NHẠC LÝ THỰC HÀNH (Kỹ thuật luyện giọng ca, thanh nhạc)

Contents Phi lộ............................................................................................................................................. 1 Giọng người .................................................................................................................................. 1 Giọng nam, giọng nữ, và bộ dây tiếng ...................................................................................... 2 Phân loại giọng người ............................................................................................................... 3 Kỹ thuật luyện giọng đồng ca .................................................................................................... 4 Khởi động ca đoàn ................................................................................................................ 4 Mô tả phương pháp ............................................................................................................... 7 Thanh đới .............................................................................................................................. 9 Khẩu hình âm ngậm “Hm” ................................................................................................... 10 Làn hơi căn bản ................................................................................................................... 10 Phi lộ Những chương nhạc lý thực hành này được soạn ra vì: • Nhu cầu thực tiễn của các ca đoàn. • Ý muốn thực hiện một bộ nhạc lý có nhiều hình ảnh minh hoạ. • Cập nhật kiến thức âm nhạc. Cho nên, thay vì khởi sự tiếp cận âm nhạc bằng lý thuyết nhạc lý thì sẽ khởi sự từ phương pháp luyện giọng. Do kiến thức và thời gian bị giới hạn, xin quý anh chị em tiếp tay định hướng hoặc góp ý hiệu chỉnh tài liệu nhỏ này. Bình Nhiêulộc Giọng người Giọng người bao gồm âm thanh của con người khi sử dụng dây tiếng để nói chuyện, hát, cười, khóc, la hét… Giọng người là một phần của tiếng người, trong đó các dây tiếng là nguồn âm thanh chính. Tổng quát, bộ máy để tạo ra giọng nói của con người có thể được chia thành ba phần, phần phổi, bộ dây tiếng trong thanh quản, và các bộ phận thanh đới. Hai lá phổi (máy bơm) phải tạo ra đầy đủ luồng không khí và áp suất không khí làm rung dây tiếng (nghĩa là áp suất không khí là nhiên liệu của giọng nói). Dây tiếng là một van rung đậy lên luồng không khí từ phổi tạo thành các sóng âm thanh quản. Các cơ của thanh quản điều chỉnh độ dài và độ căng của dây tiếng để tinh chỉnh cao độ và cung giọng. Thanh đới (các bộ phận tạo âm thanh nằm bên trên thanh quản gồm lưỡi, vòm miệng, má, môi…) thanh lọc và khuếch đại những âm thanh phát ra từ thanh quản và đến một mức độ có thể tương tác với các luồng không khí thanh quản để tăng hoặc giảm nguồn âm thanh. Dây tiếng, kết hợp với thanh đới, có khả năng tạo ra những âm