trồng cây ăn quả, cây lấy gỗ, chúng ta hãy trồng thêm nhiều cây đa nữa ở những nơi trung tâm làng xã để cho “cây đa bến nước sân đình” mãi là những tín hiệu bình yên, biểu tượng của một[r]
Trang 1CÂY ĐA – MỘT GÓC LÀNG QUÊ YÊN Ả
Tản văn – Xuân Thu
Không biết tự bao giờ, cùng với bến nước sân đình, cây đa đã trở thành biểu tượng của làng quê đất Việt Ai đó xa quê hẳn không thể không có những phút nao lòng mỗi khi nhớ về những kỉ niệm bên gốc đa làng Cây đa đi vào ca dao, trong chuyện cổ tích, trong mỗi khúc dân ca Quên sao được câu chuyện của bà dưới gốc đa có Thạch Sanh, chú cuội Nhớ vô cùng điệu lí cây đa người thương ta đã hát Cây đa bến nước sân đình phải chăng đã trở thành những thiết chế văn hóa không thể thiếu được của làng quê?
Thật vậy, với đặc tính sinh vật của mình, cây đa đã gắn bó sâu sắc với làng Đa rất dễ trồng và sống lâu tới ngàn tuổi trong bão táp phong ba, trải qua bao thế hệ cây đa vẫn sừng sững tỏa bóng mát giữa trời, ôm cả một góc quê hương Cành đa vươn đến đâu buông rễ chùm, rễ nổi đến đó Từ rễ hóa thành thân, để cây đa có thêm nhiều cội Có cây
có tới chín cội lừng lững uy nghiêm cả một góc làng Những cội đa đó như những cánh tay khổng lồ, cơ bắp cuồn cuộn nâng cả tán cây lên giữa trời xanh Ngoài những cội chính ra đó, đa còn có nhiều lá rễ chùm rễ phụ buông lơ lửng lưng trời như tóc ai đang xòa bay trong gió Trẻ chăn trâu tha hồ ẩn náu trong từng cội đó chơi trò đuổi bắt Lá đa xanh ngắt bốn mùa chim gọi về làm tổ Trong vòm lá, chim ríu rít gọi bầy Dưới gốc đa trẻ nô đùa hò hét Và kia, con trâu nhà ai đang mơ màng lim dim nằm nhai cỏ để cho lũ chim sáo nhảy nhót cả lên đầu
Đa không có giá trị kinh tế như các loài cây khác, không có quả thơm như mít như xoài; không có hoa đỏ như gạo, hoa tím như xoan Đa chỉ có tấm thân lực lưỡng trăm cành hiên ngang và tán lá quanh năm xanh ngát Đa chỉ có bóng mát cho đời Đa càng sống lâu càng khỏe chắc kiên cường Bởi thế giá trị tinh thần của cây đa thật lớn Đa là cây cao bóng cả của làng Chim muông tìm đến đa để làm tổ Người thương lấy gốc đa để làm nơi hò hẹn đợi chờ Xao xuyến làm sao một đêm trăng, cành đa la đà trước ngõ để cho ai đó ngắm trăng ngơ ngẩn đợi người ! Những trưa hạ oi nồng, gốc đa thành nơi dừng chân cho bao lữ khách Người làng ra đồng ra bãi gồng gánh trên vai, cả con trâu cái cày cũng lấy gốc đa làm chỗ nghỉ Quán nước ven đường dưới gốc đa ấy râm ran bao chuyện
ở đời Bát nước chè xanh hay bát vối đặc cùng với ngọn gió mát làng dưới bóng đa rì rào
ấy đã xua đi bao gian khó nhọc nhằn của cuộc sống mưu sinh Cổng làng bên cạnh gốc đa nơi thuở thiếu thời ta chong chong chờ mẹ đi chợ về có gió cành đa vỗ về ôm ấp để đến bây giờ cái cảnh ấy vẫn hoài niệm canh cánh mãi trong ta Và anh nghệ sĩ góc máy nào gam màu nào để anh có được một tấm ảnh một bức tranh cổng làng ta, mái đình quê ta với gốc đa sần sùi rêu mốc, lá đa xanh ngát đẹp ngời đến thế !
