinhần chính gồm: ọi là phần kích từ động cơ, là bộ phận sinh ần chính gồm: ừ độc lập ộng cơ điện 1 chiều ơ điện 1 chiều ộng cơ điện 1 chiều ập

ra t trừ độc lập ường nó gồm có: ng nó g m có: ồn điện

+ M ch t và dây cu n kích t l ng ngoài m ch t (n u đ ng c đại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ừ độc lập ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ừ độc lập ồn điện ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ừ độc lập ếu động cơ được kích ộng cơ điện 1 chiều ơ điện 1 chiều ược kíchc kích

t b ng nam châm đi n), m ch t đừ độc lập ằng nguồn điện ện 1 chiều ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ừ độc lập ược kíchc làm băng s t t (thép đúc, thép đ c).ắt từ (thép đúc, thép đặc) ừ độc lập ặc).Dây qu n kích thích hay còn g i là dây qu n kích t đấu tạo động cơ điện một chiều ọi là phần kích từ động cơ, là bộ phận sinh ấu tạo động cơ điện một chiều ừ độc lập ược kíchc làm b ng dây đi n t ,ằng nguồn điện ện 1 chiều ừ độc lậpcác cu n dây đi n t nay động cơ điện 1 chiều ện 1 chiều ừ độc lập ược kíchc m c n i ti p v i nhau.ắt từ (thép đúc, thép đặc) ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ếu động cơ được kích ới nhau

+ C c t chính: Là b ph n sinh ra t trừ độc lập ộng cơ điện 1 chiều ập ừ độc lập ường nó gồm có: ng g m có lõi s t c c t và dâyồn điện ắt từ (thép đúc, thép đặc) ừ độc lập

qu n kích t l ng ngoài lõi s t c c t Lõi s t c c t làm b ng nh ng lá thép kỹấu tạo động cơ điện một chiều ừ độc lập ồn điện ắt từ (thép đúc, thép đặc) ừ độc lập ắt từ (thép đúc, thép đặc) ừ độc lập ằng nguồn điện ững lá thép kỹ

thu t đi n hay thép cacbon, đ ng c đi n nh có th dùng thép kh i C c tập ện 1 chiều ộng cơ điện 1 chiều ơ điện 1 chiều ện 1 chiều ỏ có thể dùng thép khối Cực từ ể phân thành hai thành phần chính gồm: ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ừ độc lập

được kíchc g n ch t vào v máy nh các bulông Dây qu n kích t đắt từ (thép đúc, thép đặc) ặc) ỏ có thể dùng thép khối Cực từ ờng nó gồm có: ấu tạo động cơ điện một chiều ừ độc lập ược kíchc qu n b ngấu tạo động cơ điện một chiều ằng nguồn điệndây đ ng b c cách đi n và m i cu n dây đ u đồn điện ọi là phần kích từ động cơ, là bộ phận sinh ện 1 chiều ỗi cuộn dây đều được bọc cách điện kỹ thành một ộng cơ điện 1 chiều ều ược kíchc b c cách đi n kỹ thành m tọi là phần kích từ động cơ, là bộ phận sinh ện 1 chiều ộng cơ điện 1 chiều

kh i, t m s n cách đi n trốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ơ điện 1 chiều ện 1 chiều ưới nhau.c khi đ t trên các c c t Các cu n dây kích t đặc) ừ độc lập ộng cơ điện 1 chiều ừ độc lập ược kíchc

đ t trên các c c t này đặc) ừ độc lập ược kíchc n i ti p v i nhauốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ếu động cơ được kích ới nhau

+ C c t ph : C c t ph đừ độc lập ụ: Cực từ phụ được đặt trên các cực từ chính Lõi thép của cực ừ độc lập ụ: Cực từ phụ được đặt trên các cực từ chính Lõi thép của cực ược kíchc đ t trên các c c t chính Lõi thép c a c cặc) ừ độc lập ủa cực

t ph thừ độc lập ụ: Cực từ phụ được đặt trên các cực từ chính Lõi thép của cực ường nó gồm có: ng làm b ng thép kh i và trên thân c c t ph có đ t dây qu n màằng nguồn điện ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ừ độc lập ụ: Cực từ phụ được đặt trên các cực từ chính Lõi thép của cực ặc) ấu tạo động cơ điện một chiều

c u t o gi ng nh dây qu n c c t chính C c t ph đấu tạo động cơ điện một chiều ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ư ấu tạo động cơ điện một chiều ừ độc lập ừ độc lập ụ: Cực từ phụ được đặt trên các cực từ chính Lõi thép của cực ược kíchc g n vào v máy nhắt từ (thép đúc, thép đặc) ỏ có thể dùng thép khối Cực từ ờng nó gồm có:

nh ng bulông.ững lá thép kỹ

+ Gông t : Gông t dùng làm m ch t n i li n các c c t , đ ng th i làmừ độc lập ừ độc lập ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ừ độc lập ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ều ừ độc lập ồn điện ờng nó gồm có:

v máy Trong đ ng c đi n nh và v a thỏ có thể dùng thép khối Cực từ ộng cơ điện 1 chiều ơ điện 1 chiều ện 1 chiều ỏ có thể dùng thép khối Cực từ ừ độc lập ường nó gồm có: ng dùng thép dày u n và hàn l i,ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ại động cơ hoạt động bằng nguồn điệntrong máy đi n l n thện 1 chiều ới nhau ường nó gồm có: ng dùng thép đúc

+ Các b ph n khác:ộng cơ điện 1 chiều ập

N p máy: Đ b o v máy kh i nh ng v t ngoài r i vào làm h h ng dâyắt từ (thép đúc, thép đặc) ể phân thành hai thành phần chính gồm: ảnh động cơ điện một chiều ện 1 chiều ỏ có thể dùng thép khối Cực từ ững lá thép kỹ ập ơ điện 1 chiều ư ỏ có thể dùng thép khối Cực từ

qu n và an toàn cho ngấu tạo động cơ điện một chiều ường nó gồm có: i kh i ch m vào đi n Trong máy đi n nh và v a n pỏ có thể dùng thép khối Cực từ ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ện 1 chiều ện 1 chiều ỏ có thể dùng thép khối Cực từ ừ độc lập ắt từ (thép đúc, thép đặc).máy còn có tác d ng làm giá đ bi Trong trụ: Cực từ phụ được đặt trên các cực từ chính Lõi thép của cực ỡ ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ường nó gồm có: ng h p này n p máy thợc kích ắt từ (thép đúc, thép đặc) ường nó gồm có: ng làm

b ng gang ằng nguồn điện

C c u ch i than: Đ đ a dòng đi n t ph n quay ra ngoài.ơ điện 1 chiều ấu tạo động cơ điện một chiều ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ể phân thành hai thành phần chính gồm: ư ện 1 chiều ừ độc lập ần chính gồm:

