GV lồng ghép GDMT: công cuộc khôi phục kinh tế sau chiến tranh=> giáo dục tinh thần lao động,sáng tạo của nhân dân ta trong xây dựng kinh tế liên hệ công cuộc xây dựng đất nước ngà[r]
Trang 1Tuần dạy: 14 Tiết PPCT: 28
Ngày dạy :
Bài 15: SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ, VĂN HOÁ THỜI TRẦN.
1 MỤC TIÊU:
1.1 Kiến thức :
- Biết một số nét về tình hình kinh tế, xã hội của nước ta sau chiến thằng chống Mông Nguyên lần thứ 3
- Biết được một số thành tựu phản ánh sự phát triển của văn hoá, giáo dục, khoa học kĩ thuật thời Trần
-Tích hợp mục 1:công cuộc khôi phục kinh tế sau chiến tranh=> giáo dục tinh thần lao động,sáng tạo của nhân dân ta trong xây dựng kinh tế liên hệ công cuộc xây dựng đất nước ngày nay
1.2 Kỹ năng:
- Hs thực hiện thành thạo:Nhận xét, đánh giá các thành tựu kinh tế, văn hoá
- Hs thực hiện được:So sánh sự phát triển giữa thời Lý và thời Trần
1.3 Thái độ:
- Thói quen:Tự hào về nền văn hoá thời Trần
-Tính cách: Bồi dưỡng ý thức giữ gìn và phát huy nền văn hoá dân tộc
2.NỘI DUNG HỌC TẬP
-Tình hình kinh tế sau chiến tranh
-Tình hình xã hội sau chiến tranh
3 CHUẨN BỊ:
3.1 Giáo viên: Bảng phụ.
3.2 Học sinh : Chuẩn bị bài theo câu hỏi sgk.
4 TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP:
4 1 Ổn định tổ chức và kiểm diện : 71………72………73………
74………
4.2 Kiểm tra miệng
+ Nêu nguyên nhân thắng lợi? (8đ)
- Tất cả các tầng lớp nhân dân ,các thành phần dân tộc đều tham gia đánh giặc,bảo vệ quê hương đất nước tạo thành khối đại đoàn kết toàn dân,trong đó các quý tộc,vương hầu là hạt nhân
-Sự chuẩn bị chu đáo về mọi mặt cho mỗi cuộc kháng chiến.Đặc biệt nhà Trần rất quan tâm chăm lo sức dân,nâng cao đời sống vật chất tinh thần của nhân dân bằng nhiều biện pháp để tạo nên sự gắn bó giữa triều đình và nhân dân
-Tinh thần hy sinh,quyết chiến,quyết thắng của toàn dân mà nòng cốt là quân đội
-Chiến lược,chiến thuật đúng đắn sáng tạo của vương triều Trần đặc biệt là của vua Trần Nhân Tông,các danh tướng như là Trần Hưng Đạo,Trần Quang Khải,Trần Kháng Dư,đã buộc giặc từ thế mạnh sang thế yếu,từ chủ động sang bị động để tiêu diệt chúng dành thắng lợi
Trang 2+Hôm nay chúng ta học bài gì? Nội dung bài học gồm có mấy mục? (2đ)
HS trả lời,Gv nhận xét và cho điểm
4 3 Tiến trình bài học.
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG.
Giới thiệu bài mới
Các cuộc xâm lược của nhà Nguyên đã để lại hậu
quả rất nặng nề Sau khi kháng chiến thắng lợi,
nhà Trần đã làm gì để khắc phục hậu quả sau chiến
tranh
Hoạt động 1 Tình hình kinh tế sau chiến tranh
(thời gian:18’)
Mục tiêu:HS biết và trình bày được nét chính về
kinh tế thời Trần
* - Giáo viên chia nhóm cho học sinh hoạt động
từng đại diện nhóm trình bày bổ sung giáo viên
chuẩn kiến thức và ghi bảng
? Chiến tranh để lại hậu quả gì đối với nền kinh tế
NN nước ta lúc bấy giờ?
Hs: Mùa màng bị tàn phá, ruộng đồng bỏ hoang,
đê điều bị vỡ
? Sau chiến tranh, nhà Trần đã thực hiện những
chính sách gì để phát triển nông nghiệp?
