+ Vùng trung tâm của đất nước đất rộng lại bằng phẳng, nhân dân không khổ vì ngập lụt, vua Lý Tháo Tổ tin rằng con cháu đời sau xây dựng được cuộc sống ấm no thì phải dời đô từ miền núi[r]
Trang 1BÀI: NƯỚC VĂN LANG
1/ Nước Văn Lang ra đời vào thời gian nào?
- Nước Văn Lang ra đời vào khoảng 750 năm TCN
2/ Mô tả một số nét về cuộc sống của người Lạc Việt.
- Người Lạc Việt biết trồng lúa: khoai, đỗ, cây ăn quả, dưa hấu để lấy thực phẩm
Từ những sản phẩm của đồng ruộng, họ chế biến thành nhiều món ăn như cơm, bánh chưng, bánh dày, nấu rượu làm mắm….không chỉ trồng trọt người Lạc Việt biết đúc đồng, họ làm ra giáo mác, mũi tên, lưỡi cày, rìu… sản phẩm đúc đồng nổi tiếng của người Lạc Việt còn lưu truyền đến tận ngày nay, đó là trống đồng
+ Người Lạc Việt rất thích lễ hội vào những ngày hội làng mọi người thường hóa trang vui chơi nhảy múa theo nhịp trống đồng… họ còn tổ chức nhiều trò chơi hấp dẫn như đua thuyền trên sông, đấu vật trên những bãi đất rộng
Bài 2: Nước Âu Lạc
1/ Cuộc kháng chiến chống Triệu Đà của nhân dân Âu Lạc?
+ Triệu Đà vua của nước Nam Việt nhiều lần kéo quân sang xâm lược nước Âu Lạc
+ Người Âu Lạc đoàn kết một lòng chống giặc lại có tướng chỉ huy giỏi, vũ khí tốt, thành lũy kiên cố nên lần nào quân giặc cũng bị thất bại
+ Biết không thể thắng nổi người Âu Lạc bằng sức mạnh quân sự, Triệu Đà đã hoãn binh cho con là Trọng Thủy sang làm con rễ An Dương Vương để điều tra cách
bố trí lực lượng và chia rẽ nội bộ
+ Năm 179 TCN Triệu Đà lại đem quân sang đánh Âu Lạc, An Dương Vương thua trận phải nhảy xuống biển tự vẫn Từ đó nước Âu Lạc rơi vào ách đô hộ của các triều đại phong kiến phương Bắc
BÀI: NƯỚC TA DƯỚI ÁCH ĐÔ HỘ CỦA CÁC TRIỀU ĐẠI PHONG
KIẾN PHƯƠNG BẮC
- Thời gian đô hộ của phong kiến phương Bắc đối với nước ta?
+ Từ năm 179 TCN đến năm 938
- Đời sống cực nhọc của nhân dân ta dưới ách đô hộ của các triều đại phong kiến phương Bắc
+ Bọn quan lại đô hộ bắt dân ta phải lên rừng ăn xin, tê giác, bắt chim quý, đốn
gỗ trầm, xuống biển mò ngọc trai, bắt đồi mồi, khai thác san hô để cống nạp cho chúng
+ Chúng đưa người Hán sang ở lẫn với nhân dân ta, bắt nhân dân ta phải theo phong tục của người Hán, học chữ Hán, sống theo luật pháp của người Hán
- Các cuộc khởi nghĩa của nhân dân ta?
+ Năm 40: Khởi nghĩa Hai Bà Trưng
Trang 2+ Năm 248: Khởi nghĩa Bà Triệu
+ Năm 542: Khởi nghĩa Lý Bí
+ Năm 550: Khởi nghĩa Triệu Quang Phục
+ Năm 722: Khởi nghĩa Mai Thúc Loan
+ Năm 766: Khởi nghĩa Phùng Hưng
+ Năm 905: Khởi nghĩa Khúc Thừa Dụ
+ Năm 931: Khởi nghĩa Dương Đình Nghệ
+ Năm 938: Chiến thắng Bạch Đằng
Bài 6: KHỞI NGHĨA HAI BÀ TRƯNG (NĂM 40)
- Nguyên nhân khởi nghĩa Hai Bà Trưng.
+ Oán hận ách đô hộ của nhà Hán, Hai Bà Trưng đã phất cờ khởi nghĩa và được nhân dân khắp nơi ủng hộ, việc thái thú Tô Định giết chết chồng của bà Trưng Trắc là Thi Sách càng làm cho Hai Bà Trưng tăng thêm quyết tâm đánh giặc
- Diễn biến cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng?
+ Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng nổ ra vào mùa xuân năm 40 trên cửa sông Hát Môn, tỉnh Hà Tây ngày nay Từ đây đoàn quân tiến lên Mê Linh, nghĩa quân tiến xuống đánh chiếm Cổ Loa, rồi từ Cổ Loa tiến công Luy Lâu, trung tâm của chính quyền đô hộ, bị đòn bất ngờ, quân Hán thua trận bỏ chạy tán loạn
* Ý nghĩa trận đánh:
+ Sau hơn 2 thế kỷ bị phong kiến nước ngoài đô hộ, từ năm 179 TCN đến năm 40 lần đầu tiên nhân dân ta đã giành được độc lập
- Ngô quyền là người ở đâu?
+ Ngô quyền quê ở xã Đường Lâm, con rể của Dương Đình Nghệ và cầu cứu nhà Nam Hán, Ngô Quyền bắt giết Kiều Công Tiễn và chuẩn bị đón đánh quân Nam Hán
- Những nét chính về diễn biến của trận Bạch Đằng?
+ Ngô Quyền chỉ huy quân ta lợi dụng thủy triều lên xuống trên sông Bạch Đằng nhử giặc vào bãi cọc và tiêu diệt địch
- Ý nghĩa trận Bạch Đằng là gì?
+ Chiến thắng Bạch Đằng là kết thúc thời kỳ nước ta bị phong kiến phương Bắc
đô hộ, mở ra thời kỳ độc lập lâu dài cho dân tộc
BÀI: ĐINH BỘ LĨNH DẸP LOẠN 12 SỨ QUÂN
- Sau khi Ngô Quyền mất, tình hình nước ta như thế nào?
Trang 3+ Sau khi Ngô Quyền mất triều đình lục đục tranh nhau ngai vàng, các thế lực phong kiến địa phương nổi dậy chia cắt đất nước thành 12 vùng đánh nhau liên miên Dân chúng phải đổ máu vô ích, ruộng đồng bị tàn phá, còn quân thù thì lăm le ngoài
bờ cõi
- Đinh Bộ Lĩnh là người ở đâu?
+ Đinh Bộ Lĩnh quê ở vùng Hoa Lư, Ninh Bình là một người cương nghị, mưu cao, có chí lớn, ông có công dẹp loạn 12 sứ quân
BÀI: CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN TỐNG XÂM LƯỢC LẦN
THỨ NHẤT (NĂM 981)
- Lê Hoàn là người chỉ huy quân đội nhà Đinh với chức thập đạo tướng quân Khi Đinh Tiên Hoàng bị ám hại, quân Tống sang xâm lược Thái hậu họ Dương và quân sĩ
đã suy tôn ông lên ngôi Hoàng Đế (Nhà Tiền Lê) Ông đã chỉ huy cuộc kháng chiến chống quân Tống thắng lợi
- Thời gian quân Tống kéo quân sang xâm lược nước ta?
+ Năm 981, quân Tống kéo quân sang xâm lược nước ta
+ Kể lại trận đánh giữa ta và Tống?
+ Tại cửa sông Bạch Đằng cũng theo kế hoạch của Ngô Quyền, Lê Hoàn cho quân đóng cọc ở cửa sông để đánh địch, bản thân ông trực tiếp chỉ huy quân ta ở đây nhiều trận đấu ác liệt đã xảy ra giữa ta và địch Kết quả quân thủy của địch bị ta đánh lui Trên bộ quân ta chặn đánh giặc quyết liệt ở ải Chi Lăng buộc chúng phải lui quân
- Kết quả của cuộc kháng chiến như thế nào?
+ Quân giặc chết quá nửa tướng giặc bị giết, cuộc kháng chiến hoàn toàn thắng lợi
+ Lê Hoàn lên ngôi vua là phù hợp với lòng dân
BÀI: NHÀ LÝ DỜI ĐÔ RA THĂNG LONG
- Lý do khiến Lý Công Uẩn dời đô từ Hoa Lư ra Đại La?
+ Vùng trung tâm của đất nước đất rộng lại bằng phẳng, nhân dân không khổ vì ngập lụt, vua Lý Tháo Tổ tin rằng con cháu đời sau xây dựng được cuộc sống ấm no thì phải dời đô từ miền núi chật hẹp Hoa Lư về vùng Đại La, một vùng đồng bằng rộng lớn màu mỡ
- Vài nét về Ly Công Uẩn?
