Để chứng minh Tiếng Việt có những đặc sắc của một thứ tiếng đẹp , một thứ tiếng giàu, tác giả đã giải thích , đưa ra những dẫn chứng gì và sắp xếp chứng cứ ấy như thế nào?. Tiếng Việ[r]
Trang 1ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP HỌC KỲ II ( NH : 2012-2013)
MÔN: NGỮ VĂN 7.
Nội dung ôn tập :
I.TIẾNG VIỆT :
Bài 1:
1.Thế nào là rút gọn câu ?
- Rút gọn câu là lược bớt một số thành phần của câu tạo thành câu rút gọn.
2.Mục đích rút gọn câu ?
- Làm cho câu văn gọn hơn , vừa thông tin được nhanh vừa tránh lập những từ ngữ đã xuất hiện trong câu đứng trước
- Ngụ ý hành động , đặc điểm nói trong câu là của chung mọi người ( lược bỏ chủ ngữ )
3 Khi rút gọn câu cần chú ý điều gì ?
- Không làm cho người nghe , người đọc hiểu sai hoặc hiểu không đầy đủ nội dung câu nói
- Không biến câu nói thành 1 câu cộc lốc khiếm nhã
Bài 2:
1 Thế nào là câu đặc biệt ? Câu đặc biệt là loại câu không cấu tạo theo mô hình chủ ngữ -
vị ngữ
2 Tác dụng của câu đặc biệt :
- Câu đặc biệt được dùng để :
+ Nêu lên thời gian , nơi chốn diễn ra sự việc được nói đến trong đoạn
+ Liệt kê thông báo về sự tồn tại của sự vật hiện tượng
+ Bộc lộ cảm xúc
+ Gọi đáp
Bài 3 :
1/ Đặc điểm của trạng ngữ ?
- Về ý nghĩa : Trạng ngữ là thành phần phụ , của câu chuyện bổ sung các thông tin về
nơi chốn , thời gian , nguyên nhân , mục đích , phương tiện , cách thức , điều kiện … cho sự việc được nói đến trong câu
- Về hình thức :+ Trạng ngữ có thể đứng ở đầu câu , cuối câu hay giữa câu
+ Giữa trạng ngữ với chủ ngữ và vị ngữ thường có một quãng nghĩ khi nói hoặc một dấu phẩy khi viết
2/ Công dụng của trạng ngữ ?
- Xác định hoàn cảnh , điều kiện diễn ra sự việc nêu trong câu, góp phần làm cho nội dung của câu được đầy đủ chính xác
- Nói kết các câu , các đoạn với nhau , góp phần làm cho đoạn văn , bài văn được mạch
lạc
Bài 4 :
1/Thế nào là câu chủ động ?
_ Câu chủ động là câu có chủ ngữ chỉ người , vật thực hiện 1 hoạt động hướng vào người vật khác ( Chỉ chủ thể của hoạt động )
Trang 22/ Thế nào là câu bị động ?
- Câu bị động là câu có chủ ngữ chỉ người , vật được hoạt động của người vật khác
hướng vào ( chỉ đối tượng của hoạt động )
3 Mục đích của việc chuyển đổi câu chủ động thành câu bị động ?
- Việc chuyển đổi câu chủ động thành câu bị động ( và ngược lại ) ở mỗi đoạn văn điều nhằm liên kết các câu trong đoạn thành một mạch văn thống nhất
4 / Có mấy cách chuyển đổi câu chủ động thành câu bị động ?
- Có 2 cách chuyển đổi câu CĐ thành câu bị động
Chuyển từ ( hoặc cụm từ ) chỉ đối tượng của hoạt động lên đầu câu và thêm các từ << bị
>> hay “ được “ vào sau từ ( cụm từ ) ấy
Chuyển từ ( cụm từ ) chỉ đối tượng của hoạt động lên đầu câu , đồng thời lược bỏ hoạt biến từ ( cụm từ ) chỉ chủ thể của hoạt động thành một bộ phận không bắt buộc trong câu 5/ Thế nào là dùng cụm chủ vị để mở rộng câu ?
