CHƯƠNG TRÌNH MÔN HỌC Y HỌC THỂ THAO

Trang bị cho sinh viên phương pháp kiểm tra đánh giá mức độ phát triển thể chất, trạng thái chức năng các cơ quan và trình độ tập luyện.. Sinh viên nắm được phương pháp xử lý các trạng t

CHƯƠNG TRÌNH MÔN HỌC Y HỌC THỂ THAO

1 Tên môn học: Y HỌC THỂ THAO (tiếng Anh: SPORTS MEDICINE)

2 Thời lượng: 75tiết - 02 học phần (HPI: 45tiết & HPII: 30tiết) - 05 ĐVHT

3 Loại môn học: bắt buộc

4 Đối tượng: dùng cho sinh viên năm thứ ba và thứ tư, hệ Đại học chính qui

5 Mục tiêu: Y học TDTT là một môn khoa học ứng dụng nằm trong hệ thống các

môn y sinh học TDTT, là môn khoa học chuyên ngành của TDTT, được giảng dạy ở tất

cả các chuyên ngành đào tạo của Trường Đại học TDTT Trang bị cho sinh viên phương pháp kiểm tra đánh giá mức độ phát triển thể chất, trạng thái chức năng các cơ quan và trình độ tập luyện Sinh viên nắm được phương pháp xử lý các trạng thái bệnh lý và chấn thương thường gặp trong hoạt động Thể dục thể thao

- Trang bị cho sinh viên những kiến thức cơ bản, sau khi hoàn thành chương trình, sinh viên có đủ năng lực vận dụng những kiến thức Y sinh học nói chung, môn Yhọc TDTT nói riêng vào thực tiễn huấn luyện, tuyển chọn, đánh giá trình độ tập luyện để nâng cao thành tich thể thao

- Biết phương pháp đề phòng và xử lý bước đầu các trường hợp xấu do tập luyện thiếu khoa học gây ra

- Biết vận dụng các kiến thức y học vào công tác tuyển chọn nghiên cứu khoa học TDTT

5.1 Về tri thức:

- Biết phương pháp đề phòng và xử lý bước đầu các chấn thươg và các trạng thái bệnh lý thường gặp trong tập luyện thiếu khoa học gây ra

- Biết vận dụng các kiến thức y học vào công tác tuyển chọn, đánh giá trình độ tập luyện, nghiên cứu khoa học, huấn luyện TDTT

-Biết vận dụng những kiến thức y sinh để giải thích một số hiện tượng trong huấn luyện TDTT

5.2 Về kỹ năng:

- Có kỹ năng thực hành kiểm tra y học và kiểm tra y học sư phạm, biêt tích lũy

kiến thức

5.3 Về thái độ:

- Sinh viên có ý thức học tốt tham dự đầy đủ các giờ học chính khoá ở trên lớp, các giờ thực hành, làm các bài kiểm tra học trình

- Thực hiện nghiêm túc quy chế, quy định, nội quy học tập, từ đó làm