C c u ch i than bao g m có ch i than đ t trong h p ch i than nh m t lòơ điện 1 chiều ấu tạo động cơ điện một chiều ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ồn điện ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ặc) ộng cơ điện 1 chiều ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ờng nó gồm có: ộng cơ điện 1 chiều

xo tì ch t lên c góp H p ch i than đặc) ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ộng cơ điện 1 chiều ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ược kích ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ịnh trên giá chổi than và cách điệnc c đ nh trên giá ch i than và cách đi nổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ện 1 chiều

v i giá Giá ch i than có th quay đới nhau ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ể phân thành hai thành phần chính gồm: ược kíchc đ đi u ch nh v trí ch i than cho đúngể phân thành hai thành phần chính gồm: ều ỉnh vị trí chổi than cho đúng ịnh trên giá chổi than và cách điện ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm

ch , sau khi đi u ch nh xong thì dùng vít c đ nh l i.ỗi cuộn dây đều được bọc cách điện kỹ thành một ều ỉnh vị trí chổi than cho đúng ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ịnh trên giá chổi than và cách điện ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện

- Ph n quay hay rôto: Bao g m nh ng b ph n chính sau:ần chính gồm: ồn điện ững lá thép kỹ ộng cơ điện 1 chiều ập

+ Ph n sinh ra s c đi n đ ng g m có: M ch t đần chính gồm: ức điện động gồm có: Mạch từ được làm bằng vật liệu sắt ện 1 chiều ộng cơ điện 1 chiều ồn điện ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ừ độc lập ược kíchc làm b ng v t li u s tằng nguồn điện ập ện 1 chiều ắt từ (thép đúc, thép đặc)

t (lá thép kĩ thu t) x p l i v i nhau Trên m ch t có các rãnh đ l ng dây qu nừ độc lập ập ếu động cơ được kích ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ới nhau ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ừ độc lập ể phân thành hai thành phần chính gồm: ồn điện ấu tạo động cơ điện một chiều

ph n ng.ần chính gồm: ức điện động gồm có: Mạch từ được làm bằng vật liệu sắt Cu n dây ph n ng: G m nhi u b i dây n i v i nhau theo m t quộng cơ điện 1 chiều ần chính gồm: ức điện động gồm có: Mạch từ được làm bằng vật liệu sắt ồn điện ều ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ới nhau ộng cơ điện 1 chiều y

lu t nh t đ nh M i b i dây g m nhi u vòng dây các đ u dây c a b i dây đập ấu tạo động cơ điện một chiều ịnh trên giá chổi than và cách điện ỗi cuộn dây đều được bọc cách điện kỹ thành một ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ồn điện ều ần chính gồm: ủa cực ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ược kíchc

n i v i các phi n đ ng g i là phi n góp, các phi n góp đó đốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ới nhau ếu động cơ được kích ồn điện ọi là phần kích từ động cơ, là bộ phận sinh ếu động cơ được kích ếu động cơ được kích ược kíchc ghép cách đi nện 1 chiều

v i nhau và cách đi n v i tr c g i là c góp hay vành góp Tỳ trên c góp là c pới nhau ện 1 chiều ới nhau ụ: Cực từ phụ được đặt trên các cực từ chính Lõi thép của cực ọi là phần kích từ động cơ, là bộ phận sinh ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ặc)

tr i than và đổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ược kíchc ghép sát vào thành c góp nh lò xo ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ờng nó gồm có:

+ Lõi s t ph n ng: Dùng đ d n t , thắt từ (thép đúc, thép đặc) ần chính gồm: ức điện động gồm có: Mạch từ được làm bằng vật liệu sắt ể phân thành hai thành phần chính gồm: ẫn từ, thường dùng những tấm thép kỹ ừ độc lập ường nó gồm có: ng dùng nh ng t m thép kỹững lá thép kỹ ấu tạo động cơ điện một chiều.thu t đi n ập ện 1 chiều có cách đi n m ng hai m t r i ép ch t l i đ gi m t n hao do dòngện 1 chiều ỏ có thể dùng thép khối Cực từ ở hai mặt rồi ép chặt lại để giảm tổn hao do dòng ặc) ồn điện ặc) ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ể phân thành hai thành phần chính gồm: ảnh động cơ điện một chiều ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm

đi n Fuco gây nên Trên lá thép có d p hình d ng rãnh đ sau khi ép l i thì đ tện 1 chiều ập ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ể phân thành hai thành phần chính gồm: ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ặc)

l thông gió đ khi ép l i thành lõi s t có th t o đỗi cuộn dây đều được bọc cách điện kỹ thành một ể phân thành hai thành phần chính gồm: ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ắt từ (thép đúc, thép đặc) ể phân thành hai thành phần chính gồm: ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ược kíchc nh ng l thông gió d cững lá thép kỹ ỗi cuộn dây đều được bọc cách điện kỹ thành một ọi là phần kích từ động cơ, là bộ phận sinh

tr c Trong nh ng đ ng c đi n l n h n thì lõi s t thụ: Cực từ phụ được đặt trên các cực từ chính Lõi thép của cực ững lá thép kỹ ộng cơ điện 1 chiều ơ điện 1 chiều ện 1 chiều ới nhau ơ điện 1 chiều ắt từ (thép đúc, thép đặc) ường nó gồm có: ng chia thành nh ngững lá thép kỹ

đo n nh , gi a nh ng đo n y có đ m t khe h g i là khe h thông gió Khiại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ỏ có thể dùng thép khối Cực từ ững lá thép kỹ ững lá thép kỹ ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ấu tạo động cơ điện một chiều ể phân thành hai thành phần chính gồm: ộng cơ điện 1 chiều ở hai mặt rồi ép chặt lại để giảm tổn hao do dòng ọi là phần kích từ động cơ, là bộ phận sinh ở hai mặt rồi ép chặt lại để giảm tổn hao do dòngmáy làm vi c gió th i qua các khe h làm ngu i dây qu n và lõi s t Trong đ ngện 1 chiều ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ở hai mặt rồi ép chặt lại để giảm tổn hao do dòng ộng cơ điện 1 chiều ấu tạo động cơ điện một chiều ắt từ (thép đúc, thép đặc) ộng cơ điện 1 chiều

c đi n m t chi u nh , lõi s t ph n ng đơ điện 1 chiều ện 1 chiều ộng cơ điện 1 chiều ều ỏ có thể dùng thép khối Cực từ ắt từ (thép đúc, thép đặc) ần chính gồm: ức điện động gồm có: Mạch từ được làm bằng vật liệu sắt ược kíchc ép tr c ti p vào tr c Trong đ ngếu động cơ được kích ụ: Cực từ phụ được đặt trên các cực từ chính Lõi thép của cực ộng cơ điện 1 chiều

c đi n l n, gi a tr c và lõi s t có đ t giá rôto Dùng giá rôto có th ti t ki mơ điện 1 chiều ện 1 chiều ới nhau ững lá thép kỹ ụ: Cực từ phụ được đặt trên các cực từ chính Lõi thép của cực ắt từ (thép đúc, thép đặc) ặc) ể phân thành hai thành phần chính gồm: ếu động cơ được kích ện 1 chiềuthép kỹ thu t đi n và gi m nh tr ng lập ện 1 chiều ảnh động cơ điện một chiều ẹ trọng lượng rôto ọi là phần kích từ động cơ, là bộ phận sinh ược kíchng rôto

