Cuoäc soáng cuûa ba coâ gaùi ôû troïng ñieåm giöõa chieán tröôøng, duø khaéc nghieät vaø nguy hieåm nhöng hoï vaãn coù nhöõng nieàm vui, hoàn nhieân cuûa tuoåi treû, nhöõng giaây phuù[r]
Trang 1Oân tập phần truyện
Chủ đề
Làng
(1948)
Kim Lân
(1920-2007)
Oâng Hai là một nông dân thật thà, chất phát; quê
ở làng Chợ Dầu Oâng rất yêu làng của mình và có
một thói quen “khoe làng” Oâng “khoe” đủ thứ
về làng của ông, từ cái sinh phần viên Tổng Đốc,
đến nhà cửa, đường làng, chòi phát thanh, làng
kháng chiến với hầm hào, ụ chiến đấu, Đi tản
cư, nhớ làng, tối nào ông cũng qua nhà hàng xóm
trò chuyện về làng Dầu của mình cho đỡ nhớ Tin
làng theo giặc, khiến ông đau đớn, xót xa Oâng
xấu hổ, lo lắng đủ điều Tình cảm của ông bị
giằng xé, để rồi ông đi đến quyết định dứt khoác
“Làng thì yêu thật nhưng làng theo Tây thì phải
thù” Thế nhưng khi trò chuyện với đứa con, ông
Hai vẫn dạy con về nguồn gốc, quê hương mình là
làng Dầu Khi tin đồn trên được cải chính, ông vui
mừng, sung sướng và lại “khoe” về làng Chợ Dầu
của mình
Qua tâm trạng đau xót, tủi hổ của nhân vật ong Hai ở nơi tản cư khi nghe tin đồn làng mình theo giặc, truyện thể hiện tình yêu làng quê sâu sắc, thống thiết với lòng yêu nứơc và tinh thần kháng chiến của người nông dân
- Tạo tình huống chuyện gây cấn : Tin đồn thất thiệt được chính những người dáng đi tản
cư nói ra
- Miêu ta tâm lí chân thật và sinh động qua suy nghĩ hành động và lời nói
Oâng Hai: có 2 đặc điểm:
+ Tình yêu sâu nặng với làng Dầu của ông
+ Tấm lòng thủy chung với kháng chiến, với cách mạng mà biểu tượng là cụ Hồ
- Oâng Hai nghe tin làng Chợ Dầu theo Tây
- Tình yêu làng hòa quyện với tình đất nứơc của người nông dân VN trong thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp
Lặng lẽ
SaPa
(1970)
Nguyễn
Thành
Long
(1925-1991)
Truyện kể về cuộc gặp gỡ ngắn ngủi, tình cờ của
bốn nhân vật trên chuyến xe từ Hà Nội đi Lào
Cai Oâng họa sĩ lớn tuổi sắp về hưu, cô kĩ sư trẻ
trên đường nhận công tác được bác lái xe giới
thiệu với anh thanh niên 27 tuổi làm công tác khí
tượng kiêm vật lí địa cầu trên đỉnh Yên Sơn cao
2600m Tranh thủ 30’ hành khách nghỉ ngơi, anh
thanh niên mời ông họa sĩ và cô kĩ sư lên thăm nơi
ở và làm việc của mình Anh kể cho hai người
khách nghe về công việc, cuộc sống và những suy
nghĩ của bản thân Oâng họa sĩ vô cùng cảm phục
Cuộc gặp gỡ tình cờ của ông họa sĩ, cô kĩ sư mới ra trường với người thanh niên làm việc một mình tại trạm khí tượng trên núi cao SaPa
Qua đó truyện ca ngợi những người lao động thầm
- Tạo tình huống chuyện tự nhiên tình cờ hấp dẫn
- Xây dựng đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm
- Nghệ thuật tả cảnh thiên nhiên đặc sắc, miêu tả nhân vật với nhiều điểm nhìn
+ Anh thanh niên:
Sống có lý tưởng cao đẹp:
sẵn sàng nhận nhiệm vụ nơi khó khăn
+ Yù thức về công việc và lòng yêu nghề Có những suy nghĩ đúng đắn về công việc đối với cuộc sống, con người
+ Sống ngăn nắp, khoa học, ham học tập
