Thanh Nhạc ʺPractice make perfect, so practice rightʺ

Chương trình (giáo án): 1. Session 1: Lấy hơi và ca hát (phần I). 2. Session 2: Lời ca: những nguyên âm (phần II). 3. Session 3: Lời ca: những phụ âm đầu và âm cuối (phần III IV). 4. Session 4: Khép âm và những vấn đề lên quan đến hợp ca (phần V VI). Mở đầu Thanh nhạc là một bộ môn quan trọng trong lãnh vực ca hát, nhằm thăng tiến khả năng của người hát trong việc sử dụng ngôn ngữ cho rõ, cho đúng và cho phù hợp (phù hợp với từng loại nhạc và từng miền). Trong lãnh vực hợp xướng, thanh nhạc lại càng cần thiết cho các Ca trưởng để huấn luyện cho Ca đoàn hát đều, gọn, vang, rõ và hay. Những tài liệu tham khảo: • Thanh nhạc (nhóm Quê Hương) • Voice lession by Dave and Shalee (CD) • Moriarty Diction, E .C .Schimer Music Company I. Lấy Hơi và Ca Hát Ai cũng có thể hát được, từ một em nhỏ cho đến những người già cả. Khi hát chỉ cần lấy hơi và hát. Nghe thì rất đơn giản, nhưng để hát đúng và thăng tiến giọng hát của mình, chúng ta cần lấy hơi và phát âm cho đúng. Hiểu biết về bộ phận phát âm, sẽ giúp cho chúng ta rất nhiều trong việc ca hát. Trong giới hạn của khóa học Ca trưởng, chúng ta chỉ bàn đến những điều rất cơ bản.Tài liệu huấn luyện Ca trưởng 2 1. Bộ phận hô hấp (respiratory system) gồm có phổi, được bao bọc bởi các xương trước ngực, xương sườn và hoành cách mô (diaphragm, một cái màng phân chia giữa bụng và phổi). 2. Lấy hơi đúng: Lấy hơi đúng trong ca hát, không phải là hít hơi vào phổi, mà khi chúng ta hạ Hoành cách mô (diaphragm) xuống, tức là phình bụng ra, thì hơi (không khí) tự động vào trong phổi. Nếu chúng ta cố tình hít hơi vào (qua mũi hặc miệng), chúng ta sẽ thấy mệt, chóng mặt, và nghe những tiếng ʺxìʺ… Thực tập 1: dùng gương soi khi lấy hơi. Ðứng thẳng, ngực (chest) hơi vươn lên, miệng hơi hé mở để tập lấy hơi cả mũi lẫn miệng. Lấy hơi nhanh và sâu. Nếu lấy hơi đúng thì khi hơi vào bụng, bụng sẽ phình ra, sương sườn dưới sẽ nở ra, và vai không chuyển động. 3. Nén hơi: Như khi chúng ta đẩy một vật gì nặng, trước khi đẩy chúng ta thường nén hơi để có sức hơn. Trong ca hát cũng vậy, trước khi hát chúng ta cũng nén hơi để giọng hát được mạnh và hơi được dài hơn. Nén hơi là động tác thứ hai sau khi lấy hơi vào phổi. Khi chúng ta nén hơi, thì bụng của chúng ta hơi cứng lại. 4. Ðẩy hơi ra: Tùy theo câu hát cao hay thấp, nhẹ hay mạnh, để chúng ta nén hơi và đẩy hơi ra. Khi hát cao và mạnh, chúng ta hơi ép bụng sâu hơn. Thực tập 2: sau khi lấy hơi, nén hơi, đẩy hơi từ từ ra (nghe tiếng xì nho nhỏ), đếm từ 1 tới 4, và dần dần gia tăng số đếm…khi thở ra cố gắng giữ sương sườn mở (expanded) bằng cách giữ thẳng người. Ðây là cách thở bằng hoành cách mô, có thể khác với cách thở bình thường (tránh di động vai và ngực).Tài liệu huấn luyện Ca trưởng 3 • Mục đích tập nén hơi và đẩy hơi ra (điều chế làn hơi) . • Hát nhẹ, đưa âm thanh lên mặt. • Ðể cho vui, chia lớp học thành 3 bè, rồi trước sau (đuổi nhau)… 5. Bộ phận phát thanh: Âm thanh phát ra do làn hơi đi qua Thanh đới (vocal cords), thanh đới nằm ở trong thanh quản (larynx) . Khi dây Thanh đới rung (đó

