KỸ THUẬT NUÔI TÔM SÚ

Kỹ thuật nuôi tôm sú

Trang 1

NỘI DUNG

I Sơ lược đặc điểm sinh học

II Đặc tính kỹ thuật các mô hình

Loài: Penaeus monodon Fabricus, 1798

1 Đặc điểm phân loại, hình thái và phân bố

Trang 2

Phần đầu ngực

3 đôi chân hàm (Maxilliped): giữ và ăn mồi

5 đôi chân ngực (Pereiopod): bò trên mặt đáy

Chủy đầu (Rostrum):

cong xuống rất ít.

 7 - 8 gai trên chủy

 3 – 4 gai dưới chủy

Phần bụng

Gồm 7 đốt:

 5 đốt đầu: 5 đôi chân bơi (Pleopod)

 Đốt 7: biến thành Telson + đôi chân đuôi phân

nhánh  chuyển động lên xuống và búng nhảy

2 Vòng đời tôm sú

I SƠ LƯỢC ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC

Vòng đời của tôm trải qua một số giai đoạn:

 trứng

 ấu trùng (Nauplii, Zoae, Mysis)

 hậu ấu trùng (Postlarva)

 giai đoạn ấu niên

 giai đoạn trưởng thành

Mỗi giai đoạn phân bố ở những vùng khác nhau

(cửa sông, ven bờ hay biển khơi);

sống trôi nổi hay sống đáy.

Trang 3

Giai đoạn Độ tuổi Chiều dài

(mm)

Khối lượng (g)

Nơi sống

Tôm bột Ngày 21–35 29 – 56 0,02 – 1,3 Cửa sông

Ấu niên Tháng 1,2–5 56 – 134 1,3 – 33 Cửa sông Tiền trưởng

( Kenway and Hall, 2002 )

3 Đặc điểm dinh dưỡng

Loài ăn tạp thiên về động vật

Tập tính ăn và loại thức ăn: khác nhau theo

từng giai đoạn phát triển

 Gđ tôm bột và giống: vi tảo, copepoda, các

mảnh hữu cơ, ấu trùng giáp xác và nhuyễn thể…

 Gđ trưởng thành: các loài động vật không

Quá trình lột xác của tôm được điều khiển nhờ:

Hormone lột xác (Ecdysone) được tiết ra từ cơquan Y Vị trí: hốc mang trước (gốc cơ hàm lớn)

Hormone ức chế lột xác (MIH) được tiết ra từ

cơ quan X Vị trí: cuống mắt tôm

4 Đặc điểm sinh trưởng

Trang 4

Cơ quan Y

Cơ quan Y tổng hợp và điều tiết ecdysone từ cholesterol Ecdysone được phóng thích vào máu trãi qua quá trình hydroxyl hóa thành 20-HE (là chất trao đổi hoạt hóa), tác động vào quá trình lột xác.

Phức hệ

cơ quan X –

tuyến nút

Sản sinh ra 2 loại hormone: Hormone ức

chế tuyến sinh dục – GIH(Gonad inhibiting hormone) Hormone ức chế sự lột xác –

MIH(Molt inhibiting hormone)

GIH: tăng  xảy ra lột xác MIH: tăng  không lột xác

Ở g/đ nhỏ tôm có chu kỳ lột xác ngắn hơn ở g/đtôm trưởng thành

Cỡ tôm (g) Chu kỳ lột xác (ngày)

Con đực: hai nhánh trong của đôi chân bụng

1 biến thành cơ quan giao vĩ (Petasma)

Con cái: giữa đôi chân ngực 4 và 5

Trang 5

6 Đặc điểm môi trường sống

Độ mặn: 25 – 30‰

Nhiệt độ: 25 – 300CpH: 7 – 9

Oxy hòa tan: 4 – 5 mg/lCác yếu tố khác: H2S (<0,01 ppm),

NH (<0,1 ppm),

Trang 6

1 Nuôi quảng canh

2 Nuôi quảng canh cải tiến

3 Nuôi bán thâm canh

4 Nuôi thâm canh

5 Nuôi siêu thâm canh

II ĐẶC TÍNH KỸ THUẬT

CÁC MÔ HÌNH NUÔI TÔM SÚ

II ĐẶC TÍNH KỸ THUẬT (tt)