thanh rất phức tạp. Cung giọng có thể được điều chế để tạo cảm xúc như giận dữ, ngạc nhiên, hoặc dịu ngọt. Ca sĩ sử dụng tiếng nói của con người như một nhạc cụ sống động.Nhạc lý thực hành 2 Giọng nam, giọng nữ, và bộ dây tiếng Nam giới và nữ giới có kích cỡ dây tiếng khác nhau; dấu hiệu sự khác biệt giọng namnữ chính là kích thước thanh quản (còn gọi là ‘trái cấm’ hoặc ‘cục Adam’). Cung giọng của nam giới thường có cao độ trầm vì có dây tiếng dài hơn. Bộ dây tiếng giọng nam có chiều dài từ 17 mm đến 25 mm. Bộ dây tiếng giọng nữ khoảng từ 12,5 mm và 17,5 mm. Như đã thấy trên hình, dây tiếng được đặt ngay phía trên khí quản. Thức ăn và thức uống không đi qua các dây tiếng mà sẽ đi qua thực quản là một cái ống liên kết. Thực quản và khí quản được ngăn cách bởi cái nắp (lưỡi gà), nắp này sẽ đóng khí quản khi nuốt. Dây tiếng nằm trong thanh quản. Phía sau (phía gần tủy sống nhất) nó dính vào các sụn thanh quản nhỏ (arytenoids), và ở phía trước phía dưới cằm nó dính các sụn giáp (thyroid). Sự khác biệt của kích thước dây tiếng giữa nam giới và nữ giới có nghĩa là cao độ tiếng nói khác nhau.Kỹ thuật luyện giọng đồng ca 3 Phân loại giọng người Trong hợp xướng, người ta thường phân thành những loại giọng như sau. Giọng nữ là soprano, mezzosoprano, contralto; và giọng nam có tenor, baritone, bass. Biểu đồ âm vực (tầm cữ) giọng ngườiNhạc lý thực hành 4 Kỹ thuật luyện giọng đồng ca Khởi động ca đoàn Khởi động ca đoàn là bí quyết hiệu quả để giữ cho giọng đồng ca luôn tươi mới và không bị sáo mòn. Việc khởi động ca đoàn không phải là chỉ để có được những giọng ca tốt, mà còn gợi mở âm nhạc lên trí não của họ Để tạo ra một bầu không khí tập trung thuận lợi cho việc tập hát, việc khởi động ca đoàn sẽ đặt dàn đồng ca vào nề nếp khổ luyện lâu bền. Đặt mình vào vị trí các ca viên bình thường một ngày khó khăn của công việc thường đầy thất vọng, một ông chủ cau có, một hành trình dài đến nơi luyện tập ... tất cả những trường hợp này sẽ gây nhiều khó khăn thực hành. Chúng ta sẽ phải thay thế những ba động xấu bằng sự hài hước và thái độ tích cực và điều này là mục đích thực sự của việc khởi động ca đoàn. Bằng cách vui vẻ chào hỏi với một nụ cười sẽ giúp ca viên thay đổi từ tâm trạng làm việc sang tâm trạng ca đoàn. Bây giờ có thể chia việc khởi động ca đoàn thành ba phần: 1. Chuẩn bị khởi động: • Trước tiên, các ca viên có thể ngồi xuống xoa mặt, môi, và cổ họng để thư giãn mọi căng thẳng. • Tất cả đứng dậy nắm tay nhau, đọc một kinh nguyện. Sự tiếp cận xúc giác lúc khởi động sẽ giúp liên kết ca đoàn thành một đội mà không có bất kỳ ức chế gây tổn hại. Trong lúc luyện tập luôn luôn có khả năng là ca viên cảm thấy bối rối có thể khiến cho họ không thể hát đúng cách. Mục đích của phương pháp tiếp cận xúc giác là để cho ca viên tự tin, không để bị lo lắng khi họ phải chịu áp lực. 2. Làm nóng giọng ca: • Kiểm soát hơi thở buông lỏng hoành cách