Thanh Nhạc

ʺPractice make perfect, so practice rightʺ

Chương trình (giáo án):

1 Session 1: Lấy hơi và ca hát (phần I)

2 Session 2: Lời ca: những nguyên âm (phần II)

3 Session 3: Lời ca: những phụ âm đầu và âm cuối (phần III - IV)

4 Session 4: Khép âm và những vấn đề lên quan đến hợp ca (phần V - VI)

Mở đầu

Thanh nhạc là một bộ môn quan trọng trong lãnh vực ca hát, nhằm thăng tiến khả năng

của người hát trong việc sử dụng ngôn ngữ cho rõ, cho đúng và cho phù hợp (phù hợp

với từng loại nhạc và từng miền)

Trong lãnh vực hợp xướng, thanh nhạc lại càng cần thiết cho các Ca trưởng để huấn

luyện cho Ca đoàn hát đều, gọn, vang, rõ và hay

Những tài liệu tham khảo:

• Thanh nhạc (nhóm Quê Hương)

• Voice lession by Dave and Shalee (CD)

• Moriarty Diction, E C Schimer Music Company

I Lấy Hơi và Ca Hát

Ai cũng có thể hát được, từ một em nhỏ cho đến những người già cả Khi hát chỉ cần lấy hơi và hát Nghe thì rất đơn giản, nhưng để hát đúng và thăng tiến giọng hát của mình, chúng ta cần lấy hơi và phát âm cho đúng

Hiểu biết về bộ phận phát âm, sẽ giúp cho chúng ta rất nhiều trong việc ca hát Trong giới hạn của khóa học Ca trưởng, chúng ta chỉ bàn đến những điều rất cơ bản

1 Bộ phận hô hấp (respiratory system) gồm có phổi, được bao bọc bởi các xương trước

ngực, xương sườn và hoành cách mô (diaphragm, một cái màng phân chia giữa bụng

và phổi)

2 Lấy hơi đúng: Lấy hơi đúng trong ca hát, không phải là hít hơi vào phổi, mà khi chúng ta hạ Hoành cách mô (diaphragm) xuống, tức là phình bụng ra, thì hơi (không khí) tự động vào trong phổi Nếu chúng ta cố tình hít hơi vào (qua mũi hặc miệng), chúng ta sẽ thấy mệt, chóng mặt, và nghe những tiếng ʺxìʺ…

Thực tập 1: dùng gương soi khi lấy hơi Ðứng thẳng, ngực (chest) hơi vươn lên, miệng hơi hé mở để tập lấy hơi cả mũi lẫn miệng Lấy hơi nhanh và sâu Nếu lấy hơi đúng thì khi hơi vào bụng, bụng sẽ phình ra, sương sườn dưới sẽ nở ra, và vai không chuyển động

3 Nén hơi: Như khi chúng ta đẩy một vật gì nặng, trước khi đẩy chúng ta thường nén hơi để có sức hơn Trong ca hát cũng vậy, trước khi hát chúng ta cũng nén hơi để giọng hát được mạnh và hơi được dài hơn Nén hơi là động tác thứ hai sau khi lấy hơi vào phổi Khi chúng ta nén hơi, thì bụng của chúng ta hơi cứng lại

4 Ðẩy hơi ra: Tùy theo câu hát cao hay thấp, nhẹ hay mạnh, để chúng ta nén hơi và đẩy hơi ra Khi hát cao và mạnh, chúng ta hơi ép bụng sâu hơn

Thực tập 2: sau khi lấy hơi, nén hơi, đẩy hơi từ từ ra (nghe tiếng xì nho nhỏ), đếm từ 1 tới 4, và dần dần gia tăng số đếm…khi thở ra cố gắng giữ sương sườn mở (expanded) bằng cách giữ thẳng người Ðây là cách thở bằng hoành cách mô, có thể khác với cách thở bình thường (tránh di động vai và ngực)

• Mục đích tập nén hơi và đẩy hơi ra (điều chế làn hơi)

