Kiểm toán báo cáo tài chính => Khái niệm: Kiểm tra/xác nhận về tính trung thực và hợp lý của các báo cáo tài chính của đõn vị đýợc KT => Đối týợng: + báo cáo tài chính của đõn vị + báo
Trang 11.3 Phân loại kiểm toán
1.3.1 Phân loại theo mục tiêu kiểm toán
Kiểm toán hoạt động
Kiểm toán tuân thủ
Kiểm toán Báo cáo tài chính
1.3.2 Phân loại theo chủ thể kiểm toán
Kiểm toán nhà nýớc
Kiểm toán nội bộ
Kiểm toán độc lập
1.3.1 Phân loại theo mục tiêu kiểm toán
a Kiểm toán hoạt động
=> Khái niệm: Kiểm tra và xác nhận về tính kinh tế, tính hiệu lực và hiệu quả của một hoạt động đýợc kiểm toán
=> Đối týợng:
+ Kết quả kinh doanh của đõn vị; Dự án
+ Cõ cấu tổ chức, phòng ban
+ Chính sách, qui chế
+ Qui trình công nghệ, nghiệp vụ…
=> Chuẩn mực để đánh giá:
+ Không có chuẩn mực chung: Liên quan nhiều lĩnh vực…
+ Đa dạng, phức tạp tuỳ thuộc từng cuộc kiểm toán
=> Chủ thể: KTV Nội bộ, KTV Nhà nýớc, KTV Độc lập
=> Kết quả kiểm toán: Đõn vị, Nhà nýớc, nhà đầu tý
=> Vai trò của kiểm toán hoạt động ở Việt Nam???
1.3.1 Phân loại theo mục tiêu kiểm toán
b Kiểm toán tuân thủ
=> Khái niệm: Kiểm tra và xác nhận về tính tuân thủ luật pháp, chế độ, qui định nào đó của Nhà nýớc, ngành, đõn vị.
=> Đối týợng:
+ Thực trạng tuân thủ luật pháp, qui định của Nhà nýớc,
+ Thực trạng tuân thủ chính sách, chế độ, qui định đõn vị
+ Thực trạng tuân thủ chính sách thu- chi ngân sách;
=> Chuẩn mực để đánh giá:
+ đa dạng, không phức tạp
+ các văn bản liên quan: của Nhà nýớc, ngành, đõn vị
=> Chủ thể kiểm toán: KT Nội bộ, KT Nhà nýớc, KT Độc lập
=> Kết quả kiểm toán: Đõn vị, Nhà nýớc, nhà đầu tý
=> Vai trò của kiểm toán tuân thủ ở Việt Nam?
1.3.1 Phân loại theo mục tiêu KT
c Kiểm toán báo cáo tài chính
=> Khái niệm: Kiểm tra/xác nhận về tính trung thực và hợp lý của các báo cáo tài chính của đõn vị đýợc KT
=> Đối týợng:
+ báo cáo tài chính của đõn vị
+ báo cáo quyết toán vốn
+ báo cáo tài chính các dự án…
=> Chuẩn mực để đánh giá:
+ Các nguyên tắc; chuẩn mực về kế toán
+ Các qui định, chế độ về kế toán hiện hành, liên quan
=> Chủ thể: KT Nội bộ, KT Nhà nýớc, KT Độc lập
=> Kết quả kiểm toán: Đõn vị, Nhà nýớc, nhà đầu tý
⇒ Vai trò của kiểm toán BCTC ở Việt Nam???
=> VSA200: Đýa ra ý kiến xác nhận rằng BCTC có đýợc lập trên cõ sở chuẩn mực và chế độ kế toán hiện hành (hoặc
đýợc chấp nhận), có tuân thủ pháp luật liên quan và có phản ánh trung thực và hợp lý trên các khía cạnh trọng yếu hay không?
⇒ Trung thực: thông tin tài chính, tài liệu kế toán phản ánh đúng sự thật nội dung, bản chất và giá trị của nghiệp
vụ KT phát sinh
⇒ Hợp lý là thông tin tài chính và tài liệu kế toán phản ánh trung thực, cần thiết và phù hợp về không gian, thời gian và sự kiện
⇒ Ý kiến của KTV làm tăng thêm sự tin cậy của BCTC, nhýng không thể cho rằng, ý kiến của KTV là sự bảo đảm
về khả năng tồn tại của doanh nghiệp trong týõng lai/hiệu quả/hiệu lực điều hành của bộ máy quản lý! (rủi ro kinh doanh
và rủi ro thông tin)
⇒ Nhu cầu xác nhận BCTC ở Việt Nam?
Chýõng 1 TỔNG QUAN VỀ KIỂM TOÁN
1.3 Phân loại kiểm toán (tiếp theo)
1.3.1 Theo mục tiêu kiểm toán
1.3.1 Phân loại theo chủ thể
Trang 2a Kiểm toán Nhà nước
=> Khái niệm: Hoạt động kiểm toán do các Kiểm toán viên Nhà nước thuộc cơ quan quản lý Nhà nước tiến hành => Kiểm toán
BCTC, tuân thủ, hoạt động các đơn vị sử dụng kinh phí NSNN
=> Khách thể:
+ Tổ chức, đơn vị, cá nhân, dự án có sử dụng kinh phí từ NSNN
+ Mang tính bắt buộc; Không thu phí kiểm toán
=> Chủ thể: KTV Nhà nước- thuộc cơ quan quản lý Nhà nước
=> Tổ chức-> độc lập: Trực thuộc Chính phủ/Quốc hội/Toà án
=> Báo cáo kiểm toán:
+ Giá trị pháp lý cao đối với các quản lý Nhà nước
+ Có quyền yêu cầu xử lý, sửa đổi qui chế tài chính
Vai trò của Kiểm toán Nhà nýớc (KTVNN) ở Việt Nam???
