- Ứng dụng chính của gương cầu lồi là tạo ra vùng nhìn thấy rộng.VD: Lắp gương cầu ở những đoạn đường cua gấp - T.chất của ảnh tạo bởi g.cầu lõm: Đặt một vật gần sát gương cầu lõm, ảnh t[r]
Trang 1ĐỀ CƯƠNG VẬT LÍ 7 I.LÍ THUYẾT.
1 Sự truyền thằng ánh sáng.
- Điều kiện nhìn thấy một vật: - Ta nhìn thấy một vật khi có ánh sáng từ vật đó truyền vào mắt ta
- Nguồn sáng là những vật có khả năng tự phát ra ánh sáng.VD: Mặt Trời, ngọn nến đang cháy
- Vật sáng gồm nguồn sáng và những vật hắt lại ánh sáng chiếu vào nó VD: Bàn, ghế
- Định luật truyền thẳng ánh sáng:Trong môi trường trong suốt và đồng tính ánh sáng truyền đi theo đường thẳng
- Biểu diễn đường truyền của ánh sáng bằng mọt đường thẳng có mũi tên chỉ hướng gọi là tia sáng
- Ba loại chùm sáng: song song, hội tụ, phân kì là
a, Chùm sáng song song b, Chùm sáng hội tụ c, Chùm sáng phân kì
- Giải thích một số hiện tượng: bóng tối, bóng nửa tối, hiện tượng nhật thực, nguyệt thực, ngắm đường thẳng
2 Định luật phản xạ ánh sáng.
- Định luật phản xạ ánh sáng: - Tia phản xạ nằm trong mặt phẳng với tia tới và đường pháp tuyến tại điểm tới
- Góc phản xạ luôn luôn bằng góc tới
- Hình vẽ minh hoạ:
- T chất của ảnh tạo bởi gương phẳng: - Ảnh của một vật tạo bởi g.phẳng không hứng được trên màn chắn, gọi là ảnh ảo.
- Độ lớn của ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng bằng độ lớn của vật
- Khoảng cách từ một điểm của vật tới gương bằng khoảng cách từ ảnh tới gương
- T.chất của ảnh tạo bởi g.cầu lồi: - Ảnh của một vật tạo bởi g.cầu lồi k0 hứng được trên màn chắn, gọi là ảnh ảo
- Ảnh nhỏ hơn vật
- Vùng nhìn thấy của gương cầu lồi rộng hơn vùng nhìn thấy của gương phẳng có cùng kích thước
- Ứng dụng chính của gương cầu lồi là tạo ra vùng nhìn thấy rộng.(VD: Lắp gương cầu ở những đoạn đường cua gấp)
- T.chất của ảnh tạo bởi g.cầu lõm: Đặt một vật gần sát gương cầu lõm, ảnh tạo bởi gương cầu lõm là ảnh ảo và lớn
hơn vật
- Ứng dụng chính của gương cầu lõm là có thể biến đổi một chùm tia tới song song thành chùm tia phản xạ tập trung vào một điểm, hoặc có thể biến đổi một chùm tia tới phân kì thích hợp thành một chùm tia phản xạ song song
3 Nguồn âm.
- Vật phát ra âm gọi là nguồn âm Khi phát ra âm các vật đều dao động
4 Độ cao, độ to của ân.
- Nhận biết âm cao (bổng) có tần số lớn, âm thấp (trầm) có tần số nhỏ.(nêu VD)
- Nhận biết được âm to có biên độ dao động lớn, âm nhỏ có biên độ dao động nhỏ.(nêu VD)
5 Môi trường truyền âm.
- Âm truyền được trong môi trường chất rắn, chất lỏng và chất khí Không truyền được trong môi trường chân không
- Trong các môi trường khác nhau, vận tốc truyền âm cũng khác nhau (rắn > lỏng > khí)
6 Phản xạ âm, tiếng vang.
- Âm gặp mặt chắn đều bị phản xạ nhiều hay ít Tiếng vang là âm phản xạ nghe được cách âm trực tiếp ít nhất là 1/15 giây
- Các vật phản xạ âm tốt (hấp thụ âm kém): các vật cứng, có bề mặt nhẵn
- Các vật phản xạ âm kém (hấp thụ âm tốt): các vật mềm, xốp, có bề mặt gồ ghề
7 Chống ô nhiễm do tiếng ồn.
-VD về ô nhiễm do tiếng ồn: Tiếng máy khoan bê tông
- Một số vật liệu cách âm thường dùng để chống ô nhiễm tiếng ồn: tấm kính, vải nhung, xốp,
- Đưa ra một số biên pháp chống ô nhiễm tiếng ồn trong nhữnh trường hợp cụ thể:
+ Treo rèm cửa
+ Đóng của kính
+ Yêu cầu không làm việc trong giờ nghỉ ngơi
+ Xây tường bao quanh để chặn đường truyền tiểng ồn
+ Trồng cây xung quanh
+ Trải thảm trong nhà
I
' S
Trang 2II Bài tập.
