VỊ GIÁM ĐỘC MỘT PHÚT

The One Minute Manager is an easily read story which quickly shows you three very practical management techniques. As the story unfolds, you will discover several studies in medicine and the behavioral sciences which help you to understand why these apparently simple methods work so well with so many people. By the book’s end you will also know how to apply them to your own situation. The book is brief, the language is simple, and best of all ... it works! That’s why The One Minute Manager has become America’s national sensation, featured in People magazine, and on The Today Show, The Merv Griffin Show, and other network television programs.

TRUONG El~1 HOC KINH TE TP HO CHI MINH

CHU BI~N: PGS TS NGUYEN !lANG DON

TRl/ONG El~1 HOC KINH TE TP HO CHi MINH

- TS TRAN HUY HoANG

- TH.S TRAM XUAN Hu<lNG

Nul XIiAT BAN THONG K£ 2004

\.<11 NOIf)AU

Ti€n t~ - NgfJn hang la monl.v IUljn (XI sa, gfa 111(11 vj Irf quan tr(,ng trong rhulmg 1"l1h dao t{JO clia cdr tru"i'JlIg d{li h(Jc khot

kinh Ie'tili chfnh r1 Vir! Nom

siJ thiet ke'm'!c lieu ehuang trlnh (Jao fQo vlfa khoa h(Jr \'U<1 phil hqp vol th/{C tilt/, chung to; dil 16 chue bier, sO(ln l(Ji cu6n srich

- TS lIocing Due, Truong khoa Dao t{lO T(}i chue, d6ng tdc

gid chuang I, 1I, lV

TS Trein Huy lioang, Gifing vten chinh, d6ng tdc gid chuang Ill, IV WI V

- 1'hS 1',.£1111 xual1 [-{tI(lng, Giang vien, d6ng tdc gid chuang VII, V/ll va IX

Cuon sdcll flay Iii lui /ifU tham khao co gid trj rrang finh v!lc

Tiln t~ - 1(tl d{mg - ngtin hang

M(lc du r.dc tde gia dii ff)n tam va cd nhi~u ctl gdng trong qud trinh bien SOQtl, song khd trdnh khai nhang thie'u s6t T<Jp thl

dqc dl kjp thai b6 sung, chinh l.v eho Idn tal bon tal

Kin chan thdnh cam em va 1r{in trQrlg giGl ihiru cuen sdch

/liiy eung /J,.w dQc

Cae laic gia

CHUONG I

NHVNG VAN DE cd BAN VE

1.- NGUON GOC vA BA.N CHAT CliA TlEN T~

1 Ngudn g6c eoa ti~n t~

Khi n~n san xua"t va 1rao d6i hang h6a ua phat trien tdi mQt tdnh UQ nha't uinh, thl gia tIi ella hang h6a mdi dUQc hi€u hit%n h~ng ti~1l - tue 13 mdi co sl,l' fa doi eua lien t~ Ti~n t~ fa uai 130 ke"t qua ella qua trlnh phat tritin Hiu dai eua de hlnh

thai gia trio Ttl' hlnh thai gia tIi gian ddn, 18 hlnh thai ban d~u

va adn gian nha't, rna ai cling co the thay uu<)c de'n hlnh thai gia tTi rna [()og, qua hinh thai gia tTi chung va cm'fi cling 13 hlnh thai lifn tt$

* ffinh thuc gia tri gian ddn :

Trong hlnh thai gia tTi gian udn, gia tTi (tu\Jng 06i) eua m91 v~t ul1<;1c bitSu hi~n d gia tTj sli' d\lllg ella m()t v~t khac duy

nhft dong vai tro v~t ngang gia "odn nhit" bQc 16 3 d~c diem:

- Gia tIi su dl,lng trd thanh hlnh thai bi€u hit$n cua gia trio

- Lao dong e1,1 the trd thanh htnh thai bieu hi~n etla lao dong trW lIiQ'ng

- Lao u¢ng tli nhan trd thanh lao u¢ng xa hqi rtl,ic titp

c Mac eho r~ng : "Hlnh thai gia trlllidng d5i va hlnh thai v~t ngang gia la 2 m~t lien quan vdj nhau khong tach roi uu(jc nhau nhung d6ng thoi la 2 q(c d6i l~p nhall va khong dung hoa nhau, nghla 13 2 cl,ic ella cling mqt bieu hi~n gia

Hi ,,(1) Hlnh thai gia tri gian dan (hay ng~u nhien) la m~m

C) c Mac Til ban, OUY~IlI, t~p 1, NXB SVTMt, Ha NOi, 1976, trang 218

mefng phoi thai ella h'inh theE gia trl - ti€n t~, con hang h6a

-v~t ngang gia "don nhat" la m~m m6ng ella tic!n 11$

ngang gia d~c thll t6n t<;1i song song vdi nhau va d~u c6 quy~n

b;tc nhli nhau trang vai tro v~t ngang gia

Hinh thai gia tr! rna r¢ng, 13 m¢t blidc phat trien mdi, tien b¢ so vd'i h'inh thai gia tr! gian don, song ban than n6 cling b¢c 1¢ nhi~u thie'u s6t :

- M(it fa : Bi€u hi~n tliong defi cua gia tri mot hang hoa chlia dli<;1c hoan t§t v'i co nhi~u hang hoa lam v~t ngang gia va

co the k60 dai vo t~n

- Hai ia : Cac hang h6a bieu hi~n cho gia tIi cua mot hang h6a la kh6ng thu~n nMtt va htt slfc roi r~e

.- Ba Iii : Ne'u gia tri tliong defi cua m6i hang h6a d~u bi€u

hi~n ra trong hlnh IMi rna r(lng nay, thl hlnh th~i gi~ tri Ilfdng d6'i ella rn6i hang hoa se la mot chu~i bi8u hi~n gia trj vo cUng vo t~n, khac vdi hlnh thai gia tIi tliong doi clla b§t ky mQt hang hoa nao khac

C M~c cho rhg : "Co bao nhieu hang hoa thl c6 ba"y nhieu chu~i khac nhau va vo cilng vo t~n ve bi€u hi~n

gia tIi" e)

('I c Mac Tu ban auyln I tip 1 NXB Su That H! nOi 1962 trang 95

• Hlnh tlull gia trj chung :

Hlnh tMi gi~ trj chung xuift hi~n 111 lift yeu de kh~c phl)c nhiffig thie'u 561 noi tren eua hlnh thai gia tq rna r¢ng Hinh

thai nay xuiit hi~n khi xay ra cuQc d.ri phan cOng lao dOng xa hQi l~n thtl' hai Trong hlnh thai gia tIi chung left d cae hang hoa bieu hi~n gia tIi eua mlnh d fiN hang hoa dong vat tro

v~t ngang gia Nhu v~Y tinh chat eua hlnh thai gia tr! da thay ddi bai VI cae hang hoa bi€u hic$n gia tIi l:ua chung mOL each ddn gUm va th6ng nhat va do v~y no tTd thanh hlnh thai gia tri

ph6 bie'n - ffi9t h'inh thai gia tn nhu' v~y se duc;1c xa hQi thira

nh~n vdi slf xudt hi~n eua v~t ngang gia "ph6 bien" lam cho qua tnnh trao ddi tro nen thu~n ti~n hdn, ddn gian hdn d6 13

di~u ki~n quan trc;mg de thuc d§'y kinh tc hang hoa phat tri€n Cling dn p!:tai chu y r~ng d hlnh thai gia tIi chung, nguoi

ta kh6ng trao d6i san ph5'm hang h6a tnfc tie'p nhu' a h'inh thai gia trj gian ddn va hlnh thai gia tq ma r9ng ma trao d6i mQt each gian tie'r thong qua v~t ngang gia chung

* ffinh thai gia tri - ti~n t~ :

V~t ngang gia chung trong hmh thai gia tq chung dll<;1c chQn tUy thea t~p quan dja phlldng mang y nghia t11c;Jng tntng nhu long thu, da tM, vo so, che kho, vong d~ (hoa t~), nhi'lng

v~t nay c6 th~ trao d6i tI1!c tiep vdi nhic.;u hang hoa khac Nhu'Ilg khi blc l11<;1ng san xua't phat trien, thi tnt~ng cang ma rQng thl finh tr?ng co nhieu v~t ngang gia chung gay kh6 khan cho hiU thong trao dd'i hang hoa, thi chinh nhl1ng vM ngang gia chung nay 1<;1.1 dau tranh hai tru va g.,.t ho l~n nhau

V~t ngang gia chung b'8.ng kim Io?] thay the' d~n v~t ngang gia chung khac va trong nhfi'ng v~t ngang gia chung b~ng kim lo?i thl b<;lc va sau do IS vang da chie'm uu the luy~t d6i ; no g?t bo tat ca nhling v~t ngang gia khac de "dQC chiem" v~t

7·

ngang gia chung Chi de'n hie nay tht h1nh thai gia lrj tien t~ mdi du<;Jc xac l~p va vang vdi tu l:ach La v;1it ngang gia' chung

da lrd thanh lien t~ Hinh thai gia lri - ti~n t~ XU~l hi~n sau l:UQc d<;ii ph an eong lao di)ng l~n thu 3 Nganh Thu'dng nghi~p

va thudng nhan ra doi di~u do chung to sl,r' fa doi cia lien t~ g~n Ii~n vdi slf phat trien l:tla san xua"t trao ddi hang hoa 2.- Han chat eila ti~n t~

Nhu' v~y tien l~ ra doi la ke't qua l:ua qua ldnh lrl:ln d6i va slf ph3.l tri€n ella cac hlnh thai gia trio Tien t~ ra doi Hun eho the' gielj hang hoa du<;Jc ph§n lam 2 evc, mot phia la cae hang hoa thong thuong, con mN phia la hang hoa d~c bit$t - hang hoa ti6n tt$ Tu st! phan tich noi tren cho lhfi"y ban l:h51 ella lien 11$, ban chat d6 la : Titn tt$ la m6t hang hoa d~e hi~t,

dong vai tm v~t ngang gia chung de do lu'ang va bieu hit$n gd tr1 cua ta't d cae hang hoa kh.k de lam phu'ting ti~n htu thong , phu'dng li~n thanb toan va ttch lLi.y gia lri l:ho 1TI9i tej chuc va

ca nhan trong xa hi)i

Tien t~ Hi san phiim ll,r' phat va t3"t yC"u eua nen kinh te' hang hoa Tien l~ la mQl ph<;iID trii kinh te' heh su g~n li~n

voi sl,r' phat sinh phat triEn va t6n t~i eua nen san xu3"t va trao ddi hang hoa (j dau cO t6n t~i san xuiil va trao dbi hang

h{)a thl t1 do sc eo sl,l t6n t~i clla lien t~

Tien t¢ khCmg chi 18 nlQt v~t th0 ddn thll9.n vo tfi, v{j giae,

nla n!'l (.;(m dllI3 dl,lng va hi0u hien de ljl!,,111 n¢ XH hOi _ do 18 quan he giua ngt[('fi vdi ngt[oi trong d.c l:he'd(l xii h()i L"on t6n

t~i san xua't va tl'ao d8i bang hela Tien t~ nlim trong tay giai

d:t'p nao no sc phl}.c V~I eho nwL' dfl :h VI) quyen l~Ji clia giai di'p d6

3.- Hinh thU'c coa tit1n tv

~

Trong lich su ella mInh, lien ll$ 16n l<;1i du'Cfi 3 hlnh lhuc :

