Chủ đề TÌNH NGƯỜI TRONG VH v8

CHỦ ĐỀ : TÌNH NGƯỜI TRONG VĂN HỌC 1.Biểu hiện của tình người trong các tác phẩm văn học a Xác định và tóm tắt những biểu hiện cụ thể của tình yêu thương giữa con người với con người tro

CHỦ ĐỀ : TÌNH NGƯỜI TRONG VĂN HỌC

1.Biểu hiện của tình người trong các tác phẩm văn học

a) Xác định và tóm tắt những biểu hiện cụ thể của tình yêu thương giữa con người với

con người trong các văn bản Lão Hạc ( Nam Cao), Tức nước vỡ bờ ( trích Tắt đèn- Ngô Tất Tố), Trong lòng mẹ ( trích Thời thơ ấu – Nguyên Hồng), Chiếc lá cuối cùng ( O Hen-ri), Hai cây phong ( trích Người thầy đầu tiên- Ai-ma- tốp), Cô bé bán diêm ( An-

đéc-xen) và điền vào bảng sau:

TT Nhân vật/tác phẩm Biểu hiện tình người Thể hiện ( hành đông/lời nói…)

b) Phân tích mối quan hệ giữa các nhân vật chính trong văn bản Lão Hạc ( Nam Cao), Chiếc lá cuối cùng ( O Hen- ri), Hai cây phong ( trích Người thầy đầu tiên- Ai-ma- tốp),

cùng những tình cảm mà họ đã dành cho nhau, hãy nhận xét về phẩm chất, lối sống của những con người này

c) Kể tên một số tác phẩm, câu thơ, ca dao…mà em đã học, đã đọc viết về tình người

2 Nghệ thuật biểu hiện tình người trong tác phẩm văn học

a) Xác định xuất xứ, biện pháp nghệ thuật và hiệu quả thẩm mỹ của của các biện pháp nghệ thuật đó ở những ngữ liệu sau ( điền vào bảng)

T

T

quả thẩm mỹ

1 Trước sống với bà nội hiền hậu, được đón

giao thừa ở nhà, ngôi nhà xinh xắn có dây

có dây trường xuân bao quanh … nay luôn phải nghe những lời mắng nhiếc chửi rủa, nếu không bán được diêm nhất định là cha

sẽ đánh

2 Cái bản tính tốt của người ta bị những nỗi lo

lắng, buồn đau ích kỷ che lấp mất

3 Cổ họng tôi nghẹn ứ khóc không ra tiếng

Giá những cổ tục đã đày đọa mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục thủy tinh, đầu mẩu

gỗ tôi quyết vồ ngay lấy mà cắn, mà nhai,

mà nghiến cho kỳ nát vụn mới thôi

4 Cháu van ông, nhà cháu vừa mới tỉnh được

một lúc, ông tha cho !

5 Em hãy nhìn chiếc lá thường xuân cuối

cùng trên tường đó chính là kiệt tác của cụ Bơ-men

6 Ai là người đã trồng hai cây phong trên đồi

này ? đã ước mơ gì, đã nói gì khi vùi hai gốc cây xuống đất, người ấy đã ấp ủ những niềm hi vọng gì khi vun xới chúng …?

b) Điền thông tin vào bảng sau

T Văn bản Thể loại Ngôi kể Nghệ thuật Thái độ, tình

T đặc sắc cảm của tác giả

đối với nhân vật bất hạnh

( Nam Cao),

2 Tức nước vỡ bờ

(Ngô Tất Tố)

3 Trong lòng mẹ

( Nguyên Hồng)

4 Chiếc lá cuối

cùng

( O Hen- ri)

5 Hai cây phong

(Ai-ma- tốp),

6 Cô bé bán diêm

( An- đéc-xen)

c) Đọc kỹ thông tin tóm lược sau và thực hiện các yêu cầu kế tiếp

- Văn bản Tức nước vỡ bờ (Ngô Tất Tố): Bà hàng xóm biết bọn người thu thuế đến đã

khuyên chị Dậu đưa anh Dậu đi trốn vì lo cho anh Dậu (“ người ốm rề như thế…); chị Dậu nấu cháo, giục anh Dậu cố ăn; Bọn người thu thuế sầm sập tiến vào tay roi song, tay thước và dây thừng…chạy sầm sập đến chỗ anh Dậu…bịch vào ngực chị Dậu, sấn đến trói anh Dậu…

- Trong lòng mẹ ( Nguyên Hồng): Bé Hồng nhận ra những ý nghĩ cay độc trong giọng nói và trên nét mặt rất kịch của cô…để tôi khinh miệt và ruồng rẫy mẹ tôi… Nhưng đời nào tình yêu thương và kính mến mẹ tôi lại bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến

- Cô bé bán diêm ( An- đéc-xen): Lò sưởi bằng sắt có những hình nổi bằng đồng

bóng loáng- Em vừa duỗi chân ra thì lửa vụt tắt, lò sưởi biến mất; Bàn ăn, khăn trải bàn trắng tinh, ngỗng quay… - Trước mặt chỉ còn là những bức tường dày lạnh lẽo; Cây thông Nôen với hàng ngàn ngọn nến sáng… -Diêm tắt Tất cả những ngọn nến bay lên biến thành những ngôi sao trên trời; Bà nội em mỉm cười với em, hai bà cháu bay lên trời - Em bé chết; Sáng hôm sau mọi người vui vẻ ra khỏi nhà - ở một xó tường, cô bé bán diêm chết vì giá rét trong đêm giao thừa

*) Phân tích ý nghĩa của sự đối lập giữa các chi tiết trong từng tác phẩm trên

**) Nhận xét về cách phản ánh hiện thực và thái độ của các nhà văn trước nhiện thực đời sống đó

***) Phản ánh những hành động tàn ác, bất nhân, vô cảm của con người đối với con người có phải là biểu hiện của tình người không ? Vì sao ?

3 Giá trị, ý nghĩa của tình người đối với con người và cuộc sống

a) Từ những tác phẩm văn học đã nêu trong Phần 1, hãy cho biết : Tình yêu thương có thể làm thay đổi tình cảm, thái độ sống và cuộc đời của con người không ? Chúng có tác động thế nào tới nhận thức và tình cảm của em ?

b) Em hãy kể lại kỉ niệm khi mình nhận được sự quan tâm ấm áp của bạn bè, người thân hoặc những khi mình gặp khó khăn mà bị thơ ơ Khi đó cảm giác trong em thế nào ? c) Có ý kiến cho rằng: Ca ngợi tình yêu thương giữa người và người; lên án và phê phán thái độ sống tàn nhẫn, vô cảm của con người với con người là một trong những nội dung quan trọng của văn học Bằng những tác phẩm đã học trong chương trình NV 8, hãy làm sáng tỏ nhận định trên

d) Từ hiểu biết về giá trị của tác phẩm văn học và thực tiễn đời sống, em hãy thể hiện suy nghĩ về ý nghĩa của tình người trong cuộc sống hiện đại

(In ở phần HƯỚNG DẪN)

BÀI 27

CHỦ ĐỀ : TÌNH NGƯỜI TRONG VĂN HỌC

1.Biểu hiện của tình người trong các tác phẩm văn học ( điền bảng)

TT Văn bản Biểu hiện tình người Thể hiện (qua

hành đông, lời nói…)

( Nam

Cao),

Ông giáo thấu hiểu hoàn cản lão Hạc, đau lòng thương xót trước cái chết của lão Hạc (trò chuyện, gủi gắm tâm sự tài sản nơi ông giáo )

Lời nói, hành động

2 Tức nước

vỡ bờ

(Ngô Tất

Tố)

Bà hàng xóm khuyên chị Dậu đưa anh Dậu đi trốn vì lo cho sức khỏe anh Dậu;chị Dậu chăm sóc chồng, bảo vệ chồng mà dám đánh nhau với bọn cai lệ

Lời nói hành động

3 Trong lòng

mẹ

( Nguyên

Hồng)

Ý nghĩ của Hồng khi nghe bà cô mỉa mai nói xấu mẹ (những cổ tục đã đày đọa mẹ tôi nghiến cho kỳ nát vụn )…tôi đuổi kịp…òa lên khóc cứ thế nức nở…

Suy nghĩ, hành động

4 Chiếc lá

cuối cùng

Xiu yêu thương, chăm sóc Giôn-xi; cụ Bơ – men hy sinh thân mình trong đêm mưa tuyết vẽ

Lời nói, hành

( O Hen- ri) chiếc lá lên tường để cứu Giôn-xi động

5 Hai cây

phong

(Ai-ma-

tốp),

Sự gắn bó, khao khát được ngắm nhìn của nhân vật tôi với hai cây phong; hai cây phong gắn liền với kỷ niệm tuổi thơ cay đắng và tình yêu thương ấm áp của người thầy truyền cho cô bé An-tư-nai…

Suy nghĩ, hành động

6 Cô bé bán

diêm

(An-

đécxen)

Nhà văn phê phán sự thờ ơ, vô cảm của người đời trước tình cảnh nghèo khổ của cô bé bán diêm

Lời nói

b) * -Ông giáo- Lão Hạc: là hàng xóm của nhau

- Giôn –xi, Bơ –men và Xiu cũng là hàng xóm của nhau

- Thầy Đuy –sen và cô bé An-tư-nai: lúc đầu là những người xa lạ, không quen biết nhau