1 Giải thích vì sao trong phòng có cửa gỗ đóng kín, không bật đèn, ta không nhìn thấy mảnh giấy trắng đặt trên bàn ?
Trả lời: Vì không có ánh sáng chiếu lên mảnh giấy Do đó cũng không có ánh sáng bị mảnh giấy hắt lại truyền vào
mắt ta
2 Vì sao nguyệt thực thường sảy ra vào đêm rằm âm lịch?
Trả lời: Vì đêm rằm âm lịch Mặt Trời, Trái Đất và Mặt Trăng mới có khả năng nằm trên cùng một đường thẳng,
Trái đất mới có thể chặn ánh sáng Mặt Trời không cho chiếu sáng mặt Trăng
3 Giải thích vì sao trên ô tô, xe máy người ta thường lắp một gương cầu lồi ở phía trước người lái xe để quan sát ở phía sau mà không lắp một gương phẳng?
Trả lời: Vì vùng nhìn thấy của gương cầu lồi rộng hơn vùng nhìn thấy của gương phẳng có cùng kích thước, nên
người lái xe có thể quan sát được một vùng rộng hơn ở phía đằng sau
4 Muốn cho kèn lá chuối phát ra tiếng to em phải thổi mạnh Hãy giải thích tại sao phải làm như vậy ?
Trả lời: Khi thổi mạnh làm cho lá chuối ở đầu bẹp của kèn dao động mạnh tiếng kèn phát ra to.
5 Tiếng sét và tia chớp được tạo ra được tạo ra gần như cùng một lúc, nhưng ta thường nhìn thấy tia chớp trước khi nghe thấy tiếng sét Hãy giải thích tại sao ? ?
Trả lời: Đó là vì ánh sáng truyền trong không khí nhanh hơn trong âm thanh rất nhiều Vì vậy thời gian để tiếng sét
truyền đến tai dài hơn thời gian mà ánh sáng từ tia chớp đến mắt ta
6 Kinh nghiệm của những người câu cá cho biết khi có người đi đến bờ ao (sông) cá ở ao (sông) lập tức “lẩn trốn ngay” Hãy giải thích ?
Trả lời: Vì tiếng động chân người đi đã truyền qua đất đến bờ, rồi đến tai cá Nên cá bơi tránh đi chỗ khác.
BÀI TẬP 1: Cho một vật đặt trước một gương phẳng
(hình vẽ)
Góc tạo bởi vật và gương phẳng bằng 600
a, Hãy vẽ ảnh của vật tạo bởi gương phẳng
b, Tính góc phản xạ
Lời giải
Góc i = 900 - 600 = 300 mà i=i’=300
BÀI TẬP 2: Cho một vật sáng AB đặt trước một
gương phẳng như hình vẽ
a) Hãy vẽ một tia phản xạ ứng với tia tới AI
b) Vẽ ảnh A’B’của AB tạo bởi gương phẳng
BÀI TẬP 3: Hãy giải thích vì sao có thể dùng gương
cầu lõm để tập trung ánh sáng mặt trời vào một điểm
Lời giải: Vì mặt trời ở rất xa các tia sáng mặt trời tới gương
coi như là những tia sáng // sau khi phản xạ trên gương cho chùm tia phản xạ tập trung ở một điểm nghĩa là toàn bộ ánh sáng từ mặt trời đến gương đều tập trung ở điểm đó
BÀÌ TẬP 4: Cho một vật sáng AB đặt trước một
gương phẳng như hình vẽ
Lời giải a, - Vẽ được AA’ vuông góc với gương
-Vẽ được BB’ vuông góc với gương
- Vẽ đúng ảnh A’B’ của AB bằng nét đứt
b, - Nối A’với M cắt gương tại O
- Vẽ tia tới OA cho tia phản xạ OM
M
M
B
A
B
60 0
A
B
60
A
600
A’
B’
Trang 3a, Vẽ ảnh A’B’ của AB tạo bởi gương phẳng.