3.1·Tiin t? - Himg /ula (Hoa tn : I-Ioa l¢ du1c hi€u lhea hat nghta :

M(JI fa : Ban than hen t~ 18 mQl hang hoa, c6 gia tri va co gia tIi su d\lng nhu cac hang hoa khac

Hai Iii : I-Iang h6a nay thuQc IOl;li hang hoa "d~c bi~t ", du1c mot nhom ngu(fi, mot qu~n th€ xa hOi, ho~c toan hO xa hQi thua nh~n Hun "v~t ngang gia" d€ lam cho hanh vi trao dBi thu~n l(,1i

1-16a t~ ding du(.1c t6n t<;1i g6m nhieu 10<;11 vdi phl;lm vi su

vang da, lOng ua thu, ngQc trai, mu6i, che kh6, thanh kim IOl;li, vong b<;le, vang mie'ng va cu6i ciing la d6ng ti~n B?c, d6ng tien Yang H6a t~ da c6 tit thCiI Tfung cd cho de'n the' ky

tha XII sau e6ng ng lyen, va hi~n nay Vall can t6n l<;ii tTong giao dich thanh loan lUy kh6ng can uauh nghla 13 litn l~ nhu truck

3.2- Tiill tf - Till d(lllg (Till tn : I:>ting tien dUl1c sl't

dl,lIlg trcn co sa la'y Hoa t~ su ul,lng lrong h(u thong co nhieu khie'm khuyet llhu' chi phi v~n chuy6'n ball quan idn, r.;hi phi ki€m tra, ph§.n 10<;11 nhi~u va fa't kho khan; ngoai ra hoa t~ can

d~ hi b~lO mbn tlj nhi~n lam giam gia tri d6ng ti~n Tin Ii'; fa deli nh~m kh~c phl.l-C nhling khi~'m khuye't do Cae 10<;1i lien tin

XU, Xlil (ky phie'u ngan hang) da c6 tac dl,lIlg ra't to Ion, ugn u~n (jUy611 phat hanh li~n lIgan hang dl(<jc t~p lrung vao nhf(ng ngan hang lOn, va sau d6 la (juy~n dm nhling ngan hang cljc ldn vdi slj xuKt hi¢n cua NHTW tht lin lt$ lTd thanh lnf:l.i lie.n lItu thong I:hli yeu hi~n I1<.iY

Lich sO' htu thong gia'y b~c ngall hang cho thl1y c6 2 lo~i :

• Mot IO{li gQlla Tin If khd !wan (Convertible Money) la

10(,li gia'y b(,lc ngan hang dUQc chuySn d6i ra Yang mQt cach tt!

do thea gia tr~ danh nghia clla ti€:n gia"y theo ham htQng yang rna n6 d~ i dic$ n

Vi dl,l :

(j My tntdc nam 1931 ~ 1 usn c6 ham htQng yang gia 1 ,5042 gam Va ng - cu 20,6 USD c6 th~ d6i try I lUQng Yang (1 ounce yang)

Tin t~ khcl hoan gcin lien vdi h~ thong ban V! yang ho~c

ball vi H6i doM Yang - H~ th6ng nay (ban vj vang)da bi bal bOvS rni;.t phap 19 tit thing 12/1971 sau st! kic$n usn pha gia 7,89% va nglfng chuyen ddi ra yang thea tuyen b6 cua T6ng thang Hoa Ky

• Mot 10l,1i khac gQi la Tfn t~ phap djnh :

Bay cling la lo<).i ti~n quy lfdc dUQc htu th6ng dt!a vao

ni~rn tin nhlf Tin t(: kha hoan Tuy nhien, 10(,li nay khong dlf9c chuyln d6i ra yang, rnA n6 dlf9c htu th6ng theo quy dinh clla ph<1p lu~t, mang tinh cha't b~t buQc Tiiin gia'y hi~n dang hill th6ng dc nlfoc t~n the' gidi hi~n nay d~u thuQc lo<).i nay -Tin l~ phap dinh

l'i~n chuySn khoan (li~n ghi s6) khong t6n t(,li dudi d~ng v~l chllt nhu B6a l¢, hay Tin t~ rna n6 t6n t<,ii tren tai khoan t(,lt ngan hang hoij.c t6 chuc tin dlJng - rn~c du t6n t<,l.i tren tai khoan nhung tiiin ghi s6 v~n th€ hic$n "Oi<1 lIi" 111~t clla n6

",

nghia la n6 dl1Qc sa dl,mg de giao dich, thanh loan mqt each blnh thuang Trong di~u kit%:n c6ng ngb~ ngan hang hi~n d<,1i nbl1 ngay nay, thlti~n gbi s~ ngay cang dl1Qc ua chuQng va c6 l!U di€m vl1Qt trQi so veli cac 10<,1i titSn khac

Ngoai vi~c stl d\mg ti~n ghi s6 qua tai khoan ti~n giti t<,1i ngan hang Ti~n ghi s6 con t~o cd bQi de chli lai khoan sa d\lng cac the tin d\lng, the thanh toan mang l~i tit%:n feh to!dn

va an wan v~n minh cho xa hQi

11.- CHUC NANG ClIA TIEN Ti;

1.-Thl1flc do gia tri (Standard of Value)

ThltelC do giti tTj la chuc n~ng cd ban thu nhilt clla li~n t~

thong qua gia tTj clla mlnh de do 111<'ing va bieu hit%:n gia tri cho eac hang h6a khac va chuyen gia tri clla hang hoa tbanb gia

ca hang hoa

Thtfc hit%:n chuc n<lng thudc do gia trL ti~n tt%: lrd tbanb mot

"tieu chuii'n" de do 111C1ng hao phi lao dQng xa hqi' ke't tinb trong cac hang h6a, VI v~y ti~~ t~ phai c6 nhang d~c diem (hay di~u ki~n) sau day:

-Ti~n ph3.i c6 gia trj - day Ia di~u kit%:n quan tl'Qng bang

Mu, boi VI neu ti~n kh6ng c6 gi' tri thl kh6ng the tro thanh

"tieu chuan" de'so sanh vdi gia tIi hang h6a dl1Qc "Gia tTi" clla ti8n t~ co the' dl1Q_c hien la gia tr! tl$ n6 - nhl1 ti~n dd.c bhng B~c bhng Yang Cfing c6 tbe hi€u la gia tr! quy l1dc, gia tri phap dinh, dl1Qc DlQi ngl1<'ij lTOng xii hQi tbila nh~n

- Ti~n clin cO tieu chuifn gia ca.: bao g6m cac nQi dung: don vi ti~n t~, t~n gQi d~'lg ti~n, phSn chi a nho (hay bQi s6 va ud'c s6 clla don vi li~n t~) Tit cii nhung di€m nay d~u pbai dlrQ'C quy dinh bdi phap IU~l clla Nha nuoc

I I

Vi$e do hidng gia tl'i eua haut hela chi ol(\je thlfe hit$n 1ml1g Hi duy, tTOng y ni$rn va kh6ng dn phih co ti~n m~l ve diem nay thl C Mac n6i: "Gia ca, hay hlnh thai li6n ella cae hang hoa, cling I1hu hlnh thai gia tr~ ct'la c1l1ing n6i chung, HI

IIlQt cai gl kha.c voi hinh thaI v~t the hit$n thlfe co the cam tha'y duQ'c bhng gi8C quail !)o 00 chi la rn¢t hillh thai tren y nit$m, ehit6n t~i trang quan nit$m ma thoi" (\

Khi thVe hit$n chue nang thude do gia tTi - 1j~n tt$ oil chuytin gia tf! ella hang hoa lhanh gia cii hang h6a thl mQI

l11~t cho thiy rn6i tUdng quan ty l~ nghieh giua gia lei li6n tt$

va gia d hang hoa nhung m~l khae cho tha'y lac Jt.J-ng th~t

to ld'n ella li~n 1~ Leong chue nang thuoc 00 gia tri dOl voj n61l san xua't hang hoa, n6 Ia rnQt e6ng ql d~e bit$t qu~n

tf9ng d6' thVe hit$n quy !U~l gia IT! - quy !u~t ph6' bien ella nen san xua't hang hoa

Ngoai ra voi vi$c ehuyEn gici lrj hang h6a lhanh gia cit

hang hoa thi day chinh ia di~u ki~n vo cung quan tn;mg va li&n quyt1 de chu5n bi oua hang h6a va~ qua tdull ltru thong NhO'ng l~p ht~n hin da: chung minh thuoe do gia trj la chli'c nang e(f han thu nhit elia ti~n tt$

2.- Phlfllng ti~n iu"u thOng (Medium of Exchange)

Hay la chuc nang e(~ ban thu hai cua li6n t~ Voi ehli'e liang nay lien dU\ic dung lam trung gian mot gioi cho qua trlnh lrao deli hang h6a, n6 1a phu(lng tit$n 06' thl,l'c hit$n gia tTi cua hang hela, ia phurlng ti~1l ue' l<:i0 slf chuy€n hoa cLla eOl1g lhue H (hang)·- T (li6n) 1-1 (hang) c Mac noi: "Vol lucach

la ke lnmg gian trung qUH trlnh It(u th6ng hang h6a, ti6n gift clurc Il~ng Iii phuLfng ti~n IU'l1 th6ng" (4),

e) c Mac, TlI ban, Quygn I, t~p 1, NX8 SIj Th~t, Hit n¢i, 1962, trang 147

Vd'i slf tham gia ella tien da cho phep thay the phut1ng LhU'c Lrao d5i hang hoa tTlfe tiSp (H-H) bhng phU'dng Lhll'e Lrao d5i hang h6a gian liSp thong qua ti~n (H-T-H) da eo Lac dl:lflg

to Ion va mang I~i nhieu lCJi ich cho slf pluit Lri€l1 Clla san xua't

va trao d5i hang hoa

cling duljc thlfc hi~n thu~n lCJi SUOIl se ThlfC ~t, qua trinh d6 duljc philn chia thanh 2 giai do~n - giai dO(,l.n ball hang (H-T) day is giai dO(,l.n quaIl tn;>ng d6i voi ngu'oi sail xua't k1nh doanh Ddng thoi IS giai dO(,l.n kh6 khan nha't, VI slf chny€n h6a tit liinh thai san ph§m hang h6a sang hlnh thai ti~n t~ se cho Lha'y gia Lri lao dQng ella ngU'oi san xua't c6 du(,1c xa hQi cMip nh~n hay khong, d6 la d m¢t va'n de s(lng con cua ngU'oi san xua't Khang ban du(,1c nghia Ia ddng nghia vdi thua

