HƯỚNG DẪN CHUNG: - Giám khảo vận dụng Hướng dẫn chấm phải chủ động, linh hoạt, tránh cứng nhắc, máy móc và phải biết cân nhắc trong từng trường hợp cụ thể để ngoài việc kiểm tra kiến thứ[r]
Trang 1UBND HUYỆN QUỲ HỢP
PHÒNG GD - ĐT
KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP HUYỆN
LỚP 9 VÒNG 1 – NĂM HỌC 2012-2013
MÔN THI: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 120 phút ( không kể thời gian giao đề)
Câu 1: (4,0 điểm)
“Trong làng tôi không thiếu gì các loại cây, nhưng hai cây phong này khác hẳn-chúng có tiếng nói riêng và hẳn phải có một tâm hồn riêng, chan chứa những lời ca
êm dịu Dù ta tới đây vào lúc nào, ban ngày hay ban đêm, chúng cũng vẫn nghiêng ngả thân cây, lay động lá cành, không ngớt tiếng rì rào theo nhiều cung bậc khác nhau Có khi tưởng chừng như một làn sóng thủy triều dâng lên vỗ vào bãi cát, có khi lại nghe như một tiếng thì thầm thiết tha nồng thắm truyền qua lá cành như một đốm lửa vô hình, có khi hai cây phong bỗng im bặt một thoáng, rồi khắp lá cành lại cất tiếng thở dài một lượt như thương tiếc người nào Và khi mây đen kéo đến cùng với bão dông, xô gãy cành, tỉa trụi lá, hai cây phong nghiêng ngả tấm thân dẻo dai
và reo vù vù như một ngọn lửa bốc cháy rừng rực ”
( Trích “Hai cây phong” Ngữ văn 8 –tập 1)
a Hãy chỉ rõ các biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn văn;
b Tác dụng của các biện pháp tu từ đó;
c Viết đoạn văn ngắn trình bày cảm nhận sâu sắc nhất của em về đoạn văn trên;
Câu 2: ( 6,0 điểm)
Từ việc cảm thụ hai câu thơ :
“ Ta đi trọn kiếp con người
Cũng không đi hết mấy lời mẹ ru.”
( Ngồi buồn nhớ mẹ ta xưa – Nguyễn Duy)
Em hãy phát biểu suy nghĩ về tình mẫu tử của con người
Câu 3: ( 10,0 điểm):
Đằng sau phẩm chất và số phận của nhân vật Vũ Nương trong “ Chuyện người con gái Nam Xương” là tấm lòng nhân đạo của nhà văn Nguyễn Dữ.
(Hết)
Lưu ý: HS bảng A làm hết đề
HS bảng B không phải làm ý b của câu 1
Họ và tên thí sinh: SBD:
Đề chính thức
Trang 2PHÒNG GD-ĐT KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP HUYỆN QUỲ HỢP LỚP 9 -VÒNG 1- Năm học 2012 – 2013
HƯỚNG DẪN CHẤM MÔN NGỮ VĂN 9
( Hướng dẫn chấm gồm 04 trang)
A HƯỚNG DẪN CHUNG:
- Giám khảo vận dụng Hướng dẫn chấm phải chủ động, linh hoạt, tránh cứng nhắc, máy móc và phải biết cân nhắc trong từng trường hợp cụ thể để ngoài việc kiểm tra kiến thức cơ bản, giám khảo cần phát hiện và trân trọng những bài làm thể hiện rõ
tố chất của một học sinh giỏi ( kiến thức vững chắc, suy nghĩ sâu sắc, cảm thụ tinh tế,
kỹ năng làm bài tốt, diễn đạt có cảm xúc, có giọng điệu riêng …); đặc biệt khuyến
khích những bài viết thể hiện được sự sáng tạo và phong cách cá nhân của người làm bài