- Cuộc gặp gỡ tình cờ của ba nhân vật: anh thanh niên, ông họa sĩ già và cô kĩ sư trẻ
- Ca ngợi những con người lao động bình thường, âm thầm cống hiến sức mình cho đất nứơc
Trang 2và định vẽ chân dung anh, nhưng anh từ chối và
giới thiệu hai người khác cũng sống và làm việc
như anh Cô kĩ sư bàng hoàng trứơc cuộc sống của
anh và dũng cảm hơn với quyết định của mình
Sắp hết giờ, ông họa sĩ và cô kĩ sư chia tay anh
trong sự lưu luyến với món quà là làn trứng anh
tặng
lặng có cách sống đẹp cống hiến sức mình cho đất nứơc
- Kết hợp giữa kể với tả và nghị luận
- Tạo tình chất trữ tình trong tác phẩm truyện
+ Chân thành, quý trọng tình cảm của mọi người
+ Khiêm tốn, thành thật
Chiếc
lựơc ngà
(1966)
Nguyễn
Quang
Sáng
(sinh năm
1932)
Oâng Sáu xa nhà đi kháng chiến Mãi khi con gái
lên 8 tuổi Oâng mới có dịp về thăm nhà, thăm con
Bé Thu không nhận ra cha vì những vết sẹo trên
mặt làm ba em không còn giống với người trong
bức ảnh mà em đã biết Em đối xử với ba như
người xa lạ Đến lúc Thu nhận ra cha, tình cha con
thức dậy mãnh liệt th em thì cũng là lúc ông Sáu
phải ra đi Ở khu căn cứ, người cha dồn hết tình
cảm yêu quý, nhớ thương đứa con vào việc làm
một chiếc lược ngà voi để tặng cho đứa con gái bé
bỏng Trong một trận càn, ông hi sinh, trứơc lúc
nhắm mắt ông cón kịp trao cây lược cho người bạn
nhờ chuyển tới con gái mình
Câu chuyện éo le và cảm động về hai cha con: ông Sáu và bé Thu trong một lần ông về thăm nhà và ở khu căn cứ Qua đó truyện ca ngợi tình cha con thắm thiết trong hoàn cảnh chiến tranh
- Tạo tình huống truyện éo le
- Có cốt truyện mang yếu tố bất ngờ
- Lựa chọn người kể chuyện là bạn của ông Sáu, chứng kiến toàn bộ câu chuyện, thấu hiểu cảnh ngộ và tâm trạng của nhân vật trong truyện
- Bé Thu:
+ Cô bé có tính cách cứng cỏi ưong ngạnh, yêu ghát rạch ròi
+ Rất thương ba
- Oâng Sáu:
+ Một người cha rất thương con
+ Một người lính cách mạng giàu lòng yêu nước
- Hai cha con ông Sáu gặp nhau sau 8năm xa cách Nhưng thật trớ trêu bé Thu không nhận cha, đến lúc em nhận ra cha và biểu lộ tình cảm thắm thiết thì ông Sáu phải ra đi
- Tình cảm cha con sâu nặng, trong hoàn cảnh éo le, khốc liệt của chiến tranh Từ đó ca ngợi và khẳng định tình cha con là nột tình cảm thiên liêng bất diệt và có giá trị nhân bản sâu sắc
Những
ngôi sao
xa xôi
(1971)
Lê Minh
Khuê
( sinh
năm
1949)
Ba nữ thanh niên xung phong làm thành một tổ
trinh sát mặt đường tại một trọng điểm trên tuyến
đường Trường Sơn Họ gồm có hai cô gái trẻ là
Định và Nho, còn tổ trưởng là chị Thao hơi lớn
tuổi Nhiệm vụ của họ là quan sát địch nén bom,
đo khối lượng đất đá phải san lấp, đánh dấu vị trí
bom chưa nổ và phá bom Công việc hết sức nguy
hiểm vì họ phải thường xuyên chạy trên cao điểm
giữa ban ngày và phải đối diện với “thần chết”
Cuộc sống, chiến đấu của ba cô gái thanh niên xung phong trên một cao điểm ở tuyến đường Trường Sơn trong những năm chiến tranh chống Mĩ cứu
- Sử dụng ngôi kể thứ nhất lựa chọn nhân vật người kể chuyện đồng thời là nhân vật trong tác phẩm
