Xuy Van gia dai

Qua lời hát quá giang Nên tôi phải luỵ đò Cách con sông nên tôi phải luỵ đò Bởi ông trời tối, phải luỵ cô bán hàng Chả nên gia thất thì về Ở làm chi mãi cho chúng chê, bạn cười Tôi chắp [r]

- Thuộc sân khấu kịch hát

- Phần quan trọng nhất

của một vở chèo là kịch bản (tích chèo).

- Mỗi vở chèo thường có một hoặc một vài cảnh đặc sắc.

Vở chèo “Lưu Bình- Dương Lễ”

Trích đoạn “Thị Màu lên chùa” (“Quan âm Thị Kính”)

Trích đoạn “Tuần Ti- Đào Huế” (“Chu Mãi Thần”)

- Đạo cụ quan trọng nhất của chèo là chiếc quạt

- Nhạc cụ chèo:

Sáo

Nhị

Trống

* Tóm tắt:

Kim Nham - ngụ học ở Tràng An, được viên huyện Tể

gả con gái là Xuý Vân.

Xuý Vân là cô gái đảm đang, khéo léo, luôn mơ ước mái

ấm gia đình “chồng cày vợ cấy”

Kim Nham lên Tràng An “dùi mài kinh sử”, để Xuý Vân trong cảnh cô đơn Gã nhà giàu Trần Phương lợi dụng

dụ dỗ Xuý Vân.

Trần Phương xui Xuý Vân giả dại để được Kim Nham trả

tự do Nhưng sau đó hắn đã bở rơi nàng Xuý Vân trở thành điên thật Vì bế tắc, nàng đã nhảy xuống sông tự vẫn.

Kể về việc Xuý Vân giả dại buộc Kim Nham phải trả nàng về nhà, để đi

theo Trần Phương.

a Qua lời nói lệch, vỉa

Đau thiết thiệt van,

Tôi kêu đò, đò nọ không thưa

Tôi càng chờ càng đợi, càng trưa chuyến đò.

Đau thiết thiệt van,

Tôi kêu đò, đò nọ không thưa

Tôi càng chờ càng đợi, càng trưa chuyến đò.

a Qua lời nói lệch, vỉa

Đau thiết thiệt van,

se duyên vợ chồng

- Tiếng gọi đò tha thiết:

+ hình ảnh cô gái càng chờ đợi, con đò càng không tới cụ thể hoá sự

bẽ bàng, lỡ dở của Xuý Vân

+ hình ảnh ẩn dụ:

chuyến đò nhân duyên

Tâm trạng đau khổ vì mối

tơ duyên, thiết tha với hạnh phúc nhưng vô vọng

b Qua lời hát quá giang

Nên tôi phải luỵ đò

Cách con sông nên tôi phải luỵ đò

Bởi ông trời tối, phải luỵ cô bán hàng

Chả nên gia thất thì về

Ở làm chi mãi cho chúng chê, bạn cười

Tôi chắp tay lạy bạn đừng cười

Tôi không trăng gió lại gặp người gió trăng Gió trăng thời mặc gió trăng

Ai ơi giữ lấy đạo hằng chớ quên”

b Qua lời hát quá giang Thể hiện tâm trạng đầy

mâu thuẫn, bối rối của Xuý Vân:

+ đi theo Trần Phương nhưng lại khuyên người người ta giữ lấy đạo

hằng

=> Mâu thuẫn giữa tình cảm thực, khát vọng được giải

phóng với ý thức về đạo đức của người phụ nữ trong

XHPK

Nên tôi phải luỵ đò

Cách con sông nên tôi phải luỵ đò

Bởi ông trời tối, phải luỵ cô bán

hàng

Chả nên gia thất thì về

Ở làm chi mãi cho chúng chê, bạn

cười

Tôi chắp tay lạy bạn đừng cười

Tôi không trăng gió lại gặp người gió

trăng

Gió trăng thời mặc gió trăng

Ai ơi giữ lấy đạo hằng chớ quên”

+ muốn bỏ Kim Nham

để đi theo tình cảm riêng nhưng lại sợ mọi người chê cười

c Qua lời hát điệu con gà rừng

Con gà rừng ăn lẫn với công

Đắng cay chẳng có chịu được, ức

Để anh đi gặt, để nàng mang cơm

Bông bông dắt, bông bông díu

Xa xa lắc, xa xa líu

Láng giềng ai hay, ức bởi xuân huyên

Con gà rừng ăn lẫn với công

Đắng cay chẳng có chịu được, ức

Để anh đi gặt, để nàng mang cơm

Bông bông dắt, bông bông díu

Xa xa lắc, xa xa líu

Láng giềng ai hay, ức bởi xuân huyên

c Qua lời hát điệu con gà rừng

- “Gà rừng ăn lẫn với công” -> hình

ảnh ẩn dụ cho sự không hoà hợp

giữa hai vợ chồng

-> Nỗi ấm ức, đau khổ khi thấy mình lạc lõng, vô

nghĩa trong gia đình Kim Nham

- Câu hát dồn dập, ngắt đoạn ngắn, mạnh

- Điệp ngữ, điệp câu

Khát vọng được vượt thoát nhưng không nhận được

sự đồng cảm từ gia đình, cộng đồng

- Mâu thuẫn giữa khát vọng và

thực tế:

Có một gia đình đầm ấm, cùng nhau

lao động, sẻ chia ngọt bùi

Kim Nham mải mê giấc mộng công danh, để nàng trong cô đơn.