13 va pha san i-)it!u nay khie'n cho nguoi san xuiit ID~C du khong coi tit!n la IDI,lC dkh cua vi~e trao deSi, Illa v~n phai quan taID m(,l.nh me de'n no Trong khi do giai dO(,l.n mua (T-H) l<;ti du'(,1c Lhlfc hi~n mQL each thu~n 19i thI cling khi€'n cho ti6n (T) co kha nang gay ap Ilfc Idn d61 voi h,(c lu(,1ng hang hoa cua

X3 h¢i ChU'c nang phu'dng ti~n htu thong co Lac dl,lng Lo Idn

va r6 r¢t d6i vd'i qua Lrlnh Lrao d6i hang h6a n6i rieng va d6i vd'i nt!n kinh t€' hang hoa n61 chung Nhu'ng no ciillg c6 th~

L(,I.O nen mdm m6ng cua nhctng cUQc khiing hoang kinh te'o Khi tht,re hi~n chd'c n~ng phU'dng ti~n htu thong, ti~n t~ c6 m¢t s6 d~c diBm sau day:

- Trong htu thong li~n chi dong vai LrO trung gian moi gioi, no khong phal la m\lc dich rua Lrao d6i

- Phai co m¢t kh6i lu'~fng li6n th~t sl! g6m tien m~t va ti6n

(') C Mac, Tu ban, auy!n I, t~p 1, NXB Sv Th!t, Hi nOI, 1962, trang 270

- I.~

-su6t, doi hoi phai co mot kh6i hrqng li~n - kh6i hrqng ti~n nay nfu it qua se gay ra tlnh tr~ng thifu phuong tit$n hru thong hang h6a se bi ngttng trt$, ngl1de l~i nfu kh6i luqng ti~n

qua nhi~u se gay ra hit$u ti'ng l~rn phat

- Trang lu'u thong, khong nha't thift phai dung ti~n eo dl1 gia tri (vang ) rna ehi dn si'r dVng cae lo~i ti~n ky hit$u

3.- Phlfdng li~n c!ll Iru (Slore of Value)

Phuong ti~n cf[t tIii'la ehlre nang xii hOi v6n c6 cua li~n

tt$ Trong chuc n~ng nay, ti~n duqc rut ra khoi nnh vl,l'c htu thong dcf cit tnJ, d€ thoa man cac nhu du mua hang sau nay

Trang n~n kinh tf hang h6a, cae san phirn hang hoa d~u

co mot hlnh thai gia tri chung la li~n, do do ca't tnJ tiSn trd nen cAn thiEL, n6 kh6ng nhl1ng 18 nhu cAu chinh dang rna con

la ham mu6n cua can nguCii n6i chung Sd di tiSn thlfc hit$n duqc chuc nang cit tm b(1i VI no 13 hit$n than cua cua cai xii

hQi, n6 c6 the trltc tiep chuy€n hoa thanh bit ky rn¢t thti' hi'mg

Hai lil " Tien lrong chuc nang phuong ti¢n eil tm d6i I~p

v(:ji lien tTOng chuc nang phuong ti~n lu'u th6ng bi6u hi~n 0 ehb: Ti6n di't tru la lien u.ltng im kh6ng;v~n d6ng, kh6ng phl,lc Vl.! cho 4U3 trlnh lu'u thong hang h6a nao

Tuy nhien, noi cat tm ti~n l;,1i la "kho" chua cae phu(ing ti¢n hnt thong, no san sang nhay van lu'u thong ba't cu !tk nao

khi nhu cAu doi hoi Trang di~u' ki~n Uu th6ng ti~n v~ng hay ban vi v~ng, vi~c do co tac dl,lng di~u haa kh6i hi<jng ti~n

trong n~n kinh te', lam cho kh6i lu<jng ti~n kh6ng bi thitu ho?c khong bi thil'a so vdi nhu diu cua hru thong h~ng h6a Nhu v~y nhil'ng chU'c nang phuong tien hru thong va phuong ti~n cSt tm c6 rnai quan h~ di~u haa t1! phat Tuy nhien trong di~u ki~n hru thong ti6n diu hit$u - do ti~n d5u hit$u kh6ng co gia trj thl!c tt nhu ti~n V~lng nghIa Ul no kh6ng cha'p hanh dUl!c chU'c nang phuong tit$n cat tm nen kh6ng the

co m6i quan h~ di6u haa tt! phat noi tr~n

4.- Phu'dng ti~n thanh tOlin (Mean of Payment)

Phuong tit$n thanh toan nh~rn ke't thuc me>t qua tdnh hru thong trao d6i nao d6 Vdi Y nghIa d6, ti6n trong chuc nang phuong tit$n thanh toan xua't hien nhu la rne>t phuong tit$n d~

thanh toan cac khoan nl!, khong nhung trong lInh vt!c hang hoa djch Vl,l rna cii trong cac llnh vt!c khac nhu nQP thue', tra nl! va cac kholm chi lieu tai chinh khac

c Mac cho ring trang chuc nang phuong ti9n thanh toan,

ti~n khong lam trung gian cho qua trlnh trao d6'i nua, rna no hoan thanh qua tdnh nay rnQt each dQc I~p, nhu'ng (1ng l'ili

khong phai nhu ti6n trang ca't tru

D?c diem ella ti6n trang chU'c nang phudng tit$n thanh loan 18 st! v~n dQng clla ti6n dQc l~p tU(fng d6i so vdi st! v~n

d(mg Ct13 hang haa djch VLI, giua chung co sl/ tach roi nhau ca

ve kh6ng gian va thai gian Hdj v~y ngu'oi ta co the sli' dl,lng ti0n yang, ti0n diu hj~Ll ho~c cac c(}ng C'.l thanh toan khac vdj

Ht cach la phuong lien th(l.nh toan, ngLtoi ta co the sa dung li2:1 rn~t ho~c tien ghi sO dd thanh to an cho nhau

ChU'c n~ng phu'dng li~n thanh loan cang duljc md rl)ng va phal tri@n, dmg lam ti1ng them Sl/ ph\! thuQc l~n nhau giua cac chll nlj va con nlj, giua nhung ngu'ol san xua'"t kinh doanh vdi nhau Ne'u mot nguoi san xuil kinh doanh nao do mil kha na.ng thanh toan - mot khan thanh toan hi vo, thI se gay anh hu'dng hang 10l;ll den d.e khall thanh toan khae, nghia la anh hUdng day ehuy~n Je'n h~mg lO<;ll nhung ngu'Cfi san xuil kinh dnanh Tuy nhien ehU'c nang phu'ci'ng til$n thanh loan ding· eo lac dl;mg ttch clfe clla no trong vi~e thuc Jdy qua trInh lieu thv hang hoa la.m eho san xuil va htu thong hang h6a phat tri~n

Cling vdi slf phat lri6n ella nen kinh te' the' gidi, cac quan hi$ kinh te' qu6'c te', cling cae lIuan hi$ khac ngay dlng duqc phal triSn va md r¢ng giua cac nu'dc, thl Yang ch~(p hanh chac nang tien ti$ the' gidi, nghia la no tham gia vdi tu' each 13 thu'dc

do chung, phudng ti~n mua hang va thanh lOan chung, dang thai la phudng tii$n dS di ehuySn ella ciii til nudc nay sang nudc khac

Noi each kh.3.c chac nang ti~n ti$ the' gidi la tien ti$ thtfe hi~n cac chuc na.ng cila no trong ph{lm vi the' gidi Vdi Y nghia d6 ehi e6 vang mdi cMip hanh chuc nang ti~n t~ the" gidi, m9t caeh d~y du va tr9n vtr:n cae d6ng ti~n eua cae quae gia thlfe hi~n ehac nang eua no troug chu chuYSn kinh t6" quae nl)i rna thoi

e Mae noi: "Khi ra khoi nhung gidi h~n ella Hnh vtfc Itru thong trang nu'de, thI lien trut bo nhung hlnh thai d!a phudng rna no khoac lay 0 do d€ tra li:\i hinh thai ban d~u cua no 13 hlnh tr.ai nhling thoi kim lo~i lIUY"· e)

(5) C Mac Tv ban Quy~n I t~p 1 NXB 51) Th~t Ha n~i, 1962, trang 278

Cung dn n6i them r~ng, trong thCfi d~i hi~n nay nhung

"dinh nghia to v~ tic!n t~ dlllg tri'1 nen phuc t~p do st! xua't hi~n

kha.i ni~rn "Tien t~ phap dinh" "ti~n t~ qu6c te''' vdi nhung ddn vi nhu' SDR, EURO, v.v Ngoai ra, tht!c te' mOt s6 ngol,\i

t~ ml,\nh va tI,t do chuy~n d6i nhu' USD, GBP, lPY tharn gia trong quan h~ thanh toan tin d\lllg qu6c te' vdi tu' each la phu'dng ti~n du'cje nhiSu nu'ae u'a chut)ng, khie'n chao nh~n thu-c

v~ chu-c nang li~n t~ the' gi(1i cling eo nhi~u quan diem khac nhau Tuy nhien dil nh~n thu-c nhu' the' nao thl vang v~n giu du'{Je vai tro v6n eo ella n6 - vai tro v~t ngang gia chung eho the' gidi hang hoa, kh6ng mt)t diu hi~lI tien t~ nao c6 the thay the'du'<.1c vai Lro etta vang