- Miêu tả tâm lí nhân vật đặc sắc, ngôn ngữ nhân vật
- Phương Định:
+ Một cô gái Hà Nội còn rất trẻ, nhạy cảm, hồn nhiên, hay mơ mộng thích hát
+ Một chiến sĩ gan dạ, dũng cảm, có ý thức sẵn sàng hy sinh vì nhiệm vụ
+ Có tình đồng chí, đồng
- Truyện ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn của ba cô gái thanh niên xung phong trong hoàn cảnh chiến tranh ác liệt
- Hình ảnh đẹp, tiêu biểu về thế hệ trẻ VN trong thời kì kháng chiến chống Mĩ
Trang 3trong mỗi lần phá bom Họ ở trong một cái hang dưới chân cao điểm, tách xa đơn vị Cuộc sống của ba cô gái ở trọng điểm giữa chiến trường, dù khắc nghiệt và nguy hiểm nhưng họ vẫn có những niềm vui, hồn nhiên của tuổi trẻ, những giây phút thanh thản, mơ mộng và đặc biệt là gắn bó, yêu thương nhau trong tình đồng đội dù mỗi người một cá tính Cuối truyện tập trung miêu tả hành động và tâm trạng của các nhân vật trong một lần phá bom, Nho bị thương và được hai người đồng đội chăm sóc
nước Truyện làm nổi bật tâm hồn trong sáng, giàu
mơ mộng, tinh thần dũng cảm, cuộc chiến đấu đầy gian khổ, hi sinh nhưng rất hồn nhiên, lạc quan của họ
là ngôn ngữ độc thoại nội tâm
- Có lời trần thuật, lời đối thoại tự nhiên
đội thân thiết, gắn bó
* Ý nghĩa nhan đề:
- Những ngôi sao xa xôi: là một nhan đề lãng mạng, rất đặc trưng của quan họ thờ kháng chiến chống Mĩ Cái ánh sáng ẩn hiện xa xôi nhưng lại có sức mê hoặc lòng người Đó là biểu tượng về sự sáng ngời của phẩm chất cách mạng trong những cô gái thanh niên xung phong trên tuyến đường Trường Sơn thời chống Mĩ
- Lặng lẽ SaPa: Sách ôn trang 121
Oân tập phần thơ
Đồng Chí - Đó là tên một tình cảm mới đặc
biệt xuất hiện và phổ biến trong những năm cách mạng và kháng chiến
- Đó là cách xưng hô của người lính, cùng công nhân, cán bộ từ sau cách mạng
- Đó là biểu tượng của tình cảm cách mạng, của con người cách mạng trong thời đại mới
* Bố cục:
- Cơ cở hình thành tình đồng chí (7câu đầu)
- Chính Hữu (1926-2007), tên khai sinh là Trần Đình Đắc, quê ở Hà Tỉnh Oâng chủ yếu sáng tác về những người chiến sĩ quân đội, những người đồng đội của ông trong hai cuộc kháng chiến chống
Pháp-Mĩ Năm 2000, ông được Nhà nước tặng Giải thưởng HCM về Văn học nghệ thuật
- Bài thơ được sáng tác năm1948
Bài thơ ngợi ca tình cảm đồng chí cao đẹp giữa những người chiến sĩ trong thời kì dấu tranh chống thực dân Pháp gian khổ
- Sử dụng ngôn ngữ bình dị, thấm đượm chất dân gian, thể hiện tình cảm chân thành
- Thể hiện bút pháp tả thực kết hợp với lãng mạn một cách hài hoà, tạo nên hình ảnh thơ đẹp, mang ý nghĩa biểu tượng
Trang 4- Biểu hiện cụ thể của tình đồng chí (10câu tiếp)
- Biểu tượng cao đẹp của người lính(còn)
Bài thơ về tiểu đội
xe không kính - Phạm Tiến Duật (1941-2007) là nhà thơ trưởng thành trong thời kì
kháng chiến chống Mĩ cứu nước, thơ tập trung viết về thế hệ trẻ trong chiến tranh
- Bài thơ được sáng tác năm1969, in trong tập thơ Vầng trang quầng lửa
Bài thơ ca ngợi người chiến sĩ lái xe Trường Sơn dũng cảm, hiên ngang, tràn đầy niềm tin chiến thắng trong thời kì kháng chiến chống Mĩ
