Đoạn thơ còn đặc sắc ở nghệ thuật thể thơ 4 chữ như câu hát đồng dao; ở những hình ảnh bình dị nhưng ám ảnh; ở ngôn ngữ mộc mạc; ở biện pháp nghệ thuật điệp từ, so sánh, tương phản đối l[r]
Trang 1Trờng THCS NAm Trung Đề KHẢO SÁT HỌC SINH GIỎI
Mụn: Ngữ văn 6 NĂM HỌC 2012-2013
Thời gian: 120 phỳt
(Khụng kể thời gian giao đề)
Cõu 1: (1điểm)
Hóy nờu sự giống và khỏc nhau giữa truyền thuyết và cổ tớch?
Cõu 2 (1,5 điểm)
Viết đoạn văn ngắn (khoảng 6 đến 8 dũng Tờ giấy thi) nờu cảm nhận của
em về nhõn vật Kiều Phương trong văn bản Bức tranh của em gỏi tụi của nhà
văn Tạ Duy Anh Trong đú cú sử dụng phộp tu từ: so sỏnh, nhõn húa
Cõu 3 (2,5 điểm)
Nhà thơ Minh Huệ từng tõm sự: Bờn cạnh hỡnh tượng Bỏc Hồ, ngọn lửa là
“một nhõn vật khụng thể thiếu” trong bài thơ Đờm nay Bỏc khụng ngủ
Nghĩa là hỡnh ảnh ngọn lửa ở đõy rất sinh động và mang nhiều ý nghĩa sõu
xa Qua bài thơ Đờm nay Bỏc khụng ngủ, em hóy:
a) Ghi ra những cõu thơ cú hỡnh ảnh ngọn lửa
b) Nờu cảm nhận của em về ý nghĩa của hỡnh ảnh ngọn lửa trong bài thơ
Cõu 4 (5 điểm)
Thiếu nhi Việt Nam, trong các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm, đã góp phần nhỏ bé của mình vào cuộc chiến đấu chung của dân tộc Nhiều tấm gơng thiếu niên đã anh dũng hi sinh để bảo vệ độc lập dân tộc Dựa vào bài thơ "Lợm",
em hãy kể và tả lại chuyến đi liên lạc cuối cùng và sự hi sinh của Lợm
Họ và tờn: ……… ; Số bỏo danh: …………
Trang 2Trêng THCS NAm Trung Híng dÉn chÊm KHẢO SÁT HỌC SINH GIỎI
Môn: Ngữ văn 6 NĂM HỌC 2012-2013
Đáp án và thang điểm
Câu 1 1điểm
Truyền thuyết và cổ tích:
+ Giống nhau: - Đều có các yếu tố tưởng tượng, hoang đường
- Văn học gian gian, có tính truyền miệng 0,5 điểm + Khác nhau: - Truyền thuyết có các sự kiện liên quan đến lịch sử 0,25 điểm
- Cổ tích kể về các nhân vật bất hạnh, nhân vật dũng sĩ, nhân vật
mồ côi thể hiện ước mơ công lý của người dân 0,25 điểm
Câu 2 1,5 điểm
Viết đoạn văn ngắn (có độ dài khoảng mười đến mười hai dòng Tờ giấy thi)
nêu cảm nhận của em về nhân vật Kiều Phương trong văn bản Bức tranh của em gái tôi của nhà văn Tạ Duy Anh Trong đó có sử dụng phép tu từ: so sánh, nhân
hóa
+ Về mặt hình thức: Bài viết đáp ứng hai yêu cầu của đề (có độ dài khoảng mười đến mười hai dòng; có sử dụng các phép tu từ: so sánh, nhân hoá); Văn viết trong sáng, biểu cảm, diễn đạt trôi chảy 0,5 điểm