Ngoiii ra khi n6i de'n chile nang ella ti6n t9 e6 quan diem eho rhng ti6n tt$ thl!e hi~n 3 chile nang 111 thu'Ge do gia tr1, phu'dng ti~n trao d6i va phu'dng ti~n tich lUy d mile dt) t6ng quat, di€u d6 kh6ng rnau thu~n voi 5 ehilc nang da gidi thi~u

d tren Nhu'ng neu nghien etl'u chile nang ctta ti~n t~ thea ban cha't va ngu6n g6c ra doi clla n6, thl eo Lh~ n6i rAng khi n6i den tien ~ rna khong n6i de'n 2 chile nang e{1 ban Clla n6 la

thu'dc do gici tIi va phu'dng ti~n htu th6ng thl khong th& 16t ta du<;1e ngu6n g6c va ban eh§""t clla tien t~

Nhu' v~y, 5 eh6'e n~ng ella tic!n t~ III cae hlnh thtt'c bie'"u

kh6i th6ng nh3't, kh6ng d6'ng rieng Ie rna lien h~ vai nhau rn¢t each eh~t ehe Trude het d6 thu'dc do gia trj va phu'dng

kh6ng th~ ehia e~t hi'1i VI khi hang hoa bi~u hi~n gia tr1 clla mlnh thanh gia d thl gia tri eua hang h6a da du'c;1c han, du'cjc tieu th1,1 thl mt)l rn~t lao d¢ng ella ngu'oi san xu5"t hang h6a da du'<;1e xa hOi thaa nh~n, m~t kp.ae qua d6 ti&n t~ da ho~1.ll thanh

ehd'e ming thU'de do ghi tri va phlfdng ti~n htu th6ng l)i~u d6 vlta eho thay sl! thong nhal giila chde mlng thlfde do gici tli va phl1dng· ti~n htu lh6ng, vita eho thay ban chat eua ti~n tc$ thi hi~n r5 qua 2 ehde nang cd han nay VI Iy do d6, Mcie eho rhng mQt lo~i ha ng h6a bie'n thanh ti~n t~ trude he't VI n6 la s1,f thang nha't giiJa thlldc do gici tf! va phlldng ti~n hru thong MQl hang h6a bi€n thanh ti~n, nghia La mot hlnh thcii ngang ghi dtf<;fc ;.ea hQi thita nh4n, thl dU'dng nhien n6 la mQt v4t e6 ghi lr! eat tnt R5 rang ehdc nang phU'dng ti~n cat tn1 ella ti~n tc$

la ehde na.ng v6n co, thuQe ban ehilt ella ti~n t~ Phcli n6i la vdi tl1 each Ii} phl1dng ti~n htu thong va phlldng tic$n cat tru, thl ti~n t~ hoan toan eha'p Mnh dtf<je ehde nang phlldng tic$n thanh tocin, ti&n tc$ xufit hic$n vdi ttf caelI la phlldng tic$n thanh tmin thI IllOt m~t n6 kh6ag nhl1ng ehdng minh m6i quan h~

eh~t giiJa ea:e ehue nang etla ti6n t~ va m~t khae n6 con chung minh ding, sl! xufit hic$n ehue mlng phtfdng tic$n thanh toan cua titn tc$ la mot kC't qua tift ye'u

en6i L"1.l.ng, sl! xllfit hic$n chilc nang ti€n t~ the' gidi khang nhung La doi hoi khach quan clla st;f phat triin Thi truong the gidi, cae quan he; kinh te, chinh tr! ngo~i giao xii h9i gil1a cae mfoc ngay cang dll(jc cLIng c6 va phat tri€n, vua chung t(l slJ phat triin eua n€n kinh t6 qu6e gia, vita chung to st;f rhat triBn ella h¢ th6ng kinh t6" the giai n~m trung mt>·j quan h¢ tit yell

Va ti~n lc$ khi thl!e hi¢n dl1<;fc C,\L Chl'(C nang lhude (10 giu trL phHdng ti¢n h1U thong, phlldng tic$n eii"t tn) va phtfdng li¢n thanh toan lmng ph;;tm vi quae gia thl ntl hoan lOan co khn n,lng Ina rQng ph;;tlfl vi ho;;tt dong trong ph<.tm vi the' giai.Khi n6i (16'11 chde niing ella ti~n tt$, M Friedman, giao sti Clla Universily of Chicago - ngtfcli khdi xU'dng cht't nghla lh3n l~

Indi cho r~l1g Ti6n t¢ c() 3 chde mlng:

1 R

-(1, 'l'hlldc do gili trio

\Z' PhlMng ti¢n trao d6i (g6m phU'dng ti~n htu th6ng va phu'dng ti~n thanh wan g¢p ll;li

@J PhU'dng ti¢n tich lily gia trio

Quan ditS'rn clla M Friedman, theo ch(mg toi, khang c6 gi

mall thu!n,vdi quan diem c1ia K Mark v6 chltc nling clla ti~n

t~

[Karl Marx (1818-1883)] 1.- Tinh cha·, cua quy lu~t

Quy lu~l nay do C Mac nghien cdu va phal hi';n ~ lam n~n tang Iy lll~n trong di~\1 hanh chinh sach lien l~

Theo 6ng, trong htu thong, Sl! v<%n d(ing dlfi hang h6a va Slj v<%n dQng Cl'ta ti~n t~ giit nhitng vai tn) khac nhan hoan toano

Hang hoa V~tn dc)ng de phl.lC V1.1 cho nhu cliu lieu dung ella

x<i h()i va con ngt(ol St;r v~n d(lng do Iii tllChlg d6i bfi't hien tu Hnh vL!c san xu fit sang hnh vl,fc licu dung Con lien l~ v4n dQng la de phl,lc V~l cho st;r v~n d¢ng cti.a san ph<fm h~ng hoa dich Vl), V1 v~y no luon luon v~n d6ng va tbn t~i mat trong IU'u thong de phl,lC Vl,I cho st;r hu'in chuy€n eLla san phffm xu h¢l Quy luJt hcu thong ti~n t~· \a lilly llt~t kinh te' pht; hie'n, Ih\~lt d()ng twng hfl.'t ky m()i nCn kinh tc··- xa IH)i nun, nC'u t! d6 (:('111 h1n t,,li kinh t2' hang hela, tt1n t,~i ti0n t~ va ItfU th6ng lien t¢

2.- Nt)i dung CU3 quy lu~t Iu'u thong ti~n tt;

C\, th0 nc)i ljuy lll~t h(u th0ng ti~n t~, chlta dt.(ng 2 nQi dung e(l h<.tn :

II)

-Thtl nluit: Phan Anh rn6i quan h~ co tinh quy lu~t giua san xua't quy lu~t htu th6ng Mlllg h6a vdi ti~n t~ va htu th6ng ti~n

t~ Trong d6san xua't htu thong hang hoa bao gia ciing giu vai tro cd sd, quye't djnh con ti~n t~ va lu'u thong ti~n t~ c6 lac d9ng ngu\1c trd l<;\i d6i voi san xua't htu th6ng h~lllg hoa

Trong n~n kinh te'thi tntCfng phat tri~n stf v~n d¢ng ella hang hoa va sv v~n dQng ella tien t~ xo~n xuyt voi nhau

nhung ItnJ th6ng hang h6a bao gia ciing giu vai trb cd sd' cho htu th6ng tien l~ C MAc n61: "Sv v~n d¢ng rna lu'u thong hang hoa bUQe tien t~ phai theo, lam eho tien t~ luon Iuon xa

sang tay khac: D6 la cai rna nguai ta g(li la "LIfll thong tien

t¢ "

LIfll th6ng tien t~ di~n ra rn¢l each co qui lu~l Qui lu~t

do b~t ngu6n tll ch6 hru thong hang hoa 109 cd sd ItnJ thong tien t~ va lu'u thong hang h6a chi thu hut rn(>t kh6i lut;1ng ti~n t~ nhat djnh Nhu v~y qui lu~t lu'u dlong lien t~, kh6ng chi la qui lu~t xAc dinh kh6i 1u'<;1ng tien dn thie't cho lu'u thong, rna

no con chi ro m6i quan h~ c6 tinh qui lU~l giua cae yeu t6s6 lu<;1ng hang h6a djch V1,l, mt?c gia ca, s61ut;1ng ti6n t~ va t6c dQ lu'u thong ti6n ~

Thtl ha; : Dua ra cong thuc cd ban, eong thuc tang quat d6 X8C dlnh nhu c~u tien t~ cho nen kinh te' (kh6i IU<Jng tien

dn thiet cho nen kinh tel va di den ke't lu~n co y nghia ldn v~ m~t 19 lu~n va thvc ti~n :

- Nhu du Lien t~ tang giarn ty l~ thu~n voi t6c d(> tang tnidng kinh let , nghia la san xua't, ItnJ th6ng hang hoa gia

- Nhu du tien t~ tang giarn ty l~ nghieh voi t6c de> lU'U th6ng tien t~ (Velocity or ~'foney)

C MAe viSt : "Nhtt v~y t6ng sli 1tt~ng ti~n ha~t d~ng vdi ttt deh 1~ phttdng ti~n hill thong trong mbi m~t lchailng thai

gian nhfi't dinh, mQt m~t thi dttc;fc quye't djnh bdi t50g 56 gi<i ca

eua thS gidi hhng h6a dang hill thong v~ m~t lchae b~i tlie dQ

thong h~ng h6a, tily thea t6e dQ n~y m~ mQt b(i ph~n IOn hay

nha trong t5ng s6 gia ca c6 th8 dltc;fc tht1c hic$n vdi cilng ffiN

ddng ti~n" (')

d6 sli 1tt~ng cae phttdng ti~n hill thong dtt~e quySt dinh bai

t6ng 56 gi<i cii cae hang h6a dang htu thong va t6'c dQ hm

thong trung binh cUa ti~n" Qui 1u~t Ily con e6 th~ di2n d~t

nhtt sau: Vdi m9t t6ng 56 giA tri hang h6a nhA't dinh va vdi

m~t t5e d¢ trung blnh nhllt dinh cUa nhiIng sl! biSn d6i hinh

lu'U thong se ph~l thuQc vao ban than gia tri cua v~t li~u

nhy(') Tir qui 1u~t n6i ""n, c6 th~ nit r nhiIng kSt 1u$n quan

lIQng sau day' :

M(;, ld : S61~ng ti~n cAn thiSt eha hill thong (nhu du

ti~n tel dtt~e quyGt djnh Ix'fi 3 yEu 16:

- T6ng sli 1tt~ng h~ng h6a dieh Vli,

- MU'c gia ca

- T6c dQ lu'U thong ti~n tc$

16 d~u v~ ty 1~ nghich vdi yGu 16 thlt ba (t6e d!l)

