Ôn thi triết học đại học bách khoa

+ Nguồn gốc xã hội: TH ra đời khi nền sản xuất xh có sự phân công lao động, xuất hiệngiai cấp có đối kháng đấu tranh giai cấp Vai trò của triết học Triết học Mác – Lênin là thế giới quan

Câu 1: Chủ nghĩa duy vật và các hình thức của chủ nghĩa duy vật

1 3 nội dung chính chủ nghĩa duy vật là gì ? các hình thức của chủ nghĩa duy vật, vìsao chủ nghĩa duy vật biện chứng là hình thức phát triển cao nhất của chủ nghĩaduy vật?

a Quan niệm về chủ nghĩa duy vật=> Là 1 trong những trường phái triết học lớntrong lịch sử, bao gồm toàn bộ các học thuyết triết học được xây dựng trên lậptrường duy vật trong việc giải quyết các vấn đề triết học Vật chất có trước vàquyết định ý thức vật chất là tính thứ nhất vật chất tinh thần là tính thứ 2, thừanhận minh chứng rằng bản chất và cơ sở một tồn tại trong giới tự nhiên và xã hội

là vật chất

Câu 1: Chủ nghĩa duy vật và các hình thức cơ bản của chủ nghĩa duy vật?

- Khái niệm: Chủ nghĩa duy vật cho rằng giới vật chất, giới tự nhiên là cái có trước và

quyết định ý thức của con người, giải thích mọi hiện tượng của thế giới bằng nguyênnhân vật chất Chủ nghĩa duy vật có 3 hình thức cơ bản:

1 Chủ nghĩa duy vật chất phác: là kết quả nhận thức của các triết gia duy vật thời cổ

đại( tồn tại cở cả trong triết học phương đông (trong triết học Ấn Độ và Trung Quốc)vàphương tây(trong triết học hy lạp )) thừa nhận tính thứ nhất của vật chất nhưng đồng nhấtvật chất với một hay một số chất cụ thể của vật chất, coi đó là thực thể đâu tiên là bảnnguyên của vũ trụ và đưa ra những kết luận còn mang nặng tính trực quan, ngây thơ, chấtphác

#VD: Quan niệm của Talet xem vật chất( xem bản nguyên sự tồn tại) là nước, Hêraclit

xem vật chất là lửa, thuyết ngũ hành ở Trung Hoa, Đêmôcrit cho rằng vật chất là nguyên

tử Trong triết học Trung Quốc là ngũ hoành ( kim mộc thủy hỏa thổ),

Tuy còn nhiều hạn chế chủ nghĩa duy vật thời cổ đại về cơ bản là đúng vì nó lấy bản thânvật chất của giới tự nhiên đề giải thích cho giới tự nhiên, nó không cậu nguyện vào vịthần linh hay đấng sáng tạo nào để giải thích thế giới

2 Chủ nghĩa duy vật siêu hình: là hình thức cơ bản thứ 2 trong lịch sử của chủ nghĩa

duy vật, thể hiện khá rõ ở các nhà triết học tky XV đến tky XVIII mà điển hình là tkyXVII, XVIII , chúng ta lưu ý rằng đây là thời kỳ mà cơ học cổ điển và khoa học thựcnghiệm đạt đường thành công lớn ảnh hưởng sâu sắc đến nền triệt học, Cho nên Chủnghĩa duy vật chịu sự tác động mạnh mẽ của tư duy siêu hình, cơ giới, nhìn thế giới nhưmột bộ máy khổng lồ mà mỗi bộ phận cấu tạo nên nó đều ở trạng thái biệt lập và tĩnh lại.Tuy không phản ánh đúng hiện thực trong toàn cục, nhưng đã góp phần đẩy lùi thế giớiquan duy tâm, tôn giáo

#VD: Thành công kỳ diệu của Newton trong nghiên cứu cấu tạo và thuộc tính của các vật

thể vật chất vĩ mô – bắt đầu tính từ nguyên tử trở lên Bêcơn và các nhà duy vật Pháp tkyXVIII

3 Chủ nghĩa duy vật biện chứng: do C Mác và ăngghen xây dựng vào cuối những năm

của tky XIX, sau đó được Lênin kế thừa và phát triển Kế thừa tinh hoa từ các học thuyếttriết học trước đó và sử dụng triệt để thành tựu khoa học, chủ nghĩa duy vật biện chứng làđỉnh cao trong phát triển chủ nghĩa duy vật, đã phản ánh hiện thực đúng như chính bản

thân nó tồn tại, là học thuyết về mối liên hệ phổ biến và về sự phát triển dưới hình thức

hoàn bị nhất Chủ nghĩa duy vật biện chứng là công cụ nhận thức và cải tạo thế giới

Đây là hình thức cao nhất/ hoàn hảo nhất.

? Câu hỏi có thể :

* So sánh sự giống nhau và khác nhau giữa 3 hình thức của chủ nghĩa duy vật

- Giống: Đều là chủ nghĩa duy vật và cho rằng bản nguyên của thế giới là vật chất, vậtchất là cái có trước và vật chất quyết định ý thức

? Tại sao có thể nói chủ nghĩa duy vật biện chứng là hoàn hảo nhất.

Chủ nghĩa duy vật biện chứng là hình thức phát triển cao nhất của chủ nghĩa duyvật trong lịch sử Với sự kế thừa tinh hoa của các học thuyết triết học trước đó và tổng kết

sử dụng thành tựu khoa học kỹ thuật đương thời để làm rõ các khái niệm phạm trù quy lậtcủa mình và có sự thống nhất giữa chủ nghĩa duy vật và khoa học giữa chủ nghĩa duy vật

và biện chứng, trước đó CNDV và phép biện chứng tách rời nhau Cho niên triết học Mácnói riêng và triết học nói chung không chỉ nhận thức thế giới, giải thích thế giới mà điềuquan trọng nhất là cải tạo thế giới Cũng như CNDVBC khắc phục được hạn chế của 2CNDV trước đó chủ là chủ nghĩa duy vật chất phát và chủ nghĩa duy vật siêu hình, phảnánh đúng đắn hiện thực khách quan trong mối liên hệ phổ biến và sự phát triển Toàn bộ

hệ thống quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng được xây dựng dựa trên cơ sở lýgiải một cách khoa học về vật chất, ý thức và mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ýthức Với việc sáng tạo ra chủ nghĩa duy vật lịch sử C Mác đã chỉ ra được cái quy luậthình thành, vận dộng và phát triển của xã hội và lịch sử loài người Chính vì vậy

Ăngghen đã khẳng định rằng giống như Đác Uyn trong khoa học tự nhiên đã tìm ra quyluật phát triển của thế giới hữu cơ, Mác đã tìm ra được quy luật phát triển của lịch sử loàingười, Mác và Ăngghen đã chứng mình một cách khoa học rằng sự ra đời phát triển vàcũng như sự diệt vong của chủ nghĩa tư bản là tất yếu khách quan đồng thời thắng lợi củachủ nghĩa cộng sản là 1 tât yếu khách quan

Câu 2: Vai trò của chủ nghĩa Mác Lênin trong đời sống xã hội và trong sự nghiệp đổi mới

ở VN hiện nay

Khái lược về triết học

Triết học là hệ thống tri thức lý luận chung nhất của con người về thế giới, về vị trí, vai

trò của con người trong thế giới ấy Triết học nghiên cứu về các câu hỏi chung và cơ bản

về sự tồn tại, kiến thức, giá trị, lý trí, tâm trí và ngôn ngữ Những câu hỏi như vậy thườngđược đặt ra là vấn đề cần nghiên cứu hoặc giải quyết Phương pháp triết học bao gồm đặtcâu hỏi, thảo luận phê bình, lập luận hợp lý và trình bày có hệ thống

Nguồn gốc:

+ Ngồn gốc nhận thức: TH xuất hiện khi tư duy của con người của con người phát triểnđến 1 trình độ nhất định Tư duy con người đạt đến trình độ khái quát hóa trừu tượng hóacao, chỉ khi đó con người mới rút ra được cái chung của vô vàn sự kiện riêng lẻ

Triết học tri thức bao trùm là khoa học của mọi khoa học có

sứ mạng là mang trong mình nó mọi trí tuệ của nhân loại Nhà triết học Talet cũng là nhàhình học nhà toán học, hay nhà triết học Pytago Cho thấy rằng triết học và các khoa họcriêng lẻ có mối quan hệ chặt chẽ Chính sự phát triển khoa học cụ thể góp phần hìnhthành nên thế giới quan phương pháp luận khoa học

+ Nguồn gốc xã hội: TH ra đời khi nền sản xuất xh có sự phân công lao động, xuất hiệngiai cấp có đối kháng đấu tranh giai cấp

Vai trò của triết học

Triết học Mác – Lênin là thế giới quan, phương pháp luận khoa học và cách mạng cho con người trong nhận thức và thực tiễn

Các nguyên lý, phạm trù quy luật của Triết học Mác-Leenin giúp cho con ngườiđịnh hướng trong tất cả mọi trường hợp (trong nhận thức và hoạt động thực tiễn)

Giúp con người khi bắt tay vào nghiên cứu và hoạt động cải biến sự vật bao giờcũng xuất phát từ một lập trường nhất định, thấy được phương hướng vận động chungcủa đối tượng, xác định được sơ bộ các mốc cơ bản mà việc nghiên cứu hay hoạt động cảibiến sự vật phải trải qua, có được phương hướng đặt vấn đề và giải quyết vấn đề

Chính ở đây thể hiện giá trị định hướng - một trong những biểu hiện cụ thể chứcnăng phương pháp luận của triết học

Thứ 2: Để có thể giải quyết hiệu quả các vấn đề cụ thể, phải luôn xuất phát từ quanđiểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng Cần tránh 2 thái cực sai lầm:

+ Nếu xem thường triết học thì sẽ sa vào tình thái mò mẫm tùy tiện dễ bằng lòngvới nhừng biện pháp cụ thể nhất thời, đi đến chỗ mất phương hướng, thiếu nhìn xa trôngrộng, chủ đọng sáng tạo

+ nếu tuyệt đối hóa vai trò của triết học thì sẽ sa vào chủ nghĩa giáo điều, áp dụngmột cách máy móc những nguyên lý, quy phạm, phạm trù chung của triết học mà khôngcăn cứ tình hình cụ thể

Thứ 3: theo tinh thần chủ nghĩa của triết học mác – leenin, mỗi nguyên lý chungđều phải được xem xét theo quan điểm lịch sử; gắn liền với các nguyên lý khác, gắn liềnvới kinh nghiệm cụ thể của lịch sử’

#VD: Giải quyết vấn đề tôn giáo

Trong thực tế, việc giải quyết các vấn đề trong những năm đầu thời kỳ đổi mới ởViệt Nam không nằm ở những vấn đề cụ thể, mà bắt nguồn từ những quan điểm lớn làm

cơ sở cho việc giải quyết những vấn đề cụ thể lúc bấy giờ chưa hoàn toàn rõ ràng, nhấtquán

Đây chính là vấn đề của triết học và việc nghiên cứu, giải quyết những vấn đề vềquan điểm sẽ cung cấp cơ sở lý luận đúng đắn định hướng cho việc giải quyết một cách

có hiệu quả tất cả những vấn đề cụ thể Đó là sự đóng góp vào việc giải quyết những vấn

đề rất thiết thực, cụ thể, bức bách của cuộc sống

Tuy nhiên, kết luận của nghiên cứu triết học không phải là lời giải đáp trực tiếp, cụthể cho từng vấn đề cụ thể, mà là cơ sở cho việc xác định những lời giải đáp trực tiếp, cụthể ấy

Triết học Mác – Lênin là cơ sở thế giới quan và phương pháp luận khoa học và cách mạng để phân tích xu hướng phát triển của xã hội trong điều kiện cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại phát triển mạnh mẽ

Bản chất của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại là sự cải biến vềchất các lực lượng sản xuất trên cơ sở tri thức khoa học ngày càng trở thành lực lượngsản xuất trực tiếp Kết quả của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại đã đưaloài người bước vào thế kỉ XXI với những vấn đề nhận thức mới rất cơ bản và sâu sắc

Triết học Mác- Lê nin là cơ sở thế giới quan và phương pháp luận khoa học cáchmạng để phân tích xu hướng vận động, phát triển của thế giới trong bối cảnh toàn cầuhóa.Thấy được mối liên hệ phổ biến, sự vận động, phát triển của thế giới mang tính quyluật khách quan…

Chủ nghĩa Mac Lenin nói chung và triết học Mác lenin nói riêng là lý luận khoahọc và cách mạng soi đường cho giai cấp công nhân và nhân dân lao động trong cuộc đấutrinh giai cấp và đấu tranh giải phóng dân tộc, giải phóng nhân loại

Bước vào tky XXI, Triết học Mác – Lênin đóng vai trò rất qua trọng, là cơ sở lýluận – phương pháp luận cho các phát minh khoa học, cho sự tích hợp và truyền bá trithức của khoa học hiện đại Dù tự giác hay tự phát khoa học hiện đại phát triển phải dựatrên TGQ và PPLDVBC

Cuộc CMKH và công nghệ hiện đại, xu thế quốc tế hóa, toàn cầu hóa cùng vớinhững vấn đề toàn cầu đang làm cho tính chỉnh thể của TG tăng lên, hợp tác và đấu tranhtrong xu thế cùng tồn tại hòa bình

Tky XXI, trên TG vẫn tồn tại và phát triển trong mâu thuẫn chủ yếu là mâu thuẫngiữa lợi ích của giai cấp tư sản với lợi ích của tuyệt đại đa số loài người đang hướng đếnmục tiêu hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội Để thực hiện mục tiêu cao

cả đó, loài người phải có lý luận khoa học và cách mạng soi đường Lý luận đó chính làchủ nghĩa Mác-Lênin nói chung và triết học Mác-Lênin nói riêng

Triết học Mác – Lênin là cơ sở lý luận khoa học của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội trên thế giới và sự nghiệp đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.

Thứ 1: Đảng cộng sản luôn xuất phát từ thế giới quan phương pháp luận của triếthọc Mác Leenin để thực hiện đổi mới ở VN Nếu không trung thành và trên cơ sở của chủ

nghĩa Mác-Lênin để đổi mới tư duy, nhất là tư duy lý luận thì sẽ không có sự nghiệp đổimới thành công.

Thứ 2: Thế giới quan triết học Mác- Lenin giúp đảng cộng sản VN nhìn nhận rõcon đường đi lên xá hội chủ nghĩa xã hội trong giai dodnaj mới, đánh giá đúng đắn bốicảnh thế giới, các mối quan hệ quốc tế, xu hướng thời đại , thực trạng tình hình đất nước

và cocn đường phát triển trong tương lai

Thứ 3: Triết học cung cấp phương pháp luận để giải quyết đúng đắn những vấn đềđặt ra và phát sinh trong thực tiễn đổi mới ở VN hiện nay Đòi hỏi Đảng phải luôn quántriệt nguyên tắc khách quan toàn diện , lịch sử cụ thể, phát triển,… trong quá trình đổimới

Trong bối cảnh CNXH hiện thực lâm vào thoái trào cần phải có 1 cơ sở TGQ,PPLKH, CM để lý giải, phân tích sự khủng hoảng, xu thế phát triển của CNXH thế giới

và phương hướng khắc phục để phát triển

Sự nghiệp đổi mới toàn diện ở VN tất yếu phải dựa trên cơ sở lý luận KH, trong

đó hạt nhân là phép BCDV Công cuộc đổi mới toàn diện XH theo định hướng XHCNđược mở đường bằng đường lối tư duy lý luận, trong đó có vai trò của TH Mác – Lênin

TH phải góp phần tìm được lời giải đáp về con đường đi lên CNXH ở VN, đồng thời quathực tiễn để bổ sung phát triển tư duy lý luận về CNXH

Vai trò TGQ, PPL của triết học Mác – Lênin thể hiện đặc biệt rõ đối với sự nghiệpđổi mới ở Việt Nam đó là đổi mới tư duy Một trong những điểm nhấn của TGQ, PPLtriết học Mác – Lênin chính là vấn đề thực tiễn, đó là phương pháp biện chứng Đó chính

là những yếu tố đã góp phần xây dựng lý luận về đổi mới, về con đường đi lên chủ nghĩa

xã hội, về thời kỳ quá độ, về xây dựng kinh tế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa,

về mô hình chủ nghĩa xã hội, về các bước, cách thức đi lên chủ nghĩa xã hội… đó chính

là thế giới quan mới của sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam

Thế giới quan triết học Mác – Lênin đã giúp chúng ta đánh giá bối cảnh mới, đánhgiá cục diện thế giới mới, các mối quan hệ quốc tế, xu hướng thời đại, thực trạng tìnhhình đất nước và con đường phát triển trong tương lai Thế giới quan triết học Mác –Lênin đã chỉ ra logic tất yếu của sự phát triển xã hội loài người là chủ nghĩa xã hội; chủnghĩa tư bản trước sau cũng sẽ được thay thế bởi một chế độ tốt hơn, công bằng hơn; conngười được phát triển toàn diện Thế giới quan triết học Mác – Lênin đã giúp xác địnhtính đúng đắn của con đường đi lên chủ nghĩa xã hội

Nếu như thế giới quan triết học Mác – Lênin giúp chúng ta xác định con đường,bước đi, thì phương pháp luận của triết học Mác- Lênin giúp chúng ta giải quyết nhữngvấn đề đặt ra trong thực tiễn xây dựng chủ nghĩa xã hội, thực tiễn đổi mới hơn 30 nămqua

Bước vào thế kỷ XXI, những điều kiện lịch sử đã quy định vai trò của triết họcMác– Lênin ngày càng tang Điều đó đòi hỏi phải bảo vệ phát triển triết học Mác –Lênin để phát huy tác dụng và sức sống của nó đối với thời đại và đất nước

Vì sao nói sự ra đời của triết học Mác là bước ngoặt cách mạng trong lịch sử triết học?