+ Về mặt nội dung: cảm nhận được vẻ đẹp của nhân vật Kiều Phương (tình cảm trong sáng hồn nhiên, có tài năng hội họa và lòng nhân hậu) Chính vẻ đẹp tâm hồn của Kiều Phương đã giúp cho người anh nhận ra và vượt lên những hạn chế của mình (tự ti, tự ái, sự đố kị ) 1 điểm
Câu 3 2,5 điểm
Nhà thơ Minh Huệ từng tâm sự: Bên cạnh hình tượng Bác Hồ, ngọn lửa là
“một nhân vật không thể thiếu” trong bài thơ Đêm nay Bác không ngủ
Nghĩa là hình ảnh ngọn lửa ở đây rất sinh động và mang nhiều ý nghĩa sâu
xa Qua bài thơ Đêm nay Bác không ngủ, em hãy:
a) Ghi ra những câu thơ có hình ảnh ngọn lửa 1 điểm
Yêu cầu học sinh ghi đủ 4 câu thơ có hình ảnh ngọn lửa, ghi đúng mỗi câu 0,5 điểm:
Lặng yên bên bếp lửa (1)
Trang 3Đốt lửa cho anh nằm (2)
Ấm hơn ngọn lửa hồng (3) Bỏc nhỡn ngọn lửa hồng (4)
b) Nờu cảm nhận của em về ý nghĩa của hỡnh ảnh ngọn lửa trong bài thơ
1,5 điểm
+ Trong bài thơ Đờm nay Bỏc khụng ngủ, hỡnh ảnh này cú rất nhiều ý nghĩa,
trước hết đú là hỡnh ảnh thực rất đẹp, là ngọn lửa tự tay Bỏc đốt lờn, tỏa sỏng, tỏa
+ Hỡnh ảnh ngọn lửa xuất hiện ở cả phần đầu và cuối bài thơ mang nhiều ý nghĩa sõu xa Ngọn lửa soi sỏng bức chõn dung Bỏc - vị lónh tụ kớnh yờu của dõn tộc
+ Hỡnh ảnh ngọn lửa soi tỏ cả tấm lũng Bỏc với cỏc chiến sĩ, với nhõn dõn, như tỡnh cảm của người cha dành cho những đứa con yờu (Bỏc khụng ngủ, đốt lửa sưởi ấm cho cỏc anh, đi dộm chăn cho từng người với bước chõn nhẹ nhàng, trầm ngõm lo nghĩ, ) Nhờ thế, hỡnh ảnh Bỏc hiện ra thật thiờng liờng mà cũng thật
+ Nhà thơ cũn dựng hỡnh ảnh ngọn lửa để so sỏnh:
Búng Bỏc cao lồng lộng
Ấm hơn ngọn lửa hồng Hỡnh ảnh “ngọn lửa” ở đõy lại gợi tả được sự lớn lao bao trựm cả khụng gian,
ngang tầm trời đất, tụn vinh sự vĩ đại của Bỏc và ngợi ca tỡnh yờu thương Người
dành cho cỏc chiến sĩ ấm ỏp, mạnh mẽ hơn “ngọn lửa hồng” 0,25 điểm
Cõu 4: 5 điểm
1) Yờu cầu chung:
- Đề bài yêu cầu học sinh kể và tả lại chuyến đi liên lạc cuối cùng và sự hi sinh anh dũng của Lợm một cách sinh động
- Biết sử dụng đúng ngôi kể và trình bày câu chuyện theo thứ tự quan ssát
đợc
- Biết sử dụng phép nhân hóa, so sánh, liên tởng để thể hiện trí tởng tợng của mình về hình ảnh Lợm làm nhiệm vụ và hi sinh anh dũng
- Bài đủ bố cục 3 phần
Yờu cầu cụ thể:
a) Mở bài: 1 điểm
Bằng nhiều cách khác nhau nhng phải :
Giới thiệu đợc nhân vật Lợm trong chuyến đi liên lạc cuối cùng
b) Thõn bài: 3 điểm
* Đi sâu vào kể và tả sự việc
+ Kể Lợm nhận nhiệm vụ đa th: thợng khẩn ra mặt trận
Trang 4+ Thái độ, tâm trạng của Lợm lúc ấy.