(') C.·MAc, Tv ban, auyln I, tap 1, NXil Sv That, HI NQi, 1962, trang 231

(') C Mac, Tv ban, Quyin I, tap 1, NXB Sv ThAt, HI NQi, 1962, trang 223

21

- D-.§y Hi k€t lu~n quan trQog nh5't khi nghien CUu qui lu~t

htu th6ng tien t~ noi rieng va hQC thuy€t v~ tien t~ eua C Mac n6i chung

Hai Iii : Sa' ht<;1ng ti~n trong htu th6ng (cung ca'p ti~n t~)

co anh hu'dng ngtt<;1c trd l':li vdi ml1'c gia ca hang hoa

Tit stf phan tich n6i tren, 'co thcf nit ra nhung n¢i dung cd ban clla qui lu~t h10 thong tien ~

1- S61tt<;1ng ti~n trong htu thong nhieu hay it bie'n d6i ty 11$ thu~n vdi t6ng gia ca hang hoa va ty l~ nghjch vdi t6c dO htu thong tien ti$

2- Phu'dng trlnh xac djnh so' tien c~n thie't (nhu c~u tien tc$) t6ng quat nhu' sau :

- H : Iii t5ng gia ca h~lllg hoa c~n du'<;1c th1!c hi~n

- V : Tac do htu th6ng ctta tien ~

Tuy nhi€n, khi nghi€n cU'u"ohu du ti6n t~· kMng nhUng vdi ttt cach la phu'dng ti~n M.i th6ng"ma cOn d vdi tu" cach la phttdng ti~n thanh toan v~ tich liiY c Mac cha rhng vic$c xac dinh kh6i lu'<;1ng tien c~n thitt (ohu du ti~n t~) phAi dtt<;1c dieu ehinh m¢t each hqp 19

c Mac viSt: "Ne'u bay gio chung ta xet de'n tang s6 tien dang n~m trang lttu thong lrang m(>t khoang thai gian nh5t dinh thl chung ta se th~y r~ng vdi mt)t t6c dQ mu chuy~n nh3't dinh clla de phu'dng tii$n htu thong va phu'dng til$n thanh toan, tang s6 ti~n fty se bhng tang s6 gia d hang hoa d.n du'qe th1!c hil$n c¢ng vdi t6ng so cac khoan thanh toan da de'n h~n, tm di cac khoan thanh toan da bii tn)" I~n nhau va cu6i

cung, trit di t6ng s6 vang quay trong do, dIng nhilng d6ng tiSn fly IAn htc;ft khi lh':i.lam chuc nang phl1d'ng ti~n thanh toan,,(8)

Ta co the bie'u dien nQi dung My thanh oong thac sau day:

H+

NdMn h~n lra

- (M) : Nhu c~u tien t~ (run gQi la Kc)

- H : T5ng gia eli Mmg hoa dich VV

- V : T6'c dQ htu thong lien t~ (Sl! van d¢ng nhanh hay

ch~m ella ti6n ~ trong htu thong)

3.· Y nghia ella qui lu;1t htu thOng tien t~

Nghien ctht qui lu~t htu thong ti~n t~ ella C Mac, cung nhu tiep thu c6 ChQfi lQc nhung h9C thuye't tien t~ ella cae giao su', cae nha kinh tt ndi tieng nhl1 1 Fisher, I.M Keynes, mQt each dung d§n va cO cd Sd khoa h9c v& ph~m triI kinh tt ti€n

tt$ n6i rieng va n6n kinh tt ti~n t~ noi chung Nghien cU'u qui

lu~t ella htu thong ti~n tt$ nhAm giup ho~ch dinh va thvc hit$n mQl chinh sach ti6n tt$ hQp lY Trude het la chinh sach cung ling va di~u hoa kh6i tiSn ~ cua n~~ kinh Ie' Dam baa cho·

nen kinh tt vita tnlnh du(jc l~m phat n~ng n~, vita dam bao cung cf{p du phu'dng ti~n cho n~n kinh te' nheJ d6 ma thue d§:y nen kinh 12 phal tritSn

IV.-VAI TRO ellA TlEN Ti;

Thong qua vi~c thl,l'c hi~n chile nang ti~n t~, ta tha'y ti~n tt; ,co th~ phi'll huy dUQc lac d\lng d61 vGi nt!n kinh te' - xii h¢i

(') C Mac, T" ban, QlJ'f~n I, I~P 1, NXB Su Th~1, Ha NO), 1962, tran9 263

D6 chinh l~ vai tm cua li~n t~ Vai trb clia ti~n ~ trong

n~n kinh tt thi tntong the hi~n tIen 3 m~t :

Thll: nhdi : Ti~n te la phll'dng tien khang the thiEu de md r¢ng va phal trien kinh te' hang hoa C Mac da tung chi ra r!ing ngu'oi ta kh6ng Lh€ litn h~l.llh san xuit hang h6a nEu nhu khong co tien va sl! ho~l 119ng eua no

M Friedman noi: "51! biEn dong co tinh chit chu ky clia thu nh~p tlnb b~ng ti~n, gi6ng nhu' sl! bie'n dong dai h~n co the ph1,l thu¢c vao sl! v~n 110ng cua dl! tIii' lien t~ va laC dQ"

511 rn~ng Idn lao 116 du<;lc nhii'ng ngu'oi theo thuye't t.I9ng li~n

khing djnh : "SI:! phan tich ti~n te danh cho thEII:!C ti~n t~ dia

vi th6ng tIi trong t3't ca cac dong ll!c lac dong de'n n~n kinh tt"

Nha co tien t~ tham gia trong chU'c nling thude do gia trj

va phu'dng ti~n hru th6ng lam cho vi~c do lu'ang v~ bi€u hi~n

gia tIi cua h~ng h6a vita I1dn gian thu~n l<;li vita th6ng Dh't, v~

lam cho sl:! v~n d(ing cua hang h6a trong hill thong dll'<,1c ti.!n hanh m(it dch tr6i chay; ciing nh~ cO ti~n rna ngll'/Ji silo xuift kinh doonh mOi h~ch toAn dll'<)c chi phi vA kEt qua san xulft thl:!c hien tich Jiiy ti~n ~ d~ rod r(>ng qui mo san xua't kinh doanh

T6m I~i, ti~n ~ tr6 thanh cOng Cl) duy nha't va khang the thiEu dE thl:!c hien yeu du quy lu~t giA trio Vl v~y n6 la cang

cv khOng the thiEu dtt<,1c de! ml! r(\ng va phAt trien n~n kinh to' hang h6a

Thlt hai : Tien t~ 13 phu'dng ti~n de thl!c hi~n v~ rnd T¢ng cac quan hl$ quae te'o

Trong l1i€u ki~n eua n~n kinh te' bang hoa phit tri~n

chuy6n sang nen kinh te'thi tru'ong thl tien t~ kh6ng nhung 13 phurfng ti~n thl!e hi~n cac qua h~ kinh tt xa hQi trong ph~m vi

qu6c gia rna n6 can la phudng til$n quan tn:mg de thlfe hil$n v.?! rna r6Jlg quan hl$ hop tae qti6e te'

Cung vdi ngo~i thudng, cae quan ht$ thanh toan va tin dl,lng qu6'e te', ti6n tt$ da ph at huy vai tro ella rnlnh de trd thanh phudng tit$n eho vi~e thlfe hil$n va rna r9ng cac quan ht; qu6e te', nhC1 d6 rna eae m6t quan h~ nhi€u rn~t giua cae qu6e gia lren the' gidi Jut;1e hlnh thanh va phat tri~n lam eha xu the' hba nh?p tren ca.c linh v~e kinh te' xa h6i, tai ehinh, ti~n t9

ngan hang, h(:fp tac khoa hge ky thu?t giii'a eac nude ding co

cd h(Ji phat trien thu?n 19i

Thll ba : Ti6n tt; ~a rn6t c6ng C1,I d6 phl.l-c V~I cho rn1,lc dich clla ngu'Cfi so' hU'u chung

Tien t~ khong chi ddn thu~n la rn6t v~t, rna no eon hi6u

h6a phat trien cao do thl h~u nhu rnQi quan h~ kinh te' - xii hoi d6u hj ti~n t~ hoa, rnQi ca nhan, ta ehttc, cd quan ac!u khong the thoat ly khot cac quan h~ tic!n tl$ Trong di€u ki~n

do, ti~n t~ t!a thanh cong cl) e6 quy~n life v<;ln nang de xU- 1.9 v~ giai tOa rnQi fang hu(k phat sinh trong n~n kinh t6' X3 hOi kh6ng nhUng trong ph~rn vi quO'c gia rn.?! con a ph<;lrn vi quO'c le' Chinh vi v~y rna ti~n t¢ c6 the thoa man rnQi rn1,lc dfch va

quy~n l\1i dO'i vdi nhUng ai dang n~rn giu ti~n t~ ChU'ng nao con tdn t~i n~n kinh te" hang h6a va ti~n t¢ thl the' life clla Jdng ti~n se cOn phat huy sttc rn<;lnh cila no Va'n d~ {j ch~ Ja cun ngu'oi su- dl,lng "the' Ilfc" do clla Jdng tic!n nhu the' nao va phl,lc Vl,l quy~n l\1i cho ai rn.?! thai

V.- CUNG VA CAU TlEN Te

1.-Cung ti~n t¢ (mlle eung ti~n t~ (Monetary Supply))

Tuy c6 sv kM.e nhau gilla tiBn m~t v ~ ti~n gU'i kh6ng IcY

h~n nhU'ng n6 d~u co nllng l\1c giiii toa r't nhanh ch6ng, dap ung kip thai cac nhtl c.§.u giao djch eua ngU'oi sd hUll chung Va

Vl 19 do do ngu'oi ta gl.,li n6 l~ ti~n giao dlch N6 con du''1c gQi

la ti~n ~nh (Moneytary Strong)

• Kh61 ti~n rOng (M, M,) :

BBn c~nh kh6i ti~n giao d!ch (M1) con e6 nhllng khoan khac gQi la "ehuli'n tl$" nhlfti~n gifi tiet kil$rn, ti~n gifi dinh ky, trai phitll, kho b~c ng~n h~n, cac h6i phie"u, ky poiell ng<in

h~n nhllng tai san nay khong sit dl~ng ngay 14p tde nhlf ti~n (ti~n m~t, ti~n gifi hci~t ky) nhlfng sall rnQt thCii gian, n6 e6 th8 dt1CJe slY dlJ,ng ti~n gdi ho~t kY) Do v~y no phai dlf(jc c:iu t<.10 va.o trong kh6i ti~n t~ eua n~n kinh tt Kh6i ti~n r(lng VI v~y trCf thanh d6i llf(jng quan tn;mg cua chinh sach ti~n t~ qll6c gia Tuy muc d(> "giiii toa" cua cac 10<.1i "ehu~n t~" kh6i ti~n

r~-ng dU'(jc phan tha.nh cac c'p dQ khae nhall

M2 = MJ + Ti~n gifi tie't kil$rn, Ti~n gifi dinh kyo

~: Kh6i ti~n (Moneytary Block) ~ Ky hi~u la M

M = M2 + Ti~n gU'i khac, Trai phie'u ng<in h~n, cac h6i phi€u

Kh6'i ti~n clla n~n kinh tt!' vdi cac thanh ph~n eua n6, bie'n d9ng toy theo tlnh hlnh kinh tt!' tai chinh va st;t' ho~t dQng hU'u hil$u eua hc$ th6ng ng§.n hang