Khái quát hiện thực xã hội, kinh nghiệm của phong trào công nhân và những thành tựucủa khoa học tự nhiên, nghiên cứu có phê phán những tư tưởng triết học trước đó, Mác vàĂngghen đã sáng tạo ra triết học của mình, thực hiện một bước ngoặt cách mạng tronglịch sử triết học Điều đó thể hiện ở những nội dung sau đây:

- Triết học Mác ra đời lần đầu tiên đem lại cho giai cấp vô sản một hệ tư tưởng; một lýluận dẫn đường thực hiện bước giải phóng giai cấp vô sản về mặt tinh thần Mác chorằng, nếu trái tim của sự giải phóng nhân loại là giai cấp vô sản, thì khối óc sự giải phóng

đó là triết học của giai cấp vô sản, là thế giới quan của nó Triết học Mác là vũ khí lý luậnchung cấp cho giai cấp vô sản những công cụ nhận thức và cải tạo thế giới, cho nên Mácviết: “giống như triết học tìm thấy ở giai cấp vô sản là một vũ khí vật chất, giai cấp vôsản tìm thấy ở triết học là một vũ khí tinh thần” Như vậy, với sự ra đời ở triết học Mác,phong trào vô sản đã có một bước ngoặt, từ chỗ là một phong trào tự phát, chưa có lýluận, bị lệ thuộc vào tư tưởng, nó trở thành một phong trào tự giác, có lý luận và độc lập

về tư tưởng

- Với sự ra đời của triết học Mác, lần đầu tiên thực tiễn trở thành phạm trù trung tâm củatriết học Điều đó làm biến đổi tận gốc vai trò xã hội của triết học và khắc phục đượcnhững thiếu sót căn bản của triết học trước kia Trung tâm chú ý của triết học Mác khôngchỉ là giải thích, mà còn và chủ yếu là vạch ra con đường, những phương tiện cải tạo thếgiới bằng thực tiễn cách mạng Đối với triết học Mác thì thực tiễn có vai trò quyết địnhmọi sự phát triển xã hội, khoa học và cả triết học Không một nhà triết học nào trước Máchiểu được vai trò quyết định của thực tiễn đối với lý luận và đối với toàn bộ lịch sử nhânloại Vì hạn chế đó, các nhà duy vật trước Mác đã rơi vào quan điểm duy tâm siêu hìnhkhi đề cập đến những vấn đề xã hội Chủ nghĩa duy tâm phản ánh lợi ích của giai cấpthống trị bảo thủ, cho nên nó xa rời thực tiễn, tách khỏi hiện thực, làm cho quần chúngkhông thấy được những cơ sở vật chất của các quan hệ bóc lột

Chỉ ra vai trò quyết định của thực tiễn, Mác và Ăngghen cũng luôn nhấn mạng vai trò tolớn của hoạt động tinh thần, của lý luận Vì vậy hai ông đã phát triển học thuyết cân đối

về mối liên hệ giữa lý luận cách mạng và thực tiễn cách mạng Lý luận cách mạng có vaitrò chỉ đạo thực tiễn, làm cho thực tiễn từ tự phát thành thực tiễn cách mạng, tự giác Khi

lý luận cách mạng thâm nhập vào quần chúng sẽ đem lại cho họ những hiểu biết quy luậtcủa đời sống xã hội, hướng dẫn họ thực hiện một cách tự giác những nhiệm vụ của cuộcđấu tranh thực tiễn, lúc đó trở thành sức mạnh vật chất

Là thế giới quan và phương pháp luận của giai cấp vô sản, triết học Mác có sự thống nhấtsâu sắc giữa tính Đảng, tính cách mạng và tính khoa học Triết học Mác là sự phản ánhlợi ích của giai cấp vô sản và nhân dân lao động; đồng thời nó là lý luận cho cuộc đấutranh của họ nhằm xóa bỏ mọi chế độ người bóc lột người, đưa nhân loại lên chủ nghĩacộng sản Đó là tính Đảng, tính cách mạng của triết học Mác không đối lập với tính khoahọc của nó Khi phản ánh lợi ích của giai cấp vô sản và phục vụ cho cuộc đấu tranh vìchủ nghĩa cộng sản, triết học Mác phản ánh đúng yêu cầu và những quy luật khách quancủa lịch sử

Sự ra đời của triết học Mác cũng là sự sáng lập chủ nghĩa duy vật biện chứng và phépbiện chứng duy vật Đây là những hình thức cao của chủ nghĩa duy vật và phép biệnchứng, khắc phục những thiếu sót căn bản của triết học trước kia Trước Mác chủ nghĩaduy vật thì siêu hình, còn phép biện chứng thì lại gắn với lập trường duy tâm, như vậychúng tách rời, thậm chí đối lập nhau, chỉ khi triết học Mác ra đời mới có sự thống nhấtgiữa chủ nghĩa duy vật và phép biện chứng, tạo ra một triết học phát triển cao hơn về chất

so với trước đó

- Sự ra đời triết học Mác cũng là sự sáng lập ra chủ nghĩa duy vật lịch sử Đây là biểuhiện rõ rệt nhất của cuộc cách mạng triết học do Mác và Ăngghen thực hiện Chỉ khi chủnghĩa duy vật lịch sử xuất hiện thì chủ nghĩa duy vật nói chung mới trở thành triệt để Nókhông chỉ khắc phục lập trường duy tâm về xã hội trong triết học trước đó, mà còn là cơ

sở lý luận về phương pháp luận khoa học cho toàn bộ xã hội học, cho hoạt động thực tiễncách mạng của giai cấp công nhân và đảng của nó

- Sự ra đời triết học Mác làm thay đổi căn bản tính chất của triết học, đối tượng và mốiquan hệ của nó với các khoa học khác Truyền thống trước đó, triết học được coi là khoahọc của mọi khoa học, hòa lẫn hoặc tách rời với các khoa học cụ thể khác Triết học Máckhông hòa lẫn vào các khoa học cụ thể mà cũng không tách rời chúng Trong sự hìnhthành và phát triển của mình, triết học Mác không chỉ dựa trên sự khái quát thực tiễn xãhội, mà còn dựa trên sự khái quát của những thành tựu khoa học cụ thể (cả tự nhiên và xãhội) Khoa học cụ thể cung cấp những tài liệu hết sức phong phú cho triết học Mácnghiên cứu các quy luật chung nhất của hiện thực khách quan Đồng thời triết học Máccung cấp những hiểu biết về các quy luật chung nhất của hiện thực khách quan sẽ giúpcho các khoa học cụ thể nghiên cứu có hiệu quả các quy luật đặc thù.

Câu 3: Nguồn gốc, bản chất và kết cấu của ý thức a

- Quan điểm CNDBC: YT xuất hiện là kết quả của quá tình tiến hóa lâu dài của giới TN,của lịch sử TĐ, đồng thời là kết quả trực tiếp của thực tiễn XH – lịch sử của con ng+ Ý thức có 2 nguồn gốc:

Nguồn gốc tự nhiên: có nguồn gốc từ bộ não con người và TGQ

Dựa trên những thành tựu mới của khoa học tự nhiên, các nhà kinh điển của chủnghĩa Mác – Lênin đã khẳng định rằng, ý thức chỉ là thuộc tính của vật chất; nhưngkhông phải của mọi dạng vật chất, mà là thuộc tính của một dạng vật chất sống và có tổchức cao nhất là bộ óc con người

Bộ não người có cấu trúc đặc biệt phát triển,rất tinh vi phức tạp gồm 14 đến 15 tỷ

tế bào thần kinh, điều khiển các giác quan qua dây thần kinh để thực hiện các hoạt động

và quan hệ với thế giới bên ngoài Và có bộ não người con người có ý thức chưa, phải cóthế giới khách quan tác động vaò bộ não người, con người tồn tại phải liên hệ thế giới,thông quan thế giới, cho nên thế giới tác động vao não người Thế giới khách quan tácđộng lên các giác quan và truyền bộ não phân tich xử lý ở đó thông qua quá trình đó bộnão ta mới có chât liệu phản ánh Phanranhr là sự tái tạo những đăc điểm của dạng vậtchất này ở dạng vật chất khác trong quá trình tác động qua lại giữa chúng Phản ánhkhông chỉ cong người mà là của tất cả các dạng vật chất thể hiện ở nhiều trình độ khácnhau: phản ánh vật lý hóa học là trình độ phản ánh thấp nhất rồi đến phản ánh sinh học

rồi đến phản ánh tâm lý và hình thức phản ánh cao nhất chỉ có ở con người là sự phản ánhnăng đống sáng tạo là

Như vậy, bộ óc phải có hoạt động chức năng sinh lý, thần kinh bình thường có khảnăng phản ánh thế giới khách quan khi con người tác động với thế giới Thông qua cáchình thức phản ánh của thế giới vật chất như phản ánh (vật lý, hóa học, sinh học, tâm lý,sáng tạo) Ý thức là hình thức phản ánh đặc trưng cao nhất của thế giới vật chất chỉ có ởcon người Đó là sự phản ánh sáng tạo thế giới khách quan vào bộ óc của con người

Tóm lại, sự xuất hiện của con người và hình thành bộ óc của con người có nănglực phản ánh thế giới khách quan là nguồn gốc tự nhiên của ý thức

Nguồn gốc xã hội: từ lao động và ngôn ngữ

Điều kiện quyết định cho sự ra đời của ý thức là nguồn gốc xã hội, thể hiện ở vaitrò của lao động, ngôn ngữ và các quan hệ xã hội

Trong quá trình lao động, con người tác động vào TGKQ, nghiên cứu những thuộctính, những quy luật vận động của nó, từ đó hình thành dần tri thức nói riêng và Ý thứcnói chung Ý thức được biểu hiện thông qua ngôn ngữ

Ph Ăngghen viết: “Đem so sánh con người với các loài vật người ta sẽ thấy rõrằng ngôn ngữ bắt nguồn từ lao động và cùng phát triển với lao động, đó là cách giảithích duy nhất đúng về nguồn gốc của ngôn ngữ” Ngôn ngữ là phương thức để ý thứctồn tại với tư cách là sản phầm xã hội – lịch sử

=> Lao động và ngôn ngữ là 2 yếu tố kích thích chủ yếu, làm chuyển biến dần bộ óc của

loài vượn người thành bộ óc con người và tâm lý động vật thành ý thức con người

b Bản chất cuả ý thức

YT là sự phản ánh năng động, sáng tạo TGKQ vào bộ óc con người, là hình ảnhchủ quan của TGKQ YT thức là sự phản ánh sáng tạo, nội dung của YT do TGKQ quyếtđịnh YT phản ánh tương đối đúng đắn TGKQ và YT mang bản chất xã hội

+ Ý thức là hình ảnh chủ quan của thế giới khách: Ý thức là cái vật chất ở bên ngoài “dichuyển” vào trong đầu của con người và được cải biến ở trong đó

+ YT có đặc tính tích cực, sáng tạo gắn bó chặt chẽ với thực tiễn xã hội

+ Sự phản ánh ý thức là quá trình thống nhất trong việc trao đổi thông tin giữa chủ thể vàđối tượng phản ánh cùng với mô hình hóa đối tượng trong tư duy dưới dạng hình ảnh tinhthần và chuyển hóa mô hình từ tư duy ra hiện thực khách quan thông qua hoại động thựctiễn để biến các ý tưởng phi vật chất trong tư duy thành các dạng vật chất ngoài hiệnthực

+ Ý thức là hình thức phản ánh cao nhất riêng có của con người về hiện thực khách quantrên cơ sở thực tiễn xã hội - lịch sử

c.Kết cấu của ý thức

Các lớp cấu trúc của ý thức bao gồm tri thức, tình cảm, niềm tin, ý chí

+ Tri thức là toàn bộ sự hiểu biết của con người thu nhận được thông qua hoạt động nhậnthức, là kết quả của quá trình con người nhận thức thể giới.Tri thức là phương thức tồn tạicủa ý thức

+ Tình cảm là một hình thái đặc biệt của sự nhản ánh tồn tại, là những cung bậc cảm xúc,rung động của con người khi tác động với thế giới xung quanh.

+ Ý chí là những cố gắng, nỗ lực, khả nắng huy động mọi tiềm năng trong mỗi con ngườivào hoạt động để có thể vượt qua mọi trở ngại đạt được mục đích đề ra

- Các cấp độ của ý thức bao gồm tự ý thức, tiềm thức và vô thức.

+ Tự ý thức là ý thức của chính bản thân con người về mối quan hệ của con người với thểgiới

+ Tiềm thức là những hoạt động tâm lý diễn ra bên ngoài sự kiểm soát của ý thức

+ Vô thức là những hiện tượng tâm lý không phải do lý trí điều khiển, nằm ngoài phạm vicủa lý trí mà ý thức không kiểm soát được trong một lúc nào đó

? Liên hệ tính sáng tạo của ý thức trong hoạt động thực tiễn

Vấn đề "trí tuệ nhân tạo AI” (tiếng Anh: Artfficial lIrtelligence)

Cùng với sự phát triển của khoa học, ý thức của con người ngày cản xâm nhập vảotầng sâu của thể giới hiện thực bằng cách phát triển các sản phẩm trí tuệ nhân tạo AI, gầnnhận thức với cải tạo thế giới Một trong những sáng tạo đó là con người ngày cảng sángtạo ra các thế hệ "người máy thông minh" cao cấp hơn giúp cho con người khắc phụcđược nhiều mặt hạn chế của mình, Từ đó, khẳng định vai trò quan trọng của ý thức củacon người trong đời sống hiện thực Để con người luôn làm chủ trí tuệ nhân tạo cần cóchiến lược quan tâm, chăm lo phát triển con người toàn diện cả về thể chất và tinh thân.Đặc biệt, quan tâm bồi dưỡng thể hệ trẻ có kiến thức, nắm vững khoa học - công nghệhiện đại, có tình cảm cách mạng trong sáng, ý chí vươn lên xây dựng đất nước giàumạnh

Vận dụng ý thức:

Ý thức là sự phản ánh năng động sáng tạo của thế giới khách quan vào bộ não người,làhình ảnh chủ quan của TGKQ, những hình ảnh trong não của chúng ta là hình ảnh kháchquan, bên ngoại là một bông hoa thì bên khi phán ánh trong não chúng ta là khái niệmbông hoa Phản ánh năng động sáng tạo không phải là phản ánh một cách y nguyên nhưhình ảnh vật lý hay như chụp hình soi gương Mỗi người có điều kiện hoàn cảnh khácnhau,năng lực trình độ khác nhau, nhu cầu sở thích khác nhau, tâm lý tình cảm khácnhau, nhiều khía cạnh như vậy khi sự vật đã được phản ánh vào não người , mỗi người

có một series những điều khác nhau nên nó được cải biến qua lăng kính chủ quan nênhình ảnh đó là hình ảnh sáng tạo Cuộc sống này ta thấy hiện thức như nhau nhưng cáchnhìn nhận của mỗi người , cách phản ánh của mỗi người, , cách nhận thức của mỗi người,cách phản ánh của mỗi người khác nhau, cho nên tại sao có người thích văn học, cóngười lại thích toán học, có kẻ lại thích hóa học,…Sự vật hiện tượng bên ngoài tác độngvào nó, phản ánh năng động sáng tạo chứ không phải phản ánh y nguyên Hiện nay cónhiều khó khăn, khó khăn là tình trạng chung, mỗi thời kỳ khác nhau, nhưng trong khókhăn lại có kẻ thành công, lại có kẻ giàu nhưng lại có kẻ nghèo , thất bại, mặc dù mỗingười có thời gian như nhau mỗi người đều có 24h mỗi ngày, quan trọng trong thời gian