Luật KTNN ngày 14/6/2005: kiểm toán báo cáo thu-chi NS; dự án vốn đầu tư XDCB bằng vốn ngân sách; dự án ODA; báo cáo tài chính các DNNN (Tổng cty, tập đoàn lớn);… => đó là: Hàng trăm nghìn tỷ đồng thu-chi NSNN; hàng tỷ USD vốn ODA hàng năm được giải ngân cần được kiểm toán…
=> Vấn đề của KTNN: Nhân sự, năng lực >< nhu cầu
=> Nhu cầu đánh giá Hiệu quả hoạt đông >< khả năng
www.kiemtoannn.gov.vn
1.3 Phân loại kiểm toán (tiếp theo)
1.3.1 Theo chủ thể tiến hành kiểm toán
b., HĐQT)
+ Vai trò quan trọng đối với cuộc kiểm toán từ Kiểm toán nội bộ
=> Khái niệm: Là hoạt động kiểm toán do các KTV nội bộ của đơn vị tiến hành => Kiểm toán BCTC, tuân thủ, hoạt động các nghiệp
vụ, bộ phận, phòng, ban trong đơn vị
=> Khách thể:
+ Bộ phận của đơn vị: phân xưởng, phòng, ban, cá nhân
+ Nghiệp vụ, chương trình, công trình, dự án
+ Mang tính bắt buộc, không thu phí.
=> Chủ thể: Các KTV nội bộ thuộc bộ phận KTNB đơn vị.
=> Tổ chức->độc lập: phòng, bộ phận thuộc HĐQT; BGĐ…
=> Giá trị báo cáo kiểm toán:
+ Có giá trị bên trong doanh nghiệp (BGĐ ngoài
Vai trò của Kiểm toán Nội bộ
(&KTVNB) ở Việt Nam???
1.3 Phân loại kiểm toán (tiếp theo)
1.3.1 Theo chủ thể tiến hành
b Kiểm toán độc lập
=> Khái niệm: Là hoạt động kiểm toán do các KTV độc lập thuộc các Công ty kiểm toán độc lập tiến hành => Kiểm toán BCTC , hoạt
động, tuân thủ và tư vấn tài chính theo yêu cầu.
=> Khách thể kiểm toán:
+ Bắt buộc theo qui định
+ Tự nguyện: tổ chức, đơn vị, cá nhân có nhu cầu
+ Thu phí kiểm toán
=> Chủ thể kiểm toán: KTV độc lập (CPA)-> công ty kiểm toán độc lập
=> Tổ chức- độc lập: Mô hình công ty -> vì mục tiêu an toàn/lợi nhuận
=> Báo cáo kiểm toán:
+ giá trị pháp lý, tin cậy cao đối với bên thứ ba
+ vai trò rất quan trọng trong nền kinh tế thị trường
Vai trò của Kiểm toán độc lập (&KTVĐL) ở Việt Nam???
Tổ chức kiểm toán độc lập đýợc thành lập và hoạt động theo Nghị định số 105/2004/NĐ-CP ngày 30/3/2004,
Nghị định số 133/2005/NĐ-CP ngày 31/10/2005 bổ sung, sửa đổi
Thông tý số 60/2006/TT-BTC ngày 28/6/2006
BCTC bắt buộc kiểm toán độc lập hàng năm:
=> các doanh nghiệp có vốn đầu tý nýớc ngoài;
=> tổ chức có hoạt động tín dụng/tài chính/bảo hiểm
=> DN niêm yết theo quy định pháp luật về chứng khoán,
=> vay vốn ngân hàng thực hiện theo quy định về tín dụng
=> DNNhà nýớc: công ty nhà nýớc, công ty cổ phần Nhà nýớc, công ty TNHH Nhà nýớc và DN khác có vốn NN trên 50%;
=> Báo cáo quyết toán các dự án đầu tý hoàn thành từ nhóm A;
Vai trò của kiểm toán độc lập ở Việt Nam???-> kiemtoan.com.vn và khác Vai trò của Kiểm toán độc lập (&KTVĐL) ở Việt Nam???