- Giám khảo cần đánh giá bài làm của thí sinh một cách tổng thể ở từng câu và
cả bài, tránh đếm ý cho điểm nhằm đánh giá một cách chính xác kiến thức và kỹ năng của thí sinh
- Hướng dẫn chấm chỉ nêu các ý chính và những thang điểm cơ bản; trên cơ sở
đó, giám khảo có thể thống nhất để định ra các ý chi tiết và các thang điểm cụ thể hơn
- Nếu thí sinh làm bài theo cách riêng nhưng vẫn đáp ứng được những yêu cầu
cơ bản và bảo đảm tính hợp lý, có sức thuyết phục giám khảo căn cứ vào thực tế bài làm để cho điểm một cách chính xác, khách quan, khoa học
- Điểm toàn bài là 20,0 chiết đến 0,5
B HƯỚNG DẪN CHI TIẾT:
Câu 1: (4,0 điểm)
a (1,0 điểm) HS chỉ ra được những biện pháp tu từ đã sử dụng trong đoạn văn: So sánh, nhân hóa
- Nhân hóa: (0,5điểm) Hình ảnh hai cây phong: có tiếng nói riêng, có một tâm hồn riêng, chan chứa những lời ca êm dịu, tiếng thì thầm thiết tha nồng thắm, bỗng
im bặt, cất tiếng thở dài, nghiêng ngả tấm thân dẻo dai, reo vù vù.
- So sánh: (0,5 điểm) Hai cây phong : như làn sóng thủy triều; như một tiếng thì thầm thiết tha; như một đốm lửa vô hình; như tiếc thương người nào; như một ngọn lửa bốc cháy rừng rực;
b.(1.0 điểm) HS phân tích được tác dụng của biện pháp tu từ trên:
- Góp phần diễn tả thành công bức tranh thiên nhiên trước mắt lũ trẻ khi chúng ngồi trên cao
+ Đó là bức tranh thiên nhiên vừa quyến rủ vừa bí ẩn
+ Bức tranh ấy đầy màu sắc huyền ảo, sinh động
- Các biện pháp ấy làm lời kể trở nên hấp dẫn hơn
Lưu ý: HS bảng B không phải làm câu này
c (2,0 điểm) : HS biết viết một đoạn văn ngắn cảm nhận về vẻ đẹp của thiên nhiên trong đoạn văn trên Vẻ đẹp ấy thể hiện qua cách miêu tả hai cây phong, qua sự tưởng
Trang 3tượng phong phú, qua cách lựa chọn hình ảnh, ngôn ngữ tinh tế tất cả thể hiện tâm hồn nhạy cảm và đồng điệu với thiên nhiên
* Cho điểm: Đoạn văn phải có bố cục mở đoạn, thân đoạn, kết đoạn rõ ràng Viết
đúng văn phong cảm nhận, ngôn ngữ trong sáng, giàu hình ảnh, cảm xúc tốt
- Đạt các yêu cầu về nội dung và kỹ năng trên : 2,0 điểm
- Viết đúng đoạn văn nhưng trình bày cảm nhận chưa đầy đủ, sâu sắc : 1,5 điểm
- Bài làm còn chung chung, chưa thể hiện rõ sự cảm nhận văn bản : 1,0 điểm
- Kỹ năng dựng đoạn còn non, diễn đạt còn vụng : 0,5 điểm
( Lưu ý: HS bảng A phải làm cả 3 câu
HS bảng B chỉ cần làm đúng câu a,c được 4 điểm; chiết điểm cụ thể: câu a (1,0 điểm) câu c ( 3,0 điểm) Giám khảo cần căn cứ vào thực tế bài làm của HS để chiết điểm cho phù hợp)
Câu 2: ( 6,0 điểm)
1 Yêu cầu về hình thức:
- Học sinh có kĩ năng làm văn nghị luận xã hội – vận dụng kiến thức đã học về văn nghị luận xã hội, các phép lập luận đã học để làm bài Cảm nhận được tình yêu thương vô bờ bến của người mẹ dành cho con