+ Lý Công Uẩn người sáng lập vươn triều Lý, năm 1010 ông quyết định dời đô từ Hoa Lư ra thành Đại La và đổi tên là thành Thăng Long
BÀI: CHÙA THỜI LÝ
- Những sự việc nào cho thấy dưới thời Lý đạo phật rất thịnh đạt?
+ Đạo Phật được truyền bá rộng rãi trong cả nước, nhân dân theo đạo Phật rất đông, nhiều nhà vua thời này cũng theo đạo Phật, nhiều nhà sư được giữ cương vị quan trọng trong triều đình
Trang 4+ Chùa mọc lên khắp nơi năm 1031, triều đình bỏ tiền xây 950 ngôi chùa, nhân dân cũng đóng góp tiền xây chùa
BÀI: CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN TỐNG XÂM LƯỢC LẦN THỨ HAI (1075 – 1077)
- Nêu trận chiến tại phòng tuyến sông Như Nguyệt.
+ Vào cuối năm 1076 quân Tống kéo quân sang xâm lược nước ta Lý Thường Kiệt xây dựng phòng tuyến sông Như Nguyệt
+ Chúng kéo 10 vạn quân bộ binh, 1 vạn ngựa, 20 vạn dân phu dưới sự chỉ huy của Quách Quỳ ồ ạt tiến vào nước ta
+ Trận quyết chiến diễn ra trên phòng tuyến sông Như Nguyệt, quân giặc ở phía
bờ Bắc của sông, quân ta ở phía Nam
+ Quân địch không chống cự nổi tìm đường kéo chạy
- Ai lãnh đạo cuộc kháng chiến chống quân Tống xâm lược?
+ Lý Thường Kiệt là người chỉ huyu cuộc kháng chiến chống quân Tống lần thứ hai thắng lợi
BÀI: NHÀ TRẦN THÀNH LẬP
+ Cuối thế kỷ 12, nhà Lý suy yếu, nội bộ Triều Đình lục đục, đời sống nhân dân cực khổ, giặc ngoại xâm lăm le xâm lược nước ta Vua Lý dựa vào thế lực của nhà Trần để giữ ngai vàng
+ Vua Lý Huệ Tông không có con trai nên truyền ngôi cho con gái là Lý Chiêu Hoàng, Trần Thủ Độ tìm cách cho Lý Chiêu Hoàng lấy Trần Cảnh rồi nhường ngôi cho chồng, nhà Trần được thành lập
BÀI: NHÀ TRẦN VÀ VIỆC ĐẮP ĐÊ
- Nhà Trần quan tâm đến việc đắp đê phòng lụt:
+ Đặt chức quan Hà Đê Sứ để trông coi việc đắp đê
+ Đặt ra lệ mọi người phải tham gia đắp đê vào năm 1248
+ Hàng năm con trai từ 18 tuổi trở lên phải dành 1 số ngày tham gia việc đắp đê + Có lúc các vua Trần cũng tự mình trông coi việc đắp đê
BÀI: CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM
LƯỢC MÔNG – NGUYÊN
- Một số sự kiện về ba lần chiến thắng quân xâm lược Mông – Nguyên?
+ Quyết tâm chống giặc của quân dân nhà Trần
* Sự kiện như: Hội nghị Diên Hồng, Hịch tướng sĩ, các chiến sĩ thích vào tay 2 chữ “Sát Thát” và Trần Quốc Tuấn bóp nát quả cam
Trang 5* Tài thao lược của các tướng sĩ tiêu biểu là Trần Hưng Đạo thể hiện ở việc khi giặc mạnh, quân ta chủ động rút khỏi kinh thành, khi chúng ta suy yếu thì quân ta tiến công quyết liệt và giành được thắng lợi Quân ta dùng kế cắm cọc gỗ tiêu diệt địch trên sông Bacg* Tài thao lược của các tướng sĩ tiêu biểu là Trần Hưng Đạo thể hiện ở việc khi giặc mạnh, quân ta chủ động rút khỏi kinh thành, khi chúng ta suy yếu thì quân ta tiến công quyết liệt và giành được thắng lợi Quân ta dùng kế cắm cọc gỗ tiêu diệt địch trên sông Bạch Đằng
Trang 6DÃY HOÀNG LIÊN SƠN
- Đặc điểm về địa hình ở dãy Hoàng Liên Sơn.
