Tiết học trước, chúng ta học thao tác lập luận so sánh để củng cố lí thuyết và vận dụng những kiến thức ấy vào việc làm văn có hiệu quả , hôm nay chúng ta sẽ thực hành bài học trư[r]
Trang 1Ngày soạn :
Tiết : 45
Tuần : 12 Làm văn:
LUYỆN TẬP THAO TÁC LẬP LUẬN
SO SÁNH.
I MỤC TIÊU :
1 Kiến thức:
- Mục đích và tác dụng của thao tác lập luận so sánh
- Yêu cầu về một số cách so sánh
2 Kĩ năng:
- Nhận diện và chỉ ra sự hợp lí , nét đặc sắc của các cách so sánh trong các văn
bản
- Viết các đoạn văn so sánh phát triển một ý cho trước
- Viết đoạn văn bàn về một vấn đề trong xã hội hoặc văn học có sử dụng thao tác
so sánh
3 Thái độ :
Biết vận dụng thao tác lập luận so sánh vào bài làm
1 Chuẩn bị của giáo viên :
- Đọc SGK, SGV , sách chuẩn KT-KN , sách tham khảo, soạn GA
- Tích hợp các bài thơ : “Tự tình” –HXH , “Chiều hôm nhớ nhà” –BHTQ
2 Chuẩn bị của học sinh :
- Học lí thuyết bài : Thao tác lập luận so sánh
- Chuẩn bị trước các bài tập trong SGK Ngữ Văn 11, trang 116-117
IV.TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP :
1.Ổn định lớp
2.Kiểm tra bài cũ ( thời gian 5 phút)
-Thế nào là so sánh , nêu mục đích yêu cầu của thao tác lập luận so sánh ?
- Trình cách lập luận trong thao tác lập luận so sánh ? Nêu cách so sánh , và
cho ví dụ ?
3 Bài mới
Tiết học trước, chúng ta học thao tác lập luận so sánh để củng cố lí thuyết và vận dụng những kiến thức ấy vào việc làm văn có hiệu quả , hôm nay chúng ta sẽ
thực hành bài học trước qua bài học : Luyện tập thao tác lập luận so sánh.
Hoạt động của giáo viên và học sinh Yêu cầu cần đạt
* Hoạt động 1: ( Thời gian 5 phút)
- GV nêu câu hỏi : Thế nào là thao tác lập
luận so sách ? Có mấy cách so sánh ? Khi
so sánh chúng ta cần lưu ý điều gì ?
+ Hs trả lời
* Hoạt động 2: ( Thời gian 30 phút)
- GV hướng dẫn HS làm các bài tập
SGK trang 116
III LUYỆN TẬP :
1.Bài tập 1 / trang 116
- Điểm giống nhau : Cả hai tác giả đều rời quê hương ra đi lúc còn trẻ và trở về khi tuổi đã cao
+ Khi đi trẻ , lúc về già (Hạ Tri Chương ) + Trở lại An Nhơn , tuổi lớn rồi (Chế Lan
Trang 2+ Hs làm các bài tập theo sự hướng dẫn
của GV
a)Bài tập 1 / trang 116 : Tâm trạng của
nhân vật trữ tình ( khi về thăm quê ) trong
hai bài thơ có gì giống và khác nhau ?
- GV gọi 01 HS đọc bài tập và thực
hiện
+ HS thực hiện theo yêu cầu của GV
- GV nhận xét , chốt ý cho HS ghi bài
và diễn giảng thêm : Người xưa và nay
đều có tình cảm sâu nặng đối với quê
hương Hạ Tri Chương sống cách Chế
Lan Viên hơn 1000 năm Cảnh vật con
người có nhiều thay đổi , đó là điều tất
nhiên Tuy nhiên giữa người xưa và nay
cũng có những nét tương đồng về tình cảm
, đọc thơ của người xưa cũng là dịp để
hiểu người hôm nay sâu sắc hơn
b)Bài tập 2 /trang 116 : Chỉ ra sự so
sánh giữa học vấn và trồng cây ?
- GV gọi 01 HS đọc bài tập và thực
hiện
+ HS thực hiện theo yêu cầu của GV
- GV nhận xét , chốt ý cho HS ghi bài
c)Bài tập 3 : So sánh ngôn ngữ thơ Hồ
Xuân Hương và ngôn ngữ thơ Bà Huyện
Thanh Quan qua hai bài thơ : “Tự tình”II
và “Chiều hôm nhớ nhà”
- GV gọi 01 HS đọc bài tập và thực
hiện
+ HS thực hiện theo yêu cầu của GV
- GV nhận xét , chốt ý cho HS ghi bài
và diễn giảng thêm :Thơ HXH dùng
ngôn ngữ hằng ngày : tiếng gà văng vẳng
Viên )
- Khi trở về cả hai đều trở thành người xa lạ trên chính quê hương của mình
+ Hạ Tri Chương : được xem như là khách vì
không còn ai nhận ra mình cùng quê cả : “Hỏi
rằng : khách ở chốn nào lại chơi ?”