mô của bạn khi lấy hơi vào. Kiểm soát hơi thở rất cần thiết cho các ca viên khi hát đồng ca hợp xướng. Có một sự khác biệt tinh tế giữa hơi thở hát đơn ca và hơi thở hợp xướng, và việc phát triển hoành cách mô là vô giá.Kỹ thuật luyện giọng đồng ca 5 • Hát âm ngậm Hm bình ổn, nhẹ nhàng, liên tục trong khoảng 2 phút để làm ấm giọng hát. • Chuyển từ âm ngậm sang các nguyên âm mở: MmmeeeMmmayMmmahMmmoeMmmoo bình ổn trên một nốt rồi lặp lại với sự di chuyển lên cung và xuống cung. • Hát nguyên âm mở hoàn toàn: EeeAyAhOeOo hai lần từ thấp lên cao rồi trở xuống. Nguyên âm mở 1 bè Nguyên âm mở 2 bè 3. Thực tập xướng âm: • Âm giai: Khi luyện tập với âm giai nên khởi sự với âm giai đi xuống. Tăng dần tốc độ và thay tên nốt bằng một nguyên âm điều này cần thiết để ca đoàn hát hợp xướng tốt. Khi cho ca đoàn hát âm giai đi lên thì phải lên đến một nốt cao hơn khoảng một quãng ba so với nốt cao nhất của các tác phẩm sắp hát. Như vậy sẽ giúp ca đoàn có thừa sức khi vào hát thật. Luyện âm giai đồng chuyển và xem ca viên có thể hát chuẩn xác được bao nhiêu phần trăm. Không dễ chút nào – hát chính xác bán cung là vô cùng khó khăn.Nhạc lý thực hành 6 • Bài tập kỹ thuật: Các bài tập sẽ thay đổi tuỳ theo từng mục đích để Phát triển cung giọng (Tone Development ); Kiểm soát cao độ (Pitch Control); Mở rộng âm vực (Increasing Vocal Range); Lấy hơi đúng cách (Correct Breathing Technique ); Hát diễn cảm (Expressive Singing). • Rèn luyện tai nghe: Mục đích của phần này là khuyến khích các ca viên lắng nghe một cách thông minh. Nhắc họ rằng mỗi người phải có thể nghe thấy giọng người bên cạnh. Họ không bao giờ được quên rằng họ là một thành phần của toàn thể và toàn ban sẽ quan trọng hơn là từng cá nhân riêng lẻ. Họ phải nhận dạng và phân biệt được hợp âm trưởng với hợp âm thứ, phải nhận ra từng nốt trong các hợp âm ba nốt. Như vậy họ có thể bắt cung từng bè dựa vào nốt nền (Fundamental). • Sau cùng là một câu đánh lưỡi. Đây là lúc tha hồ hài hước Có thể để các ca viên sưu tầm và góp nhặt các câu luyện tập cho môirănglưỡi. Ví dụ như: “Mua rau lang, rửa rau lang, rồi luộc”, “Nồi đồng nấu ốc, nồi đất nấu ếch”… Khởi động ca đoàn có thể chỉ khoảng 10 đến 15 phút. Việc làm nóng này rất thú vị hãy tận dụng Lưu ý: Thánh ca sẽ hạn chế dùng Kỹ thuật ngân rung thanh quản, nhưng có thể dùng Kỹ thuật ngân rung hơi thở (Stylistic Techniques Such As Vibrato). Trong thanh nhạc sẽ phân biệt phát âm và nhả chữ, lúc khởi động ca đoàn sẽ chú trọng phần phát âm. Phần nhả chữ thuộc lãnh vực Ngữ âm (Phonetics) sẽ kết hợp với việc xử lý tác phẩm lúc luyện tập bài hát.Kỹ thuật luyện giọng đồng ca 7 Mô tả phương pháp • Cách lấy hơi: Lấy hơi khi hát trong hợp xướng không phải là hít và nén hơi vào hai buồng phổi, mà là buông lỏng hoành cách mô (diaphragm) để không khí tự động điền đầy xuống tận đáy phổi. Lấy hình dạng của cái bình phổi bụi của thợ sửa đồng hồ để dễ hình d