2.-ellu tilln t~ (Nhu eIlu ti~n t~) (Monetary Demand)

C§u ti~n tt; la t5ng kh6'i 1U''1ng ti~n rna cac t6 chde va ca nhan dn co d~ thoa man eac nhu duo

Nhll ca_ll ti~n tt$ khong tr\1e tie"p quy€t dttJh muc ti~n tl$ cllng dng, bai VI muc ti~n t~ cung dng nhi$u hay ft phl,1 thu9c vao quy~l dinh clla ng§.n hang Trung lfdng rna n6 chi co lac

•

27

-Cung ti~n t~ lil kh6i htqng ti~n cung ang cho n~n kinh tl!' dam baa cac nhu du san xua't, htu 'thong hang h6a cling nhlt cac nhu du chi lieu trao d5i khac cua n~n kinh tl!' xa: hqi N6i cach khac, muc cung ti~n t~ la toan the kh6i ti~n t~

da: duqc cling ca'p cho n~n kinh te'trong mQt thoi ky dU<;1c xac dinh Mac cung titin t~ da: cung dng cho nen kinh te t').o thanh kh6i ti~n t~ (Moneytary Block) va bao g&m cac thanh ph~n

sall :

Tit~n giao d~ch la kh6i titin tn!c tie'p lam phuting ti~n htu thong va phudng th$n thanh toan trong n~n kinh teo Vi v~y n6 cho phep dap Ltng ngay cae nhu du thanh toan clla cac ca nhan va t5 chuc

Ti€:n giao dich (Md bao g6m :

m~t trong quy clla cac ddn vi, t6 chttc kinh te' va tMn m~t

trong tay quy nghic$p VI) Clla hc$ th5ng ngan hang, 3 hQ ph~n

ti~n m~t nay cOn duqc gQi Ia cd sO' ti~n t~ gay ap h!c lI1!c tiep

va m').nh me d5i vdj h!c luqng hang hoa dich vl,l cua n~n kinh teo VI v~y n6 id b¢ ph~n dn duqc thee doi va kiem soat th~l

ch~t che Tien m~t htu hanh chinh hi lu<;1ng ti€:n gia'y do ngan hang Trung udng pMt hanh va dang n~m trong luu thong Do v~y no con duqc gQi ta ti6n Trung uang

- Ti~n gai ho').t ky, ti~n gai khong ky h').n, duqc xem til titin giao d~ch ,bdi VI nguai gai ti~n (chu tai khoan) ba't ky hk nao cung c6 the sa dl.mg tien tren t1\1 leboan nay de thanh loan

li~n hang ban dich Vt,I " Tuy nhien, tinh kip thCli va ngay·l~p

luc trong chi tra clla ti€:n gll'i khong kY h').n khong the ngang bAng vdj tien m~t du<jc

qu6e gia rn~ n6 cOn 1~ phudng ti~n quan tn;mg de thlje hi~n va md' TOng quan h~ h<;1p tac qti6e t6

Cling vd'i ngo'iii thudng, eac quan h~ thanh toan v~ tin

d~ng qu6e te', ti~n t~ da phal huy vai tro eua mInh dE tTd thanh phudng ti~n eho vi~e thlje hi~n va rnd' r¢ng cae quan h~

qu6e te', nho d6 m~ cae m6i quan h~ nhi6u m~l giii'a cae qu6e gia trc~n lhe" gid'i dU<;1e hinh th~nh va phat trien lam eho xu the' hoa nh~p tren elk linh v~c kinh te xa hQi, tai ehinh, ti~n tt;: ngan hang, hc;fp lac khoa h9c kY thu~t gilla cae mine cling c6

cd h~i phat triSn thu~n lc;fi

Thu- ba : Ti~n t~ la mOt oong e1,l de ph\le V~l cho ml!e dich eua ngu'oi sd' hllu chung

hic$n quan hc$ xa hOi Trong di~u ki¢n cua n~n kinh t6 hang h6a phat triSn cao dQ thl h~u nhlf mQi quan h~ kinh te' - xa hQi d~u hi ti~n t~ hoa, mQi ca nhan, t5 chuc, cd quan d~u

khang thE thoat ly khoi cae quan h~ ti~n tc$ Trong di~u ki~n

do, ti~n t¢ L.u th~nh cling C1,l c6 quy~n ll!c v~n nang de xU' If vlt giai t6a rn9i rang huge phat sinh trong n~n kinh te' xii hQi kh6ng nh11n.g trong ph~rn vi qu6c gia m~ cOn d ph~m vi qu6c

It Chinh vi vh m~ ti~n ~ c6 the thoa man mQi mvc dich va

con t6n t'iii n~n kinh te hang h6a va ti~n t¢ thl the' Iljc cua dang ti~n se cOD phat huy sU'c m~nh cua n6 Va'n d~ (1 ch6 Hi Gon nglfc'1i sa d\1-ng "lhe' Il!C" d6 cua ddng ti~n nhlf lhe' nao va ph\IC V1,l qu y6n l<;1i cho ai rn~ th6i

V.- CUNG VA CAU TIEN Te

1.-Cung ti~n t~ (mac cung ti~n t~ (Monetary Supply))

Cae ~hu c4u neu tren, thea I.M.Keynes, phV thu¢c Van(') muc thu nh~p (lhu nh~p cao thl chi tieu dmg nhi~u, nhu c~u

giao dich se tling, thu nh~p cao cung cho ph6p thlfc hi~n cac nhu du dlf phong cao) e) va Hii sufft (Hii sua"t cang ca~, gia chung khoan se dmg h?, nhu du v~ ti~n t~ se cang h~

thifp)

• Quan die'm eua MILTON FRIEDMAN cho r'8.ng t6ng

du ti~n t~ phl,l thuQc van 4 nh~n t6 :

- Muc gia ca hang hoa dich Vl!

- Muc thu nh~p thlfc t& va san h1'9ng trong nen kinh teo

- Uii suat thl/c te'o

- Chi s6 gia ca (chi s61<)rn phat)

<Jng kh&ng dinh thu nh~p thlfc te la nhan to' anh huang tn!c tiep va thu~n chieu vdi du ti~n tl$

VI.- TOM LlJoe MOT 56 Hoe THUYET TIEN Te

l.-HQc thuye't ti~n t~ cIS dilln (hQC thuye't s61u'Q'I1g ti~n

t~ c6 di€n)

V~ ngu6n g6c clla ti~n tl$ :

Trang n6n kinh Ie' chinh IIi hQc phU'dng Tay htu hanh hai

tr1tong phai, 2 quan di~rn khac nhau :

MOt tnt?1ng phai, rna dc.ti dil$n la Adam Smith v~ Davit Ricardo, cho f~ng ti~n t¢ ra dC1i la ke't qua ta't ye'u ella qua trlnh trao d6i h~lllg hoa Adam Smith da Iffy thi dl,L de chung minh cho quail di&m ella mlnh

"86i v0i nguC1i ban lhit, s6 thjt tren qu~y ella anh ta nhi~u

h(1n s6thit rna anh ta co the dung Ngu'C1i nau nt(lu va nguoi ban ban bao mu6n mua mOt it thjt clla anh ta, nhung he) kh6ng c6 gl khac ngoai san ph§m ci'ta he) lam ra d& dem trao

d6i voi nguoi ban thjt nhllng ngu'oi ban thjt da dl! trii' du nt~fU

va banh bao f6i Trong truong h<jp nhu v~y, hQ kh6ng trao d6i dU9c voi nhau E>€ cho Gnh canh tren khoi xay fa, m6i ngu'oi thong minh trong bat ky giai do;;tn nao cl'ta sl! phat trien X3 hOi sau khi dii xuat hit$n phan cong lao dOng, d6u biet thu xe'p cong vit$c etta mlnh du't;fc 6n thoa mN cach fat tl! nhien, ngoai s6 san ph~m d~c bit$t do mlnh lam fa con co mOt 10;;ti san phim khac, de? den khi dn cO the dung san ph§m P:y trao doi la'y san ph5m clla ngu'oi khac Ai ding c~n thU' san phim ay" (Adam Smith : Lu~n ella cai - tie'ng Nga, quy~n 1, trang 24) Thu S~1fl ph§m rna Smith n6i den d6 la tien ngay () hlnh thai gia trj chung, chu ong chua ph an tich cac hlnh thuc gia tri truac do Vi v~y, Gng chu'a phan tich dlNc cac ngu6n g{)C thl{e sl! ci'ta tien Hl n~m ngay tTOng mau thuiln Clla hang hoa d' hlnh thai gia tri gian ddn

TfU(fng phii khac, rna d';li dit$n HI hai nha kinh tt' hoc nguoi Due W Ghcrlop va C Smondesl, cho r~ng ti6n t9 ra dot nhu'la mOl sl{ kit$n e6 tlnh eha't tam 19

C Smondesl n6i : "C9i ngu6n cua lien t9 kh6ng the tim tha'y d phu'dng ti{:n lfao dGi chung SI! ph at sinh fa liCn 11; e6 ngu6n gCle khac n~m trong tum ly ban chat con nglfdi (hl ehinh la i~)ng ham l11u(ln hi6u hiet va nhu du Hun dt;:r cl'ta con ngulii ,,(9),

C(:)11 W Ghcrlop khflllg u!nh : "Slf c~n dftng tien lam phudng lien hiu thOng va X{lC d!nh uJng dl'p xu h(li lu6n luOn thuQc v0 biln chit Ci'la con ngut'fi,·(IO)

(9) 'Ve sLf ra doi va phal tri€n eua tlen W' - NXV Phrilng PhUDe'

Tie'ng Phap, trang 20,

Co) "Uch su tv tLfOng Kinh tlr' - tilfng Anh, trang 84

, 3D

-Vit$c giiii thich ti~n t~ thea hi(:n tU<;1ng lam 1:9 nhu tren ro rang la dung tren quan diSm duy Him va xuyen t~c ngui3n goc cua ti~n tt$ til' m~t ph<;lm tm kinh te'thanh hit$n tU<;1ng tam 1:9