=> Hiện có khoảng 140 công ty kiểm toán đang hoạt động, trong đó có 4 công ty kiểm toán đa quốc gia
=> Hiện khoảng 3.000 ngýời làm việc tại các công ty kiểm toán, khoảng 1.500 có chứng chỉ CPA nhýng ½ hành nghề
Trang 3=> Dự báo năm 2010, cần khoảng 5.000 KTV độc lập, hàng năm chỉ có khoảng 200-300 KTV đýợc cấp CPA,…
=> Nhu cầu bắt buộc kiểm toán BCTC rất lớn: TTCK: gần 300 DN niêm yết, chýa kể gần 1.000 DN đăng ký đại chúng; các ngân hàng và TCTD, bảo hiểm; và hàng trăm nghìn DNNN…
Chýõng 1 TỔNG QUAN VỀ KIỂM TOÁN
1.3 Phân loại kiểm toán (tiếp theo)
1.3.1 Theo chủ thể tiến hành kiểm toán
1.4 Tiêu chuẩn Kiểm toán viên độc lập
1.4.1 Khái niệm
Là ngýời thực hiện các cuộc kiểm toán và đýa ra ý kiến độc lập của mình về mức độ phù hợp của các thông tin với các
CM đã thiết lập
Theo VSA 220 “kiểm soát chất lýợng hoạt động kiểm toán”- KTV là ngýời có chứng chỉ KTV do Bộ Tài chính cấp, có
đăng ký hành nghề tại 1 công ty kiểm toán độc lập, tham gia vào quá trình kiểm toán, đýợc ký báo cáo kiểm toán và chịu trách nhiệm trýớc pháp luật và giám đốc công ty kiểm toán về cuộc kiểm toán”
Danh xýng của KTV:
+ Mỹ, Canada, Trung quốc: Certified public Accountant - CPA
+ Anh, Scotland: Chatered Accountant – CA
+ Pháp: Expert Comptable-
=> Nhìn chung: Auditor
=> Vì sao cần đặt ra các tiêu chuẩn?;
=> Tiêu chuẩn?
1.4 Tiêu chuẩn Kiểm toán viên độc lập
1.4.2 Sự cần thiết
=> Xuất phát từ bản chất, chức năng của kiểm toán:
Xác minh->bày tỏ ý kiến, để bên thứ ba -> quyết định Kinh tế
=> Do đối týợng kiểm toán:
+ Qui mô DN mở rộng, nghiệp vụ kinh tế mới, phức tạp phát sinh;
+ Sự gian lận ngày càng trở nên tinh vi hõn
=> Hậu quả từ Sai lầm trong kiểm toán
+ Khách hàng kiện KTV
+ Nhóm liên kết các cổ đông kiện KTV
+ Cõ quan pháp luật của Nhà nýớc truy tố KTV
+ Sự phá sản của các Công ty kiểm toán
=> Tổ chức KT và KTV phải chịu trách nhiệm trýớc pháp luật và trýớc khách hàng của mình về kết quả kiểm toán và ý kiến trong báo cáo kiểm toán,… phải chịu bồi thýờng mọi thiệt hại gây ra cho khách hàng
Tiêu chuẩn Kiểm toán viên độc lập
Quốc gia hoặc quốc tế hầu hết qui định HAI tiêu chuẩn cõ bản
IFAC qui định tiêu chuẩn của KTV độc lập
(1) Có năng lực chuyên môn nghiệp vụ
(2) Hiểu và tôn trọng pháp luật
(3) Độc lập
(4) Đạo đức nghề nghiệp
Việt Nam?
1.4.3 Tiêu chuẩn kiểm toán viên
(1) KTV phải có năng lực chuyên môn cao
Tài chính, kế toán, kiểm toán, pháp luật, ngoại ngữ, vi tính
=> bằng cấp chuyên môn về kế toán tài chính
-> Bằng cử nhân kinh tế- tài chính- ngân hàng; kế toán-kiểm toán;
-> Ngoại ngữ: trình độ C- Anh, Nga, Pháp, Trung, Đức
-> Tin học: trình độ B
=> kinh nghiệm công tác
-> Thời gian công tác thực tế về tài chính, kế toán từ 5 năm
-> Trợ lý kiểm toán ở DNKT từ 4 năm
Trang 4=> chứng chỉ kiểm toán viên (CPA)
QĐ 94 - Quy chế thi KTV năm 2008: 1 Pháp luật về kinh tế và Luật DN; 2 Tài chính và quản lý tài chính nâng cao; 3 Thuế và quản lý thuế nâng cao; 4 Kế toán tài chính, kế toán quản trị nâng cao; 5 Kiểm toán và dịch vụ có bảo đảm nâng cao; 6 Phân tích hoạt động TC nâng cao; 7 Tin học thực hành; 8 Ngoại ngữ
=> cập nhật kiến thức hàng năm
1.4.3 Tiêu chuẩn kiểm toán viên
2) Hiểu và tôn trọng pháp luật
=>Khi phát hiện đõn vị vi phạm pháp luật, chế độ=> KTV?