Contents

Phi lộ 1

Giọng người 1

Giọng nam, giọng nữ, và bộ dây tiếng 2

Phân loại giọng người 3

Kỹ thuật luyện giọng đồng ca 4

Khởi động ca đoàn 4

Mô tả phương pháp 7

Thanh đới 9

Khẩu hình âm ngậm “Hm” 10

Làn hơi căn bản 10

Phi lộ

Những chương nhạc lý thực hành này được soạn ra vì:

• Nhu cầu thực tiễn của các ca đoàn

• Ý muốn thực hiện một bộ nhạc lý có nhiều hình ảnh minh hoạ

• Cập nhật kiến thức âm nhạc

Cho nên, thay vì khởi sự tiếp cận âm nhạc bằng lý thuyết nhạc lý thì sẽ khởi sự từ phương pháp luyện giọng Do kiến thức và thời gian bị giới hạn, xin quý anh chị em tiếp tay định hướng hoặc góp ý hiệu chỉnh tài liệu nhỏ này

Bình Nhiêulộc

Giọng người

Giọng người bao gồm âm thanh của con người khi sử dụng dây tiếng để nói chuyện, hát, cười, khóc, la hét… Giọng người là một phần của tiếng người, trong đó các dây tiếng là nguồn âm thanh chính

Tổng quát, bộ máy để tạo ra giọng nói của con người có thể được chia thành ba phần, phần phổi, bộ dây tiếng trong thanh quản, và các bộ phận thanh đới Hai lá phổi (máy bơm) phải tạo

ra đầy đủ luồng không khí và áp suất không khí làm rung dây tiếng (nghĩa là áp suất không khí

là nhiên liệu của giọng nói) Dây tiếng là một van rung đậy lên luồng không khí từ phổi tạo thành các sóng âm thanh quản Các cơ của thanh quản điều chỉnh độ dài và độ căng của dây tiếng để 'tinh chỉnh' cao độ và cung giọng Thanh đới (các bộ phận tạo âm thanh nằm bên trên thanh quản gồm lưỡi, vòm miệng, má, môi…) thanh lọc và khuếch đại những âm thanh phát ra

từ thanh quản và đến một mức độ có thể tương tác với các luồng không khí thanh quản để tăng hoặc giảm nguồn âm thanh

Dây tiếng, kết hợp với thanh đới, có khả năng tạo ra những âm thanh rất phức tạp Cung giọng

có thể được điều chế để tạo cảm xúc như giận dữ, ngạc nhiên, hoặc dịu ngọt Ca sĩ sử dụng tiếng nói của con người như một nhạc cụ sống động

Giọng nam, giọng nữ, và bộ dây tiếng

Nam giới và nữ giới có kích cỡ dây tiếng khác nhau; dấu hiệu sự khác biệt giọng nam-nữ chính

là kích thước thanh quản (còn gọi là ‘trái cấm’ hoặc ‘cục Adam’) Cung giọng của nam giới thường có cao độ trầm vì có dây tiếng dài hơn Bộ dây tiếng giọng nam có chiều dài từ 17 mm đến 25 mm Bộ dây tiếng giọng nữ khoảng từ 12,5 mm và 17,5 mm

Như đã thấy trên hình, dây tiếng được đặt ngay phía trên khí quản Thức ăn và thức uống không đi qua các dây tiếng mà sẽ đi qua thực quản là một cái ống liên kết Thực quản và khí quản được ngăn cách bởi cái "nắp" (lưỡi gà), nắp này sẽ đóng khí quản khi nuốt

Phân loại giọng người

Trong hợp xướng, người ta thường phân thành những loại giọng như sau

Giọng nữ là soprano, mezzo-soprano, contralto; và giọng nam có tenor, baritone, bass

Biểu đồ âm vực (tầm cữ) giọng người

Kỹ thuật luyện giọng đồng ca

Khởi động ca đoàn

Khởi động ca đoàn là bí quyết hiệu quả để giữ cho giọng đồng ca luôn tươi mới và không bị sáo mòn Việc khởi động ca đoàn không phải là chỉ để có được những giọng ca tốt, mà còn gợi

mở âm nhạc lên trí não của họ!

Để tạo ra một bầu không khí tập trung thuận lợi cho việc tập hát, việc khởi động ca đoàn sẽ đặt dàn đồng ca vào nề nếp khổ luyện lâu bền.

Đặt mình vào vị trí các ca viên bình thường - một ngày khó khăn của công việc thường đầy thất vọng, một ông chủ cau có, một hành trình dài đến nơi luyện tập tất cả những trường hợp này

sẽ gây nhiều khó khăn thực hành Chúng ta sẽ phải thay thế những ba động xấu bằng sự hài hước và thái độ tích cực - và điều này là mục đích thực sự của việckhởi động ca đoàn

Bằng cách vui vẻ chào hỏi với một nụ cười sẽ giúp ca viên thay đổi từ tâm trạng làm việc sang tâm trạng ca đoàn

Bây giờ có thể chia việc khởi động ca đoàn thành ba phần:

2 Làm nóng giọng ca:

• Kiểm soát hơi thở - buông lỏng hoành cách mô của bạn khi lấy hơi vào Kiểm soát hơi thở rất cần thiết cho các ca viên khi hát đồng ca hợp xướng Có một sự khác biệt tinh tế giữa hơi thở hát đơn ca và hơi thở hợp xướng, và việc phát triển hoành cách mô là vô giá

