MC LC Chng 1: NHNG KHÁI NIM C BN CA MNG MÁY TÍNH 1 1.1. M đu . 1 1.1.1. S lc lch s phát trin 1 1.1.2. Mc tiêu ca mng máy tính .5 1.1.3. Các ng dng ca mng máy tính 5 1.1.4. Các dch v mng .5 1.2. Nhng khái nim c bn 6 1.2.1. Mng máy tính 6 1.2.2. ng truyn vt lý 6 1.2.3. Topology .8 1.2.4. Giao thc (Protocol) .9 1.2.5. Phân loi mng 10 1.2.6. Qun tr mng và h điu hành mng .11 1.3. Kin trúc mng . 12 1.3.1. M đu 12 1.3.2. Kin trúc mng 13 1.3.3. Mt s kin trúc mng 13 1.3.4. Chun hóa mng và các t chc chun hóa mng 14 Chng 2: MÔ HÌNH OSI VÀ CÁC GIAO THC TNG .15 2.1. Vai trò ca mô hình OSI 15 2.1.1. S cn thit ca các chun chung .15 2.1.2. Quy tc và các tin trình truyn thông ca kin trúc đa tng .15 2.1.3. Mô hình OSI và cu trúc logic ca nó 16 2.1.4. Các đn v d liu .18 2.1.5. Các hàm nguyên thu ca các dch v mng 18 2.1.6. Các phng thc hot đng ca dch v mng .19 2.2. Tng vt lý (Physical Layer) 20 2.2.1. Nhim v .20 2.2.2. Dch v 21 2.2.3. Giao thc .21 2.3. Tng liên kt d liu . 22 2.3.1. Nhim v .22 i 2.3.2. Dch v 22 2.3.3. Giao thc .22 2.4. Tng mng . 23 2.4.1. Nhim v .23 2.4.2. Dch v 23 2.4.3. Giao thc .23 2.5. Tng giao vn 23 2.5.1. Nhim v .23 2.5.2. Dch v 24 2.5.3. Giao thc .24 2.6. Tng phiên . 25 2.6.1. Nhim v .25 2.6.2. Dch v 25 2.6.3. Giao thc .25 2.7. Tng trình din . 26 2.7.1. Nhim v .26 2.7.2. Dch v 26 2.7.3. Giao thc .26 2.8. Tng ng dng 26 2.8.1. Nhim v .26 2.8.2. Dch v 27 2.8.3. Giao thc .27 Chng 3: MÔ HÌNH TCP/IP 28 3.1. Tng quan v TCP/IP . 28 3.1.1. S hình thành và phát trin .28 3.1.2. Kin trúc ca h giao thc TCP/IP 28 3.1.3. i chiu vi mô hình tham chiu OSI 30 3.2. Các giao thc . 30 3.2.1. Giao thc liên mng IP (Internet Protocol) 31 3.2.2. Các giao thc khác trong tng Internet .35 3.2.3. Giao thc điu khin đng truyn TCP (Transmission Control Protocol) .36 3.2.4. Giao thc không liên kt UDP (User Datagram Protocol) .41 3.3. Nhng đa ch dùng trong mô hình TCP/IP . 42 3.3.1. a ch IP 42 ii 3.3.2. a ch vt lý .44 3.3.3. Lý do tn ti hai loi đa ch .44 3.3.4. Phng thc chuyn đi gia hai loi đa ch 44 Chng 4: MNG INTERNET 46 4.1. Ngun gc 46 4.2. C ch qun lý Internet 47 4.3. Các dch v thông tin trên Internet 47 4.3.1. Dch v tên min DNS (Domain Name System) 47 4.3.2. Search engine 49 4.3.3. Telnet 50 4.3.4. Mail .50 4.3.5. FTP (File Transfer Protocol) .51 Chng 5: MNG LAN .53 5.1. Công ngh mng cc b . 53 5.1.1. Mng cc b và đc trng ca mng cc b .53 5.1.2. Topology mng cc b .53 5.1.3. Các phng thc truy nhp đng truyn 56 5.1.4. Thit b s dng trong mng cc b .58 5.1.5. Mng LAN o (Virtual LAN) .62 5.2. Mng Ethernet 63 5.2.1. Gii thiu chung v Ethernet 63 5.2.2. Cu trúc mng Ethernet 63 5.2.3. i chiu gia Ethernet và OSI 64 5.2.4. n v d liu c bn trong công ngh Ethernet 65 5.2.5. Phân loi công ngh mng Ethernet .67 Chng 6: AN TOÀN THÔNG TIN TRÊN MNG .69 6.1. Kim soát li và lung d liu . 69 6.1.1. t vn đ .69 6.1.2. Kim soát li .69 6.1.3. Kim soát lung d liu 71 6.1.4. Gii quyt tc nghn thông tin 71 6.2. Bo mt thông tin trên mng . 