b, Để mắt tại điểm M nhìn vào gương Vẽ tia sáng
xuất phát từ A đến gương cho tia phản xạ lọt vào mắt
Mô tả cách vẽ
BÀI TẬP 5: a.Tại sao để quan sát những vật ở phía
sau xe người ta lại lắp gương cầu lồi mà lại không lắp
gương phẳng
b Hãy chỉ ra bộ phận dao động phát ra âm ở hai nhạc
cụ là đàn bầu và trống
Lòi giải: a, Vì vùng nhìn thấy của gương cầu lồi rộng hơn vùng nhìn thấycủa
gương phẳng Do đó giúp người lái xe quan sát được vùng rộng hơn ở phía sau
b, Bộ phận dao động phát ra âm ở đàn bầu là dây đàn, ở trống
là mặt trống
BÀI TẬP 6: Từ khi thấy chớp cho đến khi tai nghe
được tiếng sấm là 1,5giây Hỏi nơi xảy ra tiếng sấm
cách người bao nhiêu? Biết vận tốc truyền âm trong
không khí là 340m/s
Lơì giải: Cho biết
t = 1,5s
v = 340m/s
s = ?
Giải
Vì tia sáng tới mắt người gần như cùng một lúc với nơi xảy ra tiếng sấm
Nơi xảy ra tiếng sấm cách người nghe là:
s = v t = 340 1,5 = 510 (m) Đáp số: 510m
BÀI TẬP 7: Hãy giải thích các câu sau:
a, Vì sao ở những đoạn đường gấp khúc có vật cản
che khuất, người ta thường đặt một gương cầu lồi lớn
b, Tại sao khi nói chuyện với nhau ở gần mặt ao,
hồ( trên bờ ao, hồ), tiếng nói nghe rất rõ?
Lời giải: a)Ở những đoạn đường gấp khúc có vật cản che
khuất, người ta thường đặt một gương cầu lồi lớn để giúp cho người lái xe nhìn thấy trong gương cầu lồi xe cộ và người bị các vật cản bên đường che khuất, tránh được tai nạn vì vùng nhìn thấy của gương cầu lồi rộng
b, Nói chuyện với nhau ở gần mặt ao, hồ( trên bờ ao, hồ),
tiếng nói nghe rất rõ vì ở đó ta không những nghe được âm nói
ra trực tiếp mà còn nghe được đồng thời cả âm phản xạ từ mặt nước ao, hồ
BÀI TẬP 8: Cho vật sáng AB đặt trước một gương
phẳng( hình vẽ)
C
D
a, Vẽ ảnh C'D' mũi tên CD tạo bởi gương phẳng
b, Hãy vẽ một tia phản xạ ứng với tia tới xuất phát từ
D đến gương phẳng
c, Đặt vật CD như thế nào để ảnh C'D' song song với
gương
Lời giải:
BÀI TẬP 9:
Người ta đo độ sâu của biển bằng cách, phát ra sóng
siêu âm rồi thu lại âm phản xạ từ đáy biển Nếu thời
gian từ khi phát ra âm đến khi thu lại là 1,5 giây thì
độ sâu của biển là bao nhiêu mét Biết vận tốc âm
truyền trong nước là 1500 m/s
Tóm tắt:
t = 1,5 s v=1500 m/s
S = ?
- Quãng đường âm thanh đi được trong 4 giây là:
S = v.t = 1500.1,5 = 2 250 (m)
- Vì quãng đường này là tính thời gian cả đi lẫn về của âm
Vậy độ sâu của biển là:2 250:2=1125 (m) Đáp số: 1125 m
A
B
B’
H I
D
’
'
I
R C
D
Trang 41 Bài tập 1(Bài 5.2 SBT)
a, Áp dụng tính chất ảnh của một vật tạo bởi gương
phẳng
- Vẽ SS’ vuông góc với mặt gương sao cho SH = S’H
1 Bài tập 1(Bài 5.2 SBT)
b, - Kéo dài 2 tia phản xạ IR1 và IR2 gặp nhau đúng tại điểm S’ theo cách a,
2 Bài tập 2: Bài 5.3 SBT
- Lời giải:
+) Vẽ AA’ vuông góc với mặt gương sao cho AH = A’H
+) Vẽ BB’ vuông góc với mặt gương sao cho BK = B’K
+) Kéo dài AB và A’B’ gặp nhau tại điểm I trên mặt gương
Góc tạo bởi A’B’ và mặt gương bằng 60 0
3 Bài tập 3 (Bài 5.4 SBT) Lời giải:
a, Vẽ SS’ vuông góc với mặt gương sao cho: SH = S’H
S’
S
I
i K
R 2
R 1
N 1 I’
N
2
S’
S
H
S’
S
I
A R
S’
S
I
60 0 60 0
K