• Hát âm ngậm "Hm" bình ổn, nhẹ nhàng, liên tục trong khoảng 2 phút để làm ấm giọng hát

• Chuyển từ âm ngậm sang các nguyên âm mở: Mmmoo" bình ổn trên một nốt rồi lặp lại với sự di chuyển lên cung và xuống cung

"Mmmeee-Mmmay-Mmmah-Mmmoe-• Hát nguyên âm mở hoàn toàn: "Eee-Ay-Ah-Oe-Oo" hai lần từ thấp lên cao rồi trở xuống

Nguyên âm mở 1 bè

Nguyên âm mở 2 bè

3 Thực tập xướng âm:

• Âm giai: Khi luyện tập với âm giai nên khởi sự với âm giai đi xuống Tăng dần tốc độ

và thay tên nốt bằng một nguyên âm - điều này cần thiết để ca đoàn hát hợp xướng tốt Khi cho ca đoàn hát âm giai đi lên thì phải lên đến một nốt cao hơn khoảng một quãng ba so với nốt cao nhất của các tác phẩm sắp hát Như vậy sẽ giúp ca đoàn có thừa sức khi vào hát thật Luyện âm giai đồng chuyển và xem ca viên có thể hát chuẩn xác được bao nhiêu phần trăm Không dễ chút nào – hát chính xác bán cung

là vô cùng khó khăn

• Bài tập kỹ thuật*: Các bài tập sẽ thay đổi tuỳ theo từng mục đích để Phát triển cung giọng (Tone Development ); Kiểm soát cao độ (Pitch Control); Mở rộng âm vực (Increasing Vocal Range); Lấy hơi đúng cách (Correct Breathing Technique ); Hát diễn cảm (Expressive Singing)

• Rèn luyện tai nghe: Mục đích của phần này là khuyến khích các ca viên lắng nghe một cách thông minh Nhắc họ rằng mỗi người phải có thể nghe thấy giọng người bên cạnh Họ không bao giờ được quên rằng họ là một thành phần của toàn thể và toàn ban sẽ quan trọng hơn là từng cá nhân riêng lẻ Họ phải nhận dạng và phân biệt được hợp âm trưởng với hợp âm thứ, phải nhận ra từng nốt trong các hợp âm

ba nốt Như vậy họ có thể bắt cung từng bè dựa vào nốt nền (Fundamental)

• Sau cùng là một câu đánh lưỡi Đây là lúc tha hồ hài hước! Có thể để các ca viên sưu tầm và góp nhặt các câu luyện tập cho môi-răng-lưỡi Ví dụ như: “Mua rau lang, rửa rau lang, rồi luộc”, “Nồi đồng nấu ốc, nồi đất nấu ếch”…

Khởi động ca đoàn có thể chỉ khoảng 10 đến 15 phút Việc làm nóng này rất thú vị - hãy tận dụng!

Lưu ý: Thánh ca sẽ hạn chế dùng Kỹ thuật ngân rung thanh quản, nhưng có thể dùng Kỹ thuật ngân rung hơi thở (Stylistic Techniques Such As Vibrato) Trong thanh nhạc sẽ phân biệt phát

âm và nhả chữ, lúc khởi động ca đoàn sẽ chú trọng phần phát âm Phần nhả chữ thuộc lãnh vực Ngữ âm (Phonetics) sẽ kết hợp với việc xử lý tác phẩm lúc luyện tập bài hát

Mô tả phương pháp

• Cách lấy hơi: Lấy hơi khi hát trong hợp xướng không phải là hít và nén hơi vào hai buồng phổi, mà là buông lỏng hoành cách mô (diaphragm) để không khí tự động điền đầy xuống tận đáy phổi

Lấy hình dạng của cái bình phổi bụi của thợ sửa đồng hồ để dễ hình dung

Có thể ví phần trái banh tròn tương đương với đáy phổi (vùng bụng) Phần hình côn là phần đỉnh phổi (vùng ngực), chỗ này hai buồng phổi sẽ bị xương lồng ngực khống chế Đầu vòi là khí quản (trachea)