+ Dây qu n ph n ng: Dây qu n ph n ng là ph n phát sinh ra su t đi nấu tạo động cơ điện một chiều ần chính gồm: ức điện động gồm có: Mạch từ được làm bằng vật liệu sắt ấu tạo động cơ điện một chiều ần chính gồm: ức điện động gồm có: Mạch từ được làm bằng vật liệu sắt ần chính gồm: ấu tạo động cơ điện một chiều ện 1 chiều

đ ng và có dòng đi n ch y qua, dây qu n ph n ng thộng cơ điện 1 chiều ện 1 chiều ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ấu tạo động cơ điện một chiều ần chính gồm: ức điện động gồm có: Mạch từ được làm bằng vật liệu sắt ường nó gồm có: ng làm b ng dây đ ngằng nguồn điện ồn điện

có b c cách đi n Trong máy đi n nh có công su t dọi là phần kích từ động cơ, là bộ phận sinh ện 1 chiều ện 1 chiều ỏ có thể dùng thép khối Cực từ ấu tạo động cơ điện một chiều ưới nhau.i vài Kw thường nó gồm có: ng dùng dây

có ti t di n tròn Trong máy đi n v a và l n thếu động cơ được kích ện 1 chiều ện 1 chiều ừ độc lập ới nhau ường nó gồm có: ng dùng dây ti t di n ch nh t,ếu động cơ được kích ện 1 chiều ững lá thép kỹ ậpdây qu n đấu tạo động cơ điện một chiều ược kíchc cách đi n c n th n v i rãnh c a lõi thép Đ tránh khi quay bện 1 chiều ập ới nhau ủa cực ể phân thành hai thành phần chính gồm: ịnh trên giá chổi than và cách điệnvăng ra do l c li tâm, mi ng rãnh có dùng nêm đ đè ch t ho c đai ch t dâyở hai mặt rồi ép chặt lại để giảm tổn hao do dòng ện 1 chiều ể phân thành hai thành phần chính gồm: ặc) ặc) ặc)

qu n Nêm có th làm b ng tre.ấu tạo động cơ điện một chiều ể phân thành hai thành phần chính gồm: ằng nguồn điện

+ C góp: C góp g m nhi u phi n đ ng có đổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ồn điện ều ếu động cơ được kích ồn điện ược kíchc m cách đi n v i nại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ện 1 chiều ới nhau hau

và h p thành m t hình tr c tròn Hai đ u tr c tròn dùng hai hình p hình ch Vợc kích ộng cơ điện 1 chiều ụ: Cực từ phụ được đặt trên các cực từ chính Lõi thép của cực ần chính gồm: ụ: Cực từ phụ được đặt trên các cực từ chính Lõi thép của cực ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ững lá thép kỹ

ép ch t l i Gi a vành p và tr tròn cũng cách đi n b ng mica Đuôi vành góp cóặc) ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ững lá thép kỹ ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ụ: Cực từ phụ được đặt trên các cực từ chính Lõi thép của cực ện 1 chiều ằng nguồn điệncao lên m t ít đ hàn các đ u dây c a các ph n t dây qu n và các phi n gópộng cơ điện 1 chiều ể phân thành hai thành phần chính gồm: ần chính gồm: ủa cực ần chính gồm: ử dây quấn và các phiến góp ấu tạo động cơ điện một chiều ếu động cơ được kích

được kíchc d dàngễ dàng

1.1.3 Phân lo i đ ng c đi n m t chi u: ạo của động cơ điện một chiều: ộng cơ điện một chiều: ơng 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỘNG CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU ệu chung ộng cơ điện một chiều: ều:

Đ ng c đi n m t chi u động cơ điện 1 chiều ơ điện 1 chiều ện 1 chiều ộng cơ điện 1 chiều ều ược kíchc phân lo i theo kích t thành nh ng lo i sau:ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ừ độc lập ững lá thép kỹ ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện

Đ ng c đi n m t chi u kích t đ c l p: Ph n ng và ph n kích t động cơ điện 1 chiều ơ điện 1 chiều ện 1 chiều ộng cơ điện 1 chiều ều ừ độc lập ộng cơ điện 1 chiều ập ần chính gồm: ức điện động gồm có: Mạch từ được làm bằng vật liệu sắt ần chính gồm: ừ độc lập ược kíchccung c p t hai ngu n riêng l ấu tạo động cơ điện một chiều ừ độc lập ồn điện ẻ

Đ ng c đi n m t chi u kích t song song: Cu n dây kích t động cơ điện 1 chiều ơ điện 1 chiều ện 1 chiều ộng cơ điện 1 chiều ều ừ độc lập ộng cơ điện 1 chiều ừ độc lập ược kíchc m cắt từ (thép đúc, thép đặc).song song v i ph n ng.ới nhau ần chính gồm: ức điện động gồm có: Mạch từ được làm bằng vật liệu sắt

Đ ng c đi n m t chi u kích t n i ti p: Cu n dây kích t động cơ điện 1 chiều ơ điện 1 chiều ện 1 chiều ộng cơ điện 1 chiều ều ừ độc lập ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ếu động cơ được kích ộng cơ điện 1 chiều ừ độc lập ược kíchc m c n iắt từ (thép đúc, thép đặc) ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích

ti p v i ph n ng.ếu động cơ được kích ới nhau ần chính gồm: ức điện động gồm có: Mạch từ được làm bằng vật liệu sắt

Đ ng c đi n m t chi u kích t h n h p: G m có hai cu n dây kích t ,ộng cơ điện 1 chiều ơ điện 1 chiều ện 1 chiều ộng cơ điện 1 chiều ều ừ độc lập ỗi cuộn dây đều được bọc cách điện kỹ thành một ợc kích ồn điện ộng cơ điện 1 chiều ừ độc lập

m tộng cơ điện 1 chiều cu n m c song song v i ph n ng, m t cu n m c n i ti p v i ph n ng.ộng cơ điện 1 chiều ắt từ (thép đúc, thép đặc) ới nhau ần chính gồm: ức điện động gồm có: Mạch từ được làm bằng vật liệu sắt ộng cơ điện 1 chiều ộng cơ điện 1 chiều ắt từ (thép đúc, thép đặc) ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ếu động cơ được kích ới nhau ần chính gồm: ức điện động gồm có: Mạch từ được làm bằng vật liệu sắt

1.1.4 Nguyên lý làm vi c ệu chung đ ng c đi n m t chi u: ộng cơ điện một chiều: ơng 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỘNG CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU ệu chung ộng cơ điện một chiều: ều:

Khi cho đi n áp m t chi u vào, trong dây qu n ph n ng có đi n Cácện 1 chiều ộng cơ điện 1 chiều ều ấu tạo động cơ điện một chiều ần chính gồm: ức điện động gồm có: Mạch từ được làm bằng vật liệu sắt ện 1 chiềuthanh d n có dòng đi n n m trong t trẫn từ, thường dùng những tấm thép kỹ ện 1 chiều ằng nguồn điện ừ độc lập ường nó gồm có: ng sẽ ch u l c tác d ng làm rôto quay,ịnh trên giá chổi than và cách điện ụ: Cực từ phụ được đặt trên các cực từ chính Lõi thép của cựcchi u c a l c đều ủa cực ược kíchc xác đ nh b ng quy t c bàn tay trái.ịnh trên giá chổi than và cách điện ằng nguồn điện ắt từ (thép đúc, thép đặc) Khi ph n ng quay đần chính gồm: ức điện động gồm có: Mạch từ được làm bằng vật liệu sắt ược kíchc

n a vòng, v trí các thanh d n đ i ch cho nhau Do có phi u góp chi u dòngử dây quấn và các phiến góp ịnh trên giá chổi than và cách điện ẫn từ, thường dùng những tấm thép kỹ ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ỗi cuộn dây đều được bọc cách điện kỹ thành một ếu động cơ được kích ều

đi n d nguyên làm cho chi u l c t tác d ng không thay đ i Khi quay, cácện 1 chiều ững lá thép kỹ ều ừ độc lập ụ: Cực từ phụ được đặt trên các cực từ chính Lõi thép của cực ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làmthanh d n c t t trẫn từ, thường dùng những tấm thép kỹ ắt từ (thép đúc, thép đặc) ừ độc lập ường nó gồm có: ng sẽ c m ng v i su t đi n đ ng E chi u c a su t đi nảnh động cơ điện một chiều ức điện động gồm có: Mạch từ được làm bằng vật liệu sắt ới nhau ấu tạo động cơ điện một chiều ện 1 chiều ộng cơ điện 1 chiều ư ều ủa cực ấu tạo động cơ điện một chiều ện 1 chiều

đ ng động cơ điện 1 chiều ược kíchc xác đ nh theo quy t c bàn tay ph i, đ ng c chi u s c đi n đ ng Eịnh trên giá chổi than và cách điện ắt từ (thép đúc, thép đặc) ảnh động cơ điện một chiều ở hai mặt rồi ép chặt lại để giảm tổn hao do dòng ộng cơ điện 1 chiều ơ điện 1 chiều ều ức điện động gồm có: Mạch từ được làm bằng vật liệu sắt ện 1 chiều ộng cơ điện 1 chiều ư

ngược kíchc chi u dòng đi n I nên E đều ện 1 chiều ư ư ược kíchc g i là s c ph n đi n đ ng ta có phọi là phần kích từ động cơ, là bộ phận sinh ức điện động gồm có: Mạch từ được làm bằng vật liệu sắt ảnh động cơ điện một chiều ện 1 chiều ộng cơ điện 1 chiều ươ điện 1 chiềungtrình:

1.1.5 u, nh Ưu, nhược điểm và ứng dụng của động cơ điện 1 chiều: ược điểm và ứng dụng của động cơ điện 1 chiều: c đi m và ng d ng c a đ ng c đi n 1 chi u: ểm ứng dụng của động cơ điện 1 chiều: ụng của động cơ điện 1 chiều: ủa động cơ điện một chiều: ộng cơ điện một chiều: ơng 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỘNG CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU ệu chung ều:

- u đi m c a đ ng c đi n 1 chi u:Ưu điểm của động cơ điện 1 chiều: ể phân thành hai thành phần chính gồm: ủa cực ộng cơ điện 1 chiều ơ điện 1 chiều ện 1 chiều ều

+ Ưu điểm nổi bật của động cơ điện 1 chiều là có momen mở máy lớn, do đó sẽkéo được tải nặng khi khởi động

+ Khả năng điều chỉnh tốc độ và quá tải tốt

+ Tiết kiệm điện năng

+ Bền bỉ, tuổi thọ lớn

- Nhược điểm của động cơ điện 1 chiều:

+ Bộ phận cổ góp có cấu tạo phức tạp, đắt tiền nhưng hay hư hỏng trong quátrình vận hành nên cần bảo dưỡng, sửa chữa cẩn thận, thường xuyên

+ Tia lửa điện phát sinh trên cổ góp và chổi than có thể sẽ gây nguy hiểm, nhất

là trong điều kiện môi trường dễ cháy nổ

+ Giá thành đắt mà công suất không cao

- Ứng dụng của động cơ điện 1 chiều cũng rất đa dạng trong mọi lĩnh vực củađời sống: Trong tivi, máy công nghiệp, trong đài FM, ổ đĩa DC, máy in- photo, đặcbiệt trong công nghiệp giao thông vận tải, và các thiết bị cần điều khiển tốc độ quayliên tục trong phạm vi lớn

1.2 Các đ i l ạo của động cơ điện một chiều: ược điểm và ứng dụng của động cơ điện 1 chiều: ng đ nh m c và ph ịnh mức và phương pháp điều chỉnh tốc độ: ứng dụng của động cơ điện 1 chiều: ương 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỘNG CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU ng pháp đi u ch nh t c đ : ều: ỉnh tốc độ: ốc độ: ộng cơ điện một chiều: 1.2.1 Các đ i l ạo của động cơ điện một chiều: ược điểm và ứng dụng của động cơ điện 1 chiều: ng đ nh m c: ịnh mức và phương pháp điều chỉnh tốc độ: ứng dụng của động cơ điện 1 chiều:

Đ i v i máy đi n m t chi u các thông s đ nh m c bao g m:ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ới nhau ện 1 chiều ộng cơ điện 1 chiều ều ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ịnh trên giá chổi than và cách điện ức điện động gồm có: Mạch từ được làm bằng vật liệu sắt ồn điện

+ Công su t đ nh m c ấu tạo động cơ điện một chiều ịnh trên giá chổi than và cách điện ức điện động gồm có: Mạch từ được làm bằng vật liệu sắt P đm(W)

+ Đi n áp đ nh m c ện 1 chiều ịnh trên giá chổi than và cách điện ức điện động gồm có: Mạch từ được làm bằng vật liệu sắt U đm(V)

+ Dòng đi n đ nh m cện 1 chiều ịnh trên giá chổi than và cách điện ức điện động gồm có: Mạch từ được làm bằng vật liệu sắt I đm(A)

+ T c đ đ nh m cốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ộng cơ điện 1 chiều ịnh trên giá chổi than và cách điện ức điện động gồm có: Mạch từ được làm bằng vật liệu sắt n đm(v/p)

Các thông s khác nh ki u máy, phốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ư ể phân thành hai thành phần chính gồm: ươ điện 1 chiềung pháp và dòng đi n kích thích ện 1 chiều

1.2.2 Ph ương 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỘNG CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU ng pháp đi u ch nh t c đ : ều: ỉnh tốc độ: ốc độ: ộng cơ điện một chiều:

1.2.2.1 Thay đ i đi n tr trong m ch ph n ng ổi điện trở trong mạch phần ứng ệu chung ở trong mạch phần ứng ạo của động cơ điện một chiều: ần ứng ứng dụng của động cơ điện 1 chiều: :