Hình thức nuôi:

dựa hoàn toàn vào thức

ăn tự nhiên trong ao

Diện tích ao: rất lớn

để đạt sản lượng cao

1 Nuôi quảng canh (Extensive culture)

Mật độ: rất thấp (phụ thuộc vào nguồn giống

tự nhiên)

•Mức độ đầu tư thấp (không

tốn chi phí giống và thức ăn)

•Kích cỡ tôm thu hoạch lớn,

1 Nuôi quảng canh (tt)

Hình thức nuôi: dựa vào mô hình nuôi tôm

quảng canh, nhưng có thả thêm giống với mật độthấp (1 – 5 con/m2)

Thức ăn: chủ yếu là thức ăn tự nhiên, hay bổ

sung thêm thức ăn nhưng không thường xuyên

2 Nuôi quảng canh cải tiến (Improved extensive culture)

Trang 7

2 Nuôi quảng canh cải tiến (tt)

Tôm - rừng: ĐBSCL

(Cà Mau); NS: 300 400kg/ha/năm

-Tôm - lúa: ĐBSCL (Cà

Mau, Bạc Liêu, Sóc Trăng);

NS: 300-400kg/ha/vụ

2 Nuôi quảng canh cải tiến (tt)

•Hình dạng và kích

cỡ ao theo dạngquảng canh nên khóquản lý

•Năng suất và lợinhuận vẫn còn thấp

Thức ăn:

thức ăn viên (chủ yếu); hay kết hợp với

thức ăn tươi sống

thức ăn tự nhiên ít quan trọng

Diện tích ao: 0,2 - 0,5 ha.

3 Nuôi bán thâm canh

(Semi – intensive culture)

Mật độ:

8 – 10 con/m2(tiêu chuẩn Ngành - 2000),

5 – 25 con/m2(tiêu chuẩn TG) (Jory &

Cabrera, 2003)

3 Nuôi bán thâm canh (Semi – intensive culture)

Trang 8

3 Nuôi bán thâm canh (tt)

•Kích thước: ao nhỏ  dễ vận

hành, quản lý và kiểm soát được

chất lượng nước và mầm bệnh tốt

hơn hình thức quảng canh

•Kích cỡ tôm thu khá lớn, giá bán

cao

•Chi phí vận hành tương đối thấp

•Chưa kiểm soát

bệnh lây lan

4 Nuôi thâm canh (Intensive culture)

Hình thức nuôi: dựa hoàn toàn vào thức ăn

cho ăn (chủ yếu là thức ăn viên có chất lượngcao) Thức ăn tự nhiên không quan trọng

Mật độ: cao, từ 25 – 40 tôm bột/m2(có thể

25 – 120 con/m2- tôm thẻ chân trắng)

Diện tích ao: 0,5 – 1 ha, tối ưu là 1 ha.

•Chi phí đầu tư rất cao

•Kích cỡ tôm thu hoạch nhỏ (30 – 35 con/kg); giábán thấp

•Sử dụng nhiều hóa chất có thể gây ô nhiễm môitrường và trở ngại về an toàn vệ sinh thực phẩm

4 Nuôi thâm canh (Intensive culture)

Nhược điểm

Trang 9

5 Nuôi siêu thâm canh

(Super Intensive culture)

Tôm được nuôi trong hệ thống bể hoàn chỉnh

Mật độ: rất cao,

tôm sú: 100 – 150 con/m2

tôm chân trắng: 400–600 con/m2(FAO,2007)

mật độ thông thường: 120 – 300 con/m2

Kiểm soát môi trường và thức ăn tự động cao

•Năng suất và sản lượngrất cao (20 – 100 tấn/ha)

•Tự động hóa cao

•Hạn chế ảnh hưởng môitrường ngoài (do chấtthải được kiểm soát tốt)