• Hát nhẹ, đưa âm thanh lên mặt

• Ðể cho vui, chia lớp học thành 3 bè, rồi trước sau (đuổi nhau)…

5 Bộ phận phát thanh: Âm thanh phát ra do làn hơi đi

qua Thanh đới (vocal cords), thanh đới nằm ở trong thanh quản (larynx) Khi dây Thanh đới rung (đóng, mở) thì phát ra tiếng (cũng tương tự như người ta thổi kèn) Khi chúng ta thở, dây thanh quản mở ra để không khí vô phổi, khi chúng ta nuốt thức ăn, thanh đới đóng lại để thức ăn khỏi vào phổi Khi dây thanh đới càng đóng mở (rung) nhanh, âm thanh phát ra càng cao Hiểu biết được điều này sẽ giúp chúng ta hát đúng khi phải hát những nốt cao: ép hơi để lên cao, chứ không phải ʺgào lênʺ ở cổ Tương tự như cây đàn phong cầm (harmonium), càng những nốt cao thì càng đạp hơi mạnh, chứ không phải là nhấn những key trên phím đàn mạnh Trường hợp hát lên cao mà không ép hơi, có thể gây khan tiếng, rát cổ họng…

Thực tập 3: tập hát những chữ cao bằng cách điều khiển hoành cách mô (bụng) thay vì dùng cổ họng

6 Bộ phận tăng âm và dội âm Tiếng phát ra khi

giây Thanh đới rung thì rất nhỏ Nhờ đi qua cổ họng và những xoang (lỗ hổng) trong trong đầu, trong mũi và trong miệng mà âm thanh phát ra được lớn hơn và có âm sắc khác nhau Tương tự

lớn hay nhỏ, hoặc tùy thuộc vào vật liệu của thùng đàn Hiểu biết được điều này, qua việc điều chỉnh khẩu hình và vị trí của âm thanh, chúng ta có thể thay đổi âm sắc trong lời ca

- Bình thường, âm thanh phát ra ở mặt (người ta có câu ʺhát ở sau con mắtʺ)

- Âm thanh trầm: đưa âm thanh xưống dưới và đàng sau Trầm nhất là ở ngực

- Âm thanh sáng: đưa âm thanh về phía trước mặt và trên đầu Sáng nhất là ở trên đầu (người ta gọi là ʺgiọng ócʺ)

Thực tập 4: Tập hát chữ ʺmàngʺ, khép âm chữ ʺngʺ và cho học viên cảm nghiệm được âm thanh phát ra ở vị trí ʺsau mắtʺ (các thớ thịt trên mặt sẽ rơi rung)

7 Cuối cùng, âm thanh đi qua miệng để phát thành tiếng Tiếng hát được rõ ràng là nhờ môi, lưỡi, răng và mũi Thiếu một trong 4, sẽ làm cho phát âm không rõ ràng

Miệng và mũi là bộ phận tạo ra tiếng hát

Kết luận:

- Khi hát luôn thẳng người, trong tư thế tự tin

- Lấy hơi đúng là lấy hơi ở bụng (hoành cách mô)

- Trước khi hát thì nén hơi, và khi hát thì đẩy hơi ra bằng hoành cách mô, chứ không ʺgào lênʺ ở cổ

- Hình dạng, kích thước của miệng, và thanh đới tạo ra âm thanh

- Những xoang, xương và những đường dẫn khí trong mũi, miệng và trên đầu làm cho âm thanh có mầu sắc (chất lượng)

- Ngực, thanh quản, và toàn thân thể làm cho tiếng hát thêm đậm đà, trở thành của riêng ta, mà không có ai giống ai…

Áp dụng thực hành:

1) Làm thế nào để dưỡng tiếng hát ?

- Nên uống nhiều nước để giúp dây thanh đới khỏi bị khô

- Khi hát nhiều, nên có những giây phút ʺbreakʺ

- Nên hát những bài đúng với âm vực của giọng mình, những bài qúa trầm hay qúa cao dễ làm cho bị ho và mất tiếng

- Nếu phải hát nhiều, nên dưỡng hơi, nghỉ ngơi, kể cả việc kiêng nói chuyện nhiều

- Cất caffein và thuốc lá dễ làm khô cổ, nên tránh hoặc giới hạn

- Nên ʺwarm upʺ trước khi hát

2) Làm thế nào để lấy hơi đúng trong Ca đoàn ?

