Để thực hiện công cuộc truyền đạo của họ tại Đại Việt, các giáo sĩ Dòng Tên ngay từ khoảng đầu thế kỷ thứ XVII đã cố gắng tạo nên một lối chữ viết căn cứ trên mẫu tự La Tinh, nhờ đó có thể diễn tả ngôn ngữ Việt. Từ những sự dò dẫm phiên âm các nhân danh và địa danh lúc ban đầu, cho đến lúc Đắc Lộ cho xuất bản hai sách quốc ngữ đầu tiên vào năm 1651, các cố gắng tập thể của các nhà truyền đạo Tây phương cho phép thành lập chữ viết của chúng ta ngày nay. L.m. Đỗ Quang Chính đã dựa trên các tài liệu để lại bởi chính các giáo sĩ nói trên để nghiên cứu giai đoạn hình thành của chữ quốc ngữ này. Sự tiếp xúc sâu rộng của tác giả với các tài liệu đầu tay, được phân tích theo một phương pháp sử học chặt chẽ, đã khiến tác giả vạch lại một cách cặn kẽ sự biến chuyển của cách thức viết chữ quốc ngữ trong tiền bán thế kỷ thứ XVII. Sự khám phá những tài liệu mới mẻ nhờ ở sự kiên nhẫn tìm tòi trong các văn khố và thư viện Âu châu cũng lại cho phép tác giả chứng minh với những bằng cứ cụ thể là đã có nhiều người góp sức vào việc sáng tác chữ quốc ngữ, trong đó có cả sự góp sức của chính người Việt nữa. Mặc dầu tác giả đã khiêm tốn công bố là chỉ nhìn vấn đề theo khía cạnh lịch sử mà thôi, quyển Lịch sử Chữ Quốc Ngữ (16201659) này chắc chắn là một sự đóng góp đáng kể cho ngành ngữ học Việt Nam, đồng thời cung hiến cho chúng ta một số dữ kiện mới mẻ về xã hội Thiên Chúa giáo ở Đại Việt trong tiền bán thế kỷ thứ XVII.
Trang 3M�c dau tac già da khiêm ton công bo là chi nhin van dè theo khia q.nh lich sù- mà thôi, quyen ILich sir chfr qu6c ngfr (1620-1659) này chk chân là mqt
sg déng gép dang kê cho ngành ngfr h9c Viçt Nam, dong thèri cung hiên cho chung ta mç,t sé dfr kiçn m&i
mè vè xa h9i Thiên Chua giao b E>ii Viçt trong tien ban thé ky thtr XVII
G.S NGUYEN THÉ-ANH Tn.rbng Ban Sù- H9c E>ii H9c Van Khoa Sài Gon
Trang 4L{ch sù- chir viét ngu-èri Vift Nam dang dùng là m9t van dë r9ng l&n Trên mu-èri ndm nay, mây nhà nghiên cr.ru
da trinh bày m9t sô tài liju liên quan dén no trên bao chi sa.ch va- Tuy nhiên, càn nhïëu tài liçu quan trçmg van chu-a dirçrc klzai thcic Lçri d(lng thèri gian a- Au châu, chung tôi dii dén 7n.9t sô V dn khô, Thu- vijn a- La Ma, Madrid, Lisboa, Ba Lê, Lyon, Avignon, dè tim nhiëu tài liju khdc hàu làm seing to lich sù- chir viét cùa chung ta ngày nay Van de chung tôi bàn a- dây dtr{J'c hq.n dinh tir ncim I620-I6 59 và hàu hét cdn cu- trên ccic tài liju vl,t tay.
Trong thèri gian trên, phàn khcim phci m&i mè nhat mà chung t6i drrçrc hân h q. nh trinh bày v&i bq.n d9c là tir ncim r620- I637, và tçîp < 1 Ljch sù- nu-&c Annam» do Bento Thijn viét ndm r659 Bç,c qua nhirng phan do, nhèr chr.rng c& c11- thè,
b q. n dçx: sé thây ra, Linh ffll/.C Gaspar d' Amaral viét chir Vzjt ngày nay gioi ho-n Linh m(lc Dâc Lp nhiëu Ngoài ra, tài liju viét tay cùa Thày giàng Bento Thijn là m9t kho tàng quy bcia, chu-ng minh vào giira thé ky r7 dü co ngu-èri Vift Nam viét chir quoc ngü- khci thành thq.o
M11-c dlch cùa chung tôi khi sor.µz cuôn sach này, chi là
lbà gqjc vào công cuve nghiên cr.ru cùa nhirng ngzrèri di trrrfrc Thiêt tzr&,ng con nhieu tài lzju khcic mà chung tôi chrra dm thay, nhrrng hy vçmg cac nhà khào cr.ru sé dàn dàn dira ra anh seing, ·hàu hoàr, thành côrzg viic quan trçmg này
Sài Gon, ngày I t�ang 5 ncim I972
fJÔ QUANG CHINH