* Phân tích các dẫn chứng để chứng minh được những biểu hiện của nghệ thuật khích tướng trong bài hịch: - Khích bằng việc nêu gương: + Gương các trung thần nghĩa sĩ trong sử sách từ xưa [r]
Trang 1TRƯỜNG THCS THANH HÀ
ĐỀ THI HỌC SINH NĂNG KHIẾU
Môn: Ngữ văn 8 Năm học: 2012 - 2013
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian giao đề
Người ra đề: Nguyễn Thị Hường
Người thẩm định: Lê Thị Phương Lan
ĐỀ BÀI
Câu 1 (2 điểm): Em hãy trình bày ý nghĩa của nhan đề Thuế máu (Chương 1- Bản án
chế độ thực dân Pháp, Nguyễn Ái Quốc)
Câu 2 (6 điểm): Cảm nhận đoạn thơ sau:
Dân chài lưới làn da ngăm rám nắng
Cả thân hình nồng thở vị xa xăm Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ.
(Tế Hanh – Quê hương)
Câu 3 (12 điểm): Có ý kiến cho rằng: Sức hấp dẫn, thuyết phục của văn bản Hịch
tướng sĩ (Trần Quốc Tuấn) chính là nghệ thuật khích tướng Hãy làm sáng tỏ.
Trang 2
TRƯỜNG THCS THANH HÀ
HƯỚNG DẪN CHẤM THI HỌC SINH NĂNG KHIẾU
Môn: Ngữ văn 8
1
(2đ)
- Thuế máu là tên chương 1 tác phẩm Bản án chế độ thực dân Pháp
Đây là cách đặt tên rất độc đáo của Nguyễn Ái Quốc:
+ Người dân thuộc địa phải gánh chịu nhiều thứ thuế bất công, vô lí
Song có lẽ một trong những thứ thuế tàn nhẫn, phũ phàng nhất là bị
bóc lột xương máu, mạng sống Họ bị biến thành vật hi sinh cho lợi
ích, danh dự hão huyền của những kẻ cầm quyền: lấy máu mình tưới
lên vòng nguyệt quế của các cấp chỉ huy, lấy xương mình chạm nên
những chiếc gậy của các ngài thống chế.
+ Cái tên Thuế máu gợi lên số phận thảm thương của người dân thuộc
địa, bao hàm cả lòng căm phẫn, thái độ mỉa mai đối với tội ác đáng
ghê tởm của chính quyền thực dân
- Cách đặt nhan đề này gây sự tò mò, hấp dẫn nơi người đọc
0.25 0.5
0.5
0.25 2
(6đ)
a) Yêu cầu về kĩ năng:
+ Biết cách trình bày những cảm thụ về cái hay, cái đẹp của đoạn thơ
+ Bố cục hợp lí, ít mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp
b) Yêu cầu về kiến thức: Cần có các ý chính:
* Khái quát về đoạn thơ:
- Nằm ở phần giữa bài thơ Quê hương của Tế Hanh
- Khắc họa hình ảnh các trai tráng làng chài cùng con thuyền sau một
chuyến ra khơi thắng lợi
* Cảm nhận cụ thể:
- Hình ảnh người dân chài được miêu tả vừa chân thực, vừa lãng mạn:
+ Dân chài lưới làn da ngăm rám nắng: tả thực nước da khỏe khoắn,
đặc trưng của những người quanh năm vật lộn với nắng gió biển khơi
+ Cả thân hình nồng thở vị xa xăm: sử dụng nghệ thuật ẩn dụ
chuyển đổi cảm giác -> khắc họa vẻ đẹp hình thể vạm vỡ, cường
tráng, thấm đẫm vị mặn mòi của những vùng biển xa xôi
- Hình ảnh con thuyền:
+ Được nhân hóa: im, mỏi, trở về, nằm, nghe -> trở thành một sinh
thể sống đang trong tư thế nghỉ ngơi, cũng hài lòng, thư giãn sau
chuyến ra khơi vất vả
+ Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ: Ẩn dụ chuyển đổi cảm
giác -> cảm nhận tinh tế của con thuyền về vị mặn nồng của muối
biển đang lan tỏa râm trong cơ thể, thấm trong từng thớ vỏ, thân gỗ
* Đánh giá:
- Đoạn thơ có ngôn từ giản dị, trong sáng, sử dụng thành công các