Lấy hơi đúng là một việc rất quan trọng trong Ca đoàn Nếu không lấy hơi đúng, có thể vô nhịp không đều, hát không đủ hơi, hoặc có thể làm cho chúng ta dễ bị mệt

Việc lấy hơi trong Ca đoàn tùy thuộc phần lớn, có thể nói 90%, ở tay nhịp của Ca trưởng Đó là

lý do tại sao cùng một Ca đoàn mà mỗi Ca trưởng điều khiển, Ca đoàn hát mỗi khác…

- Nguyên tắc chung khi lấy hơi:

o Lấy hơi qua mũi lẫn miệng

o Lấy hơi nhanh hay chậm tùy theo tốc độ của bài hát

o Lấy hơi nhiều hay ít tùy theo câu hát ngắn hay dài Những câu hát ngắn thì nên lấy hơi vừa đủ, lấy hơi nhiều quá với một câu hát ngắn sẽ dễ bị mệt Bình thường

lấy hơi sâu và đầy bằng hoành cách mô

- Lấy hơi những khi khởi tấu: không nên mở miệng lớn qúa

- Lấy hơi trộm: lấy hơi qua miệng, nhanh

- Cướp hơi: lấy hơi qua miệng, thật nhanh (Thí dụ bài Tán Tụng Hồng Ân, chỗ ʺcon sẽ ca ngợiʺ )

3) Làm thế nào để hát được cao?

Giọng của mỗi người mỗi khác nhau là do hình dạng và kích thước của thanh quản khác nhau Thanh quản của đàn ông lớn hơn đàn bà khoảng 20%, đó là lý do ʺtrái cấm (Adamʹs apple - thyroid cartilage) của đàn ông lớn hơn của đàn bà Khi thanh đới mở lớn, rung chậm, tiếng phát

ra trầm; khi thanh đới hẹp và căng, rung nhanh, tiếng phát ra cao

Ðể có thể hát cao được:

• Chúng ta phải tập luyện thường xuyên (trước khi hát, thường phải ʺwarm upʺ, nhất là vào buổi sáng)

• Khi hát những nốt cao thì đầu hơi cúi xuống (căng dây thanh đới), cánh mũi mở ra

• Khi hát những nốt cao, thì hát nhỏ nhẹ lại và ʺrelaxʺ

• Cần có sức khỏe tốt, khi người mệt và yếu sẽ không lên cao được

4) Làm sao hát cho đúng âm sắc ?

Âm sắc là mầu sắc của âm thanh: tối, sáng, trong, đục, thanh, trầm, vv… Mỗi bài hát hay mỗi câu hát có thể thích hợp cho một mầu sắc khác nhau Âm sắc khác nhau là do vị trí của âm thanh phát ra khi hát và tùy thuộc vào hình dạng, khích thước mở miệng, cũng như độ mở của những khoảng trống trong miệng, trong mũi, hoặc xương đầu hay ngực…

Tiếng hát sẽ không được gọn, nếu cố tình đẩy âm thanh ra từ cửa miệng Âm thanh nên phát ra

ở trước mặt, khoảng mắt

• Càng đưa xuống thấp âm thanh càng tối (thấp nhất ở là ngực - chest)

5) Làm sao để ʺwarm upʺ tiếng hát?

- Khi hát vào buổi sáng sớm:

o Uống nước nóng hay ấm (nước trà) để ʺwarm upʺ giọng và thân thể

o ʺwram upʺ giọng, bằng cách ʺhumʺ những nguyên âm, hoặc hát những bài nhẹ nhàng, dễ hát

- Khi hát đi hát lễ và tập hát:

o Ðến đúng giờ ( nghĩa là 15 phút trước giờ)

o Không nên nói chuyện qúa nhiều trước khi hát

- Cuối cùng, nên chú ý đến sức khỏe của mình, exercise…!

o Tập thể dục sẽ gia tăng sức khỏe cho thanh đới

o Warm up mặt (face), cổ (neck) - xoa nhẹ 2 thớ thịt 2 bên cổ và đàng sau cổ;

o Di động cằm dưới (lower jaw) - lên xuống, ra - vào

6) Tại sao khi hát bị rát cổ?

Khi chúng ta hát nhiều quá, hoặc khi qúa cố gắng khi chưa ʺwarm upʺ đủ, hoặc khi người không được khỏe, và nhất là việc hít thở không đúng cách, làm cho thanh đới bị đau và chúng ta rát cổ

Để ý những khi chúng ta nóng giận, hay khi khóc, chúng ta dễ bị rát cổ hoặc mất tiếng, vì khi la hét, chúng ta gào lên ở cổ, thay vì ép hơi ở hoành cách mô Để tránh bị rát cổ và mất tiếng, chúng ta nên:

• Trong khi hát, lấy hơi cho đúng phương pháp

• Uống nhiều nước

• Nghỉ ngơi (break) khi cảm thấy mệt, không nên qúa cố gắng khi đã mệt

• Hát những bài trong âm vực của mình, những bài cao hoặc trầm qúa âm vực rất có hại Khi phải lên cao, hát nhỏ và ʺrelaxʺ