* Tả hình ảnh Lợm:
+ Khi thực hiện nhiệm vụ ( tang phục, vóc ngời, điệu bộ, cử chỉ điệu bộ, hành động,…)
+ Tả cảnh thiên nhiên: không gian ( bầu trời, ánh nắng, cánh đồng lúa,…; thời gian: sáng, tra, chiều,…)
+ Tả hình anht Lợm phải đối mặt với khó khăn thử thách trên đờng ra mặt tận
+ Tả hình ảnh Lợm trúng đạn và hi sinh
+ Tả thiên nhiên lúc Lợm ngã xuống…
c) Kết bài: 1 điểm
Cảm nghĩ của bản thân sau khi câu chụên xảy ra ( yêu mến, cảm phục, tự hào về Lợm, về thiếu nhi Việt Nam…Liên hệ suy nghĩ của bản thân.)
Vận dụng cho điểm:
Điểm 4-5: Hiểu đề sõu sắc Đỏp ứng được hầu hết cỏc yờu cầu về nội dung và
phương phỏp Vận dụng tốt văn kể chuyện kết hợp tả theo trớ tưởng tượng Trỡnh bày và diễn đạt tốt, bố cục rừ, chữ viết đẹp, bài làm cú cảm xỳc và sỏng tạo
Điểm 2-4: Hiểu đề Cơ bản đỏp ứng được cỏc yờu cầu của đề Biết vận dụng văn
kể chuyện kể chuyện kết hợp tả theo trớ tưởng tượng Trỡnh bày và diễn đạt tương đối tốt, bố cục rừ, bài làm cú cảm xỳc nhưng cũn đụi chỗ lời văn sỏng tạo …
Cú thể mắc một số lỗi nhỏ về chớnh tả và ngữ phỏp
Điểm dới 2: Tỏ ra hiểu đề Đỏp ứng được cỏc yờu cầu về nội dung và phương
phỏp Vận dụng văn kể chuyện chuyện kết hợp tả theo trớ tưởng tượng Cha làm nổi bật đợc hình ảnh nhân vật và tình cảm còn gợng ép Còn mắc lỗi về chớnh tả
và ngữ phỏp
Trang 5PHÒNG DỤC VÀ ĐÀO TẠO
THÁI THỤY
KHẢO SÁT HỌC SINH GIỎI
Môn: Ngữ văn 6 NĂM HỌC 2012-2013
Thời gian: 120 phút
(Không kể thời gian giao đề)
Câu 1 (2 điểm)
Viết đoạn văn ngắn (có độ dài khoảng mười đến mười hai dòng Tờ giấy
thi) nêu cảm nhận của em về nhân vật Kiều Phương trong văn bản Bức tranh của em gái tôi của nhà văn Tạ Duy Anh Trong đó có sử dụng phép tu từ: so
sánh, nhân hóa
Câu 2 (3 điểm)
Nhà thơ Minh Huệ từng tâm sự: Bên cạnh hình tượng Bác Hồ, ngọn lửa là
“một nhân vật không thể thiếu” trong bài thơ Đêm nay Bác không ngủ
Nghĩa là hình ảnh ngọn lửa ở đây rất sinh động và mang nhiều ý nghĩa sâu
xa Qua bài thơ Đêm nay Bác không ngủ, em hãy:
a) Ghi ra những câu thơ có hình ảnh ngọn lửa
b) Nêu cảm nhận của em về ý nghĩa của hình ảnh ngọn lửa trong bài thơ
Câu 3 (5 điểm)
Trong thiên nhiên, có những sự biến đổi thật kỳ diệu: mùa đông, lá bàng chuyển sang màu đỏ rồi rụng hết; sang xuân, chi chít những mầm non nhú lên, tràn trề nhựa sống
Em hãy tưởng tượng và viết thành một câu chuyện có các nhân vật: Cây Bàng, Đất Mẹ, Lão già Mùa Đông, Nàng tiên Mùa Xuân để gợi tả điều kỳ diệu ấy của thiên nhiên
ĐỀ CHÍNH THỨC
Trang 6Họ và tên: ……… ; Số báo danh: …………
PHÒNG DỤC VÀ ĐÀO TẠO
KHẢO SÁT HỌC SINH GIỎI CẤP HUYỆN
NĂM HỌC 2011-2012