72 6.2.1. Các khái nim c bn 72 6.2.2. Các mc bo v .73 6.2.3. Các phng pháp bo v thông tin bng mã hóa 75 iii Chng 7: QUN TR MNG MÁY TÍNH 83 7.1. Mô hình qun tr mng máy tính 83 7.1.1. Gii thiu chung 83 7.1.2. Mô hình qun tr mng 83 7.2. Qun tr mng WINDOWS 2000 88 7.2.1. Gii thiu v Windows 2000 88 7.2.2. Các nét đc trng ca WINDOWS 2000 90 7.2.3. Mô hình WORKGROUP và DOMAIN 92 7.4. Cài đt widows 2000 Server . 93 7.4.1. Kin thc h tr trc khi cài đt .93 7.4.2. Cài đt Windows 2000 Server 93 7.4.3. Thit lp cu hình TCP/IP trên máy Windows 2000 Server 97 7.4.4. Tp lnh c bn h tr kim tra cu hình mng .97 7.4.5. Thc hành chc nng My NetWork Places 98 7.5. Cài đt và qun tr Windows 2000 Domain Controller 98 7.5.1. Dch v tên min DNS 98 7.5.2. Active Directory 105 7.5.3. Công c MMC trong Windows 2000 .110 7.6. To và qun lý tài khon ngi dùng và nhóm . 117 7.6.1. Gii thiu chung 117 7.6.2. To tài khon ngi dùng và nhóm 117 7.6.3. Chia s tài nguyên trên máy ch .120 7.6.4. Qun tr máy Windows 2000 Professional trong vùng .121 7.7. Cài đt và qun tr Dhcp và Wins trên Windows 2000 Server 123 7.7.1. Dch v DHCP 123 7.7.2. Dch v WINS .126 7.8. Dch v truy cp t xa (Remote Access) . 127 7.8.1. Các khái nim và các giao thc 127 7.8.2. An toàn trong truy cp t xa .130 7.8.3. Trin khai dch v truy cp t xa 132 7.8.4. Thit lp dch v truy cp t xa vi Windows 2000 .133 iv DANH MC HÌNH V Hình 1.1. Mô hình truyn d liu t xa đu tiên 1 Hình 1.2. Mô hình trao đi mng ca h thng 3270 2 Hình 1.3. Cáp đng trc (cha v) .7 Hình 1.4. Cáp xon đôi 7 Hình 1.5. Cáp quang 8 Hình 1.6. Các kiu cu trúc liên kt mng .9 Hình 1.7. Mng WAN 10 Hình 2.1. Mô hình phân tng .16 Hình 2.2. Mô hình tham chiu OSI 17 Hình 2.3. Các loi d liu trong OSI .18 Hình 2.4. Các loi hàm nguyên thu ca dch v 19 Hình 2.5. Nhim v ca tng vt lý .21 Hình 2.6. Nhim v ca tng liên kt d liu 22 Hình 2.9. Nhim v ca tng giao vn .24 Hình 2.10. Tng ng dng .27 Hình 3.1. Kin trúc TCP/IP 29 Hình 3.2. TCP/IP và OSI .30 Hình 3.3. Giao thc trong mô hình TCP/IP .31 Hình 3.4. n v d liu ca giao thc IP .33 Hình 3.5. Loi dch v .33 Hình 3.6. Các bit c .34 Hình 3.7. Cu trúc gói d liu TCP/IP .40 Hình 3.8. Cu trúc gói tin UDP 42 Hình 3.9. Cu trúc các lp đa ch IP .43 Hình 3.10. Ví d cu trúc các lp đa ch IP 43 Hình 3.11. Ví d đa ch khi b sung vùng subnetid .44 Hình 4.1. Mô hình hot đng ca th đin t 51 Hình 5.1. Topology mng hình sao 54 Hình 5.9. Repeater .58 Hình 5.10. Hub .59 Hình 5.11. Bridge .59 Hình 5.12. Switch .60 Hình 5.13. Router .61 Hình 5.14. Gateway .61 Hình 5.16. Mi quan h logic gia kin trúc OSI và Ethernet (802) .64 Hình 5.17. n v d liu Ethernet 65 Hình 6.1. Các mc bo v 73 Hình 6.2. Mô hình truyn tin bo mt c bn 75 Hình 6.3. Mô hình theo đng truyn (link-oriented) .76 v Hình 6.4. Phng pháp bo v bng mt mã t t nút ti nút .77 Hình 6.5. S đ thut toán mã DES .80 Hình 6.6. Mã hóa công khai .81 Hình 7.1. Mi quan h tng tác gia ngi qun tr và h qun tr mng .83 Hình 7.2. Mô hình Manager/Agent ca h thng qun tr mng .84 Hình 7.3. S đ minh ho mô hình manager/agent .85 Hình 7.4. Mô hình kin trúc qun tr mng OSI/ISO 86 Hình 7.5. Kin trúc phân tng ca Windows 2000 88 Hình 7.6. Dch v th mc ch đng (AD) .105 Hình 7.7. Cu trúc logic ca AD 106 Hình 7.8. Kt ni truy cp t xa qua đng đin thoi công cng 128 Hình 7.9. Giao thc xác thc PAP .131 Hình 7.10. Giao thc xác thc CHAP .131 DANH MC BNG BIU Bng 1.1 - c tính ca kin trúc Ethernet 13 Bng 1.2 - c tính ca kin trúc các mng Token-ring .13 Bng 3.1 - Các cng TCP ph bin 37 Bng 4.1 - Các trang web h tr tìm kim .50 Bng 6.1 - Ví d phng pháp kim tra chn l 70 Bng 6.2 - Mã hóa th đng âm .79 Bng 6.3 - Kt qu ca phép mã th đng âm .79 vi Chng 1: NHNG KHÁI NIM C BN CA MNG MÁY TÍNH 1.1. M đu 1.1.1. S lc lch s phát trin Vào gia nhng nm 50 khi nhng th h máy tính đu tiên đc đa vào hot đng thc t vi nhng bóng đèn đin t thì chúng có kích thc rt cng knh và tn nhiu nng lng. Hi đó vic nhp d liu vào các máy tính đc thông qua các tm bìa mà ngi vit chng trình đã đc l sn. Mi tm bìa tng đng vi mt dòng l nh mà mi mt ct ca nó có cha tt c các ký t cn thit mà ngi vit chng trình phi đc l vào ký t mình la chn. Các tm bìa đc đa vào mt "thit b" gi là thit b đc bìa mà qua đó các thông tin đc đa vào máy tính (hay còn gi là trung tâm x lý) và sau khi tính toán kt qu s đc đa ra máy in. Nh vy các thit b đc bìa và máy in đc th hin nh các thi t b vào ra (I/O) đi vi máy tính. Sau mt thi gian các th h máy mi đc đa vào hot đng trong đó mt máy tính trung tâm có th đc ni vi nhiu thit b vào ra (I/O) mà qua đó nó có th thc hin liên tc ht chng trình này đn chng trình khác. Cùng vi s phát trin ca nhng ng dng trên máy tính các phng pháp nâng cao kh nng giao tip vi máy tính trung tâm cng đã đc đu t nghiên cu rt nhiu. Vào gia nhng nm 60 mt s nhà ch to máy tính đã nghiên cu thành công nhng thit b truy cp t xa ti máy tính ca h. Mt trong nhng phng pháp thâm nhp t xa đc thc hin bng vic cài đt mt thit b đu cui  mt v trí cách xa trung tâm tính toán, thit b đu cui này đc liên kt vi trung tâm bng vic s dng đng dây đin thoi và vi hai thit b x lý tín hiu (thng gi là Modem) gn  hai đu và tín hiu đc truyn thay vì trc tip thì thông qua dây đin thoi. Thit b đu cui Modem Modem ng dây đin thoi Máy tính trung tâm Hình 1.1. Mô hình truyn d liu t xa đu tiên 1 Nhng dng đu tiên ca thit b đu cui bao gm máy đc bìa, máy in, thit b x lý tín hiu, các thit b cm nhn. Vic liên kt t xa đó có th thc hin thông qua nhng vùng khác nhau và đó là nhng dng đu tiên ca h thng mng. Trong lúc đa ra gii thiu nhng thit b đu cui t xa, các nhà khoa hc đã trin khai mt lot nhng thit b điu khin, nhng thit b đu cui đc bit cho phép ngi s dng nâng cao đc kh nng tng tác vi máy tính. Mt trong nhng sn phm quan trng đó là h thng thit b đu cui 3270 ca IBM. H thng đó bao gm các màn hình, các h thng điu khin, các thit b truyn thông đc liên kt v i các trung tâm tính toán. Thit b đu cui Thit b đu cui Thit b kim soát nhiu đu cui Modem Máy tính trung tâm Thit b kim soát yn thôtru ng Thit b kim soát nhiu đu cui Thit b đu cui Thit b đu cui Modem Hình 1.2. Mô hình trao đi mng ca h thng 3270 H thng 3270 đc gii thiu vào nm 1971 và đc s dng dùng đ m rng kh nng tính toán ca trung tâm máy tính ti các vùng xa. Ð làm gim nhim v truyn thông ca máy tính