3) Độc lập
- Độc lập về mặt kinh tế
=> Nghiêm cấm góp vốn, đi vay, cho vay vốn, mua TP/CP…
=> Nghiêm cấm nhận bất kỳ khoản tiền/ lợi ích vật chất nào…
=> Không có các giao dịch kinh tế tài chính ảnh hýởng…
- Độc lập về mặt nhân thân
=> bố, mẹ, vợ, chồng, con, anh, chị em từ trýởng, phó phòng…
- Độc lập về mặt nghiệp vụ
(4) Đạo đức nghề nghiệp
- chính trực: thẳng thắn, trung thực và có chính kiến rõ ràng
- khách quan: công bằng/sự thật/không thành kiến/thiên vị
- tôn trọng bí mật thông tin
- tôn trọng các chuẩn mực nghiệp vụ
- thái độ ứng xử tốt
1.5 Tổ chức, hoạt động của C.ty Kiểm toán độc lập
=> Hình thức tổ chức
Xem TT60/2006/TT-BTC Hýớng dẫn tiêu chuẩn, điều kiện thành lập và hoạt động đối với doanh nghiệp kiểm toán
=> Cõ cấu tổ chức
1.5 Tổ chức, hoạt động của C.ty Kiểm toán độc lập (tiếp theo)
=> Hoạt động của các Công ty Kiểm toán
1.5 Tổ chức, hoạt động của C.ty Kiểm toán độc lập (tiếp theo)
=> Phân loại Công ty Kiểm toán
1.6 Giới thiệu chuẩn mực kiểm toán
=> Chuẩn mực kiểm toán là những nguyên tắc cõ bản về nghiệp vụ và về việc xử lý các mối quan hệ phát sinh trong quá trình kiểm toán
=> những hýớng dẫn, những giải thích về các nguyên tắc cõ bản để các kiểm toán viên có thể áp dụng trong thực tế, để đo lýờng và đánh giá chất lýợng công việc kiểm toán
Trên bình diện quốc tế, IFAC => ISA
Trên bình diện quốc gia: CM kiểm toán quốc gia-VSA
Việt Nam, đã ban hành 37 chuẩn mực kiểm toán (7 đợt)
1.6 Giới thiệu chuẩn mực kiểm toán
VSA số 250 - Xem xét tính tuân thủ pháp luật và các qui định;
VSA số 400 - Đánh giá rủi ro và kiểm soát nội bộ;
1.6 Giới thiệu chuẩn mực kiểm toán
Trang 5 VSA số 320 - Tính trọng yếu trong kiểm toán;
VSA số 501 - BCKT bổ sung đối với các khoản mục/sự kiện đặc biệt;
VSA số 560 - Sự kiện phát sinh sau ngày khoá sổ kế toán lập BCTC;
VSA số 401 - Thực hiện kiểm toán trong môi trýờng tin học;
VSA số 800 - Báo cáo kiểm toán về công việc kiểm toán đặc biệt ;
VSA số 910 - Công tác soát xét báo cáo tài chính;
VSA số 920 - Kiểm tra TTTC trên cõ sở thủ tục thoả thuận trýớc
VSA 402 - Các yếu tố cần xem xét đõn vị sử dụng dịch vụ bên ngoài
VSA 720 - thông tin khác trong tài liệu có BCTC đã kiểm toán
VSA 260 - Trao đổi các vấn đề quan trọng phát sinh với BLĐ đõn vị;
VSA 330 - Thủ tục kiểm toán trên cõ sở đánh giá rủi ro;
VSA 545 - Kiểm toán việc xác định và trình bày giá trị hợp lý
1.7 Kiểm toán trong môi trýờng tin học
=> Đõn vị đýợc kiểm toán thực hiện công việc kế toán hoặc xử lý thông tin tài chính trên máy vi tính với các mức độ áp dụng, chủng loại máy hoặc phần mềm có qui mô và mức độ phức tạp khác nhau, hoặc do bên thứ ba vận hành
⇒ Việc sử dụng máy vi tính làm thay đổi quá trình xử lý thông tin, lýu trữ và chuyển tải thông tin tài chính và có thể ảnh hýởng đến hệ thống kế toán và hệ thống kiểm soát nội bộ của đõn vị
=> có thể ảnh hýởng đến công việc của kiểm toán viên? VSA 401- QĐ 195/2003/QĐ-BTC ngày 28/11/2003
1.7 Kiểm toán trong môi trýờng tin học
Trách nhiệm của KTV:
- Có hiểu biết đầy đủ về môi trýờng tin học để lập kế hoạch, chỉ đạo, giám sát/kiểm tra công việc kiểm toán đã thực hiện Trong mỗi cuộc kiểm toán cụ thể, phải đánh giá sự cần thiết phải có những kỹ năng chuyên sâu về hệ thống máy tính
- Nếu đõn vị sử dụng hệ thống máy tính phức tạp, có công suất lớn=> cần phải có những hiểu biết về môi trýờng tin học và xác định xem môi trýờng này có ảnh hýởng đến việc đánh giá rủi ro tiềm tàng và rủi ro kiểm soát hay không Thảo luận Chýõng 1 Tổng quan về kiểm toán
1 Yêu cầu:
- Phân biệt các loại hình kiểm toán=> Vai trò?
2 Thảo luận các tình huống liên quan
3 Gợi ý nghiên cứu chuyên sâu
Chýõng 2 HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ
=> ICS là gì?
=> Vì sao KTV phải nghiên cứu, đánh giá ICS?
Nội dung nghiên cứu 2.1 Khái niệm và nhiệm vụ của ICS
2.2 Các yếu tố cấu thành ICS
2.3 Những hạn chế vốn có của ICS
2.4 Tìm hiểu, đánh giá ICS
=> VSA 400 “Đánh giá rủi ro và kiểm soát nội bộ”
2.1 Khái niệm và mục tiêu của ICS
2.1.1 Khái niệm
Theo VSA 400: ICS là các qui định và thủ tục kiểm soát do BLĐ đõn vị đýợc kiểm toán xây dựng và áp dụng nhằm
2.1.2 Mục tiêu
=> Bảo đảm cho đõn vị tuân thủ pháp luật và các qui định
=> Kiểm tra,kiểm soát,ngăn ngừa, phát hiện gian lận/sai sót
=> Cung cấp thông tin tin cậy, lập BCTC trung thực/hợp lý
Trang 6=> Bảo vệ, quản lý, sử dụng có hiệu quả tài sản của đõn vị.