biện pháp nghệ thuật -> thể hiện sự tài hoa của tác giả trong việc
quan sát, cảm nhận cảnh vật
- Phản ánh tình yêu, sự gắn bó tha thiết với cảnh quê, người quê
1
1 1
1 1 1
Trang 3(12đ)
1 Yêu cầu về kĩ năng:
- Viết được bài văn phân tích và chứng minh nghệ thuật khích tướng
hấp dẫn, thuyết phục của tác giả Trần Quốc Tuấn trong bài hịch
- Bài viết có bố cục rõ ràng, lập luận chặt chẽ, thuyết phục; ngôn ngữ
trong sáng, hành văn mạch lạc, không sai lỗi chính tả, ngữ pháp thông
thường
2 Yêu cầu về kiến thức: Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách
khác nhau, song cần đảm bảo những ý chính sau:
a Mở bài: Giới thiệu được vấn đề nêu ở đề bài
b Thân bài: Trình bày được các ý sau:
* Khái quát:
- Giới thiệu được xuất xứ, mục đích của bài hịch: được viết trước
cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông – Nguyên lần thứ hai,
nhằm khích lệ lòng yêu nước, ý chí quyết chiến quyết thắng kẻ thù
xâm lược
- Giải thích khích tướng là gì? Khích là tác động vào danh dự, lòng tự
trọng của người khác để họ thay đổi suy nghĩ, nhận thức và hành
động Ở đây, Trần Quốc Tuấn muốn khích lệ, kích động tinh thần các
tướng sĩ dưới quyền trước cuộc kháng chiến đầy thử thách cam go
* Phân tích các dẫn chứng để chứng minh được những biểu hiện của
nghệ thuật khích tướng trong bài hịch:
- Khích bằng việc nêu gương:
+ Gương các trung thần nghĩa sĩ trong sử sách từ xưa đến nay để
khích lệ ý chí lập công danh, xả thân vì nước (Điều đặc biệt là lấy
những tấm gương từ phía quân thù để khích lệ lòng tự trọng, danh dự)
+ Nêu gương về nỗi lòng, ý chí của chính bản thân mình
- Khích lệ lòng căm thù bằng cách lột tả sự ngang ngược của kẻ thù
- Khích lệ ý thức trách nhiệm và nghĩa vụ của mỗi người với đạo thần
chủ cũng như tình cốt nhục bằng cách nêu mối ân nghĩa thủy chung
giữa chủ tướng và tướng sĩ
- Khích bằng cách mỉa mai, phê phán những hành động sai trái của
tướng sĩ để đánh vào lòng tự trọng của họ
- Khích bằng việc chỉ ra phải – trái, đúng – sai, thiệt – hơn Phân tích
sự sống còn cũng như gắn quyền lợi của mỗi người trong từng hoàn
cảnh
- Khích bằng thái độ nghiêm khắc, kiên quyết, dứt khoát, ý chí quyết
chiến quyết thắng của chính vị chủ tướng
* Đánh giá:
- Những yếu tố khích lệ đó được biểu hiện bằng cảm xúc mãnh liệt,
với giọng văn khi ôn tồn thống thiết; khi chì chiết chua cay; khi vặn
hỏi truy bức -> có sức lay động mạnh mẽ vào tình cảm, nhận thức của
người tiếp nhận
1 1
1.5
1
0.5 1
1 1 1 1
Trang 4- Mở rộng, nâng cao: đánh giá sức thuyết phục về nghệ thuật khích
tướng của Trần Quốc Tuấn cũng như ý nghĩa, tác dụng của bài hịch
Vận dụng kiến thức lịch sử để chứng minh (Quân dân nhà Trần đã
giành thắng lợi giòn giã liên tiếp, tạo nên hào khí Đông A lẫy lừng
một thuở)
c Kết bài:
- Khẳng định lại vấn đề
- Suy nghĩ, cảm xúc riêng của người viết
1
1
* Lưu ý: Trên đây là những gợi ý cơ bản, trong quá trình chấm, giám khảo cần vận dụng linh hoạt, khuyến khích những bài làm sáng tạo, giàu chất văn.