đó chúng ta suy nghĩ sắp xếp thời gian như thế nào để đạt được thành công Rõ ràng hiệnthực như nhau phản ánh ở mỗi người ra ở mõi người rất khác nhay Ví dụ một người bạn

của sinh viên năm 3 trường Nông Lâm bạn ấy rớt rất nhiều môn nhưng bạn ấy bắt đầukinh doanh làm khoai kén đến nhà hàng mời không người ăn xin đóng góp của nhữngngười đó, xong đó bạn đó nghiên cưu phải làm món đó thêm gia vị gì, cắt hình khoailang sao cho đẹp, từ đó bạn ấy bắt đầu làm ăn kinh doanh, bạn ấy đã thành lập công ty,lợi nhuận kinh doanh của bạn ấy đem lại lợi nhuận lên tới vài tỷ, tạo rất nhiều điều kiệncông ăn việc làm cho người dân, kiến thức quan trọng nhưng chưa phải là ưu tiên số một,mặc dù điều kiện khó khăn nhưng bạn ấy dám nghĩ dám làm và bạn ấy để thành công.Vậy tại cũng là sinh viên như nhau nhưng bạn ấy làm được nhiều điều thành công nhưvậy Thực tế khó khăn nhưng chúng ta có trí tuệ có sáng tạo thì có thể khó với ngườikhác nhưng có khi chính cái khó đó mới ló ra được cái không, Cho nên chúng ta khôngnăng động sáng tạo, chúng ta suy nghĩ học để làm gì ăn chơi là chuyện chính chỉ học cho

cố cái bằng Nhiều bạn như thế đi học đại học về bức ép nhờ cậy cha mẹ để đi kiếm việclàm dùm cho mình, chúng ta đi học đại học 4 năm tiếp xúc với cái gọi là văn minh tiền

bộ nhất, vậy mà chúng ta học về lại ép cha mẹ đi xin việc làm cho mình, cha mẹ có gì đâu

họ quan hệ không có, năng động sáng tạo không có, chỉ một chút kinh nghiệm Đó chính

vì chúng ta sai, chúng ta trì trệ quá, chúng ta học xong chỉ muốn lấy cái bằng, tại saochúng ta kiểm điểm bản thân đã làm được gì, không làm được gì cả vì vậy chúng ta phảinăng động sáng tạo

Ý thức mang bản chất xã hội, là sản phẩm của xã hội chừng nào con người còn tồn tại.Môi trường hoàn cảnh tạo nên chúng ta , nơi em sinh ra là vùng nông thôn ở tỉnh PhúYên , em quen với cuộc sống gắn với ruộng đồng, và bây giờ em học tập cuộc sốngthành phố Sự chuyển đổi về mỗi trường hoàn cảnh làm cho bản thân em cũng thay đổicho nên em khi mới lên thành phố em cũng có phần hơi tự ti, không dám thể hiện mình,

em thu mình lại khổng dám giao lưu, phát biểu bài vì lúc đó em nghĩ hoàn cảnh emkhông giống như các bạn thành phố, họ ăn mặc sinh đẹp, giàu mình không xứng, bây giờ

đã là sinh viên 3 em nghĩ lại là em đã sai lầm, em hối hận, vì lên đại học rồi thì các bạnnhư nhau phải không ạ, nhưng mình vẫn còn chặng đường dài phía nên em sẽ cố găngtích cực hơn Nhiều đứa bạn em, không phải là em chê trách gì, nhưng các bạn ấy ở quêthì rất là ngoan thành tích cao, nhưng khi lên thành phố các bạn ấy sa đà vào các cuộc vuinhiều hơn, các bạn ấy không lo học hành, theo đuổi các bạn ấy chỉ muốn thỏa mãn bảnthân, không giữ được mình tham gia cờ bạc banh bóng, tham gia vào vũ trường,…nóimột cách tế nhị là ánh sáng phồn hoa đô thị làm không ít người lóa mắt, môi trường thayđổi chóng vánh nhưng chúng ta không có tri thức không có sự hiểu biết đúng đắn, khôngxác định được mục tiêu Là một người sinh viên , là tương lai của đất nước chúng ta phảithực sự học tập rèn luyện bản thân, không phải cứ ngồi chơi game từ đêm này đến đêmkhác, hay suốt ngày chỉ có suy nghĩ đến tình yêu, vì chỉ có như vậy chúng ta mới có trithức có tình cảm đúng đắng, có ý chí nghị lực vượt qua những mục tiêu , ý tưởng của bảnthân, chúng ta sống mà không có hoài bão thì có phải là con người trong xã hội hiện đại,

có phải là con người bình thường hay không Khi môi trường hoàn cảnh thay đổi, chúng

ta phải làm gì để không đánh mất mình, đồng ý là chúng ta có học có chơi, như các nhàtriết học cổ điển như Mac cũng có nhiều khi uống rượu cũng ăn chơi đây chứ , vì họcũng là con người, chúng ta phải biết đâu là ưu tiên số 1 của mình, nếu chúng ta xác địnhsai thì cũng ta sẽ thất bại, Chúng ta xuất thân từ nông thôn, có thể là xuất phát điểm củachúng ta là thấp nhưng như vậy đừng lấy đó là lý do cho sự yếu kém của mình vì môitrường đại học là nơi cân bằng các bạn đều xuất phát điểm như nhau, chúng ta cần phảibứt phát trong tương lai Mỗi người đều có hoàn cảnh khác nhau, năng lực khác nhau, sởthích sở trường khác nhau, như vậy chúng ta đừng lấy ý chí chủ quan của mình áp đặtlên người khác vì ý thức là sự phản ánh năng động sáng tạo, là hình ảnh chủ quan củaTGKQ, nói như vậy nhiều người mắc phải điều này như trong gia đình, bố mẹ áp đặt chochúng làm những điều mà họ nghĩ là tốt nhưng trong thời đại mới thì điều đó chưa chắc

là đúng vì chúng ta không nên áp đặt người khác Bà Bác em làm kênh youtube về ẩm

thực rất hay rất thú vị và bà nổi tiếng,và câu hỏi đặt tại sao tầng lớp trẻ như chúng ta lànhững người có ước mơ hoài bão, tiếp cận với thứ xu hướng mới nhất của thế giới tại sao

bà ấy làm được mà chúng ta không Bản thân mỗi người đều có đam mê rất nhiều, lýtưởng rất nhiều, hoài bão rất nhiều, em rất ham mê chơi game như sau nhiều trận thắngtrận thua trên game như thế, em nhìn lại suy ngẫm liệu việc chơi game như vậy có đemlại kiến thức có liên quan đến nghề nghiệp chuyên môn của mình sau này không, emkiểm điểm và quyết định từ bỏ ham muốn của bản thân Trong điều kiện hay nay có thể

có thể kiếm được tiền tỉ nhờ việc đánh game rất xuất chúng đỉnh cao, nhưng em nhìnnhận mình cao nhất chỉ có thể hạng tầm trung là ghê rồi, cho nên em tập trung vào ưutiên, và ưu tiên số 1 là ngành nghề của em

Ý thức chỉ đạo con người trong hoạt động thực tiễn

Tại sao chúng ta đăng ký vào ngành ấy của trường ấy , chứ không phải ngành này củatrường khác, tại sao không phải là ngành khác? Ý thức chỉ đạo, trước khi đăng ký chúng

ta tìm hiểu thông tin trường ấy như thế nào, ngành ấy như thế nào, tìm hiều những người

đã được đào tạo, tìm hiểu từ những người có kinh nghiệm như thầy cô giáo, sau khi xemxét đầy đủ, em xem những nghành em rất thích nhưng nhu cầu thị trường có cần haykhông, mình chưa học mà đã biết mình cầm tấm bằng thấp nghiệp vậy có vấn đề haykhông, nhu cầu của chúng ta vào nganh đấy nhưng nhu cầu của xã hội không có , cuốicùng chúng ta không có cơ hội việc làm không có cơ hội phát triển, vậy thì chúng ta cónên học hay không chúng ta có nên điều chỉnh nhu cầu nguyện vọng của chúng ta haykhông,… Sau khi xem xét hết rồi, phân tích nhu cầu, trình độ , sở thích , năng lực củamình thì em đăng ký ngành Tự đọng hóa của trường Bách Khoa, Sau khi vào trường

em nhìn thấy công ăn việc làm rất khắc nghiệp, các sinh viên như chúng ta học ở trên lớp

là bạn bè, nhưng khi xin việc chúng ta là đối thủ của nhau,… Sinh viên của chúng ta là đikiếm công ăn việc làm, chứ không phải là tạo ra công ăn việc làm cho kẻ khác đến xinmình, đấy cho nên phong trào khởi nghiệp ý nghĩa như vậy Cho nên khi vào trườngchúng ta biết phía sau nó khốc liệt như vậy, thì chúng ta phải óc như thế nào, có nhiềubạn nghĩ rằng chỉ tập trung vào chuyên môn cơ sở ngành thôi, mấy môn phụ không quantrọng , nhận thức như vậy là sai ngay từ điểm xuất phát , có bạn thì nghĩ rằng học là phụchơi là chính , cần gì phải học , thằng học xong xin được việc làm có tốt đâu, thằng họckém sau này trở thành thằng thành đạt, suy nghĩ như vậy là sai rồi, có vấn đề Chúng tabiết rằng cuộc cạnh tranh sau này nó rất khốc liệt trong tương lai vậy chúng ta phải họcnhư thế nào, chúng ta đâu thể tập trung vào kiến thức chuyên môn hay chuyên ngành, cáckiến thức cơ bản rất quan trọng vì nó trang bị cho chúng ta những kiến thức kỹ năng cầnthiết Trong điều kiện hiện nay chúng ta chỉ có kiến thức chuyên môn thì đủ chưa, chúng

ta không chuẩn bị công cụ ngoại ngữ cho mình , chúng ta không tập trung kỹ năng mềmcho mình, như kỹ năng giao tiếp , ứng xử như nào, thuyết trình như nao, liệu chúng ta cócông ăn việc làm tốt cho tương lai hay không thì mới thấy rằng mấy bạn nghĩ học đạihọc nhàn hơn học ở phổ thông mới là đứa nói bậy , rất la sai, bởi vì học đại học chủ yếu

là do mình, tự học là chính, học ở trường là cái phụ thôi, học ở nhà là không chỉ tậptrung vào chuyên môn mà tập trung vào các kỹ năng mềm, hãy trải nghiệm đi Ra trườngielt 6.0 7.0 , kỹ năng rất tốt , chuyên môn cao, thì công việc chúng ta dễ dàng như thếnào Chính vì vậy ý thức chỉ đạo hướng dẫn chúng ta trong hoạt động thực tiễn là nhưvậy, chúng ta phải xác định duợc hiện tại như vậy, tương lai ra sao, thông qua hoạt độngthực tiễn thể hiện sự tác động cảu ý thức đối với vật chất

Ý thức có tác động tiêu cực hay tiêu cực Ý thức đúng , nếu chúng ta xác định học tậpđúng, không chỉ là kiến thucwsc chuyên môn mà còn là kiến thức xã hội , hành động củachúng ta dành cho học tập không chỉ là học tập trên lớp, ở nhà như thế nào, hoạt động

thực tiễn như thế nào, chúng ta sẽ có tương lai rộng mở nếu có ielts , kỹ năng Nhưng mà

ý thức sai , chúng ta nghĩ rặng học là phụ thôi , yêu đương là chính, nhiều bộ phận sinhviên lại tranh thủ đi làm thêm , thời gian đi làm còn nhiều hơn đi học, nhận thức như vậy

có sai hay không, chắc chắn là sai ý thức sai hành động sai, và cuối cùng ra trường cótấm bằng nhưng chúng ta cso phát triển được tấm bằng hay không , tri thức năng lực cóbằng tấm bằng hay không Cố thủ tướng Lý Quang Diệu có 1 câu rất hay “ hỡi thanh niênhãy bán cho tôi một năm tuổi trẻ tôi sẽ trả cho bạn một tỷ đô xanh” chúng ta bán nhữngnăm tuổi trẻ nhưng đáng tiếc nhất đó lại là những năm tuổi thanh xuân đẹp nhất , tuyệtvời nhất trong thời kỳ sinh viên, chúng ta bán rẻ nó để kiếm một vài triệu một thángtrong lúc đi học, em không nói những trường hợp cá biệt, gia đình khó khăn không cótiền, phải đi làm thêm vừa học vừa làm, em nói những bạn được bố mẹ chu cấp tiềnnhưng vẫn đi làm thêm, thời gian làm thêm nhiều hơn thời gian học , cacs bạn đánh rơimất, lãng phí nhất những năm đẹp nhất của cuộc đời, đáng lẽ chúng ta phải phát triển trínão trí tuệ, phải có não 6 múi, cho nên chúng ta thấy đây ý thức sai, dẫn đến hành độngsai và cuối cùng thất bại Cho nên hãy hành động cho đúng đừng bán rẻ nhưng nămtháng học tập Từ chỗ suy nghĩ đúng hành động đúng nó dẫn đến thành công, thành công

là ở tương lai, nhưng chắc chắn thành công đó nó được tạo trên nền tảng của hiện tại vàquá khứ Ý thức mà sai hành động sai, chúng ta làm thêm , chơi game, lô đề cờ bạc nhấtđịnh chúng ta sẽ thất bại

Phân tích sự khác nhau giữa trí tuệ con người với trí tuệ nhân tạo

Liên hệ đến bản thân vận dụng ý thức vào học tập của sinh:

Thực trạng sinh viên hiện nay

Vận dụng ý thức đúng và sai

Sinh viên là thế hệ tương lai của đất nước, là người được học trong môi trường giáo dụcbậc cao, được tiếp cận với văn minh của nhân loại, nắm bắt xu thế của thế giới Trongcuộc cách mạng mới 4.0 của nhân loại, sinh viên chúng ta là người đừng đầu, phải nắmbắt xu hướng nắm, bắt cơ hội, nổ lực tích cực năng động sáng tạo Thế nhưng thực sinhviên hiện nay, các bạn đa phần đều thụ động tức là tiếp thu kiện thức thụ động ở trêntrường không học hỏi thêm từ bên ngoài như là sách vở, kiến thức đợi sống,các bạn ủynại, không giảm khẳng định mình, còn tệ hơn nữa nhiền bạn suốt ngày chơi game từ ngàynày qua ngày khác, một số thì say đắm vào niềm vui của bản thân như những cuộc nhậu,

cờ bạc, tình yêu trai gái, các bạn chìm đắm vào nó không thoát ra được Bản thân em làmột sinh viên xuất thân từ vùng nông thôn, nơi mà cuộc sống khá yên bình, ban đêm thìkhông có đèn, khi lúc đầu vô sài gòn bắt đầu học ở ngôi trường Bách Khoa thân yêu này,

em thực sự mà nói rất choàng ngợp cuộc sống trên này rất khác, môi trường thay đổi, nhưthành phố không ngủ, tiếp xúc với nhiều người, nhiều khi em nhìn bản thân em khá là tự

ti vì lục đó em có vẻ ngoài không được như các bạn, và trong học tập vì học ở môi trườngxưa em bị ảnh nặng nề tư tưởng dạy đâu học đó tức là em không có sự chủ động, họcxong thì em cũng chỉ ngồi chơi game và sau kỳ 1 năm nhất em nhận được thất bại, em rớt

4 tín chỉ, lúc đó thật sự em rất buồn, xuất thân của em cũng không phải là một gia đìnhkhá giả về tiền chỉ có tình cảm dồi dào mà bố mẹ dành cho em,’Ráng học nha con’ Saukhi học khoảng một hai năm, em dắt đầu mới nhận ra nhận thức của mình lúc đó thật làthiển cận, không có cái nhìn đúng đắn, em bắt đầu thay đổi chiến lược, nguyên tắc vàcách thức học tập và em đã tự tin hơn, chủ động, tích cực giao lưu với các bạn mới, nhìnnhận mọi thứ một cách khách quan và trong học tập em đã cố gắng sắp xếp thời gian hợp

lý, học tập một có chủ đích, ngoài việc học ở trường em cũng bắt đầm tìm hiểu thêmnhững kiến thức phụ cho nghề nghiệp tương lai của mình, dĩ nhiên là em thành tích học

tập của bản thân em đã tốt hơn Trong thời đại cách mạng hóa 4.0, em sẽ cố gắng hếtmình tích cực sáng tạo trở thành một người có ích cho xã hội đóng góp vào quá trìnhcông nghiệp hóa hiện đại hóa của đất nước Đó là những chía sẽ về ý thức tác động đếnthực tiễn đời sống của em Hiện nay, em có thấy nhiều người bạn của em từ quê lên thànhphố bị ánh sáng phôn hoa đô thi làm không ít người lóa mắt Các bạn chỉ nghĩ rằng họctập trên Đại Học cho có để lấy cái bằng, còn ăn chời là chuyện chính, suy nghĩ như thếthật sự rất sai lầm, chắc chắn sau này các bạn ấy sẽ thất bại, các bạn ấy không lo học tậprèn luyện, khi tốt nghiệp rồi thì lại không có việc quay qua trách bố mẹ “ngày xưa bắt con