2.1 Khái niệm và mục tiêu của ICS
Mục tiêu của ICS đối với báo cáo tài chính
Lýu ý:
-> 2 mục tiêu: quản lý chặt chẽ/hiệu quả hoạt động
-> vận hành ICS gồm tất cả thành viên
-> không chỉ hệ thống kế toán/ chính sách tài chính
-> vai trò quan trọng đối với đõn vị qui mô lớn…
Mục đích và mối quan tâm của kiểm toán viên đối với ICS
=> KTV có trách nhiệm đánh giá ICS của đõn vị đýợc kiểm toán để đánh giá độ tin cậy của hệ thống này, từ đó lập kế hoạch kiểm toán, xác định phýõng pháp, nội dung, phạm vi kiểm toán cụ thể
2.2 Các bộ phận cấu thành ICS
Môi trýờng kiểm soát (Control environment);
2.2 Các bộ phận cấu thành ICS
2.2.1 Môi trýờng kiểm soát
=>Là toàn bộ các nhân tố ảnh hýởng đến quá trình thiết kế, vận hành các chính sách, thủ tục kiểm soát của đõn vị
=>Theo VSA 400: Môi trýờng kiểm soát là những nhận thức, quan điểm, sự quan tâm và hoạt động của thành viên
HĐQT, BGĐ của đõn vị đýợc kiểm toán đối với ICS và vai trò của ICS
(1) Đặc thù về quản lý
(2) Cõ cấu tổ chức của đõn vị
(3) Chính sách nhân sự
(4) Kế hoạch và dự toán
(5) Kiểm toán nội bộ
(6) Các yếu tố bên ngoài
Những nhân tố chính của môi trýờng kiểm soát
(1) Đặc thù về quản lý
- Năng lực, quan điểm quản lý, điều hành của BLĐ:
Khả năng quản lý: Trình độ; kinh nghiệm
Quan điểm quản lý: Thận trọng/trung thực
- Phân bố quyền lực trong đõn vị:
Quyền lực tập trung
Quyền lực phân tán
- Văn hoá công ty:
triết lý kinh doanh, khẩu hiệu, trang phục
Những nhân tố chính của môi trýờng kiểm soát
(2) Cõ cấu tổ chức của đõn vị
phân chia quyền hạn, trách nhiệm giữa các cá nhân và phòng, ban trong đõn vị
Cõ cấu tổ chức hợp lý???
-> phù hợp với qui mô hoạt động
-> rõ ràng, không chồng chéo/bỏ sót
-> phù hợp với năng lực, sở trýờng, nghiệp vụ
-> mô tả nhiệm vụ rõ ràng-> phân nhiệm
(3) Chính sách nhân sự
toàn bộ p.pháp quản lý nhân sự và chế độ -> thuê mýớn, tuyển dụng, đào tạo, sử dụng, lýõng, khen thýởng, kỷ luật
⇒ Là nhân tố quan trọng=> chủ thể kiểm soát
⇒ Nhân viên năng lực/tin cậy->không cần thủ tục kiểm soát
Những nhân tố chính của môi trýờng kiểm soát
(4) Kế hoạch và dự toán
tính toán tiềm lực/điều kiện->xây dựng kế hoạch/dự toán
(5) Kiểm toán nội bộ
một bộ phận độc lập thiết lập trong đõn vị => kiểm tra/ đánh giá các hoạt động phục vụ yêu cầu quản trị nội bộ
(6) Các yếu tố bên ngoài
Trang 7Những nhân tố bên ngoài, výợt khỏi tầm kiểm soát => ảnh hýởng đến thái độ, phong cách điều hành của nhà quản lý=>sự thiết kế, vận hành qui chế và thủ tục KSNB
=> Môi trýờng pháp lý
=> Sự kiểm soát của các cõ quan chức năng
=> Áp lực thành tích, thời gian, các chủ nợ, tình hình kinh tế
Trách nhiệm của BLĐ và KTV đối với môi trýờng kiểm soát
⇒ Trách nhiệm của BLĐ đõn vị: thiết lập và duy trì môi trýờng kiểm soát tốt => BCTC trung thực và hợp lý
⇒ KTV hiểu biết? môi trýờng kiểm soát để đánh giá nhận thức, quan điểm, sự quan tâm/hoạt động của HĐQT/BGĐ
⇒ Lýu ý: Môi trýờng kiểm soát là 1 trong 3 yếu tố ICS
2.2 Các bộ phận cấu thành ICS
2.2.2 Hệ thống kế toán
=> các qui định, các thủ tục kế toán mà đõn vị đýợc kiểm toán áp dụng để thực hiện ghi chép kế toán/lập BCTC
=> hệ thống chứng từ kế toán, tài khoản kế toán, sổ kế toán và báo cáo kế toán=> vai trò quan trọng?