• Tránh nói qúa nhiều trước và trong khi tập hát, nhất là những chuyện có vẻ hấp dẫn (excited)

Thực tập 5:

Tập hát dài hơi:Mới đầu cho hát làm 2 hơi, sau đó hát 1 hơi với tempo nhanh, rồi chậm lại dần Ðể ý đến việc lấy hơi, ép hơi và đẩy hơi (chưa cần để ý đến khẩu hình)

Nếu có thời giờ, chú trọng đến âm vực:

• Tập hát lên cao (soprano và tenore): bắt đầu từ F, lên F#, G, G#, A, Bb và C

• Tập hát xuống thấp (alto và base): bắt đầu từ F, xuống E, Eb, D,Db và C hoặc (Bb)

Thực tập 6:

Bài tập chú trọng đến cách diễn tả dấu nhấn (Marcato) và dấu chấm (dot) Sử dụng hoàng cách mô để diễn tả những dấu nhấn này Chú ý đến vai và đầu, không nên di động

II Lời Ca: Những Nguyên Âm Tiếng Việt

Chúng ta đã biết, mỗi tiếng (chữ) chúng ta đọc hay hát lên được hình thành bởi những

nguyên âm (vowels) và những phụ âm (consonances), hay ít nhất là một nguyên âm, như

chữ A, ngay cả lúc tác giả viết ʺhmʺ, chúng ta cũng phải hát ʺhumʺ

Học hỏi về ngôn ngữ cả là một chương trình phức tạp, ở đây chúng ta chỉ chú trọng đến

những việc thực hành, giúp chúng ta hát rõ và hay

1 Các phần trong một chữ: không kể các dấu giọng trong âm tiết, theo bình

2 Âm mở và âm đóng

a) Âm mở: Khi chúng ta hát chữ ʺBàʺ, chúng ta ngân ở chữ ʺàʺ cho đến hết, miệng chúng ta giữ nguyên một vị trí, nên chữ ʺBàʺ có âm mở Tất cả những chữ không có âm cuối, gọi là những chữ có âm mở, hay vần mở

b) Âm đóng: Những chữ phải thay đổi khẩu hình trước khi tắt âm, chúng được gọi là những chữ có âm đóng hay vần đóng

c) Khi nói đến việc khép âm hay đóng âm cho đều, tức là chúng ta có ý nói thay đổi khẩu hình trước khi tắt âm cho đều

(Chúng ta sè bàn sâu thêm về đề tài ʺkhép âmʺ, tạm thời có thể dùng thí dụ 4, chữ ʺmàngʺ làm thí dụ điển hình)

A Nguyên âm đơn

Khi phát âm (sử dụng) những nguyên âm cho đúng, sẽ giúp chúng ta:

- Hát rõ tiếng và vang hơn, thí dụ: chữ CA không hát thành chữ CO

- Phân biệt được phải ngân chỗ nào, thí dụ: chữ ʺtoànʺ ngân ở vần ʺàʺ chứ không ngân ở vần ʺoʺ

Những nguyên âm đơn chính được phân chia theo vị trí của lưỡi và độ mở của miệng như sau:

Trong những nguyên âm trên, có 5 nguyên âm quan trọng chúng ta sẽ nói đến:

I, Ê, A, Ô, U

1 Nguyên âm ʺiʺ :

Nguyên âm ʹiʺ có âm sáng và cao nhất trong các nguyên âm Khi hát, âm thanh ʺiʺ phát ra từ mặt chúng ta Khi học về thanh nhạc (voice), người ta thường bắt đầu học từ nguyên âm ʺiʺ rồi sau đó mới tới các nguyên âm khác

Âm thanh ʺiʺ được tạo ra bởi đầu lưỡi hơi chạm sau chân răng dưới, mặt lưỡi hơi cong, và miệng hơi căng ra Mặt lưỡi không nên bẹt ra và cằm dưới nên tự nhiên (relax)

Thực tập 7:

Thực tập hát chữ ʺMIʺ: mí - mi - mi - mi - mì (sol fa mi re do)

Thực tập 8: Tập hát chữ ʺTìnhʺ cho đúng (nhỏ và gọn); cướp hơi sau chư ʺvờiʺ và hát chữʺvíʺ cho ra chữ ʺiʺ