Cây đa đi vào lịch sử mỗi làng Thời chống Pháp, ngọn đa là nơi treo cờ khởi nghĩa, gốc đa là nơi cất giấu thư từ, tài liệu bí mật Thời chống Mĩ gốc đa lại là chòi gác máy bay, nơi treo kẻng báo động Còn mãi trong ta cây đa Tân Trào thủ đô kháng chiến khi xưa Đa là nỗi kinh hoàng cho lũ giặc, là bình yên cho xóm làng Phải chăng “thân cây đa” cũng là từ ý nghĩa đó Đa là một trong những biểu tượng của làng
Bác Hồ người anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới, người đã phát động Tết trồng cây và việc trồng cây mỗi mùa xuân đến theo lời Bác dạy là một nét đẹp văn hóa của người VN chúng ta Cả cuộc đời Người, Bác đã trồng biết bao cây xanh tạo bóng mát cho đời, trong đó có nhiều cây đa Tết Kỉ Dậu (1969) Tết cuối cùng của đời người, Người đã kịp trồng cây đa cuois cùng tại xã Vật Lại (Ba Vì) Những cây đa Bác trồng đã vươn cành xanh lá tỏa bóng rợp mát quê hương Theo chân Bác, cùng với việc
Trang 2trồng cây ăn quả, cây lấy gỗ, chúng ta hãy trồng thêm nhiều cây đa nữa ở những nơi trung tâm làng xã để cho “cây đa bến nước sân đình” mãi là những tín hiệu bình yên, biểu tượng của một làng quê văn hóa VN
THỜI GIAN
Có một thứ không màu sắc không mùi vị, không rõ hình hài dài lê thê không đầu không cuối , không gốc không ngọn, vô tận vô cùng…thế mà lại có sức mạnh cực kì ghê gớm
Từ trong nó những lâu đài nguy nga tráng lệ mọc lên, những kì quan thế giới mọc lên, những danh lam thắng cảnh hình thnahf Từ trong nó đất nước trời mây sông dài biển rộng núi lửa sóng thần dông bão …được sinh ra và biến đổi không ngừng từ trong nó những con vượn người tiến hóa trở thành động vật cao cấp văn minh nhất với xe hơi nhà lầu, với tàu hỏa, tàu ngầm, tàu bay, tàu vũ trụ và những gì toois tân hiện đại nhất
Cũng từ trong nó, những lâu đài nguy nga tráng lệ những kì quan thế giới có thể biến thành đống hoang tàn đổ nát Cũng từ trong nó, có thể sa mạc sẽ trở thành rừng cây, rừng cây có thể sẽ trở thành đồi trọc Từ trong nó em bé thơ ngây nơi chân tre gốc rạ ngày nào
có thể thành người anh hùng Từ trong nó trang viết I tờ nơi nhà tranh vách đất xưa kia có thể thành tấm bằng cử nhân tiến sĩ Từ trong nó, em bé thơ ngây sẽ trở thành một cụ già…
Cái thứ có sức mạnh gớm ghê dố chính là thờiì gian
Thời gian có một sức mạnh phi thường
Thời gian hủy hoại cái này đồng thời lại sinh ra và nuôi lớn cái khác Có bao nhiêu số phận bao nhiêu cuộc đời đã sống lầm than khổ cực và chết dần chết mòn đi trong thời gian.Cũng có bao nhiêu số phận bao nhiêu cuộc đời của những con người mới đã “mở mày mở mặt” rạng rỡ lên trong thời gian
Thời gian làm già nua đi cái này và làm non tơ cái khác, làm mờ tối cái này và làm sáng lên cái khác
Thời gian có ở khắp mọi nơi Nhưng đâu phải ai cũng có thời gian Có người có thời gian Có người có rất ít thời gian Có người không có thời gian
Thời gian không phải của riêng một người nào Không ai cấm vận được thời gian Không
ai tích trữ được thời gian Thời gian không chờ ai cả
Chỉ có những người biết quí thời gian, nắm được bản chất của thời gian, vươn lên phấn đấu không mệt mỏi cho cái mới cái đẹp cái thiện cái nhân nghĩa thì mới nắm được thời gian
Và ai nắm được thời gian, người ấy sẽ giàu có Ai nắm được thời gian người ấy sẽ có hạnh phúc