- Hình thức: Hành văn trôi chảy, mạch lạc, có tính liên kết, bố cục hợp lí; bài viết có
cảm xúc, biết liên hệ bản thân…
2 Yêu cầu về nội dung;
a Cảm thụ hai câu thơ:
Đây là hai câu thơ có tính hàm súc và sâu lắng trong một bài thơ xúc động viết về
mẹ Vẻ đẹp của hai câu thơ thể hiện ở hai phương diện:
- Tính trữ tình: Thể hiện ở cảm xúc vừa lắng đọng, vừa thiêng liêng
- Tính triết lí: “ mấy lời mẹ ru” biểu tượng cho tình cảm thương yêu vô bờ mà mẹ
dành cho con
Cách nói “ đi trọn kiếp” cũng “ không đi hết” khẳng định tình mẹ là vô cùng
thiêng liêng cao cả và bất tử, là bao la, vô tận, không sao có thể đền đáp hết được Ý thơ cũng thể hiện lòng biết ơn sâu sắc
b Suy nghĩ về tình mẫu tử:
- Tình mẫu tử là tình mẹ con, nhưng ở đây chủ yếu nên hiểu là tình cảm thương yêu, đùm bọc, che chở… mà người mẹ dành cho con Tình cảm ấy vừa tự nhiên vừa cao
cả nên sẽ đi theo mỗi người suốt cuộc đời
- Trong đời sống của mỗi người có nhiều thứ tình cảm cao đẹp như tình cảm với ông
bà, tình cảm anh chị em, tình bạn, tình yêu, tình cảm với quê hương, đất nước… Nhưng tình mẫu tử vẫn có vị trí đặc biệt, thiêng liêng và máu thịt nhất
- Vì sao tình mẫu tử lại có vị trí cao như vậy ?
+ Vì đó là tình cảm đầu tiên của mỗi người khi sinh ra và sẽ gắn bó trong suốt cuộc đời
+ Vì đó là tình cảm vừa có yếu tố máu thịt, vừa mang tính tinh thần cao cả
+ Vì đó là thứ tình cảm vừa tự nhiên vừa mang tính trách nhiệm…
- Mở rộng vấn đề:
+ Con người sẽ hạnh phúc ra sao khi được sống trong tình mẫu tử ?
Trang 4+ Con người sẽ bất hạnh và thiệt thòi như thế nào nếu không được hưởng tình cảm đó?
+ Sức mạnh của tình mẫu tử đối với con người ra sao ?
+ Người con phải làm gì để tình cảm đó luôn bền vững và đẹp đẽ ?
+ Trong xã hội hiện đại ngày nay, khi cuộc sống có nhiều biến đổi, khi ý thức cá nhân con người được khơi dậy và đề cao … thì cần có thái độ như thế nào về tình mẫu tử ? + Phê phán những hiện tượng, những quan niệm sai về vấn đề trên
* Lưu ý:
Trên đây chỉ là những gợi ý và định hướng Người viết tuỳ cảm nhận và suy nghĩ của bản thân để có thể có những cách trình bày thích hợp.
- Trong khi bàn luận, cần vận dụng những dẫn chứng thích hợp để làm nổi bật ý diễn đạt Dẫn chứng đó có thể lấy trong tác phẩm văn học, trong sử sách nói chung, trong đời sống và nhất là những dẫn chứng có liên quan đến chính sự trải nghiệm của bản thân người viết.
- Vì đề bài yêu cầu bàn luận một vấn đề tư tưởng, tình cảm nên giọng văn và diễn đạt cần sự chân thành, tránh khoa trương, hình thức.
3 Biểu điểm:
- Đạt tất cả các yêu cầu trên 6,0 điểm.
