Bài giảng Visual C

Bài giảng Visual C

Lập trình trên môi trường Windows

• Giúp cho người lập trình có thể xây dựng ứng dụng nhanh và ít tốn

công sức hơn so với việc sử d ng đơn thuần các hàm thư viện API

của Windows

Giới thiệu về MFC

• Trong 1 ứng dụng MFC, ta thường không gọi hàm

Windows API trực tiếp, mà sẽ tạo các đối tượng từ những

lớp của MFC, và gọi phương thức của đối tượng đó

• Đa số các phương thức của những lớp MFC có cùng tên

với những hàm Windows API

• MFC tạo ra một Application Framework, giúp:

– Thiết lập kiến trúc của ứng dụng một cách nhất quán và khoa

học

– Che dấu đi nhiều phần chi tiết mà Windows API đòi hỏi, giúp

lập trình viên “thảnh thơi” hơn

Giới thiệu về MFC

• Version 1:

– Các lớp List, Array, String, Time, Date, File access,…

– Các lớp giao diện cơ bản

– MDI, OLE 1.0

• Version 2:

– File open, save

– Print preview, printing

– Scrolling window, Splitter window

– Toolbar, Statusbar

– Truy xuất được đến các control của VB

– Trợ giúp theo ngữ cảnh (Context-sensitive help)

– DLL

Giới thiệu về MFC

• Version 2.5:

– Hỗ trợ ODBC (Open Database Connectivity), cho phép truy

xuất đến các CSDL Access, FoxPro, SQL Server,…

– OLE 2.01

• Version 3:

– Hỗ trợ tab dialog (property sheet)

– Docking control bar

• Version 3.1:

– Hỗ trợ các control chuẩn của Windows 95

– ODBC level 2 with Access Jet database engine

– Các lớp Winsock phục vụ lập trình TCP/IP

Giới thiệu về MFC

• Version 4.0:

– ADO (Data Access Object)

– Windows 95 docking control bar

– Bổ sung thêm lớp TreeView và RichEdit

– Các lớp đồng bộ hoá các tiểu trình

• Version 4.2:

– Các lớp WinInet

– Các lớp ActiveX document server

– Các tính năng mở rộng của ActiveX control

– Active Document Containment, cho phép ứng dụng

MFC có thể chứa các Active Document

– OLE DB và ADO

Giới thiệ

Các thành phần của 1 ứng dụng

Chương trình MFC đầu tiên

Chương trình MFC đầu tiên

Chương trình MFC đầu tiên

Tạo ứng dụng bằng MFC AppWizard

Visual Studio 2005

Chương trình MFC đầu tiên

Các thành phần của chương trình

• Các file chương trình: (xxx là tên project)

– xxx.h: header file của file xxx.cpp, chứa khai báo lớp CxxxApp để

quản lý toàn bộ ứng dụng Lớp CxxxApp kế thừa từ lớp CWinApp

của MFC

– xxxDlg.h: header file của file xxxDlg.cpp, chứa khai báo lớp

CxxxDlg để quản lý cửa sổ Dialog giao diện của ứng dụng Lớp

CxxxDlg kế thừa từ lớp CDialog của MFC

– Resource.h: header file, chứa các hằng ID của các resource được

định nghĩa trong file xxx.rc

– xxxDlg.cpp: cài đặt các hàm thành phần của lớp CxxxDlg

– xxx.cpp: cài đặt các hàm thành phần của lớp CxxxApp

– xxx.rc: mô tả các resource (tài nguyên) của ứng dụng

Chương trình MFC đầu tiên

Các thành phần của chương trình

Chương trình MFC đầu tiên

Các thành phần của chương trình

• CWinApp: lớp chính của MFC để quản lý ứng dụng Chứa đựng vòng lặp

nhận message và phân phối message đến các cửa sổ c a ứng dụng

• CDemoApp: lớp kế thừa từ lớp CWinApp.

class CMFC01App : public CWinApp

Chương trình MFC đầu tiên

// Since the dialog has been closed, return FALSE so that we exit the

// application, rather than start the application's message pump.

return FALSE;

}

Chương trình MFC đầu tiên

Các thành phần của chương trình

• CWnd: lớp chính của MFC để quản lý các loại cửa

sổ giao diện Có nhiều lớp được kế thừa từ lớp

này để quản lý các loại cửa sổ khác nhau

(CTreeCtrl, CListBox, CEdit,…)