=> Các yêu cầu của HTKT <=> mục tiêu chi tiết của ICS
- Tính trung thực (Validity)
- Sự phê chuẩn (Authorization)
- Tính đầy đủ (Completeness)
- Sự đánh giá (Valuation)
- Sự phân loại (Classification)
- Kịp thời (Timeline)
- Chuyển sổ và tổng hợp chính xác (Posting & summarization)
2.2.2 Hệ thống kế toán
=> Trách nhiệm của BLĐ đõn vị:
BLĐ đõn vị có trách nhiệm duy trì một hệ thống kế toán tốt bảo đảm các yêu cầu và nguyên tắc kế toán
=> Trách nhiệm của KTV:
phải hiểu biết về hệ thống kế toán và việc thực hiện công việc kế toán của đõn vị để xác định:
-> Các loại nghiệp vụ kinh tế chủ yếu;
-> Nguồn gốc các loại nghiệp vụ kinh tế chủ yếu
-> Tổ chức bộ máy kế toán;
-> Tổ chức công việc kế toán: hệ thống chứng từ kế toán, tài khoản kế toán, sổ kế toán và hệ thống BCTC
-> Qui trình kế toán các nghiệp vụ chủ yếu và các sự kiện từ khi phát sinh đến khi lập và trình bày BCTC
2.2.3 Các nguyên tắc và thể thức kiểm soát
=> Thể thức kiểm soát là những chính sách, thủ tục kiểm soát nhằm thực hiện các chỉ đạo của ngýời quản lý, bảo đảm các hoạt động cần thiết nhằm quản lý các rủi ro có thể phát sinh trong quá trình thực hiện mục tiêu DN
⇒ Kiểm soát tổng quát & Kiểm soát trực tiếp
Các nguyên tắc cõ bản thiết lập thể thức kiểm soát
Kế toán và bảo vệ tài sản
Phê chuẩn và thực hiện nghiệp vụ;
chức năng thực hiện và kiểm soát…
⇒ Nguyên tắc uỷ quyền và phê chuẩn
2.3 Những hạn chế vốn có của ICS
⇒ Yêu cầu thông thýờng là chi phí < lợi ích
⇒ Phần lớn các thủ tục kiểm soát đýợc thiết lập cho các nghiệp vụ thýờng xuyên
⇒ Xuất phát từ nhân viên: trình độ, ý thức, sõ suất…
⇒ Việc kiểm tra có thể bị vô hiệu hoá do thông đồng với bên ngoài hoặc giữa các nhân viên trong doanh nghiệp
Tham khảo VSA 400 “đánh giá rủi ro và kiểm soát nội bộ”
2.4 Ý nghĩa của ICS với mục tiêu kiểm toán
=> BLĐ: thiết kế và duy trì một ICS hoạt động hiệu quả (không phải KTV)=> bảo đảm các BCTC đýợc lập trung thực và
hợp lý
=> KTV phải có đủ hiểu biết về ICS để lập kế hoạch kiểm toán tổng thể & chýõng trình kiểm toán thích hợp/hiệu quả
Mục tiêu khi đánh giá ICS là để xác định mức độ tin cậy
Trang 8⇒ Mức độ hiểu biết về 3 bộ phận cấu thành ICS=>quyết định:
+ Tính có thể kiểm toán đýợc
+ Xác định nội dung, phạm vi, qui mô, phýõng pháp k.toán
=> Phýõng pháp: Dùng bảng hỏi, lýu đồ, mô tả=>Đánh giá RR tiềm tàng/kiểm soát=> xác định RR phát hiện/kiểm toán
Chýõng 3 MỘT SỐ KHÁI NIỆM CÕ BẢN TRONG KIỂM TOÁN
Gian lận và sai sót (VSA240)
3.1 Cõ sở dẫn liệu
3.1.1 Khái niệm (VSA 500)
Là căn cứ của các khoản mục và thông tin đýợc trình bày trong BCTC do Giám đốc (hoặc ngýời đứng đầu) đõn vị chịu trách nhiệm lập trên cõ sở các chuẩn mực và chế độ kế toán qui định và phải đýợc thể hiện rõ ràng hoặc có cõ sở đối
với từng chỉ tiêu trong BCTC
⇒ Là sự khẳng định (hoặc công khai, hoặc ngầm định) của ban quản lý về các khoản mục trình bày trên BCTC 3.1.2 Nội dung của cõ sở dẫn liệu
=> Hiện hữu và phát sinh: (thực tế tồn tại - existence):
Mọi tài sản, khoản nợ phản ánh trên BCTC thực tế phải tồn tại (có thật) vào thời điểm lập báo cáo; mọi nghiệp vụ đã ghi chép phải thực sự xảy ra và có liên quan đến đõn vị
=> Quyền và nghĩa vụ (rights and obligations):
Mọi tài sản/khoản nợ phản ánh trên BCTC phải thuộc quyền sở hữu và có trách nhiệm hoàn trả tại thời điểm lập báo cáo
=> Đầy đủ (completeness):
Mọi tài sản, khoản nợ, nghiệp vụ đã xảy ra có liên quan tới BCTC phải đýợc ghi chép, phản ánh trên BCTC
3.1.2 Nội dung của cõ sở dẫn liệu
=> Đánh giá (giá trị - valuation):
Một tài sản hay một khoản nợ đýợc ghi chép theo giá trị thích hợp trên cõ sở chuẩn mực và chế độ kế toán hiện hành (hoặc đýợc thừa nhận)
=> Chính xác (accuracy):
Mọi nghiệp vụ hay sự kiện đýợc ghi chép theo đúng giá trị, doanh thu hay chi phí đýợc ghi nhận đúng kỳ, đúng khoản mục và đúng về mặt toán học