2 Nguyên âm ʺêʺ

Giống như ʺiʺ, nguyên âm ʺ êʺ được tạo ra bởi đầu lưỡi hơi chạm sau chân răng

dưới, lưỡi hơi bẹt hơn nguyên âm ʺiʺ, cằm relax

3 Nguyên âm ʺaʺ

Nguyên âm ʺaʺ được tạo ra bởi đầu lưỡi hơi chạm sau chân răng dưới, lưỡi hơi bẹt

hơn nguyên âm ʺiʺ, cằm chuyển xuống dưới và relax

Soi gương, để ý thấy vòm mềm (soft plate) co lên Tưởng tượng như mình sắp sửa ngáp (jawn) Cằm hạ xuống một cách tự nhiên, tránh căng thẳng

Khi hát ʺaʺ, không để lộ hàm răng dưới ra qúa, cũng không mở miệng qúa Nhiều người nghĩ rằng mở miệng to sẽ hát lớn hơn, nhưng thưc sự không phải vậy, khi chúng ta mở miệng to quá thì âm thanh có thể không được vang, giảm mầu sắc và

mất đi âm hưởng (overtones) của nó

Khi lên cao, tránh thụt lưỡi vào, sẽ làm cho cằm và cổ bị căng thẳng

Thực tập chuyể n từ ʺiʺ tới ʺaʺ

Thực tập 10: tập âm ʺaʺ, lên dần hay xuống dần…

4 Nguyên âm ʺôʺ

Nguyên âm ʺôʺ được tạo ra bởi cuống lưỡi và đầu lưỡi hơi ở phía trước, miệng ở giữa hình trái xoan (quả trứng) và hình tròn

Thực tập: Hát chữ ʺĐôʺ, tưởng tượng mình đang ʺmỉm cười trong miệng, hoặc đang ngậm một qủa trứng Khi hát chữ ʺôʺ không cần mở miệng lớn, nhưng cần nhiều khoảng trống ở trong miệng (và cánh mũi mở rộng), ở cổ họng và thanh quản cũng cần mở

Thực tập 11:

Tập chuyển từ chữ ʺiʺ sang ʺôʺ từ từ, chỉ di chuyển lưỡi và cằm Để ý âm sắc thay đổi khi chúng ta di chuyển cằm xuống Càng xuổng quai hàm xuống sâu, âm thanh càng ʺtốiʺ

5 Nguyên âm ʺuʺ

Khi hát ʺuʺ thì cuống lưỡi và đầu lưỡi hơi ở đàng trước, môi chúm lại, cằm và lưỡi đều hạ xuống và lưỡi uốn một vòng cong

Âm thanh ʺuʺ có mầu sắc ʺtốiʺ và ʺsâuʺ Khi hát nâng vòm mềm lên và mở rộng những khoảng trống trong miệng và cổ họng

Tập hát ʺiʺ trước rồi chuyển từ từ sang ʺuʺ, chỉ di động môi và lưỡi (đều là âm hẹp) Khi chúng ta di động cằm xuống qúa, âm thanh sẽ trở nên rất ʺtốiʺ

Thực tập 12:

Áp dụng khép âm :

1 Những chữ có nguyên âm ngắn ʺâʺ hoặc ʺăʺ, thường khép âm sớm Những chữ kết bằng ʺayʺ cũng giống như ʺăyʺ đều khép âm sớm: thay = thăy; may = măy, hãy = hẵy, lạy = lậy, vv…

(Thí dụ: Lạy Chúa từ nhân, xin cho con…)

2 Những chữ có nguyên âm ở hàng ʺhẹpʺ (I, Y, Ư, U) thường khép âm sớm

(Thí dụ: Xin vâng, Mẹ dạy con hai tiếng xin vâng…)

Bài tập 13: Tổng hợp các nguyên âm quan trọng

Bài tập 14: Tập hát các nguyên âm; ép bụng khi nhấn; hát phụ âm ʺNGʺ không chuyển khẩu hình và ngân dài nốt cuối cùng, lắng nghe …, tập rung

B Nguyên Âm Phức

Một số trường hợp, 2 nguyên âm ở gần nhau, khi hát khẩu hình được chuyển làm 2 lần: từ nguyên âm trước chuyển đến khẩu hình của âm ʺƠʺ Những nguyên âm này được gọi là nguyên âm phức

Có 2 dạng nguyên âm phức hay gặp:

1 Khi nguyên âm ở trước là những nguyên âm mở miệng ʺhẹpʺ (I/Y, Ư, U)

và nguyên âm ở cuối là nguyên âm ʺAʺ

2 Khi nguyên âm ở trước là những nguyên âm mở miệng ʺhẹpʺ, và nguyên

âm ở sau là nguyên âm mở miệng ʺvừaʺ