Ta th y r ng khi thay đ i Rf thì o = const còn ấu tạo động cơ điện một chiều ằng nguồn điện ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ωo = const còn Δω thay đổi, vì vậy ta sẽ Δωo = const còn Δω thay đổi, vì vậy ta sẽ thay đ i, vì v y ta sẽổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ập

được kíchc các đường nó gồm có: ng đ c tính đi u ch nh có cùng o và d c d n khi Rf càng l n, v iặc) ều ỉnh vị trí chổi than cho đúng ωo = const còn Δω thay đổi, vì vậy ta sẽ ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ần chính gồm: ới nhau ới nhau

t i nh nhau thì t c đ càng th p.ảnh động cơ điện một chiều ư ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ộng cơ điện 1 chiều ấu tạo động cơ điện một chiều

Hình 1.3 Đ c tính c đi u ch nh t c đ b ng cách thay đ i Rfặc) ơ điện 1 chiều ều ỉnh vị trí chổi than cho đúng ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ộng cơ điện 1 chiều ằng nguồn điện ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm

- Đ c đi m đi u ch nh:ặc) ể phân thành hai thành phần chính gồm: ều ỉnh vị trí chổi than cho đúng

+ T c đ không t i lý tốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ộng cơ điện 1 chiều ảnh động cơ điện một chiều ưở hai mặt rồi ép chặt lại để giảm tổn hao do dòngng không đ i.ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm

+ Ch cho phép đi u ch nh thay đ i t c đ v phía gi m.ỉnh vị trí chổi than cho đúng ều ỉnh vị trí chổi than cho đúng ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ộng cơ điện 1 chiều ều ảnh động cơ điện một chiều

+ Khi Rf tăng, đ d c đ c tính c càng l n, đ c tính c càng m m ộng cơ điện 1 chiều ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ặc) ơ điện 1 chiều ới nhau ặc) ơ điện 1 chiều ều ⇒ đ nộng cơ điện 1 chiều ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm

đ nh t c đ càng kém, sai s t c đ càng l n.ịnh trên giá chổi than và cách điện ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ộng cơ điện 1 chiều ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ộng cơ điện 1 chiều ới nhau

+ T n hao công su t dổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ấu tạo động cơ điện một chiều ưới nhau ại động cơ hoạt động bằng nguồn điệni d ng nhi t trên đi n tr ph ện 1 chiều ện 1 chiều ở hai mặt rồi ép chặt lại để giảm tổn hao do dòng ụ: Cực từ phụ được đặt trên các cực từ chính Lõi thép của cực

N u ta tăng Rf đ n m t giá tr nào đó thì sẽ làm M ≤ Mc nh th đ ng c sẽếu động cơ được kích ếu động cơ được kích ộng cơ điện 1 chiều ịnh trên giá chổi than và cách điện ư ếu động cơ được kích ộng cơ điện 1 chiều ơ điện 1 chiềukhông quay được kíchc và đ ng c làm vi c ch đ ng n m ch ( = 0) T lúc này, taộng cơ điện 1 chiều ơ điện 1 chiều ện 1 chiều ở hai mặt rồi ép chặt lại để giảm tổn hao do dòng ếu động cơ được kích ộng cơ điện 1 chiều ắt từ (thép đúc, thép đặc) ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ωo = const còn Δω thay đổi, vì vậy ta sẽ ừ độc lập

có th thay đ i Rf thì t c đ v n b ng 0, nghĩa là không đi u ch nh t c đ đ ngể phân thành hai thành phần chính gồm: ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ộng cơ điện 1 chiều ẫn từ, thường dùng những tấm thép kỹ ằng nguồn điện ều ỉnh vị trí chổi than cho đúng ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ộng cơ điện 1 chiều ộng cơ điện 1 chiều

c đơ điện 1 chiều ược kíchc n a Do đó phững lá thép kỹ ươ điện 1 chiềung pháp đi u ch nh này là phều ỉnh vị trí chổi than cho đúng ươ điện 1 chiềung pháp đi u ch nhều ỉnh vị trí chổi than cho đúngkhông tri t đ ện 1 chiều ể phân thành hai thành phần chính gồm:

- u đi m: Thi t b thay đ i đ n gi n, thƯu điểm của động cơ điện 1 chiều: ể phân thành hai thành phần chính gồm: ếu động cơ được kích ịnh trên giá chổi than và cách điện ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ơ điện 1 chiều ảnh động cơ điện một chiều ường nó gồm có: ng dùng cho các đ ng c c nộng cơ điện 1 chiều ơ điện 1 chiều ần chính gồm:

tr c, thang máy, …ụ: Cực từ phụ được đặt trên các cực từ chính Lõi thép của cực

- Nhược kíchc đi m: T c đ đi u ch nh càng th p thì giá tr đi n tr đóng vàoể phân thành hai thành phần chính gồm: ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ộng cơ điện 1 chiều ều ỉnh vị trí chổi than cho đúng ấu tạo động cơ điện một chiều ịnh trên giá chổi than và cách điện ện 1 chiều ở hai mặt rồi ép chặt lại để giảm tổn hao do dòngcàng l n, đ c tính c càng m m, đ c ng gi m d n đ n s n đ nh t c đ khiới nhau ặc) ơ điện 1 chiều ều ộng cơ điện 1 chiều ức điện động gồm có: Mạch từ được làm bằng vật liệu sắt ảnh động cơ điện một chiều ẫn từ, thường dùng những tấm thép kỹ ếu động cơ được kích ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ịnh trên giá chổi than và cách điện ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ộng cơ điện 1 chiều

ph t i thay đ i kém T n hao ph khi đi u ch nh r t l n, t c đ càng th p thìụ: Cực từ phụ được đặt trên các cực từ chính Lõi thép của cực ảnh động cơ điện một chiều ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ụ: Cực từ phụ được đặt trên các cực từ chính Lõi thép của cực ều ỉnh vị trí chổi than cho đúng ấu tạo động cơ điện một chiều ới nhau ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ộng cơ điện 1 chiều ấu tạo động cơ điện một chiều

t n hao ph càng cao.ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ụ: Cực từ phụ được đặt trên các cực từ chính Lõi thép của cực

⇒ Phương pháp thay đ i Rf ch phù h p khi kh i đ ng đ ng c ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ỉnh vị trí chổi than cho đúng ợc kích ở hai mặt rồi ép chặt lại để giảm tổn hao do dòng ộng cơ điện 1 chiều ộng cơ điện 1 chiều ơ điện 1 chiều

1.2.2.2 Thay đ i t thông kích t c a đ ng c : ổi điện trở trong mạch phần ứng ừ thông kích từ của động cơ: ừ thông kích từ của động cơ: ủa động cơ điện một chiều: ộng cơ điện một chiều: ơng 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỘNG CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU

Ta th y r ng khi thay đ i ấu tạo động cơ điện một chiều ằng nguồn điện ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm  thì o và ωo = const còn Δω thay đổi, vì vậy ta sẽ Δωo = const còn Δω thay đổi, vì vậy ta sẽ ều đ u thay đ i, vì v y ta sẽ đổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ập ược kíchccác đường nó gồm có: ng đ c tính đi u ch nh d c d n và cao h n đ c tính c t nhiên khi ặc) ều ỉnh vị trí chổi than cho đúng ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ần chính gồm: ơ điện 1 chiều ặc) ơ điện 1 chiều 

càng nh , v i t i nh nhau thì t c đ càng cao khi gi m t thông ỏ có thể dùng thép khối Cực từ ới nhau ảnh động cơ điện một chiều ư ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ộng cơ điện 1 chiều ảnh động cơ điện một chiều ừ độc lập 

Hình 1.4 Đ c tính c đi u ch nh t c đ b ng cách thay đ i ặc) ơ điện 1 chiều ều ỉnh vị trí chổi than cho đúng ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ộng cơ điện 1 chiều ằng nguồn điện ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm 

- Đ c đi m đi u ch nh:ặc) ể phân thành hai thành phần chính gồm: ều ỉnh vị trí chổi than cho đúng

+ Gi m t thông thì t c đ thay đ i t l ngh ch, t thông càng gi m thì t cảnh động cơ điện một chiều ừ độc lập ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ộng cơ điện 1 chiều ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ỉnh vị trí chổi than cho đúng ện 1 chiều ịnh trên giá chổi than và cách điện ừ độc lập ảnh động cơ điện một chiều ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích

đ không t i lý tộng cơ điện 1 chiều ảnh động cơ điện một chiều ưở hai mặt rồi ép chặt lại để giảm tổn hao do dòngng càng tăng, t c đ đ ng c càng l n.ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ộng cơ điện 1 chiều ộng cơ điện 1 chiều ơ điện 1 chiều ới nhau

+ Dòng đi n ng n m ch không đ i.ện 1 chiều ắt từ (thép đúc, thép đặc) ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm

+ Đ c ng đ c tính c gi m khi gi m t thông.ộng cơ điện 1 chiều ức điện động gồm có: Mạch từ được làm bằng vật liệu sắt ặc) ơ điện 1 chiều ảnh động cơ điện một chiều ảnh động cơ điện một chiều ừ độc lập

N u gi m ếu động cơ được kích ảnh động cơ điện một chiều  quá nh thì có th làm cho t c đ đ ng c l n quá gi i h nỏ có thể dùng thép khối Cực từ ể phân thành hai thành phần chính gồm: ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ộng cơ điện 1 chiều ộng cơ điện 1 chiều ơ điện 1 chiều ới nhau ới nhau ại động cơ hoạt động bằng nguồn điệncho phép, ho c làm cho đi u ki n chuy n m ch b x u đi do dòng ph n ng tăngặc) ều ện 1 chiều ể phân thành hai thành phần chính gồm: ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ịnh trên giá chổi than và cách điện ấu tạo động cơ điện một chiều ần chính gồm: ức điện động gồm có: Mạch từ được làm bằng vật liệu sắtcao Nh v y, đ đ m b o chuy n m ch bình thư ập ể phân thành hai thành phần chính gồm: ảnh động cơ điện một chiều ảnh động cơ điện một chiều ể phân thành hai thành phần chính gồm: ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ường nó gồm có: ng thì c n ph i gi m dòngần chính gồm: ảnh động cơ điện một chiều ảnh động cơ điện một chiều

ph n ng ần chính gồm: ức điện động gồm có: Mạch từ được làm bằng vật liệu sắt ⇒ momen trên tr c đ ng c gi m nhanh ụ: Cực từ phụ được đặt trên các cực từ chính Lõi thép của cực ộng cơ điện 1 chiều ơ điện 1 chiều ảnh động cơ điện một chiều ⇒ đ ng c b quá t i.ộng cơ điện 1 chiều ơ điện 1 chiều ịnh trên giá chổi than và cách điện ảnh động cơ điện một chiều

- u đi m: PhƯu điểm của động cơ điện 1 chiều: ể phân thành hai thành phần chính gồm: ươ điện 1 chiềung pháp đi u ch nh t c đ b ng cách thay đ i t thông cóều ỉnh vị trí chổi than cho đúng ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ộng cơ điện 1 chiều ằng nguồn điện ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ừ độc lập

th đi u ch nh vô c p và cho t c đ l n h n t c đ c b n Phể phân thành hai thành phần chính gồm: ều ỉnh vị trí chổi than cho đúng ấu tạo động cơ điện một chiều ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ộng cơ điện 1 chiều ới nhau ơ điện 1 chiều ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ộng cơ điện 1 chiều ơ điện 1 chiều ảnh động cơ điện một chiều ươ điện 1 chiềung pháp này

thường nó gồm có: ng được kíchc dùng cho các máy nh : máy mài v n năng, máy bào gư ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ỗi cuộn dây đều được bọc cách điện kỹ thành một,… Vi cện 1 chiều

đi u ch nh đều ỉnh vị trí chổi than cho đúng ược kíchc th c hi n trên m ch kích t nên t n th t năng lện 1 chiều ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ừ độc lập ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ấu tạo động cơ điện một chiều ược kíchng ít, thi t bếu động cơ được kích ịnh trên giá chổi than và cách điện

đ n gi n nên giá thành th p ơ điện 1 chiều ảnh động cơ điện một chiều ấu tạo động cơ điện một chiều

- Nhược kíchc đi m: Do đi u ch nh sâu nên gi m, sai s tĩnh l n, kém n đ nhể phân thành hai thành phần chính gồm: ều ỉnh vị trí chổi than cho đúng β giảm, sai số tĩnh lớn, kém ổn định ảnh động cơ điện một chiều ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ới nhau ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ịnh trên giá chổi than và cách điện

v i t c đ cao Nghĩa là đi u ch nh càng sâu thì ới nhau ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ộng cơ điện 1 chiều ều ỉnh vị trí chổi than cho đúng Δωo = const còn Δω thay đổi, vì vậy ta sẽ càng l n Nên đ c tính càngới nhau ặc)

d c momen nh đ n khi nh h n momen ph t i thì đ ng c không ch y đốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ỏ có thể dùng thép khối Cực từ ếu động cơ được kích ỏ có thể dùng thép khối Cực từ ơ điện 1 chiều ụ: Cực từ phụ được đặt trên các cực từ chính Lõi thép của cực ảnh động cơ điện một chiều ộng cơ điện 1 chiều ơ điện 1 chiều ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ược kíchc

1.2.2.3 Thay đ i đi n áp ph n ng c a đ ng c : ổi điện trở trong mạch phần ứng ệu chung ần ứng ứng dụng của động cơ điện 1 chiều: ủa động cơ điện một chiều: ộng cơ điện một chiều: ơng 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỘNG CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU

Khi thay đ i U thì o thay đ i còn ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ư ωo = const còn Δω thay đổi, vì vậy ta sẽ ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm Δωo = const còn Δω thay đổi, vì vậy ta sẽ = const, vì v y ta sẽ đập ược kíchc các