• CDialog kế thừa từlớp CWnd, là lớp cơ bản được

dùng để hiển thị các dialog trên màn hình

Chương trình MFC đầu tiên

Các thành phần của chương trình

• Mỗi dialog sẽ có tương ứng một lớp CxxxDlg kế thừa từ CDialog.

class CMFC01Dlg: public CDialog

// Generated message map functions

virtual BOOL OnInitDialog();

afx_msg void OnSysCommand(UINT nID, LPARAM lParam);

afx_msg void OnPaint();

afx_msg HCURSOR OnQueryDragIcon();

Message Map

• Làm sao để xử lý 1 thông điệp ?

– MFC dùng Message Map để liên kết các thông điệp

với những hàm thành phần của lớp cửa sổ.

Xử lý thông điệp

• Thêm xử lý thông điệp WM_LBUTTONDOWN

– Bổ sung thêm khai báo hàm xử lý thông điệp

afx_msg void OnLButtonDown(UINT nFlags, CPoint point);

– Bổ sung 1 macro trong khai báo message map

ON_WM_LBUTTONDOWN()

– Viết hàm thực thi OnLButtonDown

void CMFC01Dlg::OnLButtonDown(UINT nFlags, CPoint point)

{

// TODO: Add your message handler code here and/or call default

MessageBox(_T("Nhan phim trai chuoi"), _T("Thong bao"), MB_OK);

Các thông điệp của mouse

• Với mỗi thông điệp của chuột, Windows gởi kèm 2

– wParam: cho biết phím nào đang được nhấn (Ctrl,

Shift)

– lParam: cho biết toạ độ hiện tại

• LOWORD(lParam): tọa độ x

• HIWORD(lParam): tọa độ y

Xử lý mouse

Các thông điệp của mouse

OnMouseMove

ON_WM_MOUSEMOVE WM_MOUSEMOVE

OnRButtonDblClk

ON_WM_RBUTTONDBLCLK WM_RBUTTONDBLCLK

OnRButtonUp

ON_WM_RBUTTONUP WM_RBUTTONUP

OnRButtonDown

ON_WM_RBUTTONDOWN WM_RBUTTONDOWN

OnMButtonDblClk

ON_WM_MBUTTONDBLCLK WM_MBUTTONDBLCLK

OnMButtonUp

ON_WM_MBUTTONUP WM_MBUTTONUP

OnMButtonDown

ON_WM_MBUTTONDOWN WM_MBUTTONDOWN

OnLButtonDblClk

ON_WM_LBUTTONDBLCLK WM_LBUTTONDBLCLK

OnLButtonUp

ON_WM_LBUTTONUP WM_LBUTTONUP

OnLButtonDown

ON_WM_LBUTTONDOWN WM_LBUTTONDOWN

Hàm xử lý thông điệp Message-Map Macro

Thông điệp

Xử lý mouse

Các thông điệp của mouse

• Các hàm xử lý thông điệp cho mouse có dạng:

afx_msg void OnMsgName (UINT nFlags, CPoint

point)

– point: thuộc lớp CPoint, chỉ vị trí của trỏ chuột Gốc

toạ độ được xác định theo góc trái trên của cửa sổ

– nFlags: trạng thái của các phím chuột và các phím

Ctrl, Alt.

Xử lý mouse

Các thông điệp của mouse

• Sửdụng phép toán & để kiểm tra một trạng thái

có tồn tại không

– Ví dụ: nFlags & MK_CONTROL khác 0 kiểm tra phím

Ctrl được nhấn

Phím Shift được nhấn MK_SHIFT

Phím Ctrl được nhấn MK_CONTROL

Phím phải chuột được nhấn MK_RBUTTON

Phím giữa chuột được nhấn MK_MBUTTON

Phím trái chuột được nhấn MK_LBUTTON

Ý nghĩa Giá trị

– Định nghĩa 2 biến m_PrevX, m_PrevY trong class CxxxDlg

– Định nghĩa hàm xử lý message WM_LBUTTONDOWN trong

• Viết code cho hàm xử lý thông điệp nhấn trái chuột

void CMouseProcessingDlg::OnLButtonDown(UINT nFlags,

Xử lý mouse

void CMouseProcessingDlg::OnMouseMove(UINT nFlags, CPoint point)