+ Chế Lan Viên : Khi trở về quê hương ông phải hỏi thăm người khác vì quê hương đã biến đổi sau chiến tranh , không còn cảnh cũ
người xưa nữa: “ Chẳng lẽ thăm quê lại hỏi
người”
-> Hai nhà thơ sống ở hai thời đại cách xa nhau hơn một nghìn năm, có tâm sự giống nhau: Khoảng khắc giật mình với những tiếc
nuối, bâng khuâng
2)Bài tập 2 /trang 116
* Cách so sánh trong bài tập 2 là so sánh
tương đồng : Việc học với trồng cây Từ mùa xuân đến mùa thu là một thời gian luân
chuyển , nên ta có thể xây dựng dàn ý như sau :
- Học và trồng cây đều có ích như nhau : + Học sẽ mở mang tri thức , tầm nhìn , vận dụng lí thuyết vào thực hành đạt kết quả cao + Trồng cây làm môi trường trong sạch , điều hoà khí hậu , thời tiết Ngoài ra còn thu được hoa , quả ,… phục vụ cuộc sống
- Học và trồng cây đều cần phải có thời gian + Học phải có thời gian mới tiếp thu được kiến thức , kiến thức sẽ tích luỹ dần từ đơn giản (dễ ) đến phức tạp (khó ) -> người học tiến bộ
+ Trồng cây cũng phải có thời gian , đừng vội nôn nóng vì dần dần sẽ cho kết quả , thu hoạch từ ít đến nhiều
- Rút ra kết luận : Cách so sánh như thế cho thấy khi làm việc gí cũng cần đến thời gian Đây không phải là thời gian chờ đợi , mà là thời gian làm việc kiên nhẫn Đặt biệt là đối với việc học phải biết kiên trì chịu khó , và say mê
3)Bài tập 3:
-Giống nhau : Đều là thơ thất ngôn bát cú Đường luật , gieo vần đúng luật ( luật bằng vần bằng ) tuân thủ nghiêm chỉnh luật đối
Trang 3gáy trên bom , mõ thảm , chuông sầu , mọi
chòm , già tom … (chỉ duy nhất câu 7
dùng từ Hán Việt “tài tử văn nhân”) Thơ
BHTQ dùng nhiều từ Hán –Việt : hoàng
hôn , ngư ông , viễn phố , mục tử , cô thôn
, người lữ thứ , nỗi hàn ôn , ……
d) Bài tập 4 : Hãy chọn một đề tài để viết
đoạn văn so sánh
* Hoạt động 3: ( Thời gian 5 phút) GV
hướng dẫn HS bài tập về nhà
- GV đọc cho HS nghe 01 đoạn văn mẫu
có sử dụng thao tác so sánh tương phản:
Các cụ ưa những màu đỏ choét, ta lại
ưa những màu xanh nhạt các cụ bâng
khuâng vì tiếng trùng đêm khuya, ta nao
nao vì tiếng gà lúc đúng ngọ Nhìn một cô
gái ngây thơ, xinh xắn, các cụ coi như đã
làm một việc tội lỗi; ta thì cho mát mẻ như
đứng trước một cánh đồng xanh Cái ái
tình của các cụ thì chỉ là hôn nhân,
nhưng đối với ta thì trăm hình muôn
trạng: cái tình say đắm, cái tình thoảng
qua, cái tình gần gũi, cái tình xa xôi ,cái
tình trong giây phút, cái tình ngàn thu (
Lưu Trọng Lư ).
(câu 5,6 và 3,4 )
- Khác nhau : + Cách dùng ngôn ngữ : Thơ HXH dùng ngôn ngữ hằng ngày , thơ BHTQ dùng nhiều từ Hán –Việt
+ Sử dụng phong cách : HXH sử dụng phong cách gần gũi , bình dân tuy có đau đớn , xót
xa nhưng vẫn tinh nghịch , hiểm hóc Thơ BHTQ sử dụng phong cách trang nhã , đài cát , tiếng nói của văn nhân trí thức thượng lưu
4)Bài tập 4 : ( HS tự chọn đề tài và viết )
4.Củng cố :
- Vì sao khi viết văn nghị luận , người viết thường dùng thao tác lập luận so sánh ?
- Vậy thao tác so sánh có vai trò như thế nào trong bài văn nghị luận ?
- GV hướng dẫn HS viết đoạn văn so sánh lấy ví dụ là bài tập 2
5.Dặn dò :
- Về xem lại bài
- Hướng dẫn tự học : Tập viết các đoạn văn vận dụng thao tác so sánh