đường nó gồm có: ng đ c tính đi u ch nh song song v i nhau Nh ng mu n thay đ i U thìặc) ều ỉnh vị trí chổi than cho đúng ới nhau ư ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ư

ph i có b ngu n m t chi u thay đ i đảnh động cơ điện một chiều ộng cơ điện 1 chiều ồn điện ộng cơ điện 1 chiều ều ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ược kíchc đi n áp ra, thện 1 chiều ường nó gồm có: ng dùng các b bi nộng cơ điện 1 chiều ếu động cơ được kích

đ i.ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm

Hình 1.5 Đ c tính c đi u ch nh t c đ b ng cách thay đ i Uặc) ơ điện 1 chiều ều ỉnh vị trí chổi than cho đúng ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ộng cơ điện 1 chiều ằng nguồn điện ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ư

- Đ c đi m đi u ch nh:ặc) ể phân thành hai thành phần chính gồm: ều ỉnh vị trí chổi than cho đúng

+ T c đ đ ng c tăng/gi m theo chi u tăng/gi m c a đi n áp ph n ng.ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ộng cơ điện 1 chiều ộng cơ điện 1 chiều ơ điện 1 chiều ảnh động cơ điện một chiều ều ảnh động cơ điện một chiều ủa cực ện 1 chiều ần chính gồm: ức điện động gồm có: Mạch từ được làm bằng vật liệu sắt+ Thay đ i đổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ược kíchc c t c đ không t i lý tảnh động cơ điện một chiều ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ộng cơ điện 1 chiều ảnh động cơ điện một chiều ưở hai mặt rồi ép chặt lại để giảm tổn hao do dòngng o, và dòng đi n ng nωo = const còn Δω thay đổi, vì vậy ta sẽ ện 1 chiều ắt từ (thép đúc, thép đặc)

m ch.ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện

+ Đ c ng đ c tính c gi không đ i trong toàn b d i đi u ch nh.ộng cơ điện 1 chiều ức điện động gồm có: Mạch từ được làm bằng vật liệu sắt ặc) ơ điện 1 chiều ững lá thép kỹ ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ộng cơ điện 1 chiều ảnh động cơ điện một chiều ều ỉnh vị trí chổi than cho đúng

+ Ch có th đi u ch nh t c đ v phía gi m vì ch có th thay đ i v i U ≤ỉnh vị trí chổi than cho đúng ể phân thành hai thành phần chính gồm: ều ỉnh vị trí chổi than cho đúng ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ộng cơ điện 1 chiều ều ảnh động cơ điện một chiều ỉnh vị trí chổi than cho đúng ể phân thành hai thành phần chính gồm: ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ới nhau ưUđm

- u đi m: PhƯu điểm của động cơ điện 1 chiều: ể phân thành hai thành phần chính gồm: ươ điện 1 chiềung pháp đi u ch nh t c đ b ng cách thay đ i đi n ápều ỉnh vị trí chổi than cho đúng ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ộng cơ điện 1 chiều ằng nguồn điện ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ện 1 chiều

ph n ng đ ng c sẽ gi nguyên đ c ng đần chính gồm: ức điện động gồm có: Mạch từ được làm bằng vật liệu sắt ộng cơ điện 1 chiều ơ điện 1 chiều ững lá thép kỹ ộng cơ điện 1 chiều ức điện động gồm có: Mạch từ được làm bằng vật liệu sắt ường nó gồm có: ng đ c tính nên đặc) ược kíchc dùng nhi uềutrong các máy c t g t kim lo i Đ m b o tính kinh t , t n hao năng lắt từ (thép đúc, thép đặc) ọi là phần kích từ động cơ, là bộ phận sinh ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ảnh động cơ điện một chiều ảnh động cơ điện một chiều ếu động cơ được kích ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ược kíchng th p,ấu tạo động cơ điện một chiều

ph m vi đi u ch nh r ng N u k t h p v i phại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ều ỉnh vị trí chổi than cho đúng ộng cơ điện 1 chiều ếu động cơ được kích ếu động cơ được kích ợc kích ới nhau ươ điện 1 chiềung pháp đi u ch nh t thông thìều ỉnh vị trí chổi than cho đúng ừ độc lập

ta có th đi u ch nh t c đ l n h n và nh h n t c đ đ nh m c.ể phân thành hai thành phần chính gồm: ều ỉnh vị trí chổi than cho đúng ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ộng cơ điện 1 chiều ới nhau ơ điện 1 chiều ỏ có thể dùng thép khối Cực từ ơ điện 1 chiều ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ộng cơ điện 1 chiều ịnh trên giá chổi than và cách điện ức điện động gồm có: Mạch từ được làm bằng vật liệu sắt

- Nhược kíchc đi m: Phể phân thành hai thành phần chính gồm: ươ điện 1 chiềung pháp này c n m t b ngu n có th thay đ i t tần chính gồm: ộng cơ điện 1 chiều ộng cơ điện 1 chiều ồn điện ể phân thành hai thành phần chính gồm: ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích

đi n áp ện 1 chiều

1.2.2.4 K t lu n: ết luận: ận:

Qua 3 phươ điện 1 chiềung pháp đi u ch nh t c đ đ ng c đi n m t chi uều ỉnh vị trí chổi than cho đúng ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ộng cơ điện 1 chiều ộng cơ điện 1 chiều ơ điện 1 chiều ện 1 chiều ộng cơ điện 1 chiều ều như trên,thì phươ điện 1 chiềung pháp đi u khi n t c đ đ ng c b ng cách thay đ i đi n áp ph nều ể phân thành hai thành phần chính gồm: ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ộng cơ điện 1 chiều ộng cơ điện 1 chiều ơ điện 1 chiều ằng nguồn điện ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ện 1 chiều ần chính gồm:

ng là t t h n c và tri t đ nh t Vì v y, chúng em l a ch n ph ng pháp thay

ức điện động gồm có: Mạch từ được làm bằng vật liệu sắt ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ơ điện 1 chiều ảnh động cơ điện một chiều ện 1 chiều ể phân thành hai thành phần chính gồm: ấu tạo động cơ điện một chiều ập ọi là phần kích từ động cơ, là bộ phận sinh ươ điện 1 chiều

đ i đi n áp ph n ng đ đi u khi n t c đ đ ng c đi n m t chi u.ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ện 1 chiều ần chính gồm: ức điện động gồm có: Mạch từ được làm bằng vật liệu sắt ể phân thành hai thành phần chính gồm: ều ể phân thành hai thành phần chính gồm: ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ộng cơ điện 1 chiều ộng cơ điện 1 chiều ơ điện 1 chiều ện 1 chiều ộng cơ điện 1 chiều ều

Ch ương 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỘNG CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU ng 2: B CH NH L U VÀ THI T B ĐI U KHI N ỘNG CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU ỈNH LƯU VÀ THIẾT BỊ ĐIỀU KHIỂN Ưu, nhược điểm và ứng dụng của động cơ điện 1 chiều: ẾT BỊ ĐIỀU KHIỂN Ị ĐIỀU KHIỂN Ề ĐỘNG CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU ỂN