* Nhận xét: Họ chỉ là những người quen biết nhau do sống cùng làng quê, hoặc khu nhà,

họ không có quan hệ ruột thịt vậy mà họ dành cho nhau những tình cảm đáng quý ( đưa dẫn chứng) Những việc làm ấy chứng tỏ Ông Giáo, , thầy Đuy- sen, Cụ Bơ –men, Xiu là những người có nhân cách đẹp, giàu tình cảm sắn sàng giúp đỡ người bất hạnh Cao hơn nữa, thầy Đuy- sen đã dành cả tuổi trẻ, tâm huyết của mình để dựng trường dạy học cho những đứa trẻ ở vùng quê nghèo…Cụ Bơ –men đã trao sự sốngcủa mình cho Giôn-xi

c) - Tác phẩm: Cuộc chia tay của những con búp bê – Khánh Hoài ; Bức tranh của em gái tôi - Tạ Duy Anh

- Thơ, cao dao:

+Thương người như thể thương thân

Phải yêu đồng chí, yêu người anh em.( Tiếng ru - Tố Hữu)

+ Con nhớ mế! Lửa hồng soi tóc bạc

Năm con đau, mế thức một mùa dài

Con với mế không phải hòn máu cắt

Nhưng trọn đời con nhớ mãi ơn nuôi ( Tiếng hát con tàu - Chế Lan viên )

2 Nghệ thuật biểu hiện tình người trong tác phẩm văn học

a) Xác định xuất xứ, nghệ thuật và hiệu quả thẩm mỹ của những biện pháp nghệ thuật đó

ở những ngữ liệu sau ( điền vào bảng)

T

Tác phẩm Ngữ liệu Nghệ thuật và hiệu quả thẩm mỹ

1 Cô bé bán

diêm

( An- đéc-xen)

Trước sống với bà nội…

Tương phản quá khứ với hiện tại làm nổi bât cảnh ngộ đáng thương của cô bé bán diêm

( Nam Cao),

-Cái bản tính tốt của người …

Triết lý khẳng định: cần tìm để thấu hiểu mới cảm thông và yêu thương những người sống quanh ta

3 Trong lòng mẹ

( Nguyên

Hồng)

Cổ họng tôi nghẹn ứ khóc …

Độc thoại nội tâm thể hiện tình yêu thương mãnh liệt của bé Hồng dành cho người mẹ thân yêu của mình

4 Tức nước vỡ

bờ

(Ngô Tất Tố)

Cháu van ông… Đối thoại thể hiện sự lo lắng yêu

thương của chị Dậu dành cho người chồng đau ốm

5 Chiếc lá cuối

cùng

( O Hen- ri)

Em hãy nhìn chiếc lá … Đối thoại để Giôn-xi hiểu tấm lòng của

cu Bơ-men

6 Hai cây phong

(Ai-ma- tốp),

Ai là người đã trồng hai cây …

Câu hỏi tu từ khẳng định những tấm lòng yêu thương của thầy Đuy-sen cho những học trò nghèo

b) Điền thông tin vào bảng sau

T

T

Văn bản Thể loại Ngôi kể Nghệ thuật đặc

sắc

Thái độ của tác giả đối với nhân vật bất hạnh

( Nam Cao),

Truyện ngắn

Thứ nhất

Miêu tả, khắc họa tâm lý nhân vật

Cảm thông, trân trọng, xót thương

2 Tức nước vỡ

bờ

(Ngô Tất Tố)

Tiểu thuyết Thứ ba Khắc họa nhân vật

sắc nét, miêu tả linh hoạt, sống động

Lên án hành động bất nhân; bênh vực, cảm thông với người nghèo

3 Trong lòng

mẹ

nhất

Lời văn thấm đượm chất trữ tình,

Bất bình trước thái

độ giả dối của người

( Nguyên

Hồng)

giàu sức truyền cảm

cô

4 Chiếc lá cuối

cùng

( O Hen- ri)

Truyện ngắn

Thứ ba Nghệ thuật đảo

ngược tình huống hai lần

Xúc động và ngợi ca tình cảm cao đẹp của tình người

phong

(Ai-ma- tốp),

Truyện vừa Thứ

nhất

Dùng hai mạch kể lồng; thẻ hiện tinh

tế của mối giao cảm cây phong với con người

Khâm phục, xúc động trước tấm lòng của thầy Đuy - sen

6 Cô bé bán

diêm

( An-

đéc-xen)

Truyện Thứ ba Nghệ thuật tương

phản, đối lập

Bất Bình, lên án thái

độ sống vô cảm

c) Đọc kỹ thông tin tóm lược sau và thực hiện các yêu cầu kế tiếp đó

*) Phân tích ý nghĩa của sự đối lập giữa các chi tiết:

- Văn bản Tức nước vỡ bờ : đối lập giữa sự ân cần, yêu thương với hành động tàn ác, bất

nhân

- Trong lòng mẹ : đối lập giữa sự tình yêu thương trong sáng với ý định cay độc tàn ác.