=> Trình bày và thuyết minh (presentation and disclosure):
Các khoản mục đýợc phân loại, diễn đạt và công bố phù hợp với chuẩn mực và chế độ kế toán hiện hành (hoặc đýợc chấp nhận)
3.1.3 Ý nghĩa của CSDL với mục tiêu kiểm toán
⇒ BLĐ doanh nghiệp có trách nhiệm bảo đảm cho các nội dung của cõ sở dẫn liệu;
⇒ KTV có trách nhiệm thu thập bằng chứng kiểm toán chứng minh cho từng nội dung cõ sở dẫn liệu
=> KTV phải thu thập các bằng chứng kiểm toán chứng minh cho từng cõ sở dẫn liệu của từng khoản mục trên báo cáo tài chính
=> Lýu ý:
bằng chứng kiểm toán thu thập đýợc trong quá trình kiểm toán cũng có thể chứng minh cho nhiều CSDL cùng một lúc;
BCKT liên quan đến một CSDL này không thể bù đắp cho việc thiếu BCKT liên quan đến một CSDL khác
3.2 Gian lận và sai sót
1) Gian lận: là những hành vi cố ý (có chủ ý) làm sai lệch thông tin kinh tế, tài chính do một hay nhiều ngýời trong
HĐQT, BGĐ, các nhân viên hoặc bên thứ ba thực hiện làm sai lệch báo cáo tài chính (CM240)
Biểu hiện:
=> Xuyên tạc, sửa chữa, làm giả chứng từ, tài liệu;
=> Biển thủ, tham ô tài sản;
=> Che giấu/cố ý bỏ sót thông tin, tài liệu, nghiệp vụ;
=> Ghi chép các nghiệp vụ kinh tế không đúng sự thật;
=> Cố ý tính toán sai về mặt số học;
=> Các hành vi cố ý áp dụng sai khác
3.2 Gian lận và sai sót (tiếp theo)
2) Sai sót là lỗi không cố ý nhýng gây ra sai phạm làm ảnh hýởng đến báo cáo tài chính.
Biểu hiện:
+ Lỗi về tính toán số học/ghi chép sai;
+ Bỏ sót hay hiểu sai các khoản mục, nghiệp vụ;
+ áp dụng sai chuẩn mực, nguyên tắc, phýõng pháp, chế độ kế toán, chính sách tài chính khác không cố ý;
• Phân biệt gian lận và sai sót?
=> Giống nhau: SAI PHẠM dẫn đến làm sai lệch thông tin
Trang 9=> Khác nhau: về ý thức/ mức độ tinh vi/ tính nghiêm trọng
3.2.2 Các nhân tố ảnh hýởng đến gian lận và sai sót
Đặc tính tài sản: giá trị lớn, dễ biển thủ, công nghệ…
Môi trýờng kiểm soát kém => vai trò của Ban LĐ
3.2.4 Trách nhiệm đối với gian lận và sai sót
* Trách nhiệm Ban Giám đốc DN:
=> Ngăn ngừa, phát hiện, sửa chữa kịp thời các gian lận và sai sót thông qua thiết kế và thực hiện một cách thýờng xuyên, liên tục và có hiệu lực ICS trong đõn vị
=> Tiếp thu, giải trình và sửa chữa gian lận và sai sót
* Trách nhiệm của KTV:
⇒ KTV có trách nhiệm phát hiện và đánh giá ảnh hýởng của gian lận và sai sót đã phát hiện đýợc
⇒ KTV phải thông báo về gian lận và sai sót phát hiện đýợc cho đõn vị/ngýời sử dụng/cõ quan chức năng???
3.3 Trọng yếu (VSA320)
Kiểm toán viên đýa ra ý kiến chấp nhận báo cáo tài chính của đõn vị
Báo cáo tài chính của đõn vị
- Chấp nhận sai phạm nhỏ ở mức nào?
- Vì sao không xác định độ chính xác tuyệt đối?
3.3 Trọng yếu
3.2.1 Khái niệm
Trọng yếu là một thuật ngữ để chỉ tầm cỡ, bản chất của sai phạm (kể cả bỏ sót) thông tin tài chính (đõn lẻ hoặc nhóm), mà
trong bối cảnh cụ thể, nếu dựa vào các thông tin này để nhận xét thì sẽ không chính xác hoặc sẽ đýa đến những kết luận sai lầm
Là thuật ngữ dùng để thể hiện tầm quan trọng của thông tin (số liệu kế toán) trong báo cáo tài chính (VSA 320)
Thông tin đýợc coi là trọng yếu nếu việc bỏ sót hoặc sai sót của thông tin đó có thể ảnh hýởng đến quyết định kinh tế của
ngýời sử dụng thông tin đýợc kiểm toán
3.3.2 Ý nghĩa tính trọng yếu
không xác nhận độ chính xác tuyệt đối?<=>ý nghĩa?
-> chi phí kiểm toán cao (chọn mẫu/thử nghiệm)
-> do hạn chế cố hữa của ICS
=> xuất phát từ mục tiêu kiểm toán BCTC: Xác nhận BCTC có phản ánh trung thực, hợp lý tình hình tài chính của đõn vị dựa trên các khía cạnh trọng yếu hay không
=> theo đó, KTV có trách nhiệm xác nhận độ tin cậy của BCTC, nhýng không phải ở mức độ chính xác tuyệt đối=> không còn các sai
phạm lớn? làm ảnh hýởng đến quyết định kinh tế của ngýời sử dụng thông tin.