•Đầu tư rất lớn vềvốn và kỹ thuật

•Tôm thu hoạch cókích cỡ nhỏ và giá bánthấp

5 Nuôi siêu thâm canh (tt)

III NUÔI TÔM SÚ BTC & TC

1 Xây dựng ao nuôi tôm

2 Thả giống nuôi

3 Thức ăn và quản lý cho ăn

4 Quản lý môi trường ao nuôi BTC & TC

5 Thu hoạch

1.1 Chọn lựa địa điểm nuôi

Ao nuôi cần phải được xây dựng trong vùngqui hoạch

Có nguồn nước tốt và đảm bảo đủ cung cấp

Các yêu cầu khác: đường xá, điện, nguồnnguyên liệu, nguồn giống, thị trường tiêu thụ,…

Trang 10

1.1 Chọn lựa địa điểm nuôi (tt)

Đất xây dựng ao nuôi: phải giữ được nước

và không sinh phèn.Có độ kết dính cao

Đất sét pha cát: 25 – 30% sét, 10 – 20%

thịt, 50 – 60% cát

Đất thịt pha cát: 10 – 20% sét, 20 – 30%

thịt, 50 – 60% cát

1.2 Thiết kế và xây dựng hệ thống nuôi

Máy bơm phải đủ lớn để đảm bảo cấp đầy

đủ nước cho trại nuôi

Kênh cấp và thoát nước: thiết kế riêng biệt

hạn chế sự lây lan mầm bệnh

Kênh thường rộng 7 – 8m, sâu 1,5 – 2,5m

1.2 Thiết kế và xây dựng (tt)

a Hệ thống cấp và thoát nước (tt)

 Ao lắng: chứa và xử lý nước trước khi đưa vào

ao nuôihạn chế mầm bệnh

Xử lý thông qua lắng tụ phù sa, lắng lọc sinhhọc,

Diện tích ao lắng:20 – 25%tổng diện tích aonuôi

b Ao lắng và ao xử lý nước thải

Trang 11

Ao xử lý chất thải: chứa và xử lý nước thải từ

các ao nuôi trước khi thải ra ngoài

Diện tích: 10 – 15%tổng diện tích ao nuôi

Trồng các loại thực vật (rong) hoặc thả cá (rô

phi)lắng lọc nước trước khi thải ra ngoài

Ao chứa: có

tỷ lệ từ 20 đến 25 %

tổng diện tích ao nuôi Bơm cấp

Có thể lót bạt quanh bờ aohay đáy ao Rào lưới xung

1.2 Thiết kế và xây dựng

Trang 12

Đáy ao: bằng phẳng, được dầm nén chặt,

Độ sâu: là yếu tố quan trọng trong nuôi tôm

BTC và TC Độ sâu ao thường từ 1,5 – 2,0 m

Ao quá sâu: xảy ra tình trạng phân tầng

nhiệt độ hay oxy trong ao

Ao quá cạn: các yếu tố môi trường dễ

biến động theo ngày đêm

Giữ mức nước luôn > 1,3m

Cọc kiểm tra mức nước

Trang 13

d Hệ thống sục khí

Sục khí cĩ vai trị rất quan trọng trong quá

trình vận hành ao nuơi BTC và TC:5

Tạo dịng chảy gom chất thải vào giữa

ao, tạo vùng đáy ao sạch để tơm sinh sống

Cung cấp thêm oxy cho ao nuơi

III NUƠI TƠM SÚ BTC & TC

1 Xây dựng ao nuơi tơm

d Hệ thống sục khí (tt)

Hạn chế sự phân tầng nhiệt độ, độ mặn và oxy trong ao

Gĩp phần giải phĩng các khí độc ra khỏi ao

Giúp trộn đều thuốc, hĩa chất xử lý trong ao nuơi

 Khoảng cách giữa hai cánh quạt (30 – 50 cm)  gần hơn về phía trong bờ và thưa dần về phía giữa ao.

 Cĩ 6 – 8 giàn/ha, 12

Cách nhau 40 – 50 m

Quạt cách bờ 3 – 5 m

Mỗi dàn quạt cách nhau 40 - 50 m

Cánh quạt đầu tiên cách mép nước từ 3 - 5 m

Hệ thống quạt nước Mực nước thấp hay quạt sai vị trí… chất thải

phát tán khắp mặt đáy ao… tôm sẽ bệnh , …

Trang 14

Phần đáy sạch rất rộng

Chất thải sẽ gom vào giữa ao

Mực nước >1,3m; gắn quạt đúng vị trí thì:

- Chất thải gom vào giữa ao…

- Phần đáy sạch rất lớn giúp tôm khỏe , mau lớn …

Mực nước >1,3m; gắn quạt đúng vị trí thì:

- Phần đáy sạch rộng lớn giúp tôm khỏe, mau lớn

- Chất thải gom vào giữa ao…

Phần đáy sạch rất rộng

1.3 Chuẩn bị ao nuơi

a Sên vét, loại bỏ bùn đáy

Sau mỗi vụ nuơi, sên vét bùn đáy nhằm:

loại bỏ mầm bệnh

giải phĩng các chất khí độc (H2S, NH3 )

tạo cho nền đáy ao sạch sẽ

Cĩ 2 phương pháp phổ biến (tùy theo mùa và

tính chất đất của từng ao)

bơm ra khỏi ao

Trang 15

Ưu điểm: áp dụng cho ao không thể phơi khô,

ao có nền đáy bị nhiễm phèn, trong mùa mưa và

thời gian vệ sinh ngắn

Nhược điểm:chất thải ở dạng lỏng cần phải

bơm chứa ở một nơi nào đó, xử lý trước khi bơm

ra ngoài

1.3 Chuẩn bị ao nuôi (tt)

a Sên vét, loại bỏ bùn đáy (tt)

Phương pháp khô: phơi đáy ao và loại bỏ toàn bộ

lớp đất màu đen ra khỏi ao (thủ công hay cơ giới)

Ưu điểm:làm cho đáy ao cứng chắc, sạch hơn và tiêu diệt mầm bệnh.

Nhược điểm:khó thực hiện trong mùa mưa,thời gian cải tạo ao dài,ao bị phèn nếu nền đáy ao bị nhiễm phèn

a Sên vét, loại bỏ bùn đáy (tt)

b Cày xới đáy ao

Cày xới đất đáy ao: để

oxy hóa các chất hữu cơ

nhanh và hiệu quả hơn, đồng

thời giúp diệt mầm bệnh,

Cần phải xác định pHđất đáy ao để tính toán

Trang 16

pH đất Lượng CaCO3(tấn/ha) Ca(OH)2(tấn/ha)

> 6 1 - 2 0,5 - 1

5 - 6 2 - 3 1 – 1,5

<5 3 - 5 1,5 – 2,5

Trong cải tạo ao: bón vôi tôi Ca(OH)2 hay vôi

sống CaO  Phơi ao 7 – 10 ngày

xử lý hóa chất Chlorine (25–

30ppm), Formol (30-40ppm).

 Diệt tạp: Saponine (15–20 ppm)

 Nước cấp: cần phải qua túi lọc vải mịn  ngăn chặn các địch hại

và sinh vật mang mầm bệnh.

 Sau khi xử lý nước 2 – 3 ngày, bón phân gây màu

nước.

 Mục đích của bón phân cho ao là để tảo phiêu sinh

phát triển tốt, nhằm:

 tảo là thức ăn tự nhiên cho tôm,

e Gây màu nước

e Gây màu nước (tt)

tảo phiêu sinh sẽ che nền đáy, hạn chế sự phát triển của tảo đáy,

làm giảm sự biến động của nhiệt độ nước,

tăng cường oxy cho nước qua quang hợp,

tạo môi trường đục hơn làm tôm ít bị sốc,

Trang 17

Vô cơ (ure, NPK) hay hữu

cơ(bột cá, bột đậu nành, )

Vô cơ: NPK (3:5:1) hay hỗn hợp đạm:lân (2:1); liều

lượng 20 – 30 kg/ha; hòa tan rồi tạt đều vào ao Sau 4 –

5 ngày, tảo phát triển mạnh, nước có màu xanh vỏ đậu

 thả giống.