- Cô bé bán diêm : đối lập giữa hiện thực đói rét với ước mơ về cuộc sống đầm ấm, hạnh

phúc

**) Nhận xét về cách phản ánh hiện thực và thái độ của các nhà văn trước nhiện thực đời sống đó

- Ba nhà văn đều dùng thủ pháp nghệ thuật đối lập tương phản để phản ánh hiện thực bất công, số phận đau thương của những con người bất hạnh

- Từ hiện thực phản ánh đó, ta hiểu được tấm lòng nhân đạo của các tác giả : lên án sự tàn bạo, bất công, vô tình của một số người, của chế độ ; cảm thông và thương xót cho những con người bất hạnh phải sống trong thiếu thốn đau khổ, thậm chí là bị bóc lột, chà đạp…

***) Phản ánh những hành động tàn ác, bất nhân, vô cảm của con người đối với con người cũng chính là biểu hiện của tình thương, tình người Vì như thế là nhà văn đã phê phán, lên án một lối sống thiếu tình người, ích kỷ, tàn nhẫn để loại trừ chúng ra khỏi cuộc sống

3 Giá trị, ý nghĩa của tình người đối với con người và cuộc sống

a) - Tình yêu thương đã, đang và sẽ làm thay đổi tình cảm, thái độ sống và cuộc đời của

vô số con người.( số phận cô bé An-tư-nai đã thay đổi: trở thành viện sĩ , chị Dậu đã bảo

về được chồng trước bọn cai lệ…)

- Tình người trong các tác phẩm văn học tác động tới nhận thức và tình cảm của em (HS

tự suy nghĩ và trả lời)

b) HS tự trả lời

c) Có ý kiến cho rằng: Ca ngợi tình yêu thương giữa người và người; lên án và phê phán thái độ sống tàn nhẫn, vô cảm của con người với con người là một trong những nội dung quan trọng của văn học Bằng những tác phẩm đã học trong chương trình NV 8, hãy làm sáng tỏ nhận định trên

* Mở bài : Giới thiệu khái quát về vấn đề nghị luận chính của toàn bài ( Văn học đã trở thành người bạn thân thiết, gắn bó với con người Nó là sợi dây liên kết vô hình khiến con người xích” lại gần nhau hơn Văn học giúp con người sống với nhau bằng tình cảm đẹp đẽ, biết sống bằng sự chia sẻ, cảm thông/Tình yêu thương con người làm nên sự hấp dẫn của văn chương, ngược lại, văn chương có nhiệm vụ bồi đắp tình yêu thương giữa người với người )

* Thân bài : (có thể xây dựng từ 3 luận điểm)

- Luận điểm 1: Ca ngợi tình yêu thương giữa người và người ( tình yêu thương của con

dành cho mẹ - Trong lòng mẹ; tình yêu thương của cha dành cho con - Lão Hạc; tình yêu thương của những người hàng xóm - Chiếc lá cuối cùng; tình yêu thương, sự khích lệ của người thầy dành cho những học trò nghèo - Hai cây phong )

- Luận điểm 2: Lên án hành động, thái độ sống tàn nhẫn ( bà cô bé Hồng - Trong lòng mẹ; bọn cai lệ - Tức nuớc vỡ bờ )

- Luận điểm 3: Phê phán thái độ sống vô cảm ( những người trên đường phố trong đêm

giao thừa - Cô bé bán diêm )

- Lưu ý:

+ HS dựa vào những kiến thức ở 3 phần trên để xây dựng dàn ý chi tiết, lựa chọn dẫn chứng cho từng luận điểm

+ Trong mỗi luận điểm cần có từ 2 luận cứ trở lên

+ Lời văn giàu cảm xúc làm nổi bật sự ấm áp của tình yêu thương ( tác động đến người đọc)

* Kết bài : Khẳng

d) Thực hiện các bước sau

- Khẳng định giá trị của văn học: tác phẩm văn học ưu tú luôn khơi dậy trong tâm hồn ta khả năng đồng cảm, làm cho ta biết vui, biết buồn, dạy cho ta biết yêu, biết ghét, biết khinh bỉ sự phản trắc

- Phân tích ý nghĩa của tình người trong đời sống hiện nay (có ví dụ cụ thể)

-Thể hiện suy nghĩ cá nhân về một cuộc sống chan chứa tình người

- Tiến hành tạo lập văn bản từ các ý đã xác định