- Đạt 2/3 yêu cầu : 4,0 – 5,0 điểm
- Đạt 1/2 yêu cầu: 2,0 -3,0 điểm
- Bài viết chung chung, kĩ năng non: < 2,0 điểm
( Giáo viên linh hoạt chiết điểm cho phù hợp)
Câu 3 ( 10.0 điểm):
Bài làm cần bảo đảm những yêu cầu sau đây:
1 Về kiến thức:
Nắm vững kiểu bài nghị luận chứng minh và xác định được vấn đề nghị luận: tấm lòng nhân đạo của Nguyễn Dữ được toát lên từ phẩm chất và số phận của nhân
vật Vũ Nương trong “ Chuyện người con gái Nam Xương” Thí sinh có thể có nhiều
cách lập luận khác nhau Sau đây là một số gợi ý:
- Hiểu biết của thí sinh về giá trị nhân đạo (niềm thương cảm sâu sắc trước những đau khổ của con người; sự lên án tố cáo những thế lực tàn bạo; sự trân trọng đề cao con người từ vẻ đẹp hình thức, phẩm chất đến những ước mơ khát vọng chân chính )
- Biểu hiện của tấm lòng nhân đạo của Nguyễn Dữ từ phẩm chất và số phận của Vũ Nương:
+ Từ phẩm chất của nhân vật Vũ Nương (thùy mị nết na, tư dung tốt đẹp; chung thủy, yêu chồng thương con; hiếu thảo với mẹ chồng ), Nguyễn Dữ đã thể hiện rõ sự khẳng định, trân trọng, ca ngợi đối với người phụ nữ dưới chế độ xưa
+ Từ số phận oan nghiệt, bế tắc, từ cái chết bi thảm của nhân vật, tấm lòng nhân đạo của nhà văn được thể hiện:
* Thấu hiểu, xót thương, đồng cảm trước bi kịch của người phụ nữ trong xã hội
phong kiến
* Phê phán, lên án thói ghen tuông mù quáng, thói vũ phu tàn bạo trong quan
hệ gia đình
Trang 5* Tố cáo gay gắt xã hội phong kiến trọng nam khinh nữ, coi thường giá trị,
quyền sống của con người đặc biệt là người phụ nữ
* Bài học sâu sắc được gửi gắm từ bi kịch của cuộc đời Vũ Nương…
2 Về kỹ năng:
- Viết được bài văn nghị luận với bố cục hoàn chỉnh, sáng rõ
- Biết kết hợp nhiều phép lập luận khi làm bài: chứng minh, giải thích, bình luận…
- Có kỹ năng triển khai luận điểm, luận cứ, diễn đạt trôi chảy, không mắc lỗi về dùng
từ, đặt câu, chính tả
3 Biểu điểm:
- Đạt được các yêu cầu về kiến thức và kỹ năng => 9,0-> 10.0 điểm
- Đảm bảo các yêu cầu về kiến thức nhưng kỹ năng làm bài còn hạn chế
=> 7.0->8,0 điểm
- Trình bày được suy nghĩ, đưa ra được những đánh giá theo yêu cầu của đề nhưng văn viết thiếu cảm xúc và còn mắc nhiều lỗi về dùng từ, đặt câu, chính tả
=> 5,0->6,0 điểm
- Nội dung bài viết sơ sài => 2,0 ->4,0 điểm
Lưu ý:
- Các thang điểm chi tiết khác giám khảo căn cứ vào thực tế bài làm để xác định.
- Thí sinh có thể có nhiều cách lập luận và cách diễn đạt khác nhau miễn là hợp lý
- Nếu thí sinh sa vào trình bày chung về tác phẩm hay về nhân vật Vũ Nương nhưng trong đó vẫn có nội dung về tấm lòng nhân đạo của Nguyễn Dữ thì tùy trường hợp cụ thể giám khảo không cho quá 1/3 số điểm của câu
+ Đặc biệt trân trọng những bài viết giàu cảm xúc, lập luận mạch lạc, chặt chẽ, thể hiện sự phát hiện, khám phá mang tính chiều sâu
……… Hết ………