2.1 Ch nh l u công su t: ỉnh tốc độ: ư ấu tạo của động cơ điện một chiều:

2.1.2 Khái ni m: ệu chung

M ch ch nh l u là thi t b dùng đ bi n đ i ngu n đi n xoay chi u thànhại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ỉnh vị trí chổi than cho đúng ư ếu động cơ được kích ịnh trên giá chổi than và cách điện ể phân thành hai thành phần chính gồm: ếu động cơ được kích ổ bi Trong trường hợp này nắp máy thường làm ồn điện ện 1 chiều ềungu n đi n m t chi u nh m cung c p cho ph t i đi n m t chi u.ồn điện ện 1 chiều ộng cơ điện 1 chiều ều ằng nguồn điện ấu tạo động cơ điện một chiều ụ: Cực từ phụ được đặt trên các cực từ chính Lõi thép của cực ảnh động cơ điện một chiều ện 1 chiều ộng cơ điện 1 chiều ều

2.1.3 Phân lo i: ạo của động cơ điện một chiều:

+ Theo s pha: m t pha, ba pha, m pha ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ộng cơ điện 1 chiều

+ Theo lo i van: diode ho c thyristorại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ặc)

+ M ch s d ng toàn b diode là ch nh l u không đi u khi n.ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ử dây quấn và các phiến góp ụ: Cực từ phụ được đặt trên các cực từ chính Lõi thép của cực ộng cơ điện 1 chiều ỉnh vị trí chổi than cho đúng ư ều ể phân thành hai thành phần chính gồm:

+ M ch s d ng toàn b Thyristor là ch nh l u đi u khi n hoàn toàn.ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ử dây quấn và các phiến góp ụ: Cực từ phụ được đặt trên các cực từ chính Lõi thép của cực ộng cơ điện 1 chiều ỉnh vị trí chổi than cho đúng ư ều ể phân thành hai thành phần chính gồm:+ V a s d ng thyristor, v a s d ng diode là ch nh l u bán đi u khi n ừ độc lập ử dây quấn và các phiến góp ụ: Cực từ phụ được đặt trên các cực từ chính Lõi thép của cực ừ độc lập ử dây quấn và các phiến góp ụ: Cực từ phụ được đặt trên các cực từ chính Lõi thép của cực ỉnh vị trí chổi than cho đúng ư ều ể phân thành hai thành phần chính gồm:+ Phân lo i theo s đ m c: Anode chung ho c Cathode chung.ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ơ điện 1 chiều ồn điện ắt từ (thép đúc, thép đặc) ặc)

2.1.4 C u trúc m ch ch nh l u: ấu tạo của động cơ điện một chiều: ạo của động cơ điện một chiều: ỉnh tốc độ: ư

Trong thực tế các mạch chỉnh lưu có nhiều loại và khá đa dạng về hình dángcũng như tính năng Tuy nhiên về cơ bản cấu trúc trong bộ biến đổi thường có các bộphận sau:

+ Biến áp nguồn nhằm biến đổi điện áp từ cao xuống thấp hoặc ngược lại.+ Van công suất chỉnh lưu, các van này có nhiệm vụ biến đổi nguồn điện xoaychiều thành nguồn một chiều

+ Mạch lọc nhằm lọc và san phẳng dòng điện hay điện áp nguồn để mạch chỉnhlưu có chất lượng tốt hơn

+ Mạch đo lường trong bộ chỉnh lưu thường dùng để đo dòng điện, điện áp.+ Mạch điều khiển là bộ phận rất quan trọng trong các bộ chỉnh lưu có điềukhiển, nó quyết định độ chính xác, ổn định và chất lượng bộ chỉnh lưu

+ Phụ tải của mạch chỉnh lưu thường là phần ứng động cơ điện một chiều, kích

từ máy điện một chiều, cuộn hút nam châm điện, các tải có sức điện động E, đôi khi tải

là các đèn chiếu sáng hay các điện trở tạo nhiệt

Hình 2.1 Cấu trúc của một bộ chỉnh lưu.

2.1.5 M ch ch nh l u c u m t pha bán đi u khi n hai ạo của động cơ điện một chiều: ỉnh tốc độ: ư ần ứng ộng cơ điện một chiều: ều: ểm SCR m c K ắc K chung s d ng trong đ tài: ử dụng trong đề tài: ụng của động cơ điện 1 chiều: ều:

a Sơ đồ nguyên lý

Hình 2.2 Chỉnh lưu cầu một pha bán điều khiển dùng hai SCR mắc K chung

Hình 2.3 Dạng sóng điện áp và dòng điện

b Nguyên lý làm việc

- Trên sơ đồ nguyên lý ta thấy nhóm mắc catot chung là các thyritstor được mở

chu kỳ điện lưới là:

Quá trình các chu kỳ sau được lặp lại tương tự

- Qua đây ta thấy khi mạch làm việc có hai đoạn có hiện tượng dẫn thẳng hàng

qua tải id vẫn liên tục còn dòng điện qua máy biến áp nguồn thì gián đoạn Điều này

có lợi về mặt năng lượng vì năng lượng không cần lấy từ nguồn mà vẫn duy trì đượctrong tải

c Các biểu thức tính toán:

- Điện áp trung bình trên tải:

2.2 Thi t b đi u khi n: ết luận: ịnh mức và phương pháp điều chỉnh tốc độ: ều: ểm

2.2.1 C u trúc m ch đi u khi n: ấu tạo của động cơ điện một chiều: ạo của động cơ điện một chiều: ều: ểm

- M ch đi u khi n bao g m các khâu:ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ều ể phân thành hai thành phần chính gồm: ồn điện

+ Khâu đ ng b (ĐB)ồn điện ộng cơ điện 1 chiều

+ Khâu t o đi n áp t a (xung có d ng hình răng c a)ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ện 1 chiều ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ư

+ Khâu so sánh (SS)

+ Khâu t o xung (TX)ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện

+ Khâu khu ch đ i xung (KĐX)ếu động cơ được kích ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện

Hình 2.4 S đ kh i c a m ch đi u khi nơ điện 1 chiều ồn điện ốn kích từ lồng ngoài mạch từ (nếu động cơ được kích ủa cực ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ều ể phân thành hai thành phần chính gồm:

- Khâu đ ng b (hay đ ng pha):ồn điện ộng cơ điện 1 chiều ồn điện

Có nhi m v t o ra đi n áp t a đ ng b v i đi n áp lện 1 chiều ụ: Cực từ phụ được đặt trên các cực từ chính Lõi thép của cực ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ện 1 chiều ồn điện ộng cơ điện 1 chiều ới nhau ện 1 chiều ưới nhau.i, cho phép xác

đ nh định trên giá chổi than và cách điện ược kíchc góc đi u khi n ều ể phân thành hai thành phần chính gồm:

- Khâu t o đi n áp t a:ại động cơ hoạt động bằng nguồn điện ện 1 chiều