+ Hoàng Liên Sơn là dãy núi cao và đồ sộ nhất ở Việt Nam, có nhiều đỉnh nhọn, sườn núi rất dốc, thung lũng thường hẹp và sâu
- Khí hậu ở Hoàng Liên Sơn như thế nào?
+ Khí hậu ở Hoàng Liên Sơn nhũng nơi cao lạnh quanh năm
- Nhiệt độ trung bình ở Sapa vào tháng 1 và tháng 7?
+ Vào tháng 1, nhiệt độ trung bình ở Sapa là 9oC và vào tháng 7 là 20oC
BÀI: MỘT SỐ DÂN TỘC Ở HOÀNG LIÊN SƠN
- Một số dân tộc ít người ở Hoàng Liên Sơn là ?
+ Thái, Mông, Dao
+ Hoàng Liên Sơn là nơi dân cư thưa thớt
+ Trang phục: Mỗi dân trẻ có cách ăn mặc riêng, trang phục của các dân tọc được may, thêu, trang trí rất công phu và thường có màu sắc sặc sỡ
+ Nhà sàn: được làm bằng các vật liệu tự nhiên như gỗ, tre, nứa
BÀI: HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT CỦA NGƯỜI DÂN
Ở HOÀNG LIÊN SƠN.
+ Người dân ở Hoàng Liên Sơn họ trồng trọt: trồng lúa nước, ngô, chè, trồng rau
và cây ăn quả trên nương rẫy, ruộng bậc thang
+ Làm các nghề thủ công: dệt, thêu, đan, rèn, đúc
+ Khai thác khoáng sản: apatit, đồng, chì, kẽm
+ Khai thác lâm sản: gỗ, mây, nứa…
+ Đường giao thông ở Hoàng Liên Sơn, đường nhiều dốc cao, quanh co, thường
bị sụt, lở vào mùa mưa
BÀI: TRUNG DU BẮC BỘ
- Đặc điểm vùng Trung du Bắc Bộ: vùng đồi với đỉnh tròn, sườn thải, xếp cạnh
nhau như bát úp.
- Một số hoạt động sản xuất chủ yếu của người dân Trung du Bắc Bộ
+ Trồng chà và cây ăn quả là những thế mạnh của vùng Trung du
+ Trồng rừng được đẩy mạnh
- Tác dụng của việc trồng rừng ở Trung du Bắc Bộ.
+ Che phủ đồi, ngăn cản tình trạng đất đang bị xấu đi
Trang 7BÀI: TÂY NGUYÊN
- Địa hình Tây Nguyên? Khí hậu ở đâu như thế nào?
+ Các cao nguyên xếp tầng cao thấp khác nhau, Kon Tum, Daklac, Lâm Viên, Di Linh
+ Khí hậu: có 2 mùa rõ rệt, mùa mưa và mùa khô
- Đặc điểm của mùa mưa và mùa khô ở Tây Nguyên.
+ Mùa khô, trời nắng gay gắt, đất khô vụn, bở
+ Mùa mưa thường có những ngày mưa kéo dài liên miên
BÀI: MỘT SỐ DÂN TỘC Ở TÂY NGUYÊN
- Tây Nguyên có nhiều dân tộc trẻ cùng sinh sống như: Gia-rai, ê-đê, Ba-na, Kinh, ) nhưng lại là nơi thưa dân nhất nước ta
- Trang phục của dân tộc ở Tây Nguyên, nam thường đóng khố, nữ thường quần váy
- Nhà rông ở Tây Nguyên như thế nào?
+ Nhà rông là ngôi nhà to cũng làm bằng vật liệu tre nứa như mái nhà, mái nhà rông cao, to, nhà rông nào mái càng cao thể hiện sự giàu có của buôn làng, nhà rông là nơi để sinh hoạt họp hội của buôn làng
BÀI: HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT CỦA NGƯỜI DÂN Ở
TÂY NGUYÊN
- Người dân ở Tây Nguyên trồng cây công nghiệp lâu năm (cao su, cà phê, hồ tiêu, chè, ) trên đất ba dan
+ Họ chăn nuôi trâu bò trên đồng cỏ
+ Cà phê được người dân trồng nhiều nhất 494200 ha
+ Chăn nuôi bò phát triển mạnh 476000 con
BÀI: HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT CỦA NGƯỜI DÂN
Ở TÂY NGUYÊN (tiếp theo)
- Một số hoạt động của người dân ở Tây Nguyên?