ăn học làm gì, lấy chồng cho rồi” , “giờ con không có việc làm ,bố mẹ tìm việc làm chocon đi”,… Eo ôi thật sự sai lầm, sai lầm ở đây chính ở ngay giảng đường đại học này cácbạn không lo học tập suốt ngày vui chơi đàm đúng Chính môi trường đại học này chính

là cơ hội để các bạn phát triển, phát triển nhận thức, phát triển tư duy sáng tạo, phát triểnkhả năng giải quyết vấn đề,…đó chính môi trường này là thời gian quý giá nhất của cácbạn, đừng để sàu này phải hồi tiết Mỗi sinh viên chúng nên nhìn nhận ,ý thức được bảnthân đang ở đâu trên xã hội này, biết được khả năng của bản thân và phát triển bản thân,đừng để bị thụt lùi, đất nước này đang chờ các bạn , những con người làm chủ ddataastnước trong tương lai Chúng nên xây dựng kế hoạch học tập phù hợp với khả năng củamình ,rèn luyện sức khỏe, ý thức được việc tự học là chính phải tích cực năng động kiếnthức chuyên ngành , học thêm về Anh Văn, và đừng để thời gian ăn chơi nhiều quá,nhiều bạn sinh viên hiện nay đi làm thêm, nhưng thời gian làm thêm nhiều hơn cả thờigian học trên trường lớp, đồng ý là các bạn muốn kiếm thêm tiền nhưng các bạn phải biếtđâu là ưu tiên số 1, em không nói đến các bạn có hoàn cảnh gia đình cực kỳ khó khăn,không chu cấp được việc học của mình, các bạn nên xác định rõ việc học tập trên Đại học

để làm gì, đừng để thời gian trôi qua mà sau này hối hận, chỉ 4 năm cuộc đời thôi, nhưng

nó quyết định đến phần đời còn lại của các ban.Thế nên đừng dừng lại hãy tiếp tục sángtạo tư duy, hiện nay có phần lớn sinh viên việt nam thiếu khả năng sáng tạo, mỗi Mộtkết quả nghiên cứu gần đây về tính sáng tạo của sinh viên ở một trường đại học lớn củaViệt Nam cho biết trong một mẫu điều tra khá lớn gồm hàng ngàn sinh viên, chí có

khoảng 20% sinh viên đặt hoặc vượt mức sáng tạo trung bình của tụ giới Như vậy có tới80% sinh viên có tính sáng tạo thấp hơn mức trung bình Đây là một thông tin sét đánh,buộc các nhà giáo dục học phải nghiêm túc xem lại phương pháp, chương trình, cách tổchức dạy và học trong các trường đại học của Việt Nam Không chỉ ở phần hết là do trêntrường đâu, là do sinh viên chúng ta không tích cực chủ động sáng tạo trong học tập, ápdụng những gì học được trên trường đưa ra thực tiễn Sáng tạo là một bản chất quan trọngcủa ý thực, chúng ta làm chủ trí tuệ nhân tạo nhờ việc sáng tạo ra đó Sáng tạo thúc đẩyđất nước chúng ta phát triển, như anh Nguyễn Nam Trung phát triển ra game Axie làmthế giời khuynh đảo bởi sự sáng tạo của anh trong việc xây dựng tiền ảo trong game, vàanh đã là tỷ phủ công nghệ đầu tiên ở tuổi 30 Đó chính là sáng tạo của tri thức, đỉnh caocủa ý thức Thế nên, chúng ta nên học tập, tích cực, chủ động, sáng tạo, theo đuổi mụctiêu , ước vọng khát vọng của mình và nhất định chúng ta sẽ thành công trong cuộc sống

Câu 4: Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập (quy luật mâu thuẫn)

Quy luật chỉ ra nguồn gốc vận động, phát triển chung của sự vật hiện tượng trongthế giới, là hạt nhân của phép biện chứng duy vật, đối với quy luật này chúng ta phải nắmđược 1 loạt các khải niệm, phạm trù

Mặt đối lập là những măt, những yếu tố, có khuynh hướng, tính chất trái ngượcnhau (VD đen trắng, lên xuống) đồng thời là điều kiện tiền đề tồn tại của nhau

Hai mặt đối lập liên hệ với nhau thì tạo thành một mâu thuẫn biện chứng (VD:Nguyên tử, thầy trò) Mối liên hệ này sự thống nhất , đấu tranh và chuyển hóa giữa cácmặt đối lập hoặc sự vật hiện tượng với nhau

Ví dụ : mối liên hệ thóng nhất đấu tranh và chuyển giữa quá trình đồng hóa và dị hóa.Quá trình đồng hóa là quá trình nạp năng lượng là quá trình tổng hợp chất sống đặc trừngcủa cơ thể đồng thời tích lũy năng lượng, còn dị hóa là quá trình phân hủy một phần cácchất sống trong cơ thể thành các sản phẩm đơn giản đồng thời và giải phòng năng lượngnhư quá trình oxihoa, chuyển hóa các chất hữu cơ phức tạp để sinh ra năng lượng cungcấp cho tất cả hoạt động sống của cơ thể, đồng hóa và dị hóa thống nhất với nhau , nó đấutranh với nhau nó chuyển hóa lẫn nhau trong quá trình hóa chuyển hóa vật chất trong cơthể Trong mỗi tế bào, chúng luôn luôn xảy ra đồng thời và liên quan mật thiết với nhau,nghĩa là trong tế bào vừa có qusa trình tổng hợp xây dựng cấu trúc tế bào, vừa có quátrình phân giải các chất cung cấp năng lượng cho hoạt động sống của tế bào, năng lượnggiải phongstrong quá trình dị hóa đuợc sử dụng trong quá trình tổng hợp, không có đồnghóa cũng không có dị hóa và ngược lại không có dị hóa cũng không có năng lượng đểtổng hợp trong quá trình đồng hóa

VÍ dụ: bị bóc lột và bóc lột, cái mới và cái cũ, trong tư duy và phân tích, lực phản lực , viphân tích phân

Sự thống nhất giữa các mặt đối lập chính là phạm trù triết học để chỉ sự liên hệgắn bó, ràng buộc nhau không tách rời nhau, quy định lẫn nhau giữa các mặt đối lập

Sự đấu tranh của hai mặt đối lập chính là sự tác động qua lại theo xu

hướng bài trừ nhau phủ định lẫn nhau giữa các mặt đối lập

Sự vật nào cũng là thể thống nhất giữa các mặt đối lập

Các mặt đối lập trong mỗi sự vật vừa thống nhất vừa đấu tranh với nhau

Đấu tranh của các mặt đối lập là nguồn gốc đọc lực của sự phát triển

Vd: chúng ta quan niệm thời kỳ quá độ lên CNXH chúng ta không còn

mâu thuẫn không còn đấu tranh thì điều đó là không đúng bởi vì nếu chúng ta

nghiên cứu về học thuyết về giai cấp và đấu tranh giai cấp của triết học mác lê

nin thì chúng ta mới rút ra một điều là đấu tranh giai cấp là một trong những

nguồn gốc động lực thúc đẩy sự phát triển và vận động của xã hội để xã hội

tiến triển theo chiều hướng đi lên, như tư bản thay phóng hay cộng sản thay

xhcn thì có phải nó là đấu tranh hay không, thông qua đấu tranh giữa các mặt

đối lập giữa llsx tiên tiến và qhsx lỗi thời , giữa gc bị trị và gc thống trị hay

không, thông qua cuộc đấu tranh đó , cuộc đấu tranh giữa các mặt đối lập đó,

mà làm cho xã hội vận động phát triển từ thấp đến cao, cho nên đấu tranh giữa

các mặt đối lập là nguồn gốc vận động của sự phát triển

Vd:Trong cuộc sống của chúng ta phải giải quyết rất nhiều mâu thuẫn

thông ra việc giải quyết mâu thuẩn, và thông qua việc giải tuyết mâu thuẫn như

vậy làm cho chúng ta phát triển, cho nên chúng ta gặp trở ngại đừng kêu than

vội, chính trwor ngại đó là thử thách rèn luyện chúng ta để chúng ta có bản

lĩnh hơn để chúng ta có thể vượt qua được những thử thách còn lớn hơn, cho

nên sau nay khi mà sếp phân công việc quá sức mình thì đừng có kêu than,

như thế là hỏng, sếp nhìn thấy năng lực của mình đặt ra tiêu chí cao hơn kẻ

khác, nhưng đó chính là nếu chúng ta vượt qua thử thách đó chúng ta càng

phát triển, năng lực của chúng ta tiến bộ hơn, kỹ năng của chúng ta tiến bộ

hơn, quan hệ ứng xử của chúng ta tuyệt vời hơn , thái độ của chúng ta nhìn

nhận tốt hơn, đừng than vội, chúng ta hay than quá, rõ ràng sếp nhìn được

nhân tố ta, tại sao chúng ta kêu than, hãy đóng góp đã, cống hiễn rồi hãy nghĩ

đến điều khác trong đó có hưởng thụ Chúng tay hãy thay đổi mình, nếu ta

không tự thay đổi thì chúng ta tự làm khó mình

*Tính chất của mâu thuẫn

Mâu thuẫn có tính khách quan phổ biến và đa dạng Vì mâu thuẫn có tính đa dạngnên chia mâu thuẫn thành bên trong - bên ngoài, cơ bản – không cơ bản, chủ yếu – thứyếu, đối kháng – không đối kháng

+ Đối kháng là giữa những tập đoàn người mà lợi ích bị xâm phạm còn không đối kháng

là không xâm phạm về lợi ích

*Quá trình vận động của mâu thuẫn:

Sự thống nhất giữa các mặt đối lập là tương đối vì bất kỳ sự thống nhất nào cũng

sự thống nhất có điều kiện chỉ là tạm thời là thoáng qua thôi gắn liền với đừng im tươngđối của sự vật, còn đấu tranh giữa chúng là tuyệt đối vì nó diễn ra riêng tục trong suốt quátrình tồn tại các mắt đối lập, gay trong thống nhất nó có sự phát triển đấu tranh, đấu tranhgắn liền với vận động Quá trình thống nhất và đấu tranh tất yếu dẫn đến sự chuyển hóagiữa các mặt đối lập, :

+ Mâu thuẫn xuất hiện là sự khác biệt( xuất hiện 2 mđl)

+ Mâu thuẫn phát triển khi ( xung đột 2 mđl)

+ Mâu thuẫn giải quyết ( chuyển hóa 2 mđl)

+ Kết quả ( SV mới ra đời sinh ra mâu thuẫn mới thay thế cho mâu thuẫn cũ)

Cho nên V.I Lênin đã khẳng định: “Sự phát triển là một cuộc “đấu tranh” giữa các mặtđối lập” Mâu thuẫn giữa các mặt đối lập trong sự vật, hiện tượng là nguyên nhân, giảiquyết mâu thuần đó là động lực của sự vận động, phát triển

#VD: Mâu thuẫn là nguồn gốc & động lực của sự phát triển cạnh tranh trong kinh tế dẫn

đến đầu tư phát triển nguồn nhân lực dẫn đến cạnh tranh vốn trên thị trường dẫn đến đổimới kỹ thuật để cạnh tranh từ đó kinh tế phát triển

+ Ý nghĩa của phương pháp luận:

Trong các lĩnh vực khoa, trong đời sống, trong tập thể, trong học tập, để nhận thức đúngviệc đấu tiên là chúng ta phải biết phát hiện mấu thuẫn, vì mâu thuẫn là hiện tượng kháchquan phổ biến nên phải biết phát hiện mâu thuẫn, nó là điều tối quan trong, người naobiết mình kém thì còn hy vọng, vì kẻ đó phát hiện ra mấu thuẫn, kẻ nào nghĩ mình

number 1 số 1 thì kẻ đó không thể nào phát triển được Muốn phát hiện ra mâu thuẫn phảinghiên cứu được mặt đối lập và phân tích mặt đối lập, khi phát hiện ra mâu thuẫn thìchúng ta xác định vị trí vai trò các mâu thuẫn, có thể là mâu thuẫn bên trong, mâu thuẫnbên ngoài, có thể mâu thuẫn chủ yếu, mâu thuẫn thứ yếu,… tập trung giải quyết các mâuthuẫn cơ bản, mâu thuẫn bên trong trước đó là nghệ thuật phân tích mâu thuẫn, Đảng tadẫn đầu là chủ tich Hồ Chí Minh rất giỏi trong việc phân tích mâu thuẫn, biết lời dụngmâu thuẫn trong hàng ngũ kẻ thù Giải quyết mâu thuẫn phải bằng con đường đấu tranhgiữa các mặt đối lập, không được điều hòa mâu thuẫn, nếu không thì sẽ không giải quyếtđược, mâu thuẫn đó tiếp tục tích tụ phát triển ngày càng cao hơn, nghiêm trọng hơn, giảiquyết mâu thuân bằng con dudownfgd dấu tranh giữa các mặt đối lập không được điềuhòa mâu thuẫn

Vd: mâu thuẫn giữa lợi ích chung là lợi ích riêng, trong đại dịch có kẻ đục khoét muamáy nâng lên gấp 3 lần, cả nước kể cả người nghèo chia sẻ, em bé cho vào lợn tích gópmang đi để ủng hộ, cuối cùng vật có những kẻ như vậy.phải giải quyết như thế nào, phảiđấu tranh triệt tiêu chủ nghĩa cá nhân, mỗi thành viên nhường nhịn dĩ hòa di quí, mâuthuẫn đấy không bao giờ được giải quyết, làm như vậy chính nhóm lợi ích đó người ta kocòn đọng lực phấn đấu nếu người dundgws đầu kiểu như vậy, nó chờ điều kiện phù hợpthì nó bùng lên, cuối cùng toang Khi giải quyết mâu thuẫn không được nóng vội chủquan và bảo thủ trì trệ,cho nên nó lên 1 điều khi vận dụng quy luật ta phải chống lại bệnh

tả khuynh ( tức là nóng vội) và bệnh hữu khuynh (tức là bảo thụ trì trệ)

Thứ nhất, mâu thuẫn có tính khách quan phải phân tích và giải quyết nó Phân đôi cáithống nhất và nhận thức các mặt đối lập của nó Nắm vững nguyên tắc giải quyết mâuthuẫn bằng đấu tranh chứ không điều hòa giữa các mặt đối lập

* Vận dụng quy luật trong thực tiễn

– Các mặt đối lập của mâu thuẫn vừa thống nhất và vừa đấu tranh với nhau

+ Sự thống nhất của các mặt đối lập chính là sự nương tựa, sự ràng buộc quy định lẫnnhau và làm tiền đề cho nhau để cùng tồn tại; nếu không có sự thống nhất của các mặt đốilập thì sẽ không tạo ra sự vật

+ Có thể hiểu một cách đơn giản thì thống nhất chính là sự đồng nhất, sự phù hợp ngangnhau của hai mặt đối lập đây là trạng thái cân bằng của mâu thuẫn

+ Thống nhất giữa các mặt đối lập chỉ là tạm thời là tương đối có nghĩa là nó chỉ tồn tạitrong một thời gian nhất định, đó là trạng thái đứng im, ổn định tương đối của sự vật.+ Việc đấu tranh của các mặt đối lập là một quá trình phức tạp được diễn ra từ thấp đếncao và bao gồm nhiều giai đoạn, mỗi giai đoạn sẽ có những đặc điểm riêng

– Sự đấu tranh và chuyển hóa của các mặt đối lập chính là nguồn gốc, là động lực của sựphát triển

Việc đấu tranh của các mặt đối lập sẽ gây ra những biến đổi các mặt đối lập khicuộc đấu tranh của các mặt đối lập trở nên quyết liệt Sự chuyển hóa của các mặt đối lậpchính là khi các mâu thuẫn được giải quyết thì sự vật cũ sẽ bị mất đi và sự vật mới xuấthiện Các mặt đối lập chuyển hóa lẫn nhau với ba hình thức sau đây:

+ Các mặt đối lập chuyển hóa lẫn nhau mặt đối lập này thành mặt đối lập kia và ngược lạinhưng ở trình độ cao hơn về phương diện vật chất của sự vật.