{

// TODO: Add your message handler code here and/or call default

//Chuột đang di chuyển với phím trái đang nhấ

if ((nFlags & MK_LBUTTON) == MK_LBUTTON) {

Xử lý keyboard

• Thông điệp của keyboard

– WM_KEYDOWN / WM_KEYUP: phát sinh khi 1 phím (không phải là

phím hệ thống) được nhấn xuống/thả ra

• Hàm xử lý tương ứng: CWnd::OnKeyDown, CWnd::OnKeyUp

• wParam: virtual-key code

• lParam: chứa các thông tin khác (số lần lặp lại phím, scan code, extended

key,…)

– WM_CHAR: là kết quả phát sinh do message WM_KEYDOWN, báo

hiệu 1 ký tự in được (printed character) đã được tạo ra

afx_msg void OnMsgName (UINT nChar, UINT

nRepCnt, UINT nFlags)

– nChar: mã phím ảo được nhấn hoặc thả

– nRepCnt: số lần nhấn/thả phím tương ứng

– nFlags: cờ liên quan (xem thêm trong MSDN)

Xử lý keyboard

• Mã phím ảo

Esc VK_ESCAPE

Pause VK_PAUSE

Alt VK_MENU

Ctrl VK_CONTROL

Shift VK_SHIFT

Phím số 5 (Num Lock tắt) VK_CLEAR

Tab VK_TAB

Backspace VK_BACK

Enter VK_RETURN

Ctrl-Break VK_CANCEL

Phím số 0, , 9 (Numlock được bật) VK_NUMPAD0,…,VK_NUMPAD9

Phím chức năng F1_F12 VK_F1,…,VK_F12

Insert và Ins VK_INSERT

Print Screen VK_SNAPSHOT

Down arrow VK_DOWN

Right arrow VK_RIGHT

Up arrow VK_UP

Left arrow VK_LEFT

Home VK_HOME

End VK_END

Page Down và PgDn VK_NEXT

Page Up và PgUp VK_PRIOR

Spacebar VK_SPACE

Phím tương ứng

Mã phím ả

Xử lý keyboard

• Mã phím ảo

Phím Menu VK_APPS

Phím Windows (phải) VK_RWIN

Phím Windows (trái) VK_LWIN

Scroll Lock VK_SCROLL

Num Lock VK_NUMLOCK

Caps Lock VK_CAPITAL

Phím / (bên phải) VK_DIVIDE

Phím (bên phải) VK_DECIMAL

Phím – (bên phải) VK_SUBTRACT

Phím + (bên phải) VK_ADD

Phím * (bên phải) VK_MULTIPLY

Lớp CWnd

Giới thiệu

• Đây là một lớp tổng quát và gặp rất nhiều lần

trong quá trình làm việc trên dialog nói riêng và

trên các ứng dụng MFC nói chung

• Lớp CWnd cung cấp các chức năng cơ bản cho

tất cả các lớp cửa sổ (các control, mainframe,

view, dialog…) trong thư viện MFC

Các hàm cơ bản của lớp CWnd

Hàm CWnd::GetDlgItem

• CWnd* GetDlgItem(int nID ) const;

– Trả về con trỏ CWnd* của một cửa sổ con trên 1

BOOL EnableWindow(BOOL bEnable = TRUE );

– Làm cho cửa sổ có thể/không thể bị tác động bởi

Các hàm cơ bản của lớp CWnd

Hàm CWnd::GetFocus

• static CWnd* PASCAL GetFocus( );

– Trả về con trỏ CWnd của control đang được nhận

– Đặt focus cho một đối tượng cửa sổ.

– Trả về con trỏ CWnd* của cửa sổ nhận focus trước

đó.

– Ví dụ:

CWnd* pWnd;

pWnd = GetDlgItem(IDC_EDIT1);

Các hàm cơ bản của lớp CWnd

Hàm CWnd::GetClientRect

• void GetClientRect (LPRECT lpRect) const;

– Xác định toạ độ của hình chữ nhật bao quanh cửa

• void MoveWindow(LPCRECT lpRect,BOOL bRepaint = TRUE);

– Dịch chuyển, thay đổi kích cỡ một cửa sổ

Các hàm cơ bản của lớp CWnd

Hàm CWnd::GetDlgCtrlID

• int GetDlgCtrlID( ) const;

– Xác định ID của một control trên dialog.

int GetDlgItemText(int nID, CString& rString) const;

– Lấy chuỗi nội dung của 1 control.