TL: - Chính sách khuyến khích sản xuất
- Mở rộng diện tích trồng trọt
- Giáo viên: Vì vậy nền nông nghiệp thời Trần
được phục hồi và phát triển nhanh chóng Dưới
thời Trần công cuộc khai hoang lập làng xã ngày
càng mở rộng, các vương Hầu quí tộc vẫn chiêu
mộ dân ngèo khai hoang lập điền trang
Gv giải thích thêm về điền trang,thái ấp
+ Sau kháng chiến, vua Trần lấy đất
hoang hoặc đất của làng xã phong cho những
người có công lớn
+ Nhà Trần còn bán ruộng công cho dân
làm ruộng tư => số địa chủ ngày càng đông ( Trần
Hưng Đạo dựa chủ yếu vào ruộng công để lấy
lương thực nuôi quân )
+ Sau kháng chiến nhiều quí tộc có điền
trang rất lớn
? So với thời Lý, ruộng tư đưới thời Trần có gì
khác? Tại sao ruộng tư dưới thời Trần lại phát
triển nhanh?
TL: - Ruộng tư có nhiều hình thức: Ruộng tư của
I SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ
1 Tình hình kinh tế sau chiến tranh:
a.Nông nghiệp -Sau chiến tranh nhà Trần thực hiện nhiều chính sách khuyến khích sản xuất,mở rộng diện tích trồng trọt
+ Khai khẩn đất hoang,thành lập làng xã + Đê điều được củng cố
-Các vương hầu,quý tộc chiêu tập dân nghèo đi khai hoang lập điền trang,ban thái ấp cho quý tộc
=> phục hồi và phát triển
b.Thủ công nghiệp:
Trang 3nông dân, đại chủ, quí tộc.
- Do chính sách khuyến khích khai hoang
Nhà nước quan tâm cấp đất
- Giáo viên: Mặc dù ruộng đất tư hữu ngày càng
nhiều, nhưng ruộng đất công làng xã vẫn chiếm
phần lớn ruộng đất trong nước và là nguồn thu của
cả nước
? Em có nhận xét về tình hình kinh tế nông nghiệp
của Đại Việt sau chiến tranh?
TL: Ngày càng phát triển mạnh mẽ hơn trước
? Vì sao NN được phục hồi và phát triển mạnh hơn
trước?
- Đất nước hoà bình không còn chiến tranh
- Nhân dân hăng hái tham gia sản xuất
- Nhà nước có nhứng chính sách tiến bộ
? Kể tên các ngành nghề thủ công nghiệp dưới thời
Trần? Nhận xét về tình hình thủ công nghiệp thời
Trần?
TL: - Nghề dệt, nghề gốm, đúc đồng, đóng tàu,
chế tạo vũ khí
- Ngày càng phát triển mạnh, kĩ thuật càng
nâng cao
? Cho hs xem H35 và H36 rồi nhận xét về trình độ
kỷ thuật
- Tinh xảo, đẹp
- Giáo viên: + Thời Trần ngoài các nghề thủ công
truyền thống cón có hai ngành thủ công đặc sắclà
đóng thuyền bè lớn để đi biển hoặc chiến đấu
thuyền có 2 lớp, lớp dưới từ 20 – 25 người chèo,
lớp trên dành cho người đánh cá hoặc chiến sĩ, và
chế tạo các loại súng lớn
+ Nông nghiệp và thủ công nghiệp
phát triển mạnh mẽ làm cho thương nghiệp phát
triển Buôn bán tấp nập, chợ mọc lên ở mọi nơi
( Thăng Long là trung tâm kinh tế khá sầm uất của
cả nước; Vân Đồn là nơi trao đổi buôn bán với
thương nhân nước ngoài
? Thương nghiệp như thế nào?
TL: Việc trao đổi buôn bán trong nước và các
thương nhân nước ngoài được đẩy mạnh
GV lồng ghép GDMT: công cuộc khôi
phục kinh tế sau chiến tranh=> giáo dục tinh
thần lao động,sáng tạo của nhân dân ta trong
xây dựng kinh tế liên hệ công cuộc xây dựng
đất nước ngày nay.