V~ thl!c chat cua ti~n t~ cung tan t<;li 2 tntong phai tnii ngu<;1c nhau :

Truong phAi Ti~n l~ kim lo~i va tntdng phai ti6n t~ duy danh

Truong phai Tien tt$ kim 10~i - voi Cal: o~i bi€u nhu Thomas Mun (nguoi Anh), Antoure Monterevalchienne (nguoi Phap) cho r~ng tien t9 va kim 10~i quy 1a met - h9 oang nghTa tien t~ va kim lo~i qllY va kh~ng oinh r~ng vang h<;1c th\fc chit la tien, cho ncn vang h<;1c la ella cai chinh tong C~n phai n6i r~ng, yang h~e chi trd thanh tien t~ khi n6 oOc quyen chiem out;1c vai tri) v~t ngang gia nghIa la no trd thanh ti~n trong nhii'ng dieu ki~n ljeh sti' nha't oinh VI v~y,

vit$e d6ng nhit ti6n t¢ va yang b<:te HI kh6ng hoan toan oung TTl[(Jng phai ti6n t¢ duy danh: Quan uib'm ella nhii'ng ngu'oi theo tru'ang phai duy danh eho rang ti6n t~ chi 1a nhung udn v1 tinh toan va 13 nhung dill hi¢u qui u'oe, rhue Vl.1 cho trao d6i hang hoa, ban than 06 kh6ng elm tinh chit h~l.Ilg

h6a - quan di6m nay cung phil oinh m6i lien he n()i tai giua tien tt$ va kim 10<;ti quy, d6ng thai ra sue ea ng9i lien khong oli gici, o~c bil;t la ti6n giiy NhG'ng o<;1i hieu ella phai dny danh

ph iii k6 den Harold Barger, George Berkeley, Tame

Stuart-hq eoi ti6n t~ 1a nhang lIdn vi tinh wan trun tu't;1ng va h~l.fl than n6 kh6ng c() gia tri n()i t<;1i

Hqe thuye't ve s(i 1u'(Jng ti6n t9 (c6 diSn) n6i ricng va cae

hqc thUYc"l sf) 1u'(.1ng lien t9 noi chung olf<jc cOl la he) ph~n ea'u lhanh quan In;mg nha't trang h~ th6'ng 1y Iuan lien t~ va h¢ th6ng 1y lu~n kinh tC" n6i chung

31

C6 the n6i, diem dAn tien cua hQc thnye't s6h1<;Jug ti~n t~

c6 diSn 13 neu ra lu~n d~ v~ sif ph1,l thuQc gilla muc dq gia d

va s6 h1<;Jng ti~n t~

Jean Bodin (nha tri6't hQe va nha kinh te hQe ngt1di Phap), eho rang: Gia ca hang hoa ehi dcfn gian la sif phan ehie'u eua kh6i kim lo~i quy hi~n co Dug viet: "Tai eho rang tlnh tf~ng

gia eao ma chung ta quan sat tha'y hi~n nay bi1t nguan til' 4 nguyen nhan Nhung mOt nguyen nhan ehu ye'u va duy nh:!'t

13 sif dt1 d~t vang va b~c clla vUdng qu6e chung ta hi~n gio so vdi 4 the' ky trt1de day" (Tra loi nhung nghjch ly eua Malitdren)

Dlfa vao lu~n d@ n6i tren, eae nha kinh te, tri6't h9L: nhu B.Davanditi, J.Montarini, Tean Locke da phat trien thanh pht1dng an do nht1 sau :

Vdi nhung dieu ki~n khac nht1 nhau, khi tang s(f lU(jng tien te va giam s61t1<;Jng hang h6a thl gia tri don vi ti~n t¢ se giamxu6ng

Phat triSn tt1 tt1dng ella 1 Bodin va J Locke, nha tri6't hQc Anh David Hume da dt1a fa eong thue vS moi tt1CJng quan giG'a gia ca va li~n t~ nht1 sau :

Sif thay deSi eua s6 lut;1ng tien t~ di~n fa thu~n ehi~u voi slf thay ddi clla gia ca

Ncli vS h~u qua clla vi~c gia lang s61u<;1ng vang b?c tmng nuoe D Hume ehi ro : "Tho<;1t d~u khang phat sinh sif thay d6'i nao ca, sau do gia d se tang len, hie dAu la mQt lo~j hang sau do d6'n cac 10<;1i hang khac K6't el,le gia cac 10<;1i hang tang If:n khang cung ty l~ voi s61t1<;1ng ti~n kim 10<;1i hit;n c6 trong vt10ng qu6e"

Lu~n diem cua D Hume dt1c;fc Cae Mac danh gia eao, Va , ,

coi Hume 13 d?i bieu Xlla't s~c L:lia h9C thuye't s61t1c;fng tien t9

di diEn Thy nhien, CAe MAe eho rhng D Hume cung nhll' ck tAc gia thE IcY 18 chll'a c6 d1l til' lieu dn thiEt cho viec nghien c1i'u IU'u thong (i~n teo Theo Cac MAc, nhung til' lieu d6 chi

xu~i't hit$n khi c6 sl/ phat trien th\l'c s1f- cia st! nghi~p ngan hang

Co thl t6m tdt nhllng d~c thu trong lu?c thuyei srI luqng tiin t~ cd diin nhu sau :

Mq/ Iii : s6 htqng ti€n trong hru th6n~ du'<,1c X3C dinh mot each doc l~p vdi t&ng gi<i ca hang hoa, doc l~p vdi qua lrinh san xufi't va hm th6ng

Hai Iii : To'c d(\ IU'u thong ~~n te dll'lIc dc dinh nhll' la mot y€u td c6 dinh

Ba 10 : HoaD to~.I.ll lo~i trir mQi anh hu'dng tich qtc ella ti€n t'; d6i vdi de yeu to' san xufit

Bon iii : Sll thay d6i s5 htl/ng ti~n t~ co anh hUdng ddng nhat den gia ca eua de lo."i hang hoa khong phlJ lhuQc linh v1,l'c kinh 16 ban d~u chin anh hu'dng tntd'c nha't eua vi¢c tling kh6i htqng tien htu thong

San nay, ngu'6i ta dl'l ph€ ph~n 4 lu~n diem nei tren va b6

~ung v'o thuyEt so' Ill'lIng ti~n te di di<!n bhg 3 diem sau:

M{jt Iii: So'lll'lIng ti~n te thay d6i thu~n chi~u vdi giA ca

Hai lel : SJ! thay dl!i s6 Ill'lIng ~~n te aM hll'ang k:h6ng ddng nhlftdo'i vai giA ca cac lo~i hang h6a

Ba lil : Giila s6 Ill'lIng ~~n te va giA tri ti~n te c6 sJ! tAc di)ng qua I~i lIong m¢t khu6n kh6 nhii't djnh s6 Ill'lIng (i~n te ,ph\! htu(k vao gici tri tit!n t'; va phv thuQc vao ca kho'i 1u'(1ng thanh toan tr?ng giao dlch buon b<in

2.- Pht1dng an Iy thuye't ti~n t~ cw IRVING FISHER

(1867-1947)

PhU'dng an eua 1 Fisher dU'~c gQi 13 phU'dng an giao dich

v~ sfilU'Q'ng ti~n t~ Dng dl1a ra phU'r1ng an n6i tieng sau day:

Vdi:

- M : T6ng khoi 111Q'ng ti€n m~t lrong chu chuyen

- V : T6e dq htu thong ti~n t~

- p': Giti d hang h6a ea bi~t

- Q : S6111(.i'ng hang h6a

Trang ehl1dng nay vi$' hen phai (P.Q) la t6ng gia d eua cae hang h6a tham gia giao djeh, con v€ ben tnli (M V) Hi tdng khoi l11Q'ng chi tnt

v6 sau, 1 Fisher b6 sung va~ v~ treE cua phl1dng tdnh (1)

de c6 phu"dng tdnh hoan ehinh sau day:

Ttl" phuong trlnh (2) I Fisher nit ra 3 kc't lu~n vt mac chung:

• M(Jlla : MUl: gia thay d(;i ty l¢ lhu~n vdi s61uQ'ng ti~n 1¢ ii trong hru thong KGt lu$n nay hi6u thi tu" tu"dng trung tam ella hoc lhuye't s({ lu"c;1ng tiGn teo

-

34-• Hai ld : Mile gia thay d6i ty 1~ nghich vdi kh6i Ilf~llg

bu6n ban du<;1c thvc hi~n b~ng ti~n

• Ba La : Muc gia thay d6i 1y l~ thu~n v(ji to'c dt? htu th6ng tien t~

Trong h9C thuytt ella I Fisher co mQt s6 sai l~m

Tntde he't, I Fisher cho r~ng (P.Q) khong quy€'t dinh den

M v, k€ dO dng cling kh~ng dinh gia ca ea bit$t kh6ng anh hlfong de'n milc gia chung (P) chu khong phiii gia lfi ti~n tt$ va gia tTi hang hoa quye't dinh den P

1 Fisher viet: "N6i tom l{li : H9C thuyet s6 hi<;1ng tien tt$

kh~ng dinh r~ng trang di€u kit$n 16c dQ hru thong va cae di~u

kit$n buon ban kh6ng ddi, ntll chung La lang them s6 htc;fng do

la thl gia tfi sc bi nang len cling ty It$"

3.- HQc thuy&t ti~n t~ ella trtiong phai Cambridge Phu'dng an h9c thuytt sO' h1<;1ng lien tl$ Cambridge 18 phu'dng an do nhi~u h{,)C giii ella tntong E>l;li h9C Cambridge (Anh) tham giam xily dl!'ng D6 1 A Marshall, AC Pigau;

D Robertson, rieng J M Keynes co 51/ khac bit$l a thai dq tdng quat khi nghien clhI cae vil'n d~ ti~n tt$ VI v~y, phlfdng in eua J.M Keynes dUQc coi HI phu'dng an rieng bit;:l

Phlldng an Cambridge - g9i Laphudng an s6' du tiin m(it

vin d~ chinh yC'u ciia phu(1ng an Cambridge 13 mUCIn giai dap nhu du ella chii the kinh t6' v~ s6 du' ti~n m~t pht.J thu(k van nhl1ng yc'u to' nao N6i each khac 18 b~ng each oao

de xac dinh quan ht$ ty l~ phan chia thu nh~p hang ngay thanh ti~n va nhl1ng hlnh thue t6n t~i khac ella no

ve nhu ciiu ti~n m~t phuong an nay cbo ding co 2 yeu 16 anh huang do 18, :