– Ví dụ : Lấy chuỗi nội dung của control có ID là

IDC_EDIT1 trên dialog.

CString str;

this->GetDlgItemText(IDC_EDIT1, str);

• void GetWindowText(CString& rString) const;

– Lấy chuỗi nội dung cho một đối tượng cửa sổ

– Ví dụ : Lấy nội dung cho đối tượng cửa sổ có ID là IDC_TEXT

CWnd * pWnd;

CString str;

pWnd = GetDlgItem(IDC_TEXT);

pWnd->GetWindowText(str);

Các hàm cơ bản của lớp CWnd

Hàm CWnd::SetWindowText

• void SetWindowText(LPCTSTR lpszString );

– Thiết lập chuỗi nội dung cho một đối tượng cửa sổ

– Ví dụ : Đặt chuỗi nội dung cho đối tượng cửa sổ có

• CString là lớp chuỗi cơ bản trong MFC tương tự

như char * trong C/C++ nhưng tự động quản lý

kích thước và cấp phát vùng nhớ

Các hàm cơ bản của lớp CString

strNew = str + _T(" Nice to meet you");

Các hàm cơ bản của lớp CString

Các hàm cơ bản của lớp CString

str = _T("Xin chao cac ban");

str.SetAt(1, str[3]); //str : “X n chao cac ban”

Các hàm cơ bản của lớp CString

Chuỗi rỗng

• Hàm CString::Empty: tạo một chuỗi rỗng

• Hàm CString::IsEmpty: kiểm tra xem một chuỗi có rỗng

Các hàm cơ bản của lớp CString

Định dạng chuỗi

• Tương tựhàm sprintf của C

• Dùng để định dạng chuỗi theo mong muốn

CString s = _T("This is an example");

result = s.Find('i'); //kiem tu dau chuoi, result = 2

Các hàm cơ bản của lớp CString

Các hàm cơ bản của lớp CString

Xác định chiều dài chuỗi

• CString::GetLength(): Lấy chiều dài của chuỗi đã

cho

• Ví dụ:

int result;

CString s = _T"This is an example");

result = s.GetLength();// result = 18

Các hàm cơ bản của lớp CString

Các hàm tách chuỗi

CString CString::Left(int nCount)

CString CString::Right(int nCount)

CString CString::Mid(int Start, int nCount)

Các hàm cơ bản của lớp CString

• Hàm CString::TrimLeft: loại bỏ các ký tự đầu chuỗi

• Hàm CString::TrimRight: loại bỏ các ký tựcuối

Các hàm cơ bản của lớp CString

Thay đổi nội dung chuỗi

• CString::MakeLower: in thường các ký tựtrong

CString s = _T("Hello, how are you");

s.MakeUpper();//HELLO, HOW ARE YOU

s.MakeLower();//hello, how are you

s.MakeReverse();//uoy era woh ,olleh

Các hàm cơ bản của lớp CString

Các hàm cơ bản của lớp CString

• CString::Replace : Thay thế một chuỗi con bằng

Các control

Giới thiệu

• Phiên bản hiện hành của Windows có khoảng 20

loại control

• 6 trong số đó gọi là classic control (những control

có từ phiên bản đầu tiên của Windows) Chứa

trong User.exe

• Các control còn lại gọi là common control Hầu

hết xuất hiện từWindows 95 Chứa trong

Loại button

Các control

• Các hàm cần quan tâm của CListBox:

Các control

• Lấy vị trí được chọn của một ListBox có ID là

• Nguyên nhân ra đời

• Các loại dialog thường gặp

• Sửdụng bằng thư viện MFC

• Ví dụ minh hoạ

Các dialog thường gặ

Nguyên nhân ra đời

• Trước Windows 3.1, lập trình viên phải tự viết các dialog

mở hoặc lưu file (cho phép người dùng chọn đường dẫn

file)

=> Không nhất quán giữa các ứng dụng

• Từ Windows 3.1, Windows xây dựng các dialog thường

sử dụng và chứa trong một DLL.

• Windows 95 bổ sung thêm dialog Page Setup.

• Windows 98, Windows 2000 bổ sung thêm nhiều tính

năng cho các dialog trên.