- Khi nói hoặc viết , có thể dùng những cụm từ có hình thức giống câu đơn bình thường
gọi là cụm chủ -vị ( cụm C-V ) làm thành phần của câu hoặc của cụm từ để mở rộng câu
Các trường hợp dùng cụm chủ -vị để mở rộng câu
- Trường hợp mở rộng câu thành phần như: chủ ngũ , vị ngữ và các phụ ngữ trong cụm
danh từ , cụm động từ , cụm tính từ đều có thể được cấu tạo bằng cụm chủ- vị
Làm lại các bài tập tr 68, 69, 96 ,97 / SGK
II VĂN BẢN:
Bài 1 : Tinh thần yêu nước của nhân dân ta – tác giả Hồ Chí Minh
1 Để chứng minh cho nhận định “ Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước Đó là truyền thống quí báu của ta” tác giả đã đưa ra những dẫn chứng nào và sắp xếp theo trình tự như thế nào?
- Trong lịch sử : Nêu ra các tấm gương anh hùng dân tộc : Bà Trưng , Bà Triệu , Trần
Hưng Đạo , Lê Lợi , Quang Trung …
- Hiện tại : Nêu những việc làm , hoạt động của mọi giới , mọi tầng lớp nhân dân.
- Tác giả sắp xếp theo trình tự xưa nay , trước sau , từ nhận xét bao quát đến dẫn chứng
cụ thể
2 Trong bài , tác giả sử dụng những hình ảnh so sánh nào ? Tác dụng của biện pháp so sánh ấy ?
+ Tinh thần yêu nước như làn sóng vô cùng mạnh mẽ , to lớn … → sức mạnh của tinh thần yêu nước
+ Tinh thần yêu nước như các thứ của quí
→ Sự quí báu của tinh thần yêu nước
Hình ảnh so sánh sinh động , lập luận hùng hồn thuyết phục
Bài 2: Sự giàu đẹp của Tiếng Việt – tác giả Đặng Thai Mai
1 Để chứng minh Tiếng Việt có những đặc sắc của một thứ tiếng đẹp , một thứ tiếng giàu, tác giả đã giải thích , đưa ra những dẫn chứng gì và sắp xếp chứng cứ ấy như thế nào ?
Tiếng Việt đẹp :
Trang 3+ Tiếng Việt hài hòa về mặt âm hưởng , thanh điệu , tế nhị uyển chuyển trong cách đặt câu , đủ khả năng diễn đạt tư tưởng tình cảm
+ Tác giả chứng minh nhiều người ngoại quốc nhận xét Tiếng Việt là 1 thứ tiếng giàu chất nhạc
+ Tác giả chứng minh một giáo sĩ nước ngoài có thể nói đến Tiếng Việt là 1 thứ tiếng đẹp
→ Tác giả dẫn chứng cụ thể theo lối tăng tiến
Tiếng Việt giàu :
+ Tiếng Việt có hệ thống nguyên âm và phụ âm khá phonh phú , giàu nhạc điệu , giàu hình tượng ngữ âm , không ngừng đặt ra những từ mới những cách nói mới → tác giả dẫn chứng cụ thể , chi tiết
Bài 3 : Đức tính giản dị của Bác Hồ - Phạm Văn Đồng.
1.Để làm rõ đức tính giản dị của Bác Hồ , tác giả đã chứng minh ở những phương diện nào trong đời sống và con người của Bác ?
- Giản dị trong đời sống sinh hoạt : ( dẫn chứng )
- Giản dị trong tác phong sinh hoạt ( dẫn chứng )
- Giản dị trong quan hệ với mọi người ( dẫn chứng )
- Giản dị trong lời nói và bài viết ( dẫn chứng )
Bài 4 : Ý nghĩa văn chương.
1.Nguồn gốc của văn chương : là lòng thương người , thương cả nhân vật muôn loài
2 Nhiệm vụ của văn chương :
- Văn chương sẽ là hình dung của sự sống muôn hình vạn trạng
- Văn chương sáng tạo ra sự sống
3 Công dụng của văn chương :
- Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có
- Luyện cho ta những tình cảm ta sẳn có
Bài 5 : Sống chết mặc bay- Phạm Duy Tốn
Phê phán ,tố cáo thói bàng quan vô trách nhiệm ,vô lương tâm đến mức góp phần gây ra nạn lớn cho nhân dân của viên quan phụ mẫu – đại diện cho nhà cầm quyền thời Pháp thuộc ; đồng cảm,xót xa với tình cảnh thê thảm của nhân dân lao động do thiên tai và do thái độ vô trách nhiệm của kẻ cầm quyền gây nên
III TẬP LÀM VĂN: Văn nghị luận chứng minh
1.Thế nào là văn chứng minh ?