Hữu cơ:một số loại phân sau:

+ Phân gà: 200 – 300 kg/ha+ Bột cá: 200 – 300 kg/ha+ Hỗn hợp: bột cám (10 – 15 kg/ha); bột đậunành (5 – 10 kg/ha); bột cá (5 – 10 kg/ha)  nấuchín và tạt xuống ao vào buổi sáng ( 8 – 10 giờ)

40cm

Sau khi gây màu nước, tiến

hành kiểm tra độ trong ao bằng

đĩa secchi

Thông số môi trường Giới hạn tối ưu

Độ mặn 15 – 30‰

Oxy hòa tan 5 – 6 mg/l

Độ kiềm 80 – 120 mg CaCO3/l

Trang 18

2 Thả giống nuôi 2.1 Chọn tôm giống

Hoạt động của tôm:

bơi ngược dòng và bámvào thành thau khi quaydòng nước

 Tôm yếu: gom vào giữathau

2 Thả giống nuôi 2.1 Chọn tôm giống (tt)

Đánh giá tôm qua gây

2 Thả giống nuôi

Trang 19

2 Thả giống nuôi 2.2 Mật độ thả

Mật độ thả nuôi cao hay thấp, tùy thuộc vào:

trình độ kỹ thuật của người nuôi (chăm

sóc, quản lý sức khỏe tôm)

khả năng đầu tư trang thiết bị, hóa chất,

thức ăn

mức độ hoàn chỉnh của hệ thống ao nuôi

Mật độ: cao hay thấp, tùy thuộc vào (tt):

mùa vụ thả nuôi

kích cỡ tôm nuôi (giống hay tôm bột)

kích cỡ tôm thu hoạch lớn hay nhỏ

2 Thả giống nuôi 2.2 Mật độ thả (tt)

Thả tôm ở góc ao, nơi

đầu hướng gió

Trang 20

3.1 Cho tôm ăn trong tháng đầu

Tôm PL20-27 0,1 0,1 – 0,2 100 Tôm PL28–35 0,2 0,2 – 0,3 100 Tôm PL36–42 0,3 0,3 – 0,4 70 Tôm PL43 -49 0,4 0,5 60%

3 Thức ăn và quản lý cho ăn3.1 Cho tôm ăn trong tháng đầu (tt)

Cho ăn: 4 lần/ngày (7

– 8 giờ, 11 – 12 giờ, 16 –

17 giờ, 22 – 23 giờ) Cho

ăn khắp ao

3.1 Cho tôm ăn trong tháng đầu (tt)

3 Thức ăn và quản lý cho ăn3.1 Cho tôm ăn trong tháng đầu (tt)

Trang 21

3.1 Cho tôm ăn trong tháng đầu (tt)

Tác dụng của sàng ăn ???

3 Thức ăn và quản lý cho ăn 3.1 Cho tôm ăn từ tháng thứ 2 đến thu hoạch

Sau 1 tháng, tôm đạt cỡ PL50(2,5 g/con)

Thức ăn: dựa vào khối lượngtôm  ước lượng tỷ lệ sống vàkhối lượng tôm hàng tháng(sàng ăn và chài kiểm tra)

Tôm < 5g: phải dùng sàng ăn Kiểm tra sàng ăn

sau1 – 2giờ cho ăn  khối lượng tôm trong ao

Tôm> 5g: dùng chài để ước tính tỷ lệ sống và

khối lượng tôm

N: số tôm thả nuôi (con); n: số lần chài

Xác định tổng khối lượng tôm trong ao (W):

W = (AxS)/(nxs)

A: tổng khối lượng tôm ở các chài

Trang 22

Khối lượng

tơm bình

quân (g)

Khẩu phần ăn (% khối

lượng tơm trong ao)

Thức ăn cho vào sàng (% tổng lượng thức ăn)

Thời điểm kiểm tra sàng ăn sau khi cho ăn (giờ) BTC TC

3.1 Cho tơm ăn từ tháng thứ 2 đến thu hoạch

3 Thức ăn và quản lý cho ăn 3.1 Cho tơm ăn từ tháng thứ 2 đến thu hoạch

Điều chỉnh thức ăn qua sàng ăn:

3.1 Cho tơm ăn từ tháng thứ 2 đến thu hoạch

Thời gian kiểm tra thức ăn qua sàng

2 Kiểm tra ruột: 30 phút trước cử ăn tắt quạt để chài tôm “ xem đường thức ăn trong ruột tôm ”

Tiêu đề	Kỹ Thuật Nuôi Tôm Sú
Người hướng dẫn	GV: Lê Quốc Phong
Trường học	Đại học Tiền Giang
Chuyên ngành	Khoa KTNN & CNTP

Định dạng
Số trang	30
Dung lượng	35,04 MB