“Buông lỏng hoành cách mô” nghĩa là thả lỏng thật nhanh cơ bụng để không khí tự động điền đầy vào đáy phổi, áp suất trong phổi bằng với áp suất khí trời

Khi lấy hơi đúng thì vai không bị rút lên, thời gian lấy hơi gần như tức thời, không khí đi vào phổi nhẹ nhàng không gây tiếng sột soạt, không có áp suất trong phổi nên không gây khó chịu với những biểu hiện như khuông mặt đỏ gay và muốn tống ngược hơi ra

• Cách đẩy hơi: Khi bắt đầu phát âm thì dây tiếng sẽ đậy lên thanh quản tạo ra ‘đối áp’, ta dùng lực của hoành cách mô để nén hơi vừa sức, sao cho đủ thắng được đối áp bằng một áp suất P1

Câu hỏi đặt ra: Thế nào là vừa sức? Lực đẩy hơi P1 là bao nhiêu? Có tiêu chuẩn nào được đặt ra cho dàn đồng ca?

Câu trả lời chính là kỹ thuật thanh nhạc hợp xướng, sẽ được lần lượt trình bày tiếp theo trong các mục: Thanh đới - bộ máy phát âm, khẩu hình âm ngậm “Hm”, và làn hơi căn bản…

Thanh đới

Bộ máy phát âm của con người rất tinh vi và được điều khiển bằng trực giác, khi bạn nói

chuyện bình thường thì bộ máy này tự động điều chỉnh Nó gồm nguồn tạo âm là dây tiếng, các

bộ phận khuyếch đại âm gồm vòm miệng và xoang mũi, các bộ phận nhả chữ là môi – răng – lưỡi… Như vậy, thanh đới là tên gọi chung các bộ phận phát âm - thuộc hệ hô hấp - kể từ dây tiếng (vocal cords) trở lên trên và ra ngoài

• Thanh quản (larynx): Dây tiếng nằm bên trong thanh quản (ống tiếng), thanh quản nằm trên đầu khí quản (ống thở)

• Hàm trên từ ngoài vào có: Môi trên, răng hàm trên, nướu răng hàm trên, vòm cứng (hard palate), và vòm mềm (soft palate)

• Hàm dưới từ ngoài vào có: Môi dưới, răng và xương hàm dưới, lưỡi, và tiểu thiệt

• Tiểu thiệt (epiglottis): Bên trên dây tiếng là cái “nắp” (còn gọi là lưỡi gà), nó sẽ đóng khí quản lại khi ăn uống

Các bộ phận thanh đới này sẽ tham gia vào việc nhả chữ sẽ đề cập trong phần ngữ âm

Khẩu hình âm ngậm “Hm”

Khi bạn hát ngậm miệng thì luồng không khí trong hệ hô hấp sẽ đi ra ngoài bằng đường mũi Luồng hơi này bị mũi bạn khống chế, nó không thể thoát ra nhiều hơn độ rộng của hai lỗ mũi

Hình minh hoạ cho thấy bạn có một

lượng không khí lớn từ đáy phổi,

sau khi đi qua thanh quản thì nó trở

nên nhỏ đi Như vậy bạn có thể điều

tiết cơ hoành sao cho luồng hơi

thoát ra từ từ một cách tiết kiệm Đó

chính là “làn hơi căn bản”

Làn hơi căn bản

Khi bạn hát âm ngậm “Hm”, luồng không khí

sẽ rơi vào một trong ba trường hợp:

1 Áp suất làn hơi P1 của bạn quá bé,

nhỏ hơn ‘đối áp’ của dây tiếng: âm

thanh phát ra sẽ yếu ớt, run rẩy

2 Áp suất làn hơi P1 của bạn quá

mạnh, lớn hơn ‘đối áp’ của dây tiếng

nhiều lần: âm thanh phát ra sẽ bị rè,

thanh quản co cứng – mất điều

khiển, đôi tai bạn bị ù khiến cho

không còn nghe thấy âm thanh bên

ngoài

3 Trường hợp tối ưu, áp suất làn hơi

P1 của bạn vừa đủ để thắng ‘đối áp’

của dây tiếng: âm thanh phát ra vừa

phải, thanh quản linh động, đôi tai

bạn có thể nghe được tiếng của

người đứng bên cạnh và tiếng đệm

Kỹ thuật “Mmmee”