- Văn chứng minh là kiểu bài sử dụng phép lập luận dùng những lí lẽ , dẫn chứng chân thật đã được thừa nhận để chứng tỏ vấn đề đó là đúng , đáng tin cậy để thuyết phục người đọc , người nghe
2 Các bước làm bài văn lập luận chứng minh :
- Tìm hiểu đề , tìm ý
- Lập dàn bài
- Viết bài
- Đọc lại và sửa chữa
3 Đề bài tham khảo :
Trang 4Đề 1 : Hãy chứng minh tính đúng đắn của câu tục ngữ “ Có công mài sắt , có ngày nên
kim”
Đề 2 : Chứng minh rằng nhân dân Việt Nam từ xưa đến nay luôn sống theo đạo lý “ Uống
nước nhớ nguồn”
4.Lập dàn bài :
* Đề 1 :
a Mở bài : - Nêu vai trò quan trọng của lý tưởng , ý chí , nghị lực trong cuộc sống
b Thân bài :
* Luận cứ : ( căn cứ để lập luận)
- Dùng hình ảnh “ Sắt , Kim” để nêu lên 1 vấn đề lòng kiên trì
- Kiên trì là điều cần thiết để con người vượt qua mọi trở ngại
- Không có kiên trì thì không làm được gì
* Luận chứng: ( lập luận để chứng minh )
- Những người có đức tính kiên trì đều thành công
Dẫn chứng xưa như Trần Minh …
Dẫn chứng nay như: tấm gương của Bác…
- Kiên trì giúp người ta vượt qua những khó khăn tưởng chừng không thể vượt qua được
Dẫn chứng như : thầy Nguyễn Ngọc Kí …
c Kết bài :
- Nên tu dưỡng đức tính kiên trì
- Liên hệ bản thân
* Đề 2 :
a Mở bài : - Nêu vai trò quan trọng của đạo đức , phẩm chất , truyền thống tốt đẹp trong cuộc sống
b Thân bài :
* Luận cứ : ( căn cứ để lập luận )
- Thế nào là “Uống nước nhớ nguồn” ?
- Nhớ ơn là 1 đạo lí làm người
Từ xưa dân tộc Việt Nam ta luôn nhớ tới cội nguồn , luôn biết ơn những người đã cho mình được hưởng những thành quả , những niềm hạnh phúc vui sướng trong cuộc sống
*Luận chứng : ( các dẫn chứng lí lẽ )
- Ngày cúng giỗ trong gia đình
- Ngày thương binh liệt sĩ ( 27 /7 ), ngày nhà giáo Việt Nam , ngày thầy thuốc Việt Nam (27 /2 ) …
Dẫn chứng trong thơ văn như :
Ăn bát cơm dẻo , nhớ nẻo đường đi …
c Kết bài : - Nên tu dưỡng , rèn luyện đạo đức , phẩm chất tốt đẹp
- Liên hệ bản thân
Trang 5ĐỀ THI KIỂM TRA LẠI MÔN NGỮ VĂN – KHỐI 7
Thời gian :90 phút
II Phân môn Tiếng Việt : ( 3 đ )
1 / Em hãy cho biết đặc điểm về hình thức và ý nghĩa của trạng ngữ Hãy xác định trạng ngữ trong câu sau và cho biết trạng ngữ đó ?
“ Mùa xuân , cây gạo gọi đến biết bao nhiêu là chim ríu rít”
( Vũ Tú Nam )
2 / Hãy cho biết công dụng của dấu gạch ngang ? Cho ví dụ có sử dụng dấu ngạch ngang ?
II Phân môn Văn : ( 3 đ )
1 / Trình bày ý nghĩa văn bản “ Sống chết mặc bay” của Phạm Duy Tốn ?