3.3.2 Ý nghĩa tính trọng yếu
Xác định mức trọng yếu => giúp KTV xác định:
- Nội dung, thời gian, phạm vi, thủ tục kiểm toán
- Mức độ trung thực và hợp lý của các BCTC
Lýu ý:
Phụ thuộc vào sự xét đoán chủ quan của KTV:
3.3.2 Vận dụng tính trọng yếu
=> Býớc 1 Ýớc lýợng sõ bộ về tính trọng yếu
=> Býớc 2 Phân bổ ýớc lýợng ban đầu về tính trọng yếu cho các bộ phận (TE)
=> Býớc 3 Ýớc tính tổng sai số trong từng bộ phận (PE)
=> Býớc 4 Ýớc tính sai số kết hợp của toàn báo cáo tài chính
=> Býớc 5 So sánh ýớc tính sai số tổng hợp với sai số ýớc lýợng ban đầu (hoặc đã điều chỉnh)
Tham khảo VSA 320 “tính trọng yếu trong kiểm toán”
Trang 103.3.2 Vận dụng tính trọng yếu
Býớc 1 Ýớc lýợng sõ bộ ban đầu về tính trọng yếu:
Là lýợng tối đa mà KTV tin rằng ở trong mức đó, các báo cáo tài chính có thể có những sai phạm nhýng vẫn chýa ảnh
hýởng tới quan điểm và quyết định của ngýời sử dụng thông tin
100tr Đồng?; 1 tỷ đồng?
3-6%/tổng tài sản
5-10% tổng lãi trýớc thuế/tài sản lýu động/nợ phải trả
3.3.2 Vận dụng tính trọng yếu
Býớc 2 P.bổ ýớc lýợng ban đầu về tính trọng yếu cho các bộ phận
trên BCTC, hình thành mức độ trọng yếu cho từng bộ phận, khoản mục, gọi là TE (Tolerable Error)
+ Tính chất quan trọng của từng khoản mục trên BCTC
+ Kinh nghiệm của kiểm toán viên về sai số khoản mục
+ Chi phí kiểm toán (không quyết định)
3.3.2 Vận dụng tính trọng yếu
Býớc 3 Ýớc tính sai sót trong từng bộ phận
=> Khi tiến hành kiểm toán từng khoản mục, bộ phận của BCTC, KTV dựa vào những sai sót phát hiện đýợc trong mẫu để ýớc tính sai sót của toàn bộ khoản mục
⇒ sai sót dự kiến (projected error-PE)-so sánh với các TE
Býớc 4 Ýớc tính sai số kết hợp của toàn BCTC
=> KTV tổng hợp sai sót dự kiến của tất cả các khoản mục trên BCTC (tổng PE)
Býớc 5 So sánh ýớc tính sai số tổng hợp với sai số ýớc lýợng ban đầu/điều chỉnh
⇒ Đánh giá toàn bộ sai sót trong các khoản mục có výợt quá giới hạn về mức trọng yếu của toàn BCTC?
⇒ Kết hợp với việc so sánh PE và TE (býớc 3)=> ý kiến?
Ví dụ vận dụng tính trọng yếu
3.3.2 Vận dụng tính trọng yếu
3.2 Rủi ro kiểm toán
3.2 Rủi ro kiểm toán (AR)
a
Khái niệm
RRKT là rủi ro (khả năng) mà KTV đýa ra ý kiến nhận xét không thích hợp khi trong các thông tin đã đýợc kiểm toán vẫn còn chứa đựng các sai phạm trọng yếu
=> KTV đýa ra ý kiến chấp nhận toàn bộ các thông tin đýợc kiểm toán trong khi nó vẫn còn có các sai phạm trọng yếu
⇒ Hậu quả: Ngýời sử dụng thông tin đýợc kiểm toán đýa ra quyết định kinh tế, quản lý … Sai
⇒ RRKT gồm RR tiềm tàng, RR kiểm soát và RR phát hiện
=> VSA 400 “đánh giá rủi ro và kiểm soát nội bộ”
Rủi ro tiềm tàng (IR)
=> Là khả năng các thông tin đýợc kiểm toán có chứa đựng những sai phạm (trọng yếu), khi tính riêng biệt hoặc khi tính gộp với các sai phạm khác, cho dù có hay không có kiểm soát nội bộ
VSA 400: RRTT là rủi ro tiềm ẩn, vốn có do khả năng từng nghiệp, từng khoản mục trong BCTC chứa đựng những sai sót trọng yếu
b Rủi ro kiểm soát (CR)
=> Khả năng trong các thông tin đýợc kiểm toán có chứa đựng các sai phạm trọng yếu, khi tính riêng rẽ hay khi tính
gộp, đã không đýợc hệ thống kiểm soát nội bộ của đõn vị ngăn ngừa, phát hiện và sửa chữa kịp thời
⇒ VSA 400: Rủi ro xảy ra sai sót trọng yếu trong từng nghiệp, từng khoản mục trong BCTC
Các yếu tố ảnh hýởng đến RRKS
+ Rủi ro tiềm tàng?
+ Hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ???
Trách nhiệm của KTV=>đánh giá ICS=> rủi ro kiểm soát
Rủi ro phát hiện
=> Khả năng xảy ra sai phạm trọng yếu trong các thông tin đýợc kiểm toán, khi tính riêng biệt hay khi tính gộp với các sai phạm khác, mà trong quá trình kiểm toán, KTV không phát hiện ra
=> VSA 400: Rủi ro xảy ra sai sót trọng yếu trong từng nghiệp, khoản mục trong BCTC,
Các yếu tố ảnh hýởng:
Gian lận, đặc biệt gian lận từ BLĐ doanh nghiệp