Các dialog thường gặ

Liệt kê chi tiết

• Open / Save As dialog

• Print / Print Setup dialog

• Page Setup dialog

• Find and Replace dialog

• Color dialog

• Font dialog

Các dialog thường gặ

Color dialog

Các dialog thường gặ

Font dialog

Các dialog thường gặ

• Nguyên tắc gọi các dialog thường gặp (trừ dialog

Find and Replace):

– Tạo đối tượng thuộc lớp dialog quan tâm (cung cấp

các thông tin cơ bản theo qui định)

– Gọi hàm DoModal() để hiển thị

– Lấy các giá trị quan tâm từ đối tượng đã khai báo

• Các hàm cần quan tâm của lớp CFileDialog:

– GetFileExt: lấy phần mở rộng của tập tin được

chọn

– GetFileName: lấy tên tập tin được chọn

– GetFileTitle: lấy phần tên (không có phần mở rộng)

của tập tin được chọn

– GetFolderPath: lấy thư mục của tập tin được chọn

– GetPathName: lấy đường dẫn của tập tin được

Xử lý menu

• Một vài khái niệm

• Tạo lập menu

• Nạp và hiển thị menu

• Xử lý khi menu item được chọn

• Thay đổi trạng thái menu

• Ví dụ

Xử lý menu

Một vài khái niệm

• Menu bar: thanh menu Bao gồm nhiều drop-down menu và menu

item

• Drop-down menu: một phần của menu bar, chứa các menu item hoặc

các drop-down menu khác.

– VD File, Edit, …

• Menu item: tương ứng với 1 lệnh của chương trình Mỗi menu item

được xác định bằng 1 số nguyên phân biệt, gọi là item ID hay

command ID.

– VD Open, Save, …

• Popup menu: giống như drop-down menu, nhưng có thể xuất hiện ở

vị trí b t kỳ trên màn hình (thường khi nhấn nút phải mouse)

• System menu: chứa các lệnh hệ thống điều khiển cửa sổ.

Xử lý menu

Một vài khái niệm

• Ví dụ về menubar, drop-down menu, menu item

Xử lý menu

Một vài khái niệm

• Xác lập đối tượng menu trong các hàm xửlý

Xử lý menu

Tạo lập menu

• Thường có 2 cách chính để tạo menu:

– Tạo menu ở dạng resource của ứng dụng, và load

vào khi chạy

– Tạo trực tiếp bằng các hàm khi ứng dụng đang

• Tạo lập menu trong tài nguyên

IDC_DEMOWIN32 MENU DISCARDABLE

Xử lý menu

Tạo lập menu

• Tạo lập menu bằng editor

có trong môi trường lập

trình.

Xử lý menu

• Xác định menu bar khi tạo cửa sổ:

Create(NULL, _T("My Application"),

WS_OVERLAPPEDWINDOW, rectDefault, NULL,

Xử lý menu

– Theo tác trên menu:

• DeleteMenu: Xoá một đối tượng trên menu

• TrackPopupMenu: hiển thị menu popup nổi

– Thao tác trên các menuitem:

• AppendMenu: thêm vào cuối menu một menuitem.

• InsertMenu: thêm một đối tượng menu tại một vị trí xác định

• ModifyMenu: chỉnh sửa một đối tượng menu xác định.

Xử lý menu

– Thao tác trên các menuitem

• CheckMenuItem: thêm/bỏ dấu check phía trước một

menuitem

• CheckMenuRadioItem: check một menuitem trong một

nhóm các menuitem

• EnableMenuItem: thiết lập menuitem các trạng thái enable

(MF_ENABLED), disable (MF_DISABLED),

gray(MF_GRAYED).

Xử lý menu

Xử lý khi menu item được chọn

• Các thông điệp của menu

• Xửlý lệnh của menu item

Xử lý khi menu item được chọn

Các thông điệp của menu

• WM_MENUSELECT: phát sinh khi user tác động lên

menu Thông điệp này có thể dùng để cập nhật trạng thái

của menu (trường hợp menu thay đổi theo ngữ cảnh –

Context-sensitive Menu)

– Hàm xử lý tương ứng: CWnd::OnMenuSelect

• wParam:

– LOWORD(wParam): ID của menu item hoặc index của menu popup

– HIWORD(wParam): các thông tin khác (trạng thái menu, loại menu, …)

MF_POPUP; MF_CHECKED; MF_DISABLED, MF_GRAYED;

MF_SEPARATOR; MF_SYSMENU,…

• lParam: handle của menu