-Thủ công nghiệp do nhà nước quản lý rất phát triển,mở rộng nhiều ngành nghề:làm
đồ gốm tráng men,chế tạo vũ khí,đóng tàu
đi biển,…
-Thủ công nghiệp trong nhân dân rất phổ biến và phát triển,làng nghề được thành lập
c.Thương nghiệp -Buôn bán tấp nập,chợ mọc lên nhiều,Thăng Long trở thành trung tâm kinh tế
-Xuất hiện thương nhân nước ngoài
Trang 4- Giáo viên kết luận: Mặc dù bị chiến tranh tàn phá
nhưng nền kinh tế dưới thời Trần luôn được chăn
lo phát triển và đạt kết quả rực rỡ
Chuyển ý
Hoạt động 2 Tình hình xã hội sau chiến
tranh(thời gian 15’)
Mục tiêu: HS biết được tình hình XH sau chiến
tranh có những tầng lớp nào.
- Đọc sách giáo khoa
- Cho học sinh nhắc lại các tầng lớp dưới thời Lý?
TL: Vua, địa chủ, nông dân thường và nông dân
tá điền…
+ Thời Trần có các tầng lớp xã hội nào?
TL: - Vua
- Vương hầu quí tộc
- Địa chủ quan lại
- Thợ thủ công và thương nhân
- Nông dân tá điền
- Nông nô và nô tì
+ So sánh giữa thời Lý và thời Trần về các tầng
lớp xã hội?
TL: Các tầng lớp xã hội như nhau nhưng mức độ
tài sản và cách thức bóc lột có khác nhau
+ Phân hoá các tầng lớp xã hội dưới thời Trần có
gì khác so với thời Lý?
TL: Phân hoá sâu sắc hơn; địa chủ ngày càng
tăng, nông nô và nô tì ngày càng nhiều
- Quan sát tầng lớp xã hội thời Trần:
+ Thống trị: + Vua, vương hầu, quý tôc
+ Quan lại, địa chủ
+ Bị trị: + Thợ thủ công, thương nhân
+ Nông dân tá điền
+ Nông nô tì
2 Tình hình xã hội sau chiến tranh:
- Xã hội ngày càng phân hoá sâu sắc
- Thống trị:
+ Tầng lớp vương hầu, quý tôc có nhiều ruộng đất ,có quyền lực
+ tầng lớp địa chủ là những người giàu có trong xã hội có nhiều ruộng đất
- Bị trị:
+Thợ thủ công, thương nhân chiếm tỷ lệ nhỏ
+ Nông dân cày ruộng công của nhà nước
có số lượng đông đảo nhất
+ Nông nô,nô tì Phụ thuộc vào quý tộc
4.4 Tổng kết
+ Tình hình kinh tế sau chiến tranh như thế nào?
Nông nghiệp được phục hồi và phát triển Ruộng đất công làng xã chiếm phần lớn diện tích ruộng đất trong nước Thủ công nghiệp rất phát triển (do nhà nước trực tiếp quản
lí gồm nhiều ngành nghề khác nhau Các sản phẩm làm ra ngày càng nhiều, trình độ
kĩ thuật càng cao) Nhiều trung tâm kinh tế được mở ra trong cả nước, tiêu biểu là Thăng Long, Vân Đồn
+ Chọn ý đúng: Tầng lớp thống trị bao gồm ?
a Vua, vương hầu, quý tộc b Quan lại, địa chủ
c Thợ thủ công, thương nhân d Vua, vương hầu, quý tộc, quan lại, địa chủ
Trang 5Đáp án : d
4.5 Hướng dẫn học tập
- Đối vớ bài học ở tiết này : +Về nhà học ,nắm các biện pháp khôi phục kinh tế sau chiến tranh của nhà trần +Cần ghi nhớ các tầng lớp trong xã hội thời trần
- Chuẩn bị bài mới: Sự phát triển kinh tế, văn hoá thời Trần ( tt)
- Chuẩn bị bài theo câu hỏi sgk
+Đời sống văn hóa như thế nào ? +Kể tên những tác phẩm tiêu biểu +Em có nhận xét gì về tình hình giáo dục-nghệ thuật thời Trần ? +nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc như thế nào ?
5 PHỤ LỤC :
- Sách giáo khoa,sách giáo viên