Sang Thu Huu Thinh

Văn bản: SANG THU Bỗng nhận ra hương ổi Phả vào trong gió se Sương chùng chình qua ngõ Hình như thu đã về Sông được lúc dềnh dàng Chim bắt đầu vội vã Có đám mây mùa hạ Vắt nửa mình sang [r]

Trang 1

CÂU HỎI:

Đọc thuộc lòng một khổ thơ mà em yêu thích trong bài thơ “Viếng lăng

Bác” của Viễn Phương và giới thiệu hoàn cảnh ra đời bài thơ.

Bài thơ được Viễn Phương sáng tác tháng 4 năm 1976, sau khi cuộc kháng chiến chống Mĩ kết thúc thắng lợi, đất nước thống nhất và lăng Chủ Tịch Hồ Chí Minh cũng vừa khánh thành, nhà thơ chiến sĩ có dịp ra thăm miền Bắc, vào lăng viếng Bác Hồ.

Bài thơ được in trong tập “Như mây mùa xuân” (1978)

ĐÁP ÁN:

Trang 3

* Nữ họa sĩ Karishma ( Nhật Bản):

"Autumn" (sắc thu) là một trong những

bức tranh phong cảnh về đề tài cây cối mùa thu rất được Karishma yêu thích.

* Với Họa sĩ Levita (Danh họa thế giới): Ông là một họa sĩ thiên tài về vẽ tranh phong cảnh Nhiều tác phẩm nổi tiếng và quen thuộc hơn cả là Mùa Thu Vàng và Rừng Bạch Dương …

* Nhạc sĩ Văn Cao với:

“Thu cô liêu”, “ Buồn thu tàn” …

* Nhạc sĩ Phú Quang với:

“Giọt thu buồn”, “Khúc mùa thu” …

Đề tài mùa thu vốn luôn rất quen thuộc với nhạc sĩ, họa sĩ, thi sĩ …

Trang 4

Với Đỗ Phủ - nhà thơ Trung Quốc:

“Lác đác rừng phong hạt móc sa,

Ngàn non hiu hắt, khí thu loà.

Lưng trời sóng rợn lòng sông thẳm, Mặt đất mây đùn cửa ải xa.

Khóm cúc tuôn thêm dòng lệ cũ,

Con thuyền buộc chặt mối tình nhà

… ”

(Thu Hứng, Đỗ Phủ)

Trang 5

* Với Xuân Diệu:

“Đây mùa thu tới mùa thu tới

Với áo mơ phai dệt lá vàng”

( Đây mùa thu tới )

* Với Lưu Trọng Lư:

“Em không nghe rừng thu

Lá thu kêu xào xạc

Con nai vàng ngơ ngác

Đạp trên lá vàng khô ?”

( Tiếng thu )

* Với Nguyễn Khuyến:

“… Sóng biếc theo làn hơi gợn tí,

Lá vàng trước gió khẽ đưa vèo.

Tầng mây lơ lửng trời xanh ngắt, Ngõ trúc quanh co khách vắng teo”

(Thu điếu)

Đề tài mùa thu với các nhà thơ Việt Nam:

Trang 7

I ĐỌC, TÌM HIỂU CHÚ THÍCH:

Bỗng nhận ra hương ổi Phả vào trong gió se Sương chùng chình qua ngõ Hình như thu đã về

Sông được lúc dềnh dàng Chim bắt đầu vội vã

Có đám mây mùa hạ Vắt nửa mình sang thu

Vẫn còn bao nhiêu nắng

Đã vơi dần cơn mưa Sấm cũng bớt bất ngờ Trên hàng cây đứng tuổi.

(Hữu Thỉnh, Từ chiến hào đến thành phố,

NXB Văn học, Hà Nội, 1991)

Trang 8

- Nhà thơ Hữu Thỉnh tên đầy đủ là Nguyễn Hữu

Thỉnh Ông sinh 15/02/1942 tại xã Duy Phiên

huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc.

- Năm 1963, ông nhập ngũ vào binh chủng Tăng

– Thiết giáp rồi đến với thơ ca và ông thuộc thế

hệ nhà thơ trưởng thành trong cuộc kháng chiến

chống Mĩ cứu nước.