+ Cả hai mặt đối lập đều mất đi và chuyển háo thành một mặt đối lập mới

+ Các mặt đối lập thâm nhập vào nhau và cải biến lẫn nhau

#VD: Trong mỗi mâu thuẫn thường có hai mặt đối lập liên hệ gắn bó với nhau tạo tiền đề

cho nhau cùng tồn tại, triết học gọi đó là sự thống nhất giữa các mặt đối lập

Ví dụ như trong hoạt động kinh tế thì sản xuất và tiêu dùng phát triển theo nhữngchiều hướng trái ngược với nhau Sản xuất chính là việc tạo ra của cải vật chất, sản phẩm

để có thể đáp ứng được nhu cầu của người tiêu dùng Còn tiêu dùng là mục đích cuốicùng của việc sản xuất, tất cả những sản phẩm được sản xuất ra đều cần có người tiêudùng

Sản xuất là việc tạo ra sản phẩm và là đối tượng có thể cung cấp cho việc tiêudùng Nếu như không có quá trình sản xuất để tạo ra sản phẩm tiêu dùng thì sẽ không thể

có tiêu dùng

Sản xuất quy định phương thức tiêu dùng, tạo ra đối tượng cho tiêu dùng, đâykhông phải là đối tượng nói chúng mà là đối những đối tượng nhất định do bản thân sảnxuất làm môi giới cho người tiêu dùng

Do đó sản xuất không chỉ là đối tượng của tiêu dùng mà nó còn quyết định vềphương thức tiêu dùng Sản xuất cung cấp các sản phẩm cho tiêu dùng và tạo ra nhu cầucho người tiêu dùng Điều này có nghĩa là chỉ khi sản xuất ra một loại sản phẩm nào đóthì mới tạo ra nhu cầu tiêu dùng đối với sản phẩm đó

Do vậy có thể thấy được rằng sản xuất và tiêu dùng chính là sự thống nhất của haimặt đối lập, chúng có tính chất tương đồng và có mối liên hệ mật thiết, chặt chẽ với nhau

từ đó tạo điều kiện cho nhau cùng chuyển hóa, cùng phát triển

Phân tích nội dung quy luật thống nhất và đấu tranhcủa các mặt đối lập - ý nghĩa phương pháp luận của việc nghiên cứu quy luật này trong hoạt động thực tiễn.

I Nội dung quy luật:

- Quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập (còn gọi là quy luật mâu thuẫn) làquy luật quan trọng nhất của phép biện chứng duy vật, là “hạt nhân của phép biện

chứng” Bởi vì nó vạch ra nguồn gốc, động lực bên trong của sự vận động và phát triển

- Khái quát nội dung quy luật:

Mọi sự vật, hiện tượng đều bao hàm mâu thuẫn bên trong Mỗi sự vật, hiện tượng đều làthống nhất của các mặt, các thuộc tính, các khuynh hướng đối lập nhau Chính sự đấutranh của các mặt đối lập đó làm cho sự vật, hiện tượng vận động, phát triển

- Phân tích nội dung quy luật:

1 Mâu thuẫn là hiện tượng khách quan và phổ biến.

- “Mặt đối lập”?

Mặt đối lập là những mặt có khuynh hướng thay đổi, phát triển chống đối nhau, tráingược nhau trong một chỉnh thể làm nên sự vật hiện tượng

Mỗi sự vật, hiện tượng có thể có nhiều yếu tố, nhiều mặt, cấu thành, nhưng có hai mặtđối lập cơ bản thống nhất với nhau quyết định kết cấu tạo thành sự vật, hiện tượng.

- Khái niệm “đấu tranh” của các mặt đối lập có nghĩa là các mặt đối lập bài trừ lẫn nhau,phủ định lẫn nhau Sự đấu tranh của các mặt đối lập là một quá trình phức tạp Quá trình

đó có thể chia ra nhiều giai đoạn Mỗi giai đoạn lại có những đặc điểm riêng của nó.(Xem S.1)

Hệ thống sự vật, hiện tượng mới

Sự vật, hiện tượng (hệ thống cũ)

S.1 Quá trình phát triển của một mâu thuẫn.

- Về mối quan hệ giữa thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập, Lênin viết: “Sự thốngnhất (phù hợp, đồng nhất, tác dụng ngang nhau) của các mặt đối lập là có điều kiện, tạmthời, thoáng qua, tương đối Sự đấu tranh của các mặt đối lập bài trừ lẫn nhau là tuyệt đối,cũng như sự phát triển sự vận động là tuyệt đối” (V.I.Lênin toàn tập, T.29, Nxb Tiến bộ,Mátxcơva, 1981, tr.379 - 380) Sự thống nhất của các mặt đối lập có tính chất tạm thời,thoáng qua, tương đối, cũng như trạng thái đứng im của sự vật, bởi vì mọi sự vật, hiệntượng cụ thể đều có quá trình phát sinh, phát triển và tiêu vong để nhường chỗ cho các sựvật, hiện tượng khác cao hơn, hoàn thiện hơn, mới hơn về chất ra đời

Đấu tranh của các mặt đối lập là tuyệt đối vì: trong mọi sự vật hiện tượng đều có mâuthuẫn và mâu thuẫn quán xuyến từ đầu đến cuối quá trình phát triển của sự vật Tính tuyệtđối của sự đấu tranh của các mặt đối lập nói lên sự vận động, sự biến đổi liên tục của sựvật, hiện tượng Đấu tranh của các mặt đối lập là điều kiện quan trọng nhất, có tính quyếtđịnh đối với sự chuyển hóa của các mặt đối lập

- Đấu tranh của các mặt đối lập là nguồn gốc, động lực bên trong của sự vận động và pháttriển của sự vật, hiện tượng.

3 Sự chuyển hóa của các mặt đối lập.

- Sự chuyển hóa của các mặt đối lập là kết quả của quá trình đấu tranh của các mặt đốilập

- Sự chuyển hóa của các mặt đối lập được thực hiện ở giai đoạn chín muồi của mâuthuẫn Sự chuyển hóa diễn ra dưới nhiều hình thức và tùy thuộc vào những điều kiện cụthể

Hai hình thức khái quát nhất của sự chuyển hóa là:

+ Các mặt đối lập chuyển sang mặt đối lập của chính mình

+ Các mặt đối lập cũ bị xóa bỏ và hình thành các mặt đối lập mới trong sự vật mới

4 Phân loại mâu thuẫn

Thế giới phong phú, đa dạng và phức tạp, nhưng nhìn chung có 4 loại mâu thuẫn cơ bản:Mâu thuẫn bên trong và mâu thuẫn bên ngoài: Mâu thuẫn bên trong là mâu thuẫn giữacác mặt, các yếu tố, các thuộc tính, các quá trình cấu thành nên sự vật, hiện tượng Mâuthuẫn này giữ vai trò quyết định sự vận động, phát triển của sự vật hiện tượng Mâu thuẫnbên ngoài là mâu thuẫn giữa các sự vật hiện tượng, hoặc giữa các mặt, các yếu tố, cácthuộc tính, các quá trình giữa sự vật, hiện tượng với nhau Mâu thuẫn này không giữ vaitrò quyết định sự vận động, phát triển của sự vật, hiện tượng Nó chỉ có tác dụng ảnhhưởng khi liên hệ được với mâu thuẫn bên trong

Mâu thuẫn cơ bản và mâu thuẫn không cơ bản: Mâu thuẫn cơ bản là mâu thuẫn phát sinh,hình thành, tồn tại cùng sự phát sinh, hình thành, tồn tại của vật, hiện tượng và giữ vai tròquyết định sự vận động, phát triển của sự vật hiện tượng Mâu thuẫn không cơ bản là mâuthuẫn phát sinh, hình thành, tồn tại cùng sự phát sinh, hình thành, tồn tại của vật, hiệntượng và không giữ vai trò quyết định mà chỉ ảnh hưởng nhất định đến sự vận động, pháttriển của sự vật hiện tượng

Mâu thuẫn chủ yếu và mâu thuẫn không chủ yếu: Mâu thuẫn chủ yếu là mâu thuẫn nổilên hàng đầu và giữ vai trò quyết định sự vận động, phát triển của sự vật hiện tượng ởmỗi giai đoạn phát triển Mâu thuẫn không chủ yếu là mâu thuẫn phát sinh và không giữvai trò quyết định nhưng gây ảnh hưởng nhất định đến sự vận động, phát triển của sự vậthiện tượng ở mỗi giai đoạn phát triển

Mâu thuẫn đối kháng và mâu thuẫn không đối kháng (loại mâu thuẫn này chỉ có tronglĩnh vực đời sống xã hội): Mâu thuẫn đối kháng là mâu thuẫn giữa các giai cấp có lợi ích

cơ bản đối lập nhau Mâu thuẫn này chỉ được giải quyết thông qua cách mạng xã hội.Mâu thuẫn không đối kháng là mâu thuẫn giữa các giai tầng có lợi ích cơ bản không đốilập nhau Mâu thuẫn này được giải quyết bằng phương pháp hòa bình thông qua giáo dục

và đổi mới xã hội

II Ý nghĩa phương pháp luận:

- Quy luật mâu thuẫn đem lại phương pháp khoa học cho việc xem xét và giải quyết cácvấn đề: phương pháp phân tích và giải quyết mâu thuẫn

- Phải thừa nhận tính khách quan của mâu thuẫn Yêu cầu này đòi hỏi chúng ta, muốnnắm được bản chất của sự vật, hiện tượng cần phải biết phân tích các mặt đối lập của mâuthuẫn

- Phải biết phân tích cụ thể một mâu thuẫn cụ thể và phải có biện pháp cụ thể để giảiquyết đối với từng loại mâu thuẫn.

- Phải nắm vững nguyên tắc giải quyết mâu thuẫn: Bất kỳ mâu thuẫn nào, bất kỳ giaiđoạn nào của mâu thuẫn, cũng chỉ được giải quyết bằng con đường đấu tranh giữa cácmặt đối lập, chứ không phải bằng con đường điều hòa giữa chúng

Ví dụ minh họa các mặt đối lập để phát triển trong tự nhiên xã hội và tư duy

Quang hợp và hô hấp của giới thực vật

người sử dụng lao động và người lao động trong các hoạt động sản xuất

Quan điểm duy tâm và duy vật trong triết học

Vận dụng quy luật giải quyết mâu thuẫn cá nhân và lợi ích tập thể

Câu 5: Thực tiễn và vai trò của thực tiễn đối với nhận thức

a Phạm trù thực tiễn

Thực tiễn là toàn bộ hoạt động vật chất có mục đích mang tính lịch sử - xã hội củacon người nhằm cải biến tự nhiên và xã hội, chứ không phải hoạt động bản năng của loàingười Thông qua thực tiễn cải tạo tự nhiên, cải tạo xã hội cải tạo chính bản thân conngười

- Đặc trưng của hoạt động thực tiễn là hoạt động vật chất, là phương thức tồn tại cơ bản,phổ biến của con người và xã hội, là hoạt động có tính mục đích nhằm cải tạo tự nhiên và

xã hội

- Thực tiễn là hoạt động vật chất cảm tính, đó là hoạt động mang tính tất yếu khách quan,con người sử dụng công cụ lao động, lực lượng sản xuất vật chất để tác động vào đốitượng vật chất ->> làm biến đổi để thỏa mãn nhu cầu sinh tồn của con người và xã hộiloài người

VD: hoạt động lao động sản xuất nông nghiệp tạo ra lương thực thực phẩm ,

-Thực tiễn là hoạt động có mục , nhằm cải tạo tự nhiên và xã hội phục vụ con ngườiVD: hoạt động xây nhà ở, đấu tranh để xóa bỏ áp bức bóc lột , Là hoạt động có mụcđích của con người ( con người là động vật có ý thức, có tư duy sáng tạo , chứ không phảihoạt động bản năng của loài vật)

- Thực tiễn mang tính lịch sử xã hội: hoạt động thực tiễn là hoạt động con người , diễn ratrong xã hội với sự tham gia của đông đảo người , trải qua giai đoạn lịch sử nhất định, bịgiới hạn bởi điều kiện lịch sử- cụ thể nhất định

Vd: cùng là sản xuất lương thực , thực phẩm để nuôi sống con người nhưng mỗigiai đoạn thời kỳ có công cụ sản xuất , phương thức cacnh tác, quản lý khác nhau,

từ đồ đá, đồng,sắt

=>> Thực tiễn là hoạt động đặc trưng bản chất của con người

- Các hình thức của thực tiễn:

+ Hoạt động sản xuất vật chất: là hoạt động mà trong đó con người sử dụng những công

cụ lao động tác động vào giới tự nhiên để tạo ra những của cải và các điều kiện thiết yếunhằm duy trì sự tồn tại và phát triển của mình và xã hội Hoạt động sản xuất vật chất là cở

sở quan trọng quyết định các hoạt động khác

+ Hoạt động chính trị - xã hội: là hoạt động của các tổ chức cộng đồng người khác nhautrong xã hội nhằm cải biến những mỗi quan hệ xã hội để thúc đẩy xã hội phát triển Tronghoạt động động chính trị xã hội có nhiều hoạt động như xóa đói giảm nghèo, hoạt độngtạo công ăn việc, nhưng hoạt động đấu tranh giai cấp là cao nhất, tại sao như vậy, bởi vi

thông qua đấu tranh giai câp đỉnh cao của nó sẽ dẫn đến cách mạng xã hồi, sau đó dẫnđến một chế độ xã hội mới tiền bộ hơn chế độ xã hội cũ, nó thay đổi toàn mặt từ kinht ế ,chính trị , xã hội, tức là thay đổi về chất của một xã hội

VD: ra đời chủ nghĩa Mác lenin do sự phát triển kinh tế trong chủ nghĩa tư bản đặc biệt là

sự trường thành của phong trào công nhân và tiên đề lý luận và khoa học tự triên

+ Hoạt độn thực nghiệm khoa học: nhiều bản nghĩ rằng nó là nghiên cứu khoa học, thựcchất nó không phải, nghiên cứu khoa học thuộc về hoạt động tinh thần, còn thực nghiệmhoạt nó kiểm tra các kết qua của nghiên cứu khoa học rồi ứng dụng triển khái, thực

nghiệm là hoạt động được tiến hành trong những điều kiện do con người tạo ra gần

giống, giống hoặc lặp lại những trạng thái của tự nhiên và xã hội nhằm xác định các quyluật biến đổi và phát triển của đối tượng nghiên cứu

Nhận thức được hiểu theo 2 nghĩa:

+ khả năng nhận biết của con ng

+ để chỉ 1 trong những hoạt động của con người nhằm hình thành nên ý thức tri thức.Nhận thức là quá trình phản ánh tích cực tự gaics sáng tạo thế giới khách quan vào bộ óccon người trên cơ sở thực tiễn nhằm sáng tạo ra những tri thức về thế giới khách quan

Vd: hiện nay cuộc cách mang công nghệ 4.0 đang diễn ra rất mạnh mẽ, vai trò thực

nghiệm khoa rất quan trọng, cho nên cuộc cách mạng khoa học công nghệ, nghiên cứu,cho nên những phát minh sáng chế được ứng dụng triển khai trở thành quy trình sản xuấtmới công nghệ mới công cụ mới được áp dụng các quá trình sản xuất, nhiều nước đangchuyển sang nền kinh tế tri thức, đặc biệt là nước phát triển,muốn đạt được năng suất,chất lượng cao thì trong quá trình sản xuất, thực tiễn đời sống phải được ứng dụng khoahọc Những nước có nền kinh tế tri thức có hàm lượng chất xám rất cao

???( có thể là câu hỏi thêm) Trong ba hình thức hoạt động thực tiễn cơ bản trên, mỗi

hoạt động có vai trò khác nhau, nhưng hoạt động sản xuất vật chất là cơ bản nhất, quantrọng nhất Vì không có sản xuất vật chất, con người và xã hội loài người không thể tổntại và phát triển Sản xuất vật chất còn là cơ sở cho sự tồn tại của của các hình thức thựctiễn khác cũng như tất cả các hoạt động sống khác của con người

b Vai trò của thực tiễn đối với nhận thức

- Thực tiễn là cơ sở của nhận thức: Thực tiễn cung cấp những tài liệu, chất liệu cho nhậnthức của con người qua hoạt động thức tiễn con người nhận thức được sự vật hiện tượnghình thành nên tri thức về nó, thực tiễn hiện thực hóa các giác quan tạo ra công cụ hỗ trợcho các giác quan con người, con người muốn nối dài các giác quan phải tạo ra các

phương tiện công cụ để hỗ trợ các giác quan con người như là máy tính, kính hiển vi,…

-Thực tiễn là động lực của nhận thức: Thực tiễn luôn đề ra nhu cầu, nhiệm vụ và phươnghướng phát triển của nhận thức; rèn luyện các giác quan của con người ngày càng tỉnh tếhơn, hoàn thiện hơn, công cụ nhận thức ngày càng tinh vi, hiện đại làm cho năng lực tưduy ngày cảng phát triển

VD: những nhà khoa học nông dân chế tạo ra các máy móc, như máy bốc lạc bẻ ngôchính thông hoạt động thực tiễn mới biết được bẻ ngô , bóc lạc nó lâu như thế nào, nó đaunhư thế nào, và người ta muốn tìm cách để giải phóng sức lao động của con người, người

ta mới tạo ra máy móc

Con người gặp khó khăn thực tiễn buộc phải giải đáp được nó đó là nguyên nhân thúcđẩy con người

VD: covid 19 đó là vấn đề thực tiễn để con người chắc chắn phải tìm ra được nguyênnhân , tìm được phương thuốc, tìm ra được cách phòng, cách trị, nó buộc côn người phảiphải phát triển

Thực tiễn là mục đích của nhận thức: nhận thức đề cải biến thể giới khách quan, cải biến

xã hội, vì nhu cầu của con người Vì vậy, nhận thức từ thực tiễn mà ra, phải quay về phục

vụ thực tiễn Tri thức chỉ có ý nghĩa khi nó được áp đụng vào đời sống thực tiễn một cáchtrực tiếp hay gián tiếp để phục vụ con người

VD nhận thức những vấn đề tiêu cục xã hội như bất bình đẳng ,tham ô ,hối lộ,…, tệ nạn

xã hội, chúng ta nhận thức để cải tạo nó để thế giới này tốt hơn Nhân thức để cải tạo tựnhiên xã hội, cải tạo chính bản thân con người…

- Nhận thức để giải quyết các vấn đề bức xúc được đặt ra như dịch tả lợn châu phi,lởmồm long móng

-Thực tiễn là tiêu chuẩn để kiểm tra chân lý:Thực tiễn có tính tất yếu, khách quan, nên

nó đóng vai trò là tiêu chuẩn để kiểm nghiệm chân lý.Thực tiễn là thước đo giá trị củanhững tri thức con người đạt được trong quá trình nhận thức, đồng thời thực tiễn khôngngững bổ sung, điều chỉnh, sửa chữa phát triển và hoàn thiện nhận thức,

- Nguyên tắc thực tiễn trong nhận thức và hoạt động thực tiễn.