Khi đã hát âm ngậm “Hm” thuần thục, bạn phải chuyển từ âm ngậm sang âm mở Âm “Hm” kết hợp với nguyên âm “I” chính là kỹ thuật “Mmmee” Nó tách làn hơi căn bản thành hai luồn hơi nhỏ hơn, một luồng vẫn đi lên mũi ra ngoài, luồng kia đi qua vòm miệng rồi cũng ra ngoài

Tổng hai luồng hơi nhỏ phải bằng với làn hơi căn bản, nghĩa là bạn phải chuyển nhuần nhuyển giữa hai âm này mà không tốn thêm hơi, chỉ có âm thanh khác nhau, còn âm lượng thì không đổi

Bài tập này giống nhau cho 5 nguyên âm chính, đó là âm “Hm” lần lượt kết hợp với “i, ê, a, ô,

và u” Nó tạo nên bài tập: "Mmmeee-Mmmay-Mmmah-Mmmoe-Mmmoo" đã nêu

Có thể phân tích bài tập này như sau:

1 Nguồn âm là làn hơi căn bản, nó được biến thành âm thanh có cao độ và âm vị

2 Cao độ được điều chỉnh bởi thanh quản

3 Âm vị được thay đổi bởi khẩu hình

Thử so sánh giọng người với nhạc cụ

Giọng người Vĩ cầm Kèn hơi Nguồn âm Làn hơi căn bản Cây vĩ kéo trên dây đàn Cột hơi thổi của nhạc công

Cao độ Chỉnh thanh quản Ngón tay bấm Ngón tay bấm

Âm vị Đổi khẩu hình Cách đặt vĩ Độ căng môi

Lưu ý: Với hai âm ê và a, bạn phải đưa cằm tới phía trước rồi mới hạ thấp xuống Có hai bài tập phụ trợ để tập những âm này Bạn tạo vị trí chuẩn bị bằng âm “nhi” rồi nối thành “nhi-ê” và

“nhi-a” (gnee-ay & gnee-ah)

Chúng ta đã đi qua phần khởi động căn bản và cố định (luôn có ở mỗi buổi tập) đó là các bài tập: Âm ngậm “Hm”; Mmmeee-Mmmay-Mmmah-Mmmoe-Mmmoo; và Ee-Ay-Ah-Oe-Oo

Phần bài tập kỹ thuật tiếp theo là các bài luyện thanh đồng ca – hợp xướng, có khi hát đồng giọng, có khi hát bè với số bè từ 2 đến 4 bè là tối đa cho từng bài tập Để đọc được bài tập này, bạn cần ôn lại một ít ký hiệu âm nhạc

Áp dụng bài tập

Bài tập được thực hiện như sau:

• Đàn sẽ cho 1 hợp âm để bắt cung

• Các bè sẽ lần lượt vào, khởi sự từ bè nam trầm (bass)

Tiếp theo là bè nam bổng (tenor) sẽ vào riên một mình rồi ráp hai bè nam:

Tương tự, bè nữ trầm (alto) sẽ vào Bây giờ là ba bè:

Sau cùng là bè nữ bỗng (soprano) vào rồi ráp 4 bè:

Cung nhạc này ở âm vực trung bình của mỗi loại giọng, có thể nâng hoặc hạ ở 5 cung kế cận nhau, ví dụ: khởi sự từ cung Eb, lên E, lên F, lên F# rồi lên G, sau đó trở xuống cho đến cung khởi sự

Bài luyện thanh số 2

Bài luyện thanh số 3

Trước khi vào bài tập số 3, bạn cần ôn lại bộ khoá 2 dấu thăng và số nhịp 4/4

• Tất cả các nốt Fa và Do trong bài nhạc đều bị nâng lên ½ cung

• Lấy dấu thăng cuối cộng thêm ½ cung để xác định chủ âm (Tonic)

•

Âm giai trưởng

Có chủ âm là nốt Re thì thành lập một âm giai (Scale) theo quy luật trưởng (Major)

Khái niệm tiết tấu (Rhythm) và đảo phách (syncope)

Từ bài tập số 3, bạn tách rời dấu cờ khỏi hình nốt, thì sẽ nhận ra tiết tấu của câu nhạc Tiết tấu này do người nhạc sĩ sáng tác đã sắp tuỳ ý, miễn sao tổng số phách trong 1 ô nhịp vẫn bằng số phách đã định (4 phách = một nốt tròn)

Giả sử bạn vừa đi vừa huýt sáo thì bước chân của bạn sẽ trùng vào các phách, nó luân phiên

và đều đặn, còn tiếng huýt sáo của bạn là tiết tấu của câu nhạc Khi tiếng huýt sáo của bạn không trùng với bước chân thì đó là đảo phách (chỗ ở giữa phách 3 và phách 4 của nhịp 1)

Bài luyện thanh số 4

Phần mạnh và phần nhẹ của phách

Nhịp 4/4 chia làm bốn phách theo thứ tự: 1 Mạnh – 2 Yếu – 3 Mạnh vừa – 4 Yếu

Mỗi phách lại chia ra làm 2 phần: Phần mạnh và phần nhẹ (của từng phách)

Khái niệm nghịch phách

Trong bài tập số 4, có một nốt “nghịch phách” (nghe khá giống đảo phách)

Đó là nốt Re nằm giữa phách 2 và phách 3 Nó nằm tại phần yếu của phách 2 Tiếp theo, ngay

tại phần mạnh của phách 3 là một dấu lặng Tổ hợp này có nốt ở phần yếu và dấu lặng ở phần

mạnh của phách, đó chính là nghịch phách

Kỹ thuật Staccato

Dấu nhấn

Có 5 loại dấu nhấn được đính vào hình nốt

*1 Staccato: tách tiếng, diễn tấu ½ trường độ

*2 Staccatissimo: tách siêu nhỏ, diễn tấu ¼ trường độ

*3 Marcato: dấu đinh, nhấn nổi nốt đó lên

*4 Accent: dấu khép, nhấn rồi buông nhẹ

*5 Tenuto: dấu duy trì (sustaned), nốt được diễn tấu đầy đủ trường độ với một lực nhấn trung bình, nhấn liền tiếng (legato accent)

Bài luyện thanh số 5

Bài tập số 5 có một chuỗi đảo phách gồm 12 nốt, chỉ có nốt đầu tiên và nốt cuối cùng là rơi vào trọng phách Nó vừa giúp giọng hát của bạn linh hoạt, vừa giúp bạn luyện cho vững nhịp

Bài luyện thanh số 6

Bài tập số 6 tương tự bài tập nguyên âm nhưng có thay đổi thứ tự và hoà thành 4 bè Giúp cho ban đồng ca luyện tai nghe hợp âm trưởng

Khái niệm Bội âm và Dãy bội âm

Bội âm (overtone) là một tần số cao hơn tần số nền tảng của một âm thanh Dãy bội âm là những bội âm tự nhiên đi theo một âm thanh, bội âm càng cao thì âm thanh của nó càng mờ nhạt

Hình vẽ minh hoạ nốt Do cực trầm (là nốt thật với hình nốt tròn và ký hiệu là F - Fundamental) với dãy bội âm của nó, dãy bội âm này vang lên đồng thời với nốt thật nên được vẽ theo cột dọc (từ số 2 đến 7 trên khuông nhạc khoá Fa), từ bội âm thứ 8 đến 20 được vẽ trải ra theo chiều ngang trên khuông nhạc khoá Sol cho dễ nhìn

Giới thiệu Hợp âm

Khi có ba âm khác nhau, hát hoặc diễn tấu cùng một lúc thì tạo nên một hợp âm (chord), nó được thành lập dựa trên quy luật bội âm Nói cách khác, hát hoặc diễn tấu ba nốt trùng với những nốt trong dãy bội âm để tô đậm nó thì tạo nên một hợp âm