Môn: Ngữ văn 6
I Hướng dẫn chung
- Giáo viên cần nắm vững yêu cầu của hướng dẫn chấm để đánh giá tổng quát bài làm của học sinh, tránh trường hợp đếm ý cho điểm hoặc bỏ sót ý trong bài làm của học sinh
- Do đặc trưng của bộ môn Ngữ văn nên giáo viên cần chủ động, linh hoạt trong việc vận dụng đáp án và thang điểm; khuyến khích những bài viết có sáng tạo, có ý tưởng riêng và giàu chất văn
- Giáo viên cần vận dụng đầy đủ các thang điểm Điểm toàn bài tính đến 0,25 điểm (không làm tròn)
II Đáp án và thang điểm
Viết đoạn văn ngắn (có độ dài khoảng mười đến mười hai dòng Tờ giấy thi)
nêu cảm nhận của em về nhân vật Kiều Phương trong văn bản Bức tranh của em gái tôi của nhà văn Tạ Duy Anh Trong đó có sử dụng phép tu từ: so sánh, nhân
hóa
Trang 7+ Về mặt hình thức: Bài viết đáp ứng hai yêu cầu của đề (có độ dài khoảng mười đến mười hai dòng; có sử dụng các phép tu từ: so sánh, nhân hoá); Văn viết trong sáng, biểu cảm, diễn đạt trôi chảy 2 điểm
+ Về mặt nội dung: cảm nhận được vẻ đẹp của nhân vật Kiều Phương (tình cảm trong sáng hồn nhiên, có tài năng hội họa và lòng nhân hậu) Chính vẻ đẹp tâm hồn của Kiều Phương đã giúp cho người anh nhận ra và vượt lên những hạn chế của mình (tự ti, tự ái, sự đố kị ) 2 điểm
Nhà thơ Minh Huệ từng tâm sự: Bên cạnh hình tượng Bác Hồ, ngọn lửa là
“một nhân vật không thể thiếu” trong bài thơ Đêm nay Bác không ngủ
Nghĩa là hình ảnh ngọn lửa ở đây rất sinh động và mang nhiều ý nghĩa sâu
xa Qua bài thơ Đêm nay Bác không ngủ, em hãy:
a) Ghi ra những câu thơ có hình ảnh ngọn lửa 2 điểm
Yêu cầu học sinh ghi đủ 4 câu thơ có hình ảnh ngọn lửa, ghi đúng mỗi câu 0,5 điểm:
Lặng yên bên bếp lửa (1) Đốt lửa cho anh nằm (2)
Ấm hơn ngọn lửa hồng (3) Bác nhìn ngọn lửa hồng (4)
b) Nêu cảm nhận của em về ý nghĩa của hình ảnh ngọn lửa trong bài thơ
4 điểm
+ Trong bài thơ Đêm nay Bác không ngủ, hình ảnh này có rất nhiều ý nghĩa,
trước hết đó là hình ảnh thực rất đẹp, là ngọn lửa tự tay Bác đốt lên, tỏa sáng, tỏa
+ Hình ảnh ngọn lửa xuất hiện ở cả phần đầu và cuối bài thơ mang nhiều ý nghĩa sâu xa Ngọn lửa soi sáng bức chân dung Bác - vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc
+ Hình ảnh ngọn lửa soi tỏ cả tấm lòng Bác với các chiến sĩ, với nhân dân, như tình cảm của người cha dành cho những đứa con yêu (Bác không ngủ, đốt lửa sưởi ấm cho các anh, đi dém chăn cho từng người với bước chân nhẹ nhàng, trầm ngâm lo nghĩ, ) Nhờ thế, hình ảnh Bác hiện ra thật thiêng liêng mà cũng thật
+ Nhà thơ còn dùng hình ảnh ngọn lửa để so sánh:
Trang 8Bóng Bác cao lồng lộng