+ Cần phải quán triệt quan điểm thực tiễn trong hoạt động của con người Nếu rời xa thựctiễn sẽ dẫn đến bệnh chủ quan, duy ý chí, giáo điều, máy móc, quan liêu Bệnh giáo điều

là khuynh hướng tư tưởng và hành động cường điệu lý luận coi nhẹ thực tiễn, tách lý luậnkhỏi thực tiễn, thiếu quan điểm lịch sử - cụ thể

+ Cần tránh tuyệt đối hóa thực tiễn coi thường lý luận sẽ dẫn đến căn bệnh kinh nghiệmchủ nghĩa, lười biếng, không chịu học tập lý luận, không phát huy được tính định hướng,dẫn dắt, soi đường của lý luận

+ Quan điểm thống nhất giữa lý luận và thực tiễn yêu cầu việc nhận thức phải xuất phát

từ thực tiễn, dựa trên cơ sở thực tiễn, đi sâu vào thực tiễn, phải coi trọng tổng kết thựctiễn,

để bổ sung, hoàn thiện, phát triển nhận thức, lý luận cũng như chủ trương, đường lối,chính sách Trong hoạt động của con người, việc nghiên cứu lý luận phải liên hệ với thựctiễn, học đi đôi với hành

#VD: Năm 1930: Bác Hồ đưa ra cương lĩnh của Đảng Cộng sản, Trần Phú lên Tổng Bí

thư không đi theo đường lối của Bác nên đã thất bại

Năm 1941: Quay lại với đường lối của Bác, vì đường lối của bác đưa ra là đúng đắn gắnliền giữa nhận thức và thực tiễn lúc bấy giờ

Cần làm gì để nâng cao trình độ năng lực nhận thức của mình

I Đặt vấn đề

Trong công cuộc hội nhập và đua tranh toàn cầu của người Việt Nam, có lẽ điều màchúng ta cần hội nhập đầu tiên và mạnh mẽ nhất, đó là hội nhập về tri thức Và trong

công cuộc hội nhập về tri thức ấy, lĩnh vực cần phải hội nhập trước nhất và quyết liệt nhấtchính là lĩnh vực giáo dục.

Thực tiễn cho thấy, muốn có một nước Việt Nam mới, một nước Việt Nam thịnh vượng

và văn minh, thì phải có những con người Việt Nam mới, những con người được nuôidưỡng tâm hồn, được khai sáng trí tuệ và rèn luyện thể chất tốt Điều này chỉ có thể cóđược khi chúng ta có một nền giáo dục mới, một nền giáo dục hội nhập và sánh vai vớithế giới Muốn có một nền giáo dục như vậy, phải dựa và nhiều yếu tố, một trong nhữngyếu tố đầu tiên và không thể thiếu đó là phải có tư duy mới, tầm nhìn mới, tri thức mớicho giáo dục Để đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa- hiện đại hóa trong bối cảnh cáchmạng công nghiệp 4.0, cần có một nguồn nhân lực phát triển ở trình độ cao, luôn luôn đổimới, cập nhật kỹ thuật cao, có phong cách sống mới: năng động, khả năng thích nghi cao

và sáng tạo Những điều đó chỉ có thể thực hiện được trong một xã hội mà ở đó mọi côngdân luôn được tạo điều kiện học tập thường xuyên, liên tục nhằm không ngừng nâng caotrình độ nghề nghiệp và khả năng hội nhập với xã hội ngày càng văn minh, hiện đại Mộttrong những con đường quan trọng nhất nâng cao trình độ bản thân là con đường pháttriển nhận thức của sinh viên của chúng ta Thực tiễn hiện nay cần có khả năng nhận thứccao, có nhận thức đúng ta mới xác định đúng bản chất của vấn đề từ đo sphanr ánh mộtcách tích cực sáng tạo, là những nhà tri thức của Đất Nước

Không phải ai là toàn diện cho nên hãy tự nhận thức mình, biết được điểm mạnh điểmyếu của bản thân Chỉ khi biết điểm mạnh sẽ cho phép bạn tận dụng và phát huy tối đalợi thế của mình, khám phá sức mạnh tiềm năng của bản thân, vận dụng nó vào thực tiễnkhai thác bản thân Tiếp đến, hiểu được đâu là điểm yếu sẽ là cơ hội để bạn cải thiệnnhững khuyết điểm đang kìm hãm bạn, người mà biết nhìn nhận, xác định khắc phụcđiểm yếu của mình đo sẽ là con người thành công trong tương, nếu cứ nghĩ mình number

1 thì chắc chắn con người ấy sẽ thật bại đơn giản là vì không ai là hoàn hảo, không ai làtuyệt vời kể cả những nhà triết gia lỗi lạc của thời đại như Mác, ông cũng thường hayuống rượu đó thôi Hiều quả của việc liệt kê điểm mạnh điểm yếu sẽ giúp bạn biết đượcmình đang ở vị trí nào, tại sao bạn lại thất bại hay thành công trong cuộc sống lẫn côngviệc, cũng như cho phép bản thân thay đổi và tự tin hơn trong việc thể hiện mình Bảnthân em thì cũng có rất nhiều điểm yếu, em thiếu sự tin, thiếu mối quan, thường hay chủquan gây nên sơ suất,… và thế nên em cũng cố gắng hơn để khắc phục điểm yếu ấy, nó

sẽ là quá trình dài như em tham gia vào các hoạt động của trường, không chỉ học trêntrường mà em còn học ngoài xã hội, cố gắng giao tiếp với người xung quanh,…Trongquá trình đánh giá bản thân đó em cố gắng nhìn nhận mọi khía cạnh mà không phán xéthay đưa ra bất kỳ nhận xét mang tính chủ quan nào

Tìm hiểu về động lực của bản thân cũng là một cách tốt để phát triển khả năngnhận thức của bản thân Như khi em có động lực em sẽ cố gắng tìm hiểu và nhận thức về

nó, nó giống như một dolphin thôi thúc bạn nỗ lực vượt qua mỗi khó khăn tiếp tục đượcmục tiêu của mình và kiên định trên con đường em đã chọn Động lực giúp em có nhậnthức đúng đắn, chính xác vấn đề vì nếu không có động lực bạn có thể như một ngườisống không có nguyên tắc, ban ngày thì ngủ tới trưa, suốt ngày cứ bấm điện thoạt, lướtfacebook làm cho viện nhận thức sai, khi đó bạn cứ nghĩ việc làm rảnh rỗi như chơigame ngày này của mình là đúng, không sao cả tại đâu có việc gì làm đó là sai lầm doviệc không có động lực, không thúc đẩy thực hiện mục tiêu mỗi ngày, sống cứ như conrobot sống qua ngày này như này, sống một cách không có sáng tạo Vì vậy động lực làmột yếu tố thúc đẩy nhận thức làm cho việc nhận thức đúng đắn theo đuổi mục tiêu củabản thân

Em đã từng nhìn thấy một bạn chỉ vì đánh rơi đồng xu mà gần như tức giận, emnghĩ bạn đó có vấn đề về nhạn thức, căn bản là bạn ấy không biết tiết chế cảm xúc củabản thân, đó là kết quả dài của việc không quan tâm và nuôi dưỡng đến cảm xúc cũngnhư là những phản ứng tự nhiên của mình trước mọi hoàn cảnh Khi bạn chú tâm đếncảm xúc của chính mình, bạn sẽ hiểu được tại sao mình lại cảm thấy như vậy và lần tớimình nên làm gì để khắc phục điều này Trên thực tế, kỹ năng kiểm soát cảm xúc sẽ giúpbạn có cuộc sống tốt hơn chẳng hạn như trở một người giao tiếp tốt và khôn ngoan hơntrong việc ra quyết định.

Và để phát triển kỹ năng nhận thức của bản thân một cách tốt chúng ta phải gắnliền với thực tiễn Vì thực tiễn là toàn bộ hoạt động vật chất có mục đích mang tích lịchsử

Nhận thức là 1 quá trình từ thấp đến cao, ko có cái gì con người không nhận thức được

mà chỉ có những cái mà con người chưa nhận thcuws được mà thôi

- Liên hệ thực thực tiễn hiện nay ở Việt Nam

Từ lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin và từ kinh nghiệm thành công, thất bại trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng Cộng sản Việt Nam đã rút ra bài học quan trọng là: “Mọi chủ trương của Đảng phải xuất phát từ thực tế, tôn trọng qui luật hiện thực khách quan”.

Nguyên tắc này đòi hỏi chúng ta trong nhận thức và hành động phải xuất phát từ bản thân sự vật, từ hiện thực khách quan, phản ánh sự vật đúng với những gì vốn có của nó, không lấy ý muốn chủ quan của mình làm chính sách, không lấy ý chí chủ quan áp đặt cho thực tế, phải tôn trọng sự thật, tránh thái độ chủ quan nóng vội, phiến diện, định kiến… Yêu cầu của nguyên tác tính khách quan còn đòi hỏi phải tôn trọng và hành động theo qui luật khách quan.

Đất nước ta đang bước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa và hiện đại hóa Đảnh chủ trương: “Huy động ngày càng cao mọi nguồn lực

cả trong và ngoài nước, đ8ạ biệt là nguồn lực của dân vào công cuộc phát triển đất nước” Đó là chính sách chiến lược về con người, về phát triển giáo dục và đào tạo

Vì vậy, phải “Nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng phát huy sức mạnh toàn dân tộc, đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới, sớm đưa đất nước ra khỏi tình trạng kém phát triển, thực hiện

mục tiêu: “dân giàu, nước mạnh xã hội công bằng, dân chủa và văn minh”.

Liên hệ thực tiễn đến bản thân trong quá trình học tập

Câu 6: Mối quan hệ giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất Vận dụng quy luật quan

hệ sản xuất phù hợp trình độ phát triển của lực lượng sản xuất trong đổi mới kinh tế ởviệt nam hiện nay

Quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với sự phát triển của lưc lượng sản xuất là quy cơ bảnnhất của lịch sử xã hội, tri phối sự vận động phát triển của xã hội

Nội dung: LLSX và QHSX nó là 2 mặt của một phương thức sản xuất, nó tác động biệnchứng lẫn nhau trong đó LLSX quyết đinh QHXZ, QHSX tác động trở lại LLSX

Các khái niệm:

Lực lượng sản xuất (con ng vs tự nhiên): là tổng hợp các yếu tố vật chất và tinh thần

tạo thành sức mạnh thực tiễn cải biến thế giới tự nhiên theo nhu cầu sinh tồn, phát triểncủa con người

Trong llsx có sự kết hợp của 2 yếu tố cơ bản là người lao động với tư liệu sản xuất

để tạo ra sức sản xuất và năng lực thực tiễn để làm biến đổi các đối tượng vật chất củagiới tự nhiên theo nhu cầu của con người Chúng có quan hệ hữu cơ với nhau trong đóyếu tố con người giữ vị trí hàng đầu, TLSX đóng vai trò rất quan trọng

Trong giai đoạn hiện nay khoa học đã trở thành llsx trực tiếp Khoa học sản xuất

ra của cải đặc biệt hàng hóa đặc biệt Kích thích sự phát triển làm chủ năng lực sx củacon ng Kịp thời giải quyết những mâu thuẫn, yêu cầu SX đặt ra

Tư liệu sản xuất gồm tư liệu lao động và đối tượng lao động, trong tư liệu laođộng có công cụ lao động là các phương tiện lao động khác Đối tượng có cái là có sẵn tựnhiên con người chỉ cần qua sơ chế thôi đã có thể sử dụng được VD: cá trong tự nhiêncon người chỉ cần sơ chế thôi đã ăn được rồi CÓ cái là nhân tạo mà có Trong tư liệu sảnxuất yếu tố thường xuyên biến đổi, yếu tố cách mạng đó chính là công cụ lao động, đó là

vì nhu cầu con người không đứng yên một chỗ, nhu cầu ngày càng tằng lên, tốt hơn, ngonhơn, và dể thỏa mãn nhu cầu đó, con người phải tiến hành cách mạng công cụ lao động,

để chuyển sang công nghệ mới, quy trình mình, và đương nhiên năng suất lao động tănglên, cuối cùng nó sẽ giải phòng được sức lao động con người Cho nên công cụ lao độngrất quan trọng

Công nghệ việt nam như thế nào so với thế giới, lạc hậu, nguyên nhân vì sao

Người lao động triết học người ta nhần mạnh đến nhiều tiêu chí trình độ , trithức , kinh nghiệm, kỹ năng lao động, và đặc trong điều kiều cách mạng công nghệ 4.0nền kinh tế tri thức đang được hành động phải cso năng lực sáng tạo Một số vấn đề nữa

là phẩm chất trình độ, đạo đức nghề nghiệp, ý thức tổ chức, tính kỹ luật,…đồng thời đã là

người lao động Việt Nam phải tuân theo đường lỗi chủ trương của đảng, chính sách phápluật của nhà nước người lao động chính là yếu tố quyết định nhất quan trọng nhất tronglực lượng sản xuất Liên hệ đến Việt Nam, ng lao động vn như thế nào, bao nhiều phầntrăm lao động đã qua đào tạo ( gần 80 % ll lao động chưa qua đào tạo) sản xuất kinhdoanh chỉ dựa vào kinh nghiệm trong lĩnh vực nông thôn, người nông dân đã qua đào tạorất thấp, có câu rất hay “ kinh nghiệm kết thúc ở đâu lý luận phải bắt đầu ở đó” Tại saochúng ta thất bại nhiều lân, cứ được mùa sẽ mất giá, tính tự phát tcuar người nông dânquá lớn, tổ chức thực hiện rất hạn chế, hiểu biết ng nông dân về thị trường cong nhiềuhạn chế Là sinh iên chúng ta nên đáp ứng được nhà nước đang cần j, nhà nucows cần cái

j, cơ quan đoàn thể cần cái gì, xu thể phát triển thế giới việt nam, chuẩn bị hành trang chomình để có cơ hội phát triển , chúng ta bổ sung vào đội ngủ thất nghiêm,hoặc làm ngànhnghề không xứng đáng với với những gì được đạo tạo ở đại học Xã hội này , có ngườilàm không hết việc, có người thì không có việc để làm, cho nên thực chất bây giờ xã hộithừa ai, thauwf những người như thế nào, đất nước này còn thiếu rất nhiều những chủdoanh nghiệp giởi, có tinh thần dân tộc, chúng ta là đội ngũ tương lai

Quan hệ sản xuất (con ng vs con ng): là tổng hợp các quan hệ kinh tế - vật chất giữa

người với người trong quá trình sản xuất vật chất

- QHSX kết cấu gồm có ba mặt: quan hệ sở hữu đối với TLSX, quan hệ tổ chức, quản lísản xuất và quan hệ phân phối kết quả sản xuất Ba mặt quan hệ này thống nhất với nhau,mỗi mặt đều có tác động kích thích , thúc đẩy hoặc cản trở, kìm hãm những mặt khác.Trong đó, quan hệ sở hữu đối với TLSX đóng vai trò quyết định hai mặt kia

Tạp dodoanf nào giai cấp nào nắm giữ tư liệu sản xuất chủ yếu của xã hội, nó quyêt địnhquan hệ tổ chức quản lý sản xuất và phân phối sản phẩm đồng thời nó quyết định tất cảquan hệ khác, như quan hệ chính trị dân tộc pháp luật,

Quan hệ giữa người là quan hệ bình đẳng, bình đẳng về kinh tế, sản xuât,

=> QHSX mang tính khách quan, nó được hình thành trong quá trình phát triển lịch sửkhông phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của con người QHSX là quan hệ cơ bản quyếtđịnh tất cả các quan hệ xã hội khác của con người

*Mối quan hệ giữa LLSX và QHSX là mối quan hệ thống nhất biện chứng, trong đó LLSX quyết định QHSX và QHSX tác động ngược trở lại LLSX.