trung tâm và s lng các liên kt gia máy tính trung tâm vi các thit b đu cui, IBM và các công ty máy tính khác đã sn xut mt s các thit b sau: ̇ Thit b kim soát truyn thông: có nhim v nhn các bit tín hiu t các kênh truyn thông, gom chúng li thành các byte d liu và chuyn nhóm các byte đó ti máy tính trung tâm đ x lý, thit b này cng thc hin công vic ngc li đ chuyn tín hiu tr li ca máy tính trung tâm ti các trm  xa. Thit b trên cho phép gim bt đc thi gian x lý trên máy tính trung tâm và xây dng các thit b logic đc trng. ̇ Thit b kim soát nhiu đu cui: cho phép cùng mt lúc kim soát nhi u thit b đu cui. Máy tính trung tâm ch cn liên kt vi mt thit b nh 2 vy là có th phc v cho tt c các thit b đu cui đang đc gn vi thit b kim soát trên. Ðiu này đc bit có ý ngha khi thit b kim soát nm  cách xa máy tính vì ch cn s dng mt đng đin thoi là có th phc v cho nhiu thit b đu cui. Vào gia nhng nm 1970, các thit b đu cui s dng nhng phng pháp liên kt qua đng cáp nm trong mt khu vc đã đc ra đi. Vi nhng u đim t nâng cao tc đ truyn d liu và qua đó kt hp đc kh nng tính toán ca các máy tính li vi nhau. Ð thc hin vic nâng cao kh nng tính toán vi nhiu máy tính các nhà sn xut bt đu xây dng các mng ph c tp. Vào nhng nm 1980 các h thng đng truyn tc đ cao đã đc thit lp  Bc M và Châu Âu và t đó cng xut hin các nhà cung cp các dnh v truyn thông vi nhng đng truyn có tc đ cao hn nhiu ln so vi đng dây đin thoi. Vi nhng chi phí thuê bao chp nhn đc, ngi ta có th s d ng đc các đng truyn này đ liên kt máy tính li vi nhau và bt đu hình thành các mng mt cách rng khp.  đây các nhà cung cp dch v đã xây dng nhng đng truyn d liu liên kt gia các thành ph và khu vc vi nhau và sau đó cung cp các dch v truyn d liu cho nhng ngi xây dng mng. Ngi xây dng mng lúc này s không cn xây dng li đng truyn ca mình mà ch cn s dng mt phn các nng lc truyn thông ca các nhà cung cp. Vào nm 1974 công ty IBM đã gii thiu mt lot các thit b đu cui đc ch to cho lnh vc ngân hàng và thng mi, thông qua các dây cáp mng các thit b đu cui có th truy cp cùng mt lúc vào mt máy tính dùng chung. Vi vic liên kt các máy tính nm  trong mt khu vc nh  nh mt tòa nhà hay là mt khu nhà thì tin chi phí cho các thit b và phn mm là thp. T đó vic nghiên cu kh nng s dng chung môi trng truyn thông và các tài nguyên ca các máy tính nhanh chóng đc đu t. Vào nm 1977, công ty Datapoint Corporation đã bt đu bán h điu hành mng ca mình là "Attached Resource Computer Network" (hay gi tt là Arcnet) ra th trng. Mng Arcnet cho phép liên kt các máy tính và các trm đu cui li bng dây cáp mng, qua đó đã tr  thành là h điu hành mng cc b đu tiên. T đó đn nay đã có rt nhiu công ty đa ra các sn phm ca mình, đc bit khi các máy tính cá nhân đc s dng mt cánh rng rãi. Khi s lng máy vi tính trong mt vn phòng hay c quan đc tng lên nhanh chóng thì vic kt ni chúng tr nên vô cùng cn thit và s mang li nhiu hiu qu cho ngi s dng. 3 Ngày nay vi mt lng ln v thông tin, nhu cu x lý thông tin ngày càng cao. Mng máy tính hin nay tr nên quá quen thuc đi vi chúng ta, trong mi lnh vc nh khoa hc, quân s, quc