+ Sử dụng nước để sản xuất điện
+ Khai thác gỗ và lâm sản
- Vai trò của rừng đối với người dân ở Tây Nguyên?
+ Cung cấp gỗ, lâm sản và nhiều thú quý Chúng ta cần bảo vệ rừng
- Các con sông bắt nguồn từ Tây Nguyên, sông XêXan, Sông Xre Pok, sông Đồng Nai
- Đặc điểm dòng chảy các con sông này.
Trang 8+ Các sông ở đây chảy qua nhiều vùng có độ cao khác nhau nên lòng sông lắm thác ghềnh, người ta tận dụng sức nước chảy sản xuất ra điện phục vụ đời sống con người
- Rừng rậm nhiệt đới: rừng rậm nhiều loại cây tạo thành nhiều tầng
- Rừng khợp! Rừng rụng lá mùa khô
BÀI: THÀNH PHỐ ĐÀ LẠT
- Vị trí: Nằm trên cao nguyên Lâm Viên.
- Thành phố có khí hậu trong lành mát mẻ, có nhiều phong cảnh đẹp, nhiều rừng thông và thác nước Cao khoảng 1500 so với mặt nước biển
- Thành phố có nhiều công trình phục vụ nghỉ ngơi và du lịch
- Đà Lạt là nơi trồng nhiều loại rau quả xứ lạnh và nhiều loài hoa
BÀI: ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ
- Đặc điểm về địa hình, sông ngòi?
+ Đồng bằng Bắc Bộ do phù sa của sông Hồng và sông Thái Bình bồi đắp nên, đây là đồng bằng lớn thứ hai của nước ta
+ Đồng bằng Bắc Bộ có hình dạng tam giác với đỉnh ở Việt Trì, cạnh đáy là đường bờ biển
+ Đồng bằng Bắc Bộ có bề mặt khá bằng phẳng nhiều sông ngòi có hệ thống đê ngăn lũ
BÀI: NGƯỜI DÂN Ở ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ
- Đồng bằng Bắc Bộ là nơi dân cư tập trung đông đúc nhất cả nước, Người dân sống chủ yếu ở đây là người Kinh
- Nhà: thường được xây chắc chắc, xung quanh có sân vườn, có ao,…
- Trang phục truyền thống của nam là quần trắng, áo dài the, đầu đội khăn xếp đen, của nữ là váy đen, áo dải tứ thân bên trong mặc yếm đỏ, lưng thắt khăn lụa dài, đầu vấn tóc và chít khăn mỏ quạ
BÀI: HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT CỦA NGƯỜI
DÂN Ở ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ
- Nêu một số hoạt động sản xuất chủ yếu của người dân ở đồng bằng Bắc Bộ.
+ Trồng lúa và là vựa lúa lớn thứ hai của cả nước đất phù xa màu mở, nguồn nước dồi dào, người dân có kinh nghiệm trồng lúa nước
+ Trồng nhiều ngô, khoai, cây ăn quả, rau xứ lạnh, nuôi nhiều lợn và gia cầm
- Nhận xét nhiệt độ của Hà Nội
+ Tháng sạch thoáng 1, 2, 3 nhiệt độ dưới 20 0C đồng bằng Bắc Bộ có mùa đông lạnh
Trang 9BÀI: HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT CỦA NGƯỜI DÂN Ở ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ (tiếp theo)
- Đồng bằng Bắc Bộ có hàng trăm nghề thủ công truyền thống: dệt lụa, sản xuất
đồ gốm,chiếu coi, chạm bạc, đồ gỗ,…
- Chợ phiên ở đồng bằng Bắc bộ là nơi diễn ra các hoạt động mua bán tấp nập Hàng hóa bán ở chợ phần lớn là các sản phẩm sản xuất tại địa phương, người dân mua bán chủ yếu là người địa phương
BÀI: THỦ ĐÔ HÀ NỘI
- Đặc điểm chủ yếu của thủ đô Hà Nội ?
+ Thành phố lớn ở trung tâm đồng bằng Bắc Bộ
+ Hà Nội là trung tâm chính trị, văn hóa, khoa học và kinh tế lớn của đất nước + Thủ đô Hà Nội nằm ở Trung tâm đồng bằng Bắc Bộ nơi có sông Hồng chảy qua, rất thuận lợi cho việc giao lưu với các địa phương trong cả nước trên thế giới