-Vai trò quyết định của LLSX đối với sự hình thành và biến đổi của QHSX:

+Vì sao LLSX quyết dịnh QHSX? Bởi vì LLSX là nội dung của quá trình sx và nó cótính năng động, cách mạng và thường xuyên phát triển Trong LLSX có công cụ lao động

và con người, công cụ lao động là yếu tố động thường xuyên biến đổi và khi nó biến đổi

nó cách mạng nó yêu cầu người sử dụng công cụ lao động phải có năng lực sáng tạo, kinhnghiệm, phẩm chất Như là hiện nay sản xuất yêu cầu về trí tuệ hơn là lao động chân tay.+ LLSX quyết định sự ra đời của QHXS mới, nó quyết định nội dung, tính chất của quan

hệ sản xuất, cho nên nguyên nhân sâu xa của sự vận động biến đổi của các xã hội, của cácchế độ xã hội, của các hình thái kinh tế xã hội, cuối cùng cũng là do sự biến đổi của lựclượng sản xuất và lực lượng sản xuất nó biển đổi nó đòi hỏi quan hệ sx cũng thay đổitheo sao cho phù hợp với nội dung

VD: liên hệ đến việt nam trong thời kỳ quá độ lên cnxh bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa+ LLSX và QHSX nó đi từ phù hợp rồi phát triển thành không phù hợp rồi trở lại thànhphù hợp rồi nó không dừng lại nó tiếp tục trở thành không phù hợp, cho nên thực giảiquyết mâu thuẫn giữa một bên là LLSX tiên tiến và một bên là QHSX lỗi thời lạc hậu

Chính sự vận động nội tại QHSX phù hợp với trình độ phát triển LLSX làm cho các hìnhthái kinh tế xã hội thay thế nhau từ thấp đến cao Để hiểu quy luật này hơn, phải hiểuđược quy luật thống nhất đấu tranh giữa các mặt đối lập, ngay khi nó thống nhất hay là có

sự phù hợp thì nó phát triển các yếu tố không phù hợp rồi dẫn đến không phù hợp Giảiquyết được mâu thuẫn thúc đẩy phương thức sản xuất thay thế nhau từ thấp đếp cao, vd

từ phương thức cộng sản nguyên thủy, đến phương thức sản xuất chiếm hữu nô lệ, rồiphương thức sản xuất phong kiến , ptsx tư bản chủ nghĩa, rồi đến phương thức sản xuấtcao hơn là phương thức cộng sản chủ nghĩa

+ Tương ứng với một trình độ phát triển nhất định của LLSX tất yếu đòi hỏi phải có mộtQHSX phù hợp với nó trên cả ba mặt của QHSX đó

+ Xu hướng của sản xuất vật chất là không ngừng biến đổi và phát triển Sự biến đổi đóbao giờ cũng bắt đầu bằng sự biến đổi và phát triển của LLSX mà trước hết là công cụlao động Từ sự biến đổi của LLSX này mà QHSX phải biến đổi cho phù hợp

+ LLSX thường biến đổi nhanh hơn ( yếu tố người lao động luôn thúc đẩy sự phát triểncủa nó), còn QHSX thường biến đổi chậm hơn (vì QHSX bị quy định bởi quan hệ về sởhữu TLSX bị níu giữ bởi yêu cầu phải bảo đảm lợi ích của giai cấp thống trị hiện đangnắm giữ quyền sở hữu TLSX

Do đó, sự phát triển của LLSX khi đạt đến một trình độ nhất định sẽ mâu thuẫn gaygắt với QHSX hiện có, đòi hỏi tất yếu phải phá bỏ QHSX lỗi thời và thay thế bằng QHSXmới phù hợp

- Tác động ngược lại của QHSX đối với LLSX

+ Vì sao QHSX có thể tác động trở lại LLSX? Vì QHSX chính là hình thức xã hội củaquá trình sản xuất, nó có tính độc lập tương đối và nó ổn định, QHSX phù hợp với trình

độ phát triển LLSX và nó là yêu cầu khách quan của nền sản xuất, bởi vì chỉ có phù hợp

nó mới mở đường thúc đảy các yếu tố LLSX phát triển

+ QHSX quy định mục đích, cách thức sản xuất và cách thức phân phối những lợi ích từquá trình sản xuất do đó nó trực tiếp tác động tới thái độ của người lao động, tới năngsuất, chất lượng, hiệu quả của quá trình sản xuất và cải tiến công cụ lao động

+ Sự tác động của QHSX với LLSX diễn ra theo hai xu hướng:

Một là, Nếu QHSX phù hợp với trình độ của LLSX thì sẽ thúc đẩy LLSX phát triển Biểu hiện: năng suất ldd, trình độ llsx, các yếu tố công cụ lao động, tư liệu lao động như thế nao.

Hai là, Nếu QHSX không phù hợp với trình độ của LLSX thì sẽ kìm hãm sự phát

từ thấp đến cao của các hình thái kinh tế - xã hội

Hoạt động trong xã hội phải tuân theo quy luật, con người tuân theo quy luật, quyluật không tuân theo ý chủ quan của con người , nó mang tính khách quan

Ý nghĩa :

Có ý nghĩa phương pháp luận quan trọng

Là cơ sở khoa học để nhận thức sâu sắc sự đổi mới tư duy kinh tế của Đảng cộng sảnViệt

? Vận dụng quy luật quan hệ sản xuất phù hợp trình độ phát triển của lực lượng sản xuất trong đổi mới kinh tế ở việt nam hiện nay.

Phát triển người lao động:

-Thứ nhất, là trình độ của người lao động: đã được nâng cao rõ rệt và không ngừng tăngcao

+ Người lao động năng động, sáng tạo, cần cù, chịu khó,…kinh nghiệm và kĩ năng laođộng của con người Việt Nam cũng khác nhau: có kinh nghiệm và kĩ năng của người laođộng cơ khí, máy móc, có kinh nghiệm và kĩ năng của người lao động đối với máy móchiện đại, tự động hóa,… Từ đó, trình độ tổ chức và phân công lao động, trình độ ứngdụng khoa học công nghệ vào sản xuất ở Việt nam hiện nay đã có nhiều tiến bộ Qua đó,cho thấy trình độ chuyên môn tay nghề của lao động nước ta đang có những chuyển biếntích cực đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu cũng như đòi hỏi thực tế của nền kinh tế đấtnước ta trong giai đoạn hiện nay

Phát triển công cụ lao động:

-Thứ hai, là trình độ của tư liệu sản xuất tiến bộ hơn so với thời kì trước đổi mới cụ thể:+ Công cụ lao động hiện đại hơn với sự đầu tư, mua mới nhiều máy móc, công cụ hiệnđại vào trong quá trình sản xuất góp phần làm cho năng suất lao động tăng cao, giảm bớtđược chi phí sức lao động Điển hình, trước thời kì đổi mới chúng ta sử dụng trâu, bò đểcày,

máy móc đưa vào sản xuất còn hạn chế và thô sơ Nhưng đến giai đoạn hiện nay, đã đượcthay bằng máy cày,…việc sản xuất đã được trang bị bởi một hệ thống máy móc hiện đạinhập khẩu từ nước ngoài góp phần làm cho nền kinh tế đất nước phát triển nhanh

=> Như vậy lực lượng sản xuất của Việt Nam hiện nay là phù hợp với quan hệ sản xuất.Tạo nên sự thúc đẩy nền kinh tế Việt Nam đi lên Tổng sản phẩm trong nước (GDP) quýI/2021 ước tính tăng 4,48% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn tốc độ tăng 3,68% củaquý I/2020, cho thấy sự thích nghi, khả năng chống chịu và xu thế phục hồi của nền kinh

tế ngày càng gia tăng Những thành tựu đạt được là kết quả của con đường đổi mới doĐảng khởi xướng và lãnh đạo Nó là kết quả của nhận thức đúng đắn quy luật QHSX phùhợp với trình độ phát triển LLSX để phát triển kinh tế - xã hội hiện nay

Vận dụng quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sảnxuất

Quy luật phổ biến chi phối sự vận động phát triển của loài người trong bất kỳ hìnhthức xã hội nào.Việt Nam trong thời kỳ quá độ lên CNXH chúng ta cũng có những tácđộng đến quy luật Trước năm 1986, chúng ta phải đứng trên nguyên tắc khách quan toàndiện, đặt mình vào hoàn cảnh đất nước lúc đó để nhìn nhận xác định vấn đề, nếu khôngchúng ta sẽ rơi vào bệnh phiến diện , ngụy biện Sau khi đánh bại giặc Mỹ, một siêucường của thế giới , ta vì muốn có ngay XHCN , chúng ta đưa quan hệ sản xuất lên quácao.Cụ thể thể hiện ở quan hệ sở hữu có 2 thành phần là sở hữu nhà nước và tập thể.Thành phần kinh tế gồm có kinh tế quốc doanh và hợp tác xã Chúng ta không chủ trươngphát triển thành phần kinh tế tư nhân, chúng ta nghĩ rằng thành phần kinh tế tư nhân là

có dâu hiệu của chủ nghĩa tư bản Trong khi đó , chúng ta vẫn giữ cơ chế kế hoạch hóa,tập trung quan liêu, bao cấp cái gì cũng là Nhà Nước quản lý và quy định, cơ chế này chỉ

áp dụng thành công ở thời kỳ chiến tranh và đến thời kỳ hòa bình thì nó không đúng.Chúng ta không theo kinh tế thị trường quy luật thị trường Người lao động của đất nước

ta thì thụ động, ỷ nại Quan hệ phân phối chúng ta thực hiện phân phối bình quân, mọingười bình đẳng như nhau, người siêng năng cũng như người làm biếng, người giỏi cũngnhư người dốt, tất cả đều hưởng thành quả lao động như nhau Chính nguyên tắc nàykhôn gkichs thích được tính tích cực sáng tạo của người lao động, kinh tế đất nước rơivào trì trệ, khủng hoảng Nhưng chúng ta nên biết đặt mình vào hoàn cảnh khi ấy để nhìnnhận, sau khi chúng ta thắng Mỹ thì chúng ta nhìn cuộc đời rất vui tơi , chúng ta muốntiến đến CNXH ngay nhưng hoàn cảnh đất nước khi ấy chịu tác động nặng nề bới chiếntranh, chúng ta bị cắt giảm viện trợ từ các nước XHCN nên phải đặt mình vào hoàn cảnhkhi ấy mà đánh giá, có khi chúng ta ở hoàn cảnh ấy cũng tệ hơn như thế nhiều Đất Nướcchúng ta từ thời kỳ nửa thuộc địa nửa phong kiên squas độ lên chủ nghĩa xã hooij bỏ quathời kỳ tư bản chủ nghĩa nên lực lượng lao động cực kỳ thấp , người lao động bị ảnhhưởng bởi tư tưởng phong kiến không muốn làm chỉ muốn có ăn , tư liệu lao động thì lạchâu, kinh tế xã hội rơi vào trì trệ khủng hoảng , lực lượng sản xuất trình độ sản xuất đưalên quá cao mà quan hệ sản xuất không phụ hợp

Từ năm 1986 đến nay, chúng ta với tinh thần nhìn vào sự thật đánh gia sự thật.Các chủ quan chính sách phải tuân theo thực tế khách quan tuân theo quy luật kháchquan Trước tiên đẩy mạnh phát triển lực lượng sản xuất , chúng ta thực hiện công nghiệphóa hiện đại hóa Đất nước từng bước xây dựng cơ sở vật chất cho chủ nghĩa xã hội.Chúng ta đẩy mạnh phát triển công cụ lao động trong mọi lĩnh vực và phát triển người laođộng đẩy mạnh , phát triển giao dục đào tạo và khoa học công nghệ Đảng ta xác địnhđầu tư vào giáo dục là đầu tư cho sự phát triển Chúng ta điều chỉnh quan hệ sản xuấtphù hợp lực lượng sản xuất Chúng ta có nhiều quan hệ sở hữu như sở hữu toàn dân, cánhân và đặc biệt có kinh tế tư nhân Phát triển kinh tế nhà nước nhiều thành phần vàthành phần kinh tế tư nhân phát triển đang đóng vai trò quan trọng ở nước ta hiện nay.CHúng ta bỏ tổ chức quản lý là cơ chế tập trung quan liêu bao cấp và ta thực hiện theo

cơ chế thị trường Về thành phần kinh tế chúng ta thực hiện nhiều hình thức phân phối

do thành phần sở hữu, thnahf phần kinh tế lấy phân phối theo lao động làm cơ sở Dẫnđến quann hệ sản xuất phù hợp với LLSX từ đó thúc đẩy nền sản xuất Việt Nam pháttriển theo, thể hiện ở đời sống vật chất được nâng cao hơn, Rõ ràng chúng ta đã làmđúng quy luật LLSX phù hợp với QHSX đổi mới lấy kinh tế làm trọng tâm , đổi mới trítuệ

Vận dụng quy luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với trình độ phát triển của lựclượng sản xuất trong công cuộc đổi mới ở nước ta hiện nay

Theo C.Mác, trong phương thức sản xuất, lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất làhai mặt có mối quan hệ biện chứng với nhau làm cho sản xuất phát triển Lực lượng sảnxuất là sự thống nhất hữu cơ giữa người lao động với tư liệu sản xuất, trước hết là công

cụ lao động Con người không thể sản xuất có hiệu quả nếu tiến hành riêng lẻ, mà phảiliên kết, phối hợp với nhau, quan hệ tác động với nhau Bởi vậy, thiếu một trong hai mốiquan hệ này thì không thể có sản xuất vật chất

Trong đó, vai trò quyết định thuộc về lực lượng sản xuất Mỗi loại hình quan hệsản xuất được xác lập trên cơ sở thích ứng với một trạng thái, trình độ phát triển nhấtđịnh của lực lượng sản xuất Khi lực lượng sản xuất biến đổi thì quan hệ sản xuất cũngbiến đổi theo, sự phát triển của lực lượng sản xuất là nguyên nhân sâu xa và là động lực

cơ bản thúc đẩy sự phát triển của lịch sử

Mặc dù lực lượng sản xuất quyết định quan hệ sản xuất nhưng do quan hệ sản xuấtquy định mục đích của sản xuất, quy định cách thức tổ chức, quản lý, phân công sản xuất,quy định sự phát triển và ứng dụng khoa học công nghệ và cơ chế thực hiện lợi ích củacon người vì vậy, tác động đến thái độ của con người trong sản xuất từ đó hình thànhnhững yếu tố, khuynh hướng thúc đẩy hoặc kìm hãm sự phát triển của lực lượng sản xuất

Có thể thấy rằng, quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượngsản xuất là quy luật kinh tế cơ bản, phổ biến, chi phối mọi phương thức sản xuất, khôngloại trừ một quốc gia dân tộc nào Điều đó, đòi hỏi chúng ta muốn phát triển kinh tế đấtnước thì phải nhận thức đúng để hành động phù hợp với quy luật khách quan

Ở nước ta, trước thời kỳ đổi mới thực hiện cơ chế quản lý kinh tế kế hoạch hoá tậptrung quan liêu, bao cấp Mặc dù đã huy động được sức người, sức của cho kháng chiến

và phát huy có hiệu quả trong thời kỳ, nhưng kinh tế tăng trưởng chủ yếu theo chiềurộng Do không thừa nhận sự tồn tại của nền kinh tế nhiều thành phần, coi cơ chế thịtrường chỉ là thứ yếu bổ sung cho kế hoạch hoá; thủ tiêu cạnh tranh, triệt tiêu động lựckinh tế đối với người lao động, kìm hãm tiến bộ khoa học, công nghệ… quá nhấn mạnhmột chiều cải tạo quan hệ sản xuất mà không thấy đầy đủ yêu cầu phát triển lực lượngsản xuất, coi nhẹ quan hệ quản lý, quan hệ phân phối.Trong xác lập quan hệ sản xuất,chúng ta tuyệt đối hoá vai trò của công hữu, làm cho quan hệ sản xuất chỉ còn tồn tại giảnđơn dưới hai hình thức toàn dân và tập thể;kỳ thị, nóng vội xoá bỏ các thành phần kinh tếphi xã hội chủ nghĩa, không chấp nhận các hình thức sở hữu hỗn hợp, sở hữu quá độ; xoá

bỏ chế độ sở hữu tư nhân một cách ồ ạt, trong khi nó đang tạo điều kiện cho sự phát triểnlực lượng sản xuất Dẫn đến lực lượng sản xuất không phát triển, tình trạng trì trệ kéo dài,sản xuất đình đốn, đời sống người dân gặp nhiều khó khăn Hạn chế đó, có nhiều nguyênnhân, song nguyên nhân chủ yếu là chúng ta đã chủ quan, nóng vội, duy ý chí dẫn đếnviệc nhận thức và vận dụng không đúng quy luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất vớitrình độ phát triển của lực lượng sản xuất