Ấm hơn ngọn lửa hồng Hình ảnh “ngọn lửa” ở đây lại gợi tả được sự lớn lao bao trùm cả không gian,
ngang tầm trời đất, tôn vinh sự vĩ đại của Bác và ngợi ca tình yêu thương Người
dành cho các chiến sĩ ấm áp, mạnh mẽ hơn “ngọn lửa hồng” 1 điểm
1) Yêu cầu chung:
- Đề bài yêu cầu học sinh kể câu chuyện tưởng tượng về sự biến đổi kì diệu của thế giới thiên nhiên
- Đề mở, chỉ gợi ý về các nhân vật, về tình huống, còn người kể tự xác định nội dung Dù chọn nội dung nào thì câu chuyện cũng phải có một ý nghĩa nhất định (ca ngợi Đất Mẹ, ca ngợi Mùa Xuân, ca ngợi sức sống của cỏ cây, hoa lá, )
- Học sinh có thể chọn cách kể chuyện ở ngôi thứ nhất (Cây Bàng tự kể chuyện mình) hoặc kể ở ngôi thứ ba …
2) Yêu cầu cụ thể:
- Giới thiệu hoàn cảnh xảy ra câu chuyện 1 điểm
- Giới thiệu (khái quát) các nhân vật trong câu chuyện 1 điểm
b) Thân bài: 6 điểm
Số lượng nhân vật chỉ cần đúng theo gợi ý của đề (Cây Bàng, Đất Mẹ, Lão già Mùa Đông, Nàng tiên Mùa Xuân)
+ Các nhân vật phải được đặt trong tình huống cụ thể với sự dẫn dắt câu chuyện:
từ mùa đông chuyển sang mùa xuân, cây cối như được tiếp thêm sức sống mới…
2 điểm + Kết hợp vừa kể chuyện, vừa miêu tả các nhân vật, khung cảnh:2 điểm
- Cây Bàng về mùa đông: trơ trụi, gầy guộc, run rẩy, cầu cứu Đất Mẹ
0,5 điểm
- Đất Mẹ điềm đạm, dịu dàng động viên Cây Bàng dũng cảm chờ đợi Mùa
- Lão già Mùa Đông: già nua, xấu xí, cáu kỉnh, 0,5 điểm
- Nàng tiên Mùa Xuân: trẻ trung, tươi đẹp, dịu dàng 0,5 điểm
+ Thông qua câu chuyện (có thể có mâu thuẫn, lời thoại…) , làm rõ sự tương
phản giữa một bên là sự biến đổi kì diệu của thiên nhiên, của sự sống (Cây Bàng, Đất Mẹ, Mùa Xuân) và một bên là sự khắc nghiệt, lạnh lẽo (Mùa Đông)…
2 điểm
Trang 9HS có thể kết hợp kể chuyện với miêu tả và phát biểu cảm nghĩ…
(Lưu ý: ghi điểm theo ý như trên chỉ là những gợi ý, trong bài làm, học sinh có
thể trình bày gộp các ý hoặc kết hợp giữa miêu tả các nhân vật với kể chuyện và
có cách kể sáng tạo hơn – giáo viên cần khuyến khích sự sáng tạo và cách trình bày khác của hs, không vận dụng thang điểm một cách máy móc)
c) Kết bài: 2 điểm
- Khẳng định lại sự biến đổi kì diệu của thiên nhiên … 1 điểm
- Có thể phát biểu cảm xúc, suy nghĩ của em về mua xuân, về thiên nhiên…
1 điểm
3) Vận dụng cho điểm:
Điểm 9 -10: Hiểu đề sâu sắc Đáp ứng được hầu hết các yêu cầu về nội dung và
phương pháp Vận dụng tốt văn kể chuyện để kể lại câu chuyện theo trí tưởng tượng, có kết hợp với miêu tả Trình bày và diễn đạt tốt, bố cục rõ, chữ viết đẹp, bài làm có cảm xúc và sáng tạo