35

S\i de dang d~t de'n ti~n t~, phttdng ti~n mua 5~m chung

- Cae nhu c~u dl! trii' ti~n tt$ d~ baD hiem dl,i phong Ye'u t6 thll' nha't nGu d~ dang tich lUy tien m~t til) d6i l~p vd'i l<;1i nhu~n VI v~y, day siS Hi nguyen t~c trong vit$c 11!a chQn "tien m~t d1,t trlt hay chi phi de t;;tO fa l<;li nhu~n"

PhU'dng an s6 dl1 tien m~t duqc bieu thj qua cong thue san diiy :

Trong dO:

- M : cgu tien t$ (s6htQng ddn vj tien tt$ yell diu)

- K : H~ s6 nhu d.u ti~n tc$ (nhn du tien ¢ c~n n~m giu trong tai san ella hQ)

- R : Gia tIi ella tdog lai san ella c6ng chung

- P: Chi s6 gia ca

A.C Pigau dU'a fa vi dl,l : Gia tri- lai san cda oong chung (R) 1.2.000 tY USD Chi 56 giii ci (P) la 125% va nhu du

M = _1 x 2.000 x 125% = 250 tY USD

10 4.- HQc thuye't ti~n t~ cw John Maynard Keynes

(1883-19~

Ly thuye't v€ d.ll tien tt$ ella J M Keynes rna Dng ta gQi III Ly thuye't v€ st! l1a thich tien m~t da pharr tich 3 yell to' anb hltong den dll ti€n tt$

- £)qng cd giao dich

• £li)ng cd dl)' ph/mg

• £li)ng cd d~u cd

(j nban t6 tM nhlit, 6ng cho f~ng mile giao dich c6 y nghla quye't dinh, rna mue giao dich l(Ji do mac tim nh~p quye't dinh Nhll v~y du ti~n tt$ ty 11$ tllU~n vdi thu nh$p

(j ye"u t6 thil hai, 6ng cho flng ti~n dl)' ph/lOg nh~m thoa

man cae giao dich trong tlldng lai Ngoai ra, no cho phep thea man cae nhu du giao dich d(n xua't ba't ngd va ong cling

kha.ng dinh rhng du ti&n t~ dv phong cling ty It$ thU?ll vdi thu

nh~p

Trong nhan t6' tha 3 (d.§.u cd), Keynes cho r~ng cae lai san dU<;fc dung dtS cit giu ella di g6m 2 lo~i : Tien va trai khoan

Khi Ui.i suftt (dl! tinh) tang thl l<Ji uk dV Hnh eua ti~n (ti~n gli'i) ldn hdn 1choan i<ji v6'n (do gia treE khoall giam) thl ngl1di ta se giU lien Ngu'<jc l~i, neu Uii sua't dl! kie'n giam (gia trill1choan se tang trong tlWng lai ) khoan hJi van

se Idn hdn l<;Ji lac tien gill thl ngltdi ta se gift tnii khoan

Nhu v~y, c!u ti~n t~ d~u cd tang, giarn c6 rn6i lien ht$ ngti<;fc chi~u so vdi Uii sutt

TIt Sv phan tich 3 nha,n t6 anh httdng den cAu ti~n t~,

Keynes da l$,p phUdng trlnh du ti~n t~ vdi 2 bien s6 la lai

~ua't (i) va thu nh~p thl)'c te" (Y), trong d6 lai ~ulit (i) li~n h~

nghich vdi du ti~n t~ (li~n h¢ §m), cOn thu nh~p (y) li~n h~

thu~n chi~u (lien he dlfdng) vdi du ti~n t~

Md

P ; r (~ y)

(5)

Trong do: Md la cc1u v~ s6 dlt ti~n t4$ thl,l'c te' (so' du' tien m~t) p

Ngoai ra Keynes can cho r~ng t6c do (vang quay cua tien) khang phlti lil ytu to' cO' djnh rna n6 hi bitn dong (thay d6i) theo lai sufft (i) va ang I~p lu~n r~ng t6c do tang khi hii sufft tang va nglt<jc 1(,\1

Cu6i cung, tren cd sO' ph§.n tich cac lu6ng tien thich ung voi cac lu6ng hang h6a tu'dng lhlg, ong du'a fa cong thuc de xac dinh kh6i lu'<jng ti~n t~ nhu' sau :

I M = K IE - S +1 J (6)

Trang do:

- E (Earning) : Thu nh~p ti~n t4$ cua xa hOi lTOng ky (nam)

- S (Saving) : s6 tien titt ki4$m ho~c tich lily

- Vdi (E-S) : Tttdng ling voi lu6ng hang hoa tu' li4$u tieu dung

(P.R)

- I (Investment) : gia lri cua cat du'<jc t~o ra do dc1u tu' lla lu&ng li~n tu'dng ung voi ludng hang hoa tu' li4$u lao d';;ng (P' C)

- K : M s6 slt dvng ti~n t~

TO' c6ng thuc tren, Keynes dlta ra cong thli'c ve muc gia :

(E - S)

- Gia ttl' li4$u tieu dung R

Voi R Ht kh6i Itl'<jng san phifm' lieu dung

-gia chung HI Wng tim nh~p ti~n t~ bi ph1,l thuQc va~ 4 ye'u to' :

1 Liii sud! tiel ki~m

2 So'l"""g tiln giii tiii kiim

3 Th6i quen sj} dl,Ulg thu nh,Qp tiin t~ cila dbn chUng

4 GitJ cd ddu tit) (liii sufit ngan hang)

J.M Keynes l~p lu~n Thng l~m phat cang Ion se lam cho

t6~ng d.u t1\ng T6ng du tang se c6 tac dt;mg kich thich san xua't va do v~y c6 th~ giiH quye't du<;Je n<;ln tha't nghit$p 6ng eho rhng dn thvc hit;n chinh sach md rQng tic;n t¢ dS thde day tang tru'dng kinh te'o

5, HQc thuy€t ti~n t~ ella MIL TON FRIEDMAN

M Friedman, giao su cua University of Chicago, da: dua

ra mQt ly thuyet ti~n ~ vdi nhan d~ : "Ly thuye't v~ s6 lUling tien t~ - mQt sv xem xet l?i" g9i 11'1 chu nghla ti~n t~ moi Tac phAm eua ong xuat ban nam 1956 va ra't n6i tie'ng d My cling nhu 0 cae mioc khac

Ngl10i ta cho r~ng h9c thuyC't eua M friedman dVa trcn

cd sd nghien CUu va kc' thua nhfi'ng diem h<;Jp ly cua thuye't tien tl$ eua hai giao ~u' xuat s~c 11'1 l Fisher va A C Pigou, ke't hllP Val th1,l'c te' mOl phat sinh cua thoi ky phat tri€n cua chu nghia tl1 ban dQc quyen nha nu'dc

Xuit phar tlr dinh nghia cho rhng ti~n tt$ 11'1 nhii'ng "ddn vi" rna m9i ngu'C1i thlra nh~n d€ chi tra c6ng nQ thea gia tIi danh nghia dinh Wac Ong cho r~ng ngoai ti~n m~t Hlm phudng ti~n hill thong va phl1(fng ti¢n thanh toan con c6 ti~n gti'i ng~n h:~m, tien gti'i dai h?n d~u thuQc ph~m tru kinh te'o TIl' d6 M Friedman cho rhng nhu c~u ti~n t~ phl,l thuQc vao 4 nhan t6:

'"

- Mac ghi ca h~ng h6a djch vv

- Mll'c thu nh~p th11c t6 v~ slm lUlIng trong n~n kinh te'o

- Uti sugt thl,fc te'o

- Chi ,6 gia

Trang d6, ong nhan m{inh rling 51! b,6n dGi trong thu

ciing bi6n d6i thu~n chieu vdi mUc ghi ca Con lai suat Hi

nhan t6" e6 tae dOng (nguqe ehi~u) Mn nhu du tilln ¢ song thea M Friedman thl tac dong ciia Uti suat de'n nhu

suat lam mot ye'u 1fS cO tinh quy€t dinh de'n c~u ti~n t~)

E>3.y ehinh HI diem khac nhau gilla hQc thuy6t cua M Friedman va hQc thuye't eua 1 M Keynes

Trang tac phgm "Khuan khd ly thuye't cua 51! phan tich v~ ti~n t~", M Friedman viet: "Chung ta gia dinh rang '56 lUlIng ti~n t~ danh nghia rna d§n cU c6 trong tay thCJi leY n~o da'y se tUdng ffilg v(1i s6 lUlIng Mn hdn 56 IUl/ng m~ hQ mong mudn n€u dnh thea thdi gia; khi ty can ngU~i ,f cd tranb duqe dillu m~ hQ eoi mlnh l~ thita tllln

m~t Ntu gia ca v~ thu nh~p c6 thi tv do thay d6i thl 'v tinh toan chi ra nhi~u hdn se l~m tAng khdl lUlIng chi va

de'n Sl,f phlJ-th~m trong gia ca- va e6 the cOn dua de'n 511 gia tnng thu nhaP"

thue n6i titng (t:ang b6 trong t<;lP chi Journal of Political economy 5(811959)

40

-Tro~g del :

- Md : S6htdng ti~n cAn thie't (nhu cAu ti~n t~)

- P : 011 ,6 gia ci\ h~ng h6a djch v~

- Y : Thu nMp thl,fc te' (h~ng h6a+djch vII)

- a : Hhng 56 (h~ SO) dltdng bit!u thi nhu du ti~n tc$

- b : H~' s6 (lon hdn I) bi~u thi nhu d.u tien t~ bien d5i voi ty 1~ Ion hdn so v(ji thll nh~p

Tit d6 suy ra: I ~ = a Yb I (8)

M Friedman dii kic!m Ira ham tuye'n tinh logarit n~y

bhng vi~c sUO d1p1g cAe giA tJi biEn s6 trong hinh lren d~u

ng!!oi cho m5i chu kY kinh doanhvdi chu ky kinh doanh til nam 1870 den n~m 1951 (trong khoang 80 n~m) Ong rut

fa kit lu~n la cd 1 % tling len trong thu nh~p Hill dai se c6

ky v9ng tang nhu d,ll ti~n t~ len 1,8%

Dng cho r~ng khi CUllg ca'p ti~n t~ tling se lam cho l1ii sutt giam xu6ng - lai sua't rna 60g n6i la Hi.i suit th\fc tt

se giam, con 11ii sua't danh nghia thl tling len) Theo d6