Từ Đại hội Đảng lần thứ VI, khởi đầu công cuộc đổi mới, Đảng ta đã nêu ra quanđiểm phát triển nền kinh tế hàng hóa có kế hoạch gồm nhiều thành phần đi lên chủ nghĩa

xã hội, với nhiều chế độ sở hữu Mặc dù, chưa đề cập đến cơ chế thị trường, phát triểnnền kinh tế thị trường Nhưng đây là dấu mốc quan trọng trong quá trình đổi mới tư duy

lý luận của Đảng về con đường và phương pháp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta, thểhiện sự nhận thức và vận dụng quy luật về sự phù hợp giữa quan hệ sản xuất với trình độphát triển của lực lượng sản xuất; đồng thời đã đặt cơ sở, nền tảng quan trọng để các nhân

tố mới ra đời, tạo tiền đề để từng bước phát triển nền kinh tế nước ta Quá trình vận dụngquy luật và xuất phát từ thực tiễn đất nước, tại Hội nghị Trung ương 6 khóa VI (3-1989),

Đảng đã khẳng định: “Thực hiện nhất quán chính sách cơ cấu kinh tế nhiều thành phần,

coi đây là chính sách có ý nghĩa chiến lược lâu dài, có tính quy luật từ sản xuất nhỏ đi lên chủ nghĩa xã hội; trong đó mọi người được tự do làm ăn theo pháp luật; các đơn vị sản xuất kinh doanh thuộc các thành phần kinh tế vừa hợp tác với nhau, bổ sung cho nhau, vừa cạnh tranh với nhau trên cơ sở bình đẳng trước pháp luật” (2)

Thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, nhìn tổng thể 30 năm qua đất nước ta đãđạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử trên con đường xây dựng chủ nghĩa

xã hội Trong đó, có thành tựu về nhận thức và vận dụng quy luật về sự phù hợp của quan

hệ sản xuất với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất ở nước ta Hơn nữa, trong bốicảnh toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế, việc nhanh chóng phát triển lực lượng sản xuất điđôi với từng bước hoàn thiện quan hệ sản xuất để phát triển kinh tế - xã hội, khắc phụcnguy cơ tụt hậu xa về kinh tế đang càng là một yêu cầu cấp thiết

Để thực hiện điều đó, Đảng và Nhà nước ta đã, đang và sẽ phải tiếp tục thống nhấtnhận thức về kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa, nền kinh tế vận hành đầy đủ, đồng bộtheo các quy luật của kinh tế thị trường Đồng thời bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩaphù hợp với từng giai đoạn phát triển của đất nước; xây dựng nền kinh tế thị trường hiệnđại và hội nhập quốc tế; có sự quản lý của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, do

Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo Xác lập nền kinh tế xã hội chủ nghĩa Việt nam “có

quan hệ sản xuất tiến bộ phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, có nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế, trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế; các chủ thể thuộc các thành phần kinh tế bình đẳng, hợp tác và cạnh tranh theo pháp luật”(3); thị trường đóng

vai trò chủ yếu trong huy động và phân bổ hiệu quả các nguồn lực phát triển, là động lựcchủ yếu để giải phóng sức sản xuất; các nguồn lực nhà nước được phân bổ theo chiếnlược, quy hoạch, kế hoạch phù hợp với cơ chế thị trường Nhà nước đóng vai trò địnhhướng, xây dựng và hoàn thiện thể chế kinh tế, tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng,minh bạch và lành mạnh; sử dụng các công cụ, chính sách và các nguồn lực của Nhànước để định hướng và điều tiết nền kinh tế, thúc đẩy sản xuất kinh doanh và bảo vệ môitrường; thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội trong từng bước, từng chính sách phát triển.Phát huy vai trò làm chủ của nhân dân trong phát triển kinh tế xã hội

Bên cạnh đó, Đảng và Nhà nước ta có nhiều chủ trương, biện pháp để đẩy mạnhcông nghiệp hoá, hiện đại hoá nhằm phát triển lực lượng sản xuất, tạo “cốt vật chất” choquan hệ sản xuất mới Tiếp tục thực hiện đổi mới mô hình tăng trưởng, cơ cấu lại nềnkinh tế; đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá gắn với phát triển kinh tế tri thức, nângcao sức cạnh tranh của nền kinh tế, doanh nghiệp và hàng hoá dịch vụ chủ động và tíchcực hội nhập quốc tế để phát huy cao độ nội lực, tranh thủ ngoại lực, tiếp thu nhữngthành tựu về khoa học và công nghệ, về kinh tế tri thức Xây dựng, hoàn thiện luật pháp

và chính sách kinh tế để kiến tạo sự phát triển bền vững Đào tạo nguồn nhân lực, trọngdụng nhân tài, nhất là trong bộ máy quản lý nhà nước Đổi mới thể chế nhằm tăng cườnghiệu lực thực thi pháp luật và chính sách; phát huy dân chủ, tăng cường kỷ luật, kỷcương

Tóm lại, có thể khẳng định công cuộc đổi mới là quá trình chúng ta ngày càngnhận thức và vận dụng đúng đắn hơn quy luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất vớitrình độ phát triển của lực lượng sản xuất trong

Vận dụng quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sảnxuất trong xác định mô hình kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa của Đảng tahiện nay?

Quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất là quyluật cơ bản nhất chi phối sự vận động, phát triển của các phương thức sản xuất và các

hình thái kinh tế – xã hội trong lịch sử Đảng ta đã vận dụng đúng đắn, sáng tạo quy luậtnày vào xác định mô hình kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta.

Nội dung quan điểm của Đảng ta về phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hộichủ nghĩa là phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, vận động theo cơ chế thịtrường, có sự quản lý của nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa

Do lực lượng sản xuất của ta thấp kém, để sản xuất nhiều hàng hóa thỏa mãn nhu cầu xãhội, Đảng ta khẳng định, thực hiện nhất quán phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thànhphần Lực lượng sản xuất ở nước ta đang tồn tại khách quan nhiều trình độ khác nhau vềcông cụ lao động, về tri thức, kinh nghiệm, kỹ năng người lao động Cùng với nó là còntồn tại nhiều hình thức sở hữu về tư liệu sản xuất Do vậy, phải phát triển nhiều thànhphần kinh tế để tạo ra nhiều phương thức kết hợp khác nhau giữa lực lượng sản xuất vàquan hệ sản xuất, làm cho nền sản xuất phát triển, tạo ra nhiều sản phẩm xã hội

Trong nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo đểđịnh hướng cho sự phát triển của toàn bộ nền kinh tế Phát triển nền kinh tế hàng hóa tấtyếu phải sử dụng và vận dụng cơ chế thị trường, đòi hỏi phải có sự quản lý của nhà nước

xã hội chủ nghĩa để định hướng cho toàn bộ chế độ kinh tế xã hội Kinh tế thị trường địnhhướng xã hội chủ nghĩa là mô hình kinh tế tổng quát ở nước ta hiện nay, là sự tổng kếtthực tiễn, phát triển lý luận của Đảng ta, thể hiện sự vận dụng sáng tạo quy luật quan hệsản xuất phù hợp với trình độ phát triển lực lượng sản xuất và xây dựng, phát triển kinh tế– xã hội của đất nước Trong thời kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội, phát triển kinh tế thịtrường định hướng xã hội chủ nghĩa là yêu cầu khách quan

để tạo ra địa bàn và điều kiện thuận lợi thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển, giải phóngsức sản xuất xã hội và đảm bảo sự phù hợp giữa quan hệ sản xuất với lực lượng sản xuất

Nhận thức và vận dụng đúng đắn, sáng tạo quan điểm phát triển kinh tế thị trường địnhhướng xã hội chủ nghĩa là yêu cầu khách quan để thực hiện thắng lợi mục tiêu dân giàu,nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh ở nước ta hiện nay; khắc phục nhữngquan niệm không đúng về sự phù hợp giữa quan hệ sản xuất với trình độ của lực lượngsản xuất trong thực tiễn đổi mới đất nước hiện nay

Một số phương hướng để tiếp tục vận dụng quy luật này

Phương hướng phát triển lực lượng sản xuất

Điều đầu tiên mà chúng ta cần thực hiện để tiếp tục vận dụng tốt quy luật này chính lànâng cao chất lượng, trình độ nguời lao động bằng cách mở các trường lớp đào tạo ngànhnghề, đầu tư phát triển giáo dục Tập trung vào việc đào tạo các ngành nghề có nhu cầulớn trong xã hội, chú trọng nâng cao trình độ khoa học kỹ thuật cho người lao động Quantâm, học hỏi chất lượng đào tạo nước ngoài.

Đồng thời, cải tạo các loại máy móc, dây chuyền sản xuất để nâng cao năng suất, khốiluợng sản phẩm Nhà nước cần quan tâm đầu tư ứng dụng khoa học – kĩ thuật vào trongsản xuất cũng như việc nghiên cứu, sáng chế, mua các thiết bị, máy móc sản xuất hiệnđại

Phương hướng hoàn thiện các quan hệ sản xuất

Thực hiện cơ cấu lại nền kinh tế, thúc đẩy cơ cấu lại nền doanh nghiệp,và điều chỉnhchiến lược thị trường Về sở hữu, vẫn sẽ phát triển theo huớng tồn tại nhiều hình thức sởhữu khác nhau, nhiều thành phần kinh tế khác nhau

Về quản lý, trong kinh tế thị trường định huớng xã hội chủ nghĩa phải có sự quản lýcủa Nhà nước xã hội chủ nghĩa Nhà nuớc quản lý nền kinh tế bằng pháp luật, chiến lược,

kế hoạch, chính sách đồng thời sử dụng cơ chế thị trường, các hình thức kinh tế và

phương pháp quản lý kinh tế thị trường để kích thích sản xuất, phát huy tính tích cực vàhạn chế những mặt tiêu cực, khuyết tật của cơ chế thị trường…

Mặc dù quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sảnxuất đem lại cho ta những lợi ích, hiệu quả lớn trong sự phát triển kinh tế của đất nướcnhưng nếu áp dụng không đúng cách sẽ gây sai lầm Chính vì vậy chúng ta cần hiểu biết

rõ quy luật để biết áp dụng một cách đúng đắn

Trên đây là những hiểu biết của em về đề bài Mặc dù đã có nhiều cố gắng tìm tòikiến thức nhưng chắc chắn vẫn còn nhiều thiếu sót Mong thầy cô góp ý để bài làm của

em được hoàn chỉnh hơn

LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT Ổ NƯỚC TA HIỆN NAY:

Sau hơn 30 năm đổi mới, trình độ phát triển của LLSX ở Việt Nam đã có những bướctiến đáng kể.Hiện nay, cần ưu tiên phát triển lực lượng sản xuất hiện đại để tạo đà choviệc xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật tiên tiến, nhằm thực hiện mục tiêu đẩy mạnh côngnghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế.

Thực trạng LLSX ở Việt Nam hiện nay ,khoa học - công nghệ là một trong những yếu

tố đóng vai trò quan trọng trong phát triển lực lượng sản xuất ở Việt Nam Những thànhtựu của khoa học, công nghệ đã góp phần đáng kể trong việc phát triển tư liệu sản xuất,trước hết là cải biến những công cụ lao động cả trong lĩnh vực công nghiệp và nôngnghiệp với xu thế toàn cầu hóa, sự chuyển giao và hội nhập quốc tế về khoa học, côngnghệ đã khiến nền kinh tế nước ta phát triển mạnh mẽ Những công cụ lao động giản đơn

mang tính chất tiểu thủ công nghiệp đã được thay thế bằng những dây chuyền máy mócthiết bị tối tân, hiện đại Sức lao động của con người được giải phóng, lao động chân taydần được thay thế bởi lao động trí óc, lao động giản đơn dần được thay thế bằng sự

chuyên môn hóa ngày càng cao Những sự thay đổi lớn lao của công cụ sản xuất đã làmcho năng suất lao động tăng vượt bậc, khối lượng sản phẩm làm ra ngày càng nhiều và cóchất lượng cao Cũng nhờ sự phát triển của công cụ sản xuất, nền kinh tế nước ta đang có

sự chuyển dịch lớn mạnh về cơ cấu kinh tế , tỉ trọng đóng góp của các ngành công

nghiệp, xây dựng và dịch vụ có xu hướng tăng mạnh hơn so với các ngành nông nghiệp

Từ một nước thuần nông, Việt Nam đã xây dựng được nhiều nhà máy, xí nghiệp cónhững dây chuyền công nghệ tiến tiến; nhiều khu chế xuất công nghệ cao Tuy nhiên, sovới nhiều quốc gia khác trên khu vực và trên thế giới, là một nước đi sau nên nhìn chungnền sản xuất công nghiệp của Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế, những ngành công

nghiệp chế tạo chưa thực sự phát triển, mới phát triển những ngành công nghiệp lắp ráptheo dây chuyền công nghệ của nước ngoài, mức độ hiện đại hóa trong các ngành côngnghiệp chưa đồng đều giữa các ngành và giữa các địa phương trong cả nước, tính cạnhtranh của các mặt hàng sản xuất công nghiệp nhìn chung còn thấp nên giá thành khôngcao, nhất là những ngành vốn là thế mạnh của nước ta như dệt may, da giày, khoángsản…

Theo Báo cáo chỉ số đổi mới toàn cầu năm 2014 của Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới(WIPO), chỉ số đổi mới công nghệ của Việt Nam đứng thứ 71/143 nước Tuy nhiên, việcnghiên cứu, phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất còn nhiều hạn chế.Trình độ cơ khí hóa, tự động hóa và tin học hóa của nhiều ngành kinh tế nhìn chung cònnhiều hạn chế Theo điều tra các doanh nghiệp sản xuất, chế biến, chế tạo năm 2015,khoảng 57% doanh nghiệp có công nghệ thấp, 31% doanh nghiệp có công nghệ trungbình, 12% doanh nghiệp có công nghệ cao Qua hơn 30 năm đổi mới, nền công nghiệpViệt Nam vẫn chỉ dừng lại ở trình độ gia công

Thực trạng đội ngũ người lao động trong lực lượng sản xuất ở Việt Nam

Việt Nam có dân số trên 98 triệu người Dân số phân bố không đều giữa các vùng miềntrong cả nước và có sự khác biệt lớn về trình độ theo vùng, cư dân nông thôn chiếmkhoảng 68% dân số, Việt Nam là nước có cơ cấu dân số trẻ, đang ở thời kỳ dân số vàng.Với nguồn lao động trẻ dồi dào, Việt Nam đang có lợi thế lớn để phát triển lực lượng sảnxuất, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của nền sản xuất hiện đại, thúc đẩy nền kinh tế củađất nước Nguồn lao động trẻ sẽ gặp nhiều thuận lợi trong việc tiếp thu những tiến bộ củakhoa học, công nghệ vào sản xuất; thích ứng và bắt nhịp nhanh với quá trình sản xuất đòihỏi công nghệ cao, áp lực lớn và thích ứng được việc thay đổi nghề nghiệp, điều kiện làmviệc theo yêu cầu của quá trình sản xuất Sự tăng lên không ngừng của đội ngũ nhân lực

có trình độ chuyên môn đã bước đầu đáp ứng được nhu cầu ngày càng cao của nền sảnxuất hiện đại trong việc ứng dụng những thành tựu của khoa học, công nghệ vào việc cảitạo nền sản xuất theo hướng hiện đại

Một trong những đặc điểm nổi bật của con người Việt Nam trong lịch sử là sự cần cù,linh hoạt, sáng tạo Đó cũng chính là ưu điểm của người lao động nước ta hiện nay Nhờ

đó, người lao động có năng lực trong việc sản xuất những mặt hàng đòi hỏi sự khéo léo, tỉ

mỉ, có độ tinh xảo cao Do quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, trong những năm gầnđây, ở Việt Nam có rất nhiều các công ty, nhà máy lớn được xây dựng do các tập đoànkinh tế lớn bỏ vốn như Sam Sung, Toyota, Deawoo Các chủ đầu tư của những công ty

đó đã nhìn thấy ưu điểm nổi bật của nguồn lao động nước ta là sự cần cù, chăm chỉ, khéo