2 / Em hiểu nguồn gốc của văn chương là gì ?
III Tập làm văn : ( 4 đ )
Đề : Chứng minh rằng nhân dân Việt Nam từ xưa đến nay luôn sống theo đạo lý “ Uống
nước nhớ nguồn”
ĐÁP ÁN ĐỀ THI KIỂM TRA LẠI MÔN NGỮ VĂN – KHỐI 7
II Phân môn Tiếng Việt : ( 3 đ )
1/ Đặc điểm của trạng ngữ ?
- Về ý nghĩa : Trạng ngữ được thêm vào câu để xác định thông tin về nơi chốn , thời
gian , nguyên nhân , mục đích , phương tiện , cách thức , điều kiện …cho sự việc được
nói đến trong câu( 0, 5 ) .
- Về hình thức :+ Trạng ngữ có thể đứng ở đầu câu , cuối câu hay giữa câu (0,5)
+ Giữa trạng ngữ với chủ ngữ và vị ngữ thường có một quãng nghĩ khi nói hoặc một dấu
phẩy khi viết (0,5)
Ví dụ : trạng ngữ là : mùa xuân ( trạng ngữ chỉ thời gian ) ( 0, 25 )
2 / Công dụng dấu gạch ngang ?
- Đặt ở giữa câu để đánh dấu phần giải thích , chú thích trong câu ( 0, 5)
- Đặt ở đầu dòng để đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật hoặc để liệt kê ( 0, 25 )
- Nối các từ nằm trong một liên doanh ( 0, 25 )
Ví dụ : ( 0, 25 )
Trang 6II Phân môn Văn : ( 3 đ )
1 / Sống chết mặc bay- Phạm Duy Tốn
Phê phán ,tố cáo thói bàng quan( 0, 25 ) vô trách nhiệm ,vô lương tâm ( 0, 25 ) đến mức góp phần gây ra nạn lớn cho nhân dân của viên quan phụ mẫu ( 0, 25 ) – đại diện cho nhà cầm quyền thời Pháp thuộc ( 0, 25 ) ; đồng cảm,xót xa với tình cảnh thê thảm của nhân dân lao động do thiên tai( 0, 25 )và do thái độ vô trách nhiệm của kẻ cầm quyền gây nên ( 0, 25 ).
2 / Ý nghĩa văn chương
a Nguồn gốc của văn chương : là lòng thương người ( 0, 25 ), thương cả nhân vật muôn loài ( 0, 25 )
b Nhiệm vụ của văn chương :
- Văn chương sẽ là hình dung của sự sống muôn hình vạn trạng ( 0, 25 )
- Văn chương sáng tạo ra sự sống ( 0, 25 )
c Công dụng của văn chương :
- Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có ( 0, 25 )
- Luyện cho ta những tình cảm ta sẳn có ( 0, 25 )
III Tập làm văn : ( 4 đ )
Đề : Chứng minh rằng nhân dân Việt Nam từ xưa đến nay luôn sống theo đạo lý “ Uống
nước nhớ nguồn”
a Mở bài : - Nêu vai trò quan trọng của đạo đức , phẩm chất , truyền thống tốt đẹp trong
cuộc sống (0,5)
b Thân bài :
* Luận cứ : ( căn cứ để lập luận ) 1 đ
- Thế nào là “Uống nước nhớ nguồn” ?
- Nhớ ơn là 1 đạo lí làm người
Từ xưa dân tộc Việt Nam ta luôn nhớ tới cội nguồn , luôn biết ơn những người đã cho mình được hưởng những thành quả , những niềm hạnh phúc vui sướng trong cuộc sống
*Luận chứng : ( các dẫn chứng lí lẽ ) 1 đ
- Ngày cúng giỗ trong gia đình
- Ngày thương binh liệt sĩ ( 27 /7 ), ngày nhà giáo Việt Nam , ngày thầy thuốc Việt Nam ( 27 /2 ) …
Dẫn chứng trong thơ văn như : 1 đ
Ăn bát cơm dẻo , nhớ nẻo đường đi …
c Kết bài : (0,5)
- Nên tu dưỡng , rèn luyện đạo đức , phẩm chất tốt đẹp
- Liên hệ bản thân