phòng, thng mi, dch v, giáo dc . Hin nay  nhiu ni mng đã tr thành mt nhu cu không th thiu đc. Ngi ta thy đc vic kt ni các máy tính thành mng cho chúng ta nhng kh nng mi to ln nh: ̇ S dng chung tài nguyên: Nhng tài nguyên ca mng (nh thit b, chng trình, d liu) khi đc tr thành các tài nguyên chung thì mi thành viên ca mng đu có th tip cn đc mà không quan tâm ti nhng tài nguyên đó  đâu. ̇ Tng đ tin cy ca h thng: Ngi ta có th d dàng bo trì máy móc và lu tr (backup) các d liu chung và khi có trc trc trong h thng thì chúng có th đc khôi phc nhanh chóng. Trong trng hp có trc trc trên mt trm làm vic thì ngi ta cng có th s dng nhng trm khác thay th. ̇ Nâng cao cht lng và hiu qu khai thác thông tin: Khi thông tin có th đc s dng chung thì nó mang li cho ngi s dng kh nng t chc li các công vic vi nhng thay đi v cht nh: X Ðáp ng nhng nhu cu ca h thng ng dng kinh doanh hin đi. X Cung cp s thng nht gia các d liu. X Tng cng nng lc x lý nh kt hp các b phn phân tán. X Tng cng truy nhp ti các dch v mng khác nhau đang đc cung cp trên th gii. Vi nhu cu đòi hi ngày càng cao ca xã hi nên vn đ k thut trong mng là mi quan tâm hàng đu ca các nhà tin hc. Ví d nh làm th nào đ truy xut thông tin mt cách nhanh chóng và ti u nht, trong khi vic x lý thông tin trên mng quá nhiu đôi khi có th làm tc nghn trên mng và gây ra mt thông tin mt cách đáng tic. Hin nay vic làm sao có đc mt h thng mng chy tht tt, th t an toàn vi li ích kinh t cao đang rt đc quan tâm. Mt vn đ đt ra có rt nhiu gii pháp v công ngh, mt gii pháp có rt nhiu yu t cu thành, trong mi yu t có nhiu cách la chn. Nh vy đ đa ra mt gii pháp hoàn chnh, phù hp thì phi tri qua mt quá trình chn lc da trên nhng u đim ca tng y u t, tng chi tit rt nh. 4 [...]... T ng 2 T ng 1 ng truy n v t lý Hình 2.1 Mô hình phân t ng d) Qui trình truy n thông Vi c truy n thông t h th ng g i t i h th ng nh n gi a hai t ng t ng ng nhau trong h th ng b ng giao th c m i t ng c coi là tr c ti p c nh ngh a cho Thông tin c truy n gi a hai t ng i t ng ng liên ti p các d ch v c a các t ng d i truy n thông tin c xu ng thông qua t ng 1 và qua ng truy n v t lý r i l i i lên t t ng 1... v i nhau Các c t này mô t áp d ng cho các h th ng cho phép k t n i t t t c các h th ng khác trao i thông tin vì th c g i là chu n cho các h th ng m 2.1.2 Quy t c và các ti n trình truy n thông c a ki n trúc a t ng a) Vì sao c n ph i phân t ng Ki n trúc a t ng xu t phát t nhu c u chia các tác v trao i thông tin gi a hai m ng máy tính ra làm các tác v nh và m i tác v thì có m t s giao th c i u khi n... không có gi i h n v m t a lý, m ng WAN ct o thành thông qua vi c k t n i r t nhi u m ng LAN v i nhau M ng WAN l n nh t chính là m ng Internet Hình 1.7 M ng WAN Ngoài ra, m ng máy tính có th c phân lo i theo k thu t chuy n m ch thành ba lo i m ng nh : m ng chuy n m ch kênh, m ng chuy n m ch thông báo và 10 m ng chuy n m ch gói Nh ng trong khuôn kh giáo trình này chúng ta không i sâu vào tìm hi u cách... ng c a mô hình OSI là: ̇ T ng ng d ng (Application) ̇ T ng Trình di n (Presentation) ̇ T ng Phiên (Session) ̇ T ng Giao v n (Transport) ̇ T ng M ng (Network) ̇ T ng Liên k t d li u (Data-Link) ̇ T ng V t lý (Physical) Khi trao i thông tin, m i thông tin c chia thành các gói nh và m i gói tin s i t t ng ng d ng t i t ng V t lý, m i t ng s thêm thông tin v giao th c c a t ng vào u ho c cu i gói tin nh... giao th c: NetBIOS, SMB (Server Message Block) 2.7 T ng trình di n 2.7.1 Nhi m v Thông th ng d ng bi u di n dùng b i ng d ng ngu n và d ng bi u di n dùng b i ng d ng ích có th khác nhau do các ng d ng c ch y trên các h th ng hoàn toàn khác nhau (nh h máy Intel và h máy Motorola) T ng trình bày (Presentation layer) ph i ch u trách nhi m chuy n i thông d li u g i i trên m ng t m t lo i bi u di n này sang... c l i T ng trình bày c ng có th c dùng k thu t mã hóa xóa tr n các d li u tr c khi c truy n i và gi i mã u n b o m t Ngoài ra t ng bi u di n c ng có th dùng các k thu t nén sao cho ch c n m t ít byte d li u th hi n u nh n, t ng trình bày bung tr l i thông tin khi nó c truy n trên m ng, c d li u ban u 2.7.2 D ch v - D ch v chuy n i nh d ng d li u - D ch v má hóa và gi i mã 2.7.3 Giao th c Thông th ng... khó c c p nh t k p th i; m t ng d ng n i này không th chia s cho n i khác Trong c ng ng: Vi c ng d ng m ng máy tính a con ng i t i g n nhau h n Thông qua các d ch v nh email, www, chat, vi c trao i thông tin trong c ng ng, vi c chia s ki n th c, và c p nh t thông tin tr nên d dàng h n Tuy nhiên, m ng máy tính c ng b l m d ng làm nh ng i u phi pháp, ho c lan truy n các ph n m m virus ác tính Trong kinh... World Wide Web: d ch v chia s thông tin d a trên các tài li u siêu v n b n (HyperText) FTP (File Transfer Protocol): d ch v truy n file Tìm ki m thông tin Email: Th i nt Telnet: d ch v ng nh p t m t máy vào m t máy khác trong m ng 1.2 Nh ng khái ni m c b n 1.2.1 M ng máy tính M ng máy tính là m t t p h p các máy tính và các thi t b liên quan ck t n i b ng các thi t b truy n thông th c hi n vi c chia... topology logic ̇ Topology v t lý là cách b trí các thi t b và dây n i trong m ng ̇ Topology logic là cách truy n d li u trong m ng Topo c a m ng di n r ng thông th ng là nói n s liên k t gi a các m ng c c b thông qua các b d n ng (router) và kênh vi n thông 8 Star Bus Token ring Ring Mesh Tree Hình 1.6 Các ki u c u trúc liên k t m ng Topology m ng c c b có các ki u c u trúc liên k t chu n sau ây: ̇ Ki... 2.1.4 Các n v d li u Trong quá trình truy n thông tin theo mô hình OSI, d li u ba lo i: c chia ra làm n v d li u cung c p cho d ch v SDU (Service Data Unit): ây là n v d li u c truy n t t ng trên xu ng t ng d i và cung c p u vào cho các d ch v t ng d i PDU(i) T ng i SDU(i-1) PCI PCI SDU SDU PDU(i-1) PDU(i-1) SDU(i-2) T ng (i-1) SDU(i-2) Hình 2.3 Các lo i d li u trong OSI Thông tin i u khi n c a giao . gn nhau hn. Thông qua các dch v nh email, www, chat, . vic trao đi thông tin trong cng đng, vic chia s kin thc, và cp nht thông tin tr. Topo ca mng din rng thông thng là nói đn s liên kt gia các mng cc b thông qua các b dn đng (router) và kênh vin thông. 8 Star Bus Mesh