Điểm 7 - 8: Hiểu đề Cơ bản đáp ứng được các yêu cầu của đề Biết vận dụng văn
kể chuyện để kể lại câu chuyện theo trí tưởng tượng, có kết hợp với miêu tả Trình bày và diễn đạt tương đối tốt, bố cục rõ, bài làm có cảm xúc nhưng còn đôi chỗ kể chưa sáng tạo …
Có thể mắc một số lỗi nhỏ về chính tả và ngữ pháp
Điểm 5 - 6: Tỏ ra hiểu đề Đáp ứng được các yêu cầu về nội dung và phương
pháp Vận dụng văn kể chuyện tưởng tượng chưa tốt, có miêu tả các nhân vật và khung cảnh nhưng chưa rõ, nhiều chỗ còn lan man Còn mắc lỗi về chính tả và ngữ pháp
Điểm 3 - 4: Chưa hiểu yêu cầu của đề bài, chưa biết vận dụng văn kể chuyện để
kể lại một câu chuyện theo trí tưởng tượng, có nhiều đoạn lạc sang kể lể lan man, lủng củng …
Điểm 1 - 2: Chưa hiểu yêu cầu của đề bài, không biết vận dụng văn kể chuyện để
kể lại một câu chuyện theo trí tưởng tượng, có nhiều đoạn lạc đề, lủng củng …
Điểm 0: Bài để giấy trắng.
Trang 10ĐỀ THI CHỌN HS GIỎI MÔN NGỮ VĂN 6
NĂM HỌC :2011-2012
Thời gian : 120 phút
Đề:
Câu 1: (1điểm)
Hãy nêu sự giống và khác nhau giữa truyền thuyết và cổ tích?
Câu 2 ( 2,0 điểm)
“Gậy tre, chông tre chống lại sắt thép của quân thù Tre xung phong vào xe tăng, đại bác Tre giữ làng, giữ nước, giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín Tre hi sinh để bảo vệ con người.”
Hãy chỉ ra và nêu rõ tác dụng của phép tu từ được dùng trong đoạn văn trên Câu 3 (2,0 điểm):
Trình bày cảm nhận của em về đoạn thơ sau bằng một bài viết ngắn gọn (không quá 15 dòng tờ giấy thi):
“ Hạt gạo làng ta Hạt gạo làng ta
Trang 11Có bão tháng Bảy Có vị phù sa
Có mưa tháng Ba Của sông Kinh Thầy
Giọt mồ hôi sa Có hương sen thơm
Những trưa tháng sáu Trong hồ nước đầy
Nước như ai nấu Có lời mẹ hát
Chết cả cá cờ Ngọt bùi đắng cay…
Cua ngoi lên bờ
Mẹ em xuống cấy
Trích bài thơ “Hạt gạo làng ta” - Trần Đăng Khoa
Câu 4 (5,0 điểm): Dựa vào bài thơ Đêm nay Bác không ngủ của nhà thơ Minh Huệ (Sách Ngữ văn 6 - Tập hai), em hãy viết bài văn ngắn bằng lời của người chiến
sĩ kể về kỉ niệm một đêm được ở bên Bác Hồ khi đi chiến dịch
Hướng dẫn chấm Câu 1 1điểm
Truyền thuyết và cổ tích:
+ Giống nhau: - Đều có các yếu tố tưởng tượng, hoang đường
+ Khác nhau: - Truyền thuyết có các sự kiện liên quan đến lịch sử
- Cổ tích kể về các nhân vật bất hạnh, nhân vật dũng sĩ, nhân vật mồ côi thể hiện ước mơ công lý của người dân
Câu 2 2 điểm
+ Phép tu từ được dùng trong đoạn văn trên là: Phép nhân hóa 1,0 điểm
+ Tác dụng: ca ngợi vẻ đẹp bình dị và những phẩm chất quý báu của cây tre, đồng thời khẳng định: cây tre là biểu tượng của đất nước Việt Nam, dân tộc Việt Nam Câu 3 2,0 điểm