- Hữu Thỉnh viết nhiều và viết rất hay về những

con người, cuộc sống ở nông thôn.

- Thơ ông thiên về cảm nhận vẻ đẹp tĩnh lặng,

thanh bình của thiên nhiên đất nước và cuộc

sống, mang cảm xúc bâng khuâng, vấn vương

trước đất trời trong trẻo, biến chuyển nhẹ nhàng.

Trang 9

- Hữu Thỉnh tham gia BCH Hội nhà văn Việt Nam

từ khóa III và liên tục cho đến nay.

- Từ năm 2000, ông là Tổng thư kí Hội nhà văn Việt Nam và hiện nay ông đang là Chủ tịch UBTQ Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam Năm 2012 ông được nhận Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật.

- Những tác phẩm chính:

+ Âm vang chiến hào (in chung);

+ Đường tới thành phố (trường ca);

+ Từ chiến hào tới thành phố (trường ca, thơ); + Khi bé Hoa ra đời (thơ thiếu nhi, in chung);

+ Thư mùa đông;

Trang 10

Liên hiệp các hội văn học nghệ thuật Việt Nam đã tiến hành đại hội nhiệm kì VIII (2010 – 2015) Nhà thơ Hữu Thỉnh, Chủ tịch Hội nhà văn Việt Nam đã trở thành chủ tịch nhiệm kì VIII của Liên hiệp các hội văn học nghệ thuật Việt Nam.

Trang 11

Sáng ngày Rằm tháng Giêng năm Quý Tỵ ( tức ngày 24/2/2013), Ngày Thơ Việt Nam lần thứ XI chính thức được khai mạc tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám (Hà Nội) Tại sân thơ truyền thống, nhà thơ Hữu Thỉnh – Chủ tịch UBTQ Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam đọc diễn văn khai mạc Ngày Hội Thơ 2013.

Trang 12

Ảnh: Lễ hội Thơ tỉnh Vĩnh Phúc tổ chức từ 13 đến 15 tháng Giêng năm Quý Tỵ Nhà thơ Hữu Thỉnh – Chủ tịch UBTQ Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam, Chủ tịch

Hội Nhà văn VN đã về tham dự (Theo Báo Hội nhà văn Việt Nam)

Trang 13

+ PTBĐ: Miêu tả và biểu cảm c Giải thích từ:

+ Sang thu: sự dịch chuyển mùa trong năm + Chùng chình: cố ý chậm lại.

+ Dềnh dàng: chậm chạp, thong thả.

? Hãy nêu xuất xứ, chủ đề, thể loại và phương thức biểu đạt chính của bài thơ.

c Giải thích từ:

Trang 14

Văn bản: SANG THU

(Hữu Thỉnh, Từ chiến hào đến thành

Cho biết nội dung khái quát trong mỗi phần thơ ấy.

Trang 15

a Cảm nhận tinh tế của tác giả trước

những dấu hiệu sang thu.

? Nhà thơ nhận ra tín hiệu của sự chuyển mùa qua những dấu hiệu nào

và bằng những giác quan nào?

Trang 16

Bỗng

Hình như

Gợi tả qua hương

ổi chín, sự chuyển động nhẹ nhàng của gió đưa hương

Nhân hoá

Sương thu

cố ý chậm lại, quấn quýt bên ngõ xóm Cảm giác

bất ngờ Cảm giác mơ hồ, chưa rõ ràng.

Gió se

 Qua những tín hiệu giao mùa của thiên nhiên, thi sĩ có cảm

xúc ngỡ ngàng, xao xuyến, bâng khuâng.

a Cảm nhận tinh tế của tác giả trước những dấu

hiệu sang thu.

Trang 17

b Cảm nhận của tác giả về sự đổi thay của

cảnh vật lúc sang thu.

a Cảm nhận tinh tế của tác giả trước những

dấu hiệu sang thu:

Qua những tín hiệu giao mùa của thiên nhiên,

thi sĩ có cảm xúc ngỡ ngàng, xao xuyến, bâng

khuâng.

? Em có nhận xét gì về bức tranh không gian và cảnh vật ở khổ thơ này ?

? Hình ảnh sang thu ở đây được cảm nhận từ những tầng bậc nào?

? Em có nhận xét gì về bức tranh không gian và cảnh vật ở khổ thơ này ?

? Hình ảnh sang thu ở đây được cảm nhận từ những tầng bậc nào?

Trang 18

“Sông được lúc dềnh dàng”

“Chim bắt đầu vội vã”

- Không gian được mở rộng, lên cao: sông, chim, mây

=> sang thu.

+ Sông dềnh dàng : nhân hoá + từ láy tượng hình  tả

dòng sông trôi chậm như gợi dòng suy tư.

+ Chim vội vã : nhân hoá + từ láy gợi cảm  hơi thu se

lạnh khiến lũ chim vội vã bay về phương Nam tránh

rét (vạn vật đang đổi thay).

Qua những tín hiệu giao mùa của tạo vật, thi sĩ có

cảm xúc ngỡ ngàng, xao xuyến, bâng khuâng.

b Cảm nhận của tác giả về sự đổi thay của cảnh vật

lúc sang thu:

- Sông dềnh dàng / chim vội vã / mây mùa hạ vắt

mình sang thu : sự vận động đổi thay đang diễn ra.

Trang 19

 Sự đổi thay của tạo vật khiến cho nhà thơ thấy cảm xúc

ngỡ ngàng, xao xuyến.

 Sự đổi thay của tạo vật nhẹ nhàng mà rõ rệt

Mây mỏng như dải lụa treo trên bầu trời

Ranh giới giữa mùa hạ - mùa thu như thấy rõ trước mắt.

 Cảm xúc say sưa, tâm hồn giao cảm với thiên nhiên

Qua những tín hiệu giao mùa của tạo vật, thi sĩ có cảm

b Cảm nhận của tác giả về sự đổi thay của cảnh vật lúc

sang thu:

Được xem là hai câu hay nhất bài

? Có ý kiến cho rằng 2 dòng cuối

ở khổ thơ này được xem như hay nhất bài Ý kiến của em ra sao?

Nếu đúng, em hãy chỉ rõ cái hay

ấy thể hiện chỗ nào?

? Có ý kiến cho rằng 2 dòng cuối

ở khổ thơ này được xem như hay nhất bài Ý kiến của em ra sao?

Nếu đúng, em hãy chỉ rõ cái hay

ấy thể hiện chỗ nào?

Trang 20

“Sông được lúc dềnh dàng”

“Chim bắt đầu vội vã”

- Không gian được mở rộng, lên cao: sông, chim, mây

báo hiệu sang thu.

+ Sông dềnh dàng : nhân hoá + từ láy tượng hình  tả

dòng sông trôi chậm như gợi dòng suy tư.

+ Chim vội vã : nhân hoá + từ láy gợi cảm  hơi thu se

lạnh khiến những đàn chim vội vã bay về phương Nam

tránh rét (vạn vật đang đổi thay).

 Sự đổi thay của tạo vật hết sức tinh khôi, nhẹ nhàng mà

rõ rệt, hẳn nhà thơ đang rất bâng khuâng, xao xuyến

Qua những tín hiệu giao mùa của tạo vật, thi sĩ có

cảm xúc ngỡ ngàng, xao xuyến, bâng khuâng.

lúc sang thu:

- Sông dềnh dàng / chim vội vã / mây mùa hạ vắt

mình sang thu : sự vận động đổi thay đang diễn ra.

+ Đám mây : nhân hoá, sáng tạo gợi hình  liên tưởng.

Trang 21

 Sự đổi thay, chuyển dộng của tạo vật rất nhẹ nhàng mà

Qua những tín hiệu giao mùa của tạo vật, thi sĩ có cảm

lúc sang thu:

Cảm xúc say sưa, tâm hồn giao cảm với thiên nhiên

Sự đổi thay của tạo vật hết sức tinh khôi, nhẹ nhàng

mà rõ rệt, hẳn nhà thơ đang rất bâng khuâng, xao

xuyến.

c Cảm nhận và những suy ngẫm của tác giả khi sang

thu.

? Ở khổ thơ cuối, tín hiệu chuyển mùa tiếp tục được nhà thơ phát hiện qua những hiện tượng nào ?

Trang 22

Đã vơi dần cơn mưa

Những biểu hiện khác biệt của thời tiết khi chuyển từ hạ sang thu

Sấm cũng bớt bất ngờ

Trên hàng cây đứng tuổi.

Trang 23

nắng - mưa - sấm hàng cây

vẫn còn đã vơi cũng bớt đứng tuổi

 Sự biến chuyển của các hiện tượng tự nhiên: hạ nhạt dần – thu đậm nét hơn.

 Sự quan sát tinh tế, tâm hồn nhạy cảm của nhà thơ đã thực sự giao hòa với đất trời.

Trang 24

“Sấm cũng bớt bất ngờ Trên hàng cây đứng tuổi.”

Có hai tầng nghĩa ở hai dòng thơ cuối:

+ Tả thực: Sang thu sấm thưa và nhỏ dần, không đủ sức

lay động hàng cây đã bao mùa thay lá.

+ Ẩn dụ:

Sấm: những vang động bất thường của ngoại cảnh

Hàng cây đứng tuổi:

Con người đã từng trải.

Khi đã từng trải, con người sẽ vững vàng hơn trước những thử thách cuộc đời

II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:

1 Đọc – tìm hiểu bố cục:

2 Phân tích văn bản:

a Cảm nhận tinh tế của tác giả trước những dấu hiệu sang thu:

Qua những tín hiệu giao mùa, thi sĩ có cảm xúc ngỡ ngàng, xao xuyến, bâng khuâng.

b Cảm nhận của tác giả về sự đổi thay của cảnh vật lúc sang thu:

Cảm xúc say sưa, tâm hồn giao cảm với thiên nhiên Sự đổi thay của tạo vật hết sức tinh

khôi, nhẹ nhàng mà rõ rệt, hẳn nhà thơ đang rất bâng khuâng, xao xuyến.

c Cảm nhận và những suy ngẫm của tác giả khi sang thu.

Sự chuyển biến của các hiện tượng tự nhiên: hạ nhạt dần – thu đậm nét hơn.

Sự quan sát tinh tế, tâm hồn nhạy cảm của nhà thơ trước hiện tượng chuyển mùa và

những suy ngẫm về con người, cuộc đời.

? Có ý kiến cho rằng hai dòng thơ cuối bài có hai tầng nghĩa : tả thực và tượng trưng Em hiểu hai nghĩa này như thế nào ?

Trang 25

Nội dung của bài thơ:

- Là những biến chuyển nhẹ nhàng mà rõ rệt của thiên nhiên, đất trời từ hạ sang thu qua cảm nhận tinh tế của tác giả.

- Tâm hồn nhạy cảm, tinh tế, say đắm và tình yêu tha thiết trước vẻ đẹp quê hương và những suy nghĩ sâu sắc về con người, cuộc đời trong bài thơ “Sang thu”.

Nghệ thuật của bài thơ:

Trang 26

Hãy quan sát bản đồ tư duy và tự khái quát lại nội dung bài học

Trang 27

Củng cố

Trang 29

Xác định nội dung chính của bài thơ Sang thu “ ”

Trang 30

Những biện phỏp nghệ thuật chớnh mà tỏc giả

sử dụng trong bài thơ “Sang thu”

Thể thơ tám chữ, giọng điệu trang trọng tha thiết, nhiều hình ảnh ẩn dụ gợi cảm.

Thể thơ năm chữ, giàu nhạc điệu trong sáng, gần với

dân ca, nhiều hình ảnh đẹp.

Hình ảnh giàu sức biểu cảm gợi suy t ởng Sử dụng từ

láy, nhân hoá, ẩn dụ.

Trang 31

-Học thuộc bài thơ.

- Viết một đoạn văn nêu cảm xúc của em

về một hình ảnh thơ trong bài.

- Sưu tầm một số bài viết về mùa thu.

- Soạn bài tiết 125: “Nói với con”.

Định dạng
Số trang	32
Dung lượng	12,68 MB