Tâm trạng bi kịch.

d Qua lời hát sắp

Con cá rô nằm vũng chân trâu

Để cho năm bảy cần câu châu vào!

- Hình ảnh ẩn dụ, gợi không gian sống cạn hẹp và

Thể hiện:

=> Những hình ảnh ng ợc đời , trớ trêu.

Hình ảnh xã hội với những sự điên

đảo, đúng sai, thực giả lẫn lộn.

Tâm trạng rối bời, đau khổ, mất ph ơng h

ớng

Giả điên

Để v ợt thoát khỏi sự ràng buộc của lễ

giáo phong kiến.

Để v ơn tới những ớc mơ, khát vọng riêng t

* Lời hát ng ợc:

Chuột đậu cành rào, muỗi ấp cánh dơi,

Ông Bụt kia bẻ cổ con nai,

Cái trứng gà mà tha con quạ lên ngồi trên cây.

ở trong đình có cái khua, cái nhôi,

ở trong nón có cái kèo , cái cột,

ở d ới sông có cái phố bán bát,

Lên trên biển ta đốn gỗ làm nhà,

Con vâm kia ấp trứng ba ba,

C ỡi con gà mà đi đánh giặc!

2 Tình cảnh đáng thương của Xuý Vân.

- Cuộc hôn nhân với Kim Nham là do cha

mẹ sắp đặt vội vàng, hoàn toàn không có

tình yêu.

- Mơ ước làm người vợ tốt, với ước mơ gia đình đầm ấm hạnh phúc >< mộng công

danh của Kim Nham > Bi kịch.

- Gặp Trần Phương, tưởng gặp được tri kỷ,

tìm được tình yêu, hạnh phúc, nhưng lại bị phụ tình.

- Chết một cách đáng thương.

=> Tình trạng đau khổ, bế tắc, bi kịch của Xuý Vân có nguyên nhân từ xã hội:

+ Chế độ hôn nhân: “Cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy”.

+ Quan niệm “tam tòng”, không có chỗ cho một Xuý Vân tự do “tháo cũi sổ lồng”, tự do yêu đương để được hưởng hạnh phúc.

=> Thái độ của tác giả dân gian: Cảm thông cho Xuý Vân

-> Cách nhìn nhận, đánh giá con người mang tính nhân đạo sâu sắc.

3 Nghệ thuật diễn tả tâm trạng

- Diễn tả hoàn cảnh lỡ làng, bẽ bàng của Xuý Vân bằng tiếng gọi đò tha thiết + lời than thở ở đầu tác phẩm

- Những câu hát giàu hình ảnh, nhiều ngụ ý, thể

hiện tâm trạng đầy bối rối, mâu thuẫn

- Sự đan cài giữa những câu hát tỉnh và những câu hát dại, đặc biệt là những câu hát ngược

=> chân dung Xuý Vân đau khổ, bi kịch

Qua những hình ảnh ẩn dụ khi thì kín đáo, khi thì bóng bẩy và các điệu hát chèo phong phú

đã bộc lộ sống động tâm trạng rối bời đầy bi kịch của nhân vật.

Tổng Kết:

*

1 Nghệ thuật:

III

=> Tố cáo xã hội phong kiến suy tàn.

Phản ánh số phận đau khổ của ng ời phụ nữ trong xã hội phong kiến.

2 Nội dung

Khát vọng của ng ời phụ nữ về tình yêu, hạnh phúc lứa

đôi.

Bài tập nâng cao

Em thấy chèo khác ca kịch cải l ơng, tuồng, ca kịch hiện đại nh thế nào?

So s¸nh ba thÓ lo¹i: chÌo, tuång, c¶i l ¬ng:

* Gièng nhau:

- ThÓ lo¹i kÞch h¸t.

- Cã tÝch truyÖn.

- KÕt hîp kÞch b¶n víi diÔn xuÊt.

- Nãi vÒ c¶nh sinh ho¹t vµ ®iÓn h×nh con ng

êi ViÖt Nam .

So sánh 3 thể loại: Chèo,tuồng, cải l ơng.

Nam bộ, Nam Trung Bộ

Nam Bộ, Nam Trung bộ

Bắc bộ, Bắc Trung Bộ Vùng miền

Du nhập từ TQ

nh h ởng của

Ả kinh k ch (TQ) ị

Nguồn gốc bản địa

Nguồn gốc

Thế k XIX - ỉ XX

Th k XIII ế ỉ

Th k X - XI ế ỉ Thời gian ra đời

Cải l ơngTuồng