- Lựa chọn chi tiết độc đáo, có tính chất phát hiện, hình ảnh đậm chất hiện thực
- Sử dụng từ ngữ, ngôn ngữ và giọng điệu giàu tính khẩu ngữ, tự nhiên, khoẻ khoắn, vui nhộn có pha chút ngang tàng – một giọng điệu rất lính
- Giọng thơ sôi nổi , tinh nghịch
Aùnh Trăng - Là một nhan đề đa nghĩa:
+ là hình ảnh đẹp của thiên nhiên với tất cả những gì là thi vị, gần gũi, hồn nhiên, tươi mát Đó là vầng trăng gắn liền với tuổi ấu thơ củatác giả
+ Nhan đề còn thực sự sâu sắc ý nghĩa bởi vầng trăng ấy còn là biểu tượng cho quá khứ nghĩa tình Kí ức gắn bó với cuộc kháng chiến chống
Mĩ cứu nước đầy cam go mà hào hùng -> biểu tượng
+ Vầng trăng mang chiều sâu tư tưởng, là lời nhắc nhở thái độ sống “ Uống nước nhớ nguồn”, ân nghĩa, thuỷ chung cùng quá khứ
Nguyễn Duy (sinh năm 1948) , tên khai sinh là Nguyễn Duy Nhuệ, quê
ở Thanh Hoá, là nhà thơ chiến sĩ, trưởng thành trong cuộc kháng chiến chống Mĩ Oâng đã đạt giải nhất cuộc thi thơ củabáo Văn Nghệ năm 1972-1973
- Bài thơ được sáng tác năm 1978, in trong tập thơ cùng tên
Aùnh trăng khắc hoạ một khía cạnh trong vẻ đẹp của người lính sâu nặng nghĩa tình, thuỷ chung sau trước
- Kết hợp giữa tự sự và trữ tình, tự sự làm cho trữ tình trở nên tự nhiên và sâu nặng
- Hình ảnh trăng mang nhiều kỉ niệm, mang nhiều tầng ý nghĩa: trăng là vẻ đẹp của thiên nhiên tự nhiên, là g bạn gắn bó với con người, là biểu tượng cho quá khứ nghĩa tình, cho vẻ đẹp của đời sống tự nhiên vĩnh hằng
Mùa xuân nho nhỏ - Là sự sáng tạo độc đáo của Thanh
Hải Nhà thơ nguyện làm một mùa xuân, nghĩa là sống đẹp, sống có ích, sống với tất cả sức sống tươi trẻ của mình nhưng lại rất khiêm nhường chỉ nguyện là một mùa xuân
- Thanh Hải (1930-1980), tên khai sinh là Phạm Bá Ngoãn, quê ở Thừa- Thiên Huế, là một trong những cây bút có công xây dựng nền văn học cách mạng ở miền Nam từ những ngày đầu
Bài thơ thể hiện những rung cảm tinh tế của nhà thơ trước vẻ đẹp của mùa xuân thiên nhiên, đất nước và khát vọng được cống hiến cho đất
- Viết theo thể thơ 5 chữ nhẹ nhàng, tha thiết mang âm hưởng gần gũi với dân ca
- Kết hợp hài hoà giữa hình ảnh thơ giản dị với những hình ảnh giùa ý nghĩa tượng trưng khái quát
Trang 5nhỏ góp phần vào mùa xuân lớn của đất nước của cuộc đời chung Đó là quan hệ giữa cá nhân và cộng đồng phải biết sống vì mọi người
* Bài thơ được viết theo trình tự:
cảm xúc trước mùa xuân của thiên nhiên -> cảm xúc mùa xuân của đất nước -> ước nguyện của tác giả ->
ca ngợi quê hương, đất nước qua làn điệu dân ca xứ Huế
- Bài thơ được nhà thơ viết trong những ngày cuối đời nằm trên giường bệnh (1980) với tất cả tấm lòng và những suy nghĩ sâu sắc
nước, cho cuộc đời - Sử dụng ngôn ngữ thơ giản dị trong
sáng, giàu hình ảnh, giàu cảm xúc với các ẩn dụ, điệp từ điệp ngữ, sử dụng từ xưng hô
- Có kết cấu chặt chẽ, giọng điệu thơ luôn có sự biến đổi, phù hợp với nội dung từng đoạn
Viếng lăng Bác * Mạch cảm xúc diễn ra theo trình
tự cuộc vào lăng viếng Bác: trước cảnh bên ngoài lăng -> trước dòng người xếp hàng vào lăng viếng Bác -> khi ở trong lăng thăm Bác -> khi rời lăng ra về
-Viễn Phương (1928-2005), tên khai sinh làPhan Thanh Viễn , quê ở An Giang, là một trong những cây bút có mặt sớm nhất của lực lượng văn nghệ giải phóng ở miền Nam thời kì chống Mĩ cứu nước Thơ của ông nhỏ nhẹ, giàu tình cảm, mơ mộng ngay trong hoàn cảnh chiến tranh ác liệt
- Bài thơ được sáng tác năm 1976, sau ngày đất nước thống nhất, lăng Chủ tịch HCM cũng vừa khánh thành Nhà thơ có dịp được ra thăm miền Bắc và vào thăm lăng Bác
Những tình cảm đối với Bác kính yêu đã trở thành nguồn cảm hứng để nhà thơ sáng tác tác phẩm này Bài thơ thể hiện tâm trạng xúc động, tấm lóng thành kính, biết ơn sâu sắc của tác giả khi vào lăng viếng Bác
- Giọng điệu vừa trang nghiêm, sâu lắng, vừa tha thiết, đau xót,tự hào, phù hợp với nội dung, cảm xúc của bài
- Viết theo thể thơ 8chữ có đôi chỗ biến thể, cách gieo vần và nhịp điệu thơ linh hoạt
- Sáng tạo trong việc xây dựng hình ảnh thơ , kết hơp cả hình ảnh thực , hình ảnh ẩn dụ, biểu tượng có ý ghĩa khái quát và giá trị biểu cảm cao
- Lụa chọn ngôn ngữ biểu cảm , sử dụng các ẩn dụ , điệp từ có hiệu quả nghệ thuật
đầy đủ là Nguyễn Hữu Thỉnh, quê ở Vĩnh Phúc, là nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống Mĩ viết nhiều về con người cuộc sống ở làng quê vê mùa thu Năm 2000, ông là tổng bí thư hội nhà văn Việt Nam
- Baì thơ được sáng tác năm 1977
Những suy nghĩ cuảngười lính từng
- Bài thơ thể hiện những càm nhận tinh tế của bài thơ trước vẻ đẹp của thiên nhiên trong khoẳng khắc giao mùa
-Khắc hoạ được hinh ảnh thơ đẹp , gợi cảm đặc sắc về thơiø điểm giao mùa hạ – thu ở nông thôn vùng đồng bằng Bắc Bộ
- Sáng tạo trong việc sử dụng từ ngữ ( bông ,phả, hình như ông được lúc dềnh dàng ,…) , phép ẩn dụ ( sấm ,
Trang 6tải qua một thời trận mạc và cuộc sống khó khăn sau ngày đất nước thống nhất động lại những vần thơ sang thu lắng sâu cảm động
Nét chung và nét riêng cua tình mẹ con qua bài khúc hát ru những em bé lớn lên trên lưng mẹ; con cò; mấy và sóng :
- Điểm chung: ca ngợi tình mẹ con thắm thiết, dùng điệu ru, lời ru của mẹ hoặc em be nói với mẹ
- Nét riêng:
+ Con cò: khai thác và phát triển từ thơ từ ø hình tượng con cò để ca ngợi tình mẹ và ý nghĩa của lời hát ru
+ khúc hát ru: Thể hiện sự thống thiết song song với tình yêu con của người mẹ Tà- ôi
+ Mây và Sóng: Háo thân vào lời trò chuyện hồn nhiên gây thơ cùa em bé thể hiện tình yêu mẹ, mẹ hơn tất cả những điều hấp dẫn trong vũ trụ
So sánh hình ảnh người lính trong 2 bài thơ “đồng chí” và “bài thơ về tiểu đội xe không kính”
- Đồng chí: là nông dân nghèo gắn bó chia ngọt xẻ bùi với đồng đội vì chung cảnh ngộ, chung nhiệm vụ và đặc biệt là chung lí tưởng trong kháng chiến chống Pháp.
- Bài thơ tiểu đội xe không kính: Người lính lái xe trên con đường Trường Sơn thời kháng chiến chống Mĩ ngang tàn, yêu đời, dũng cảm vượt qua bom đạn của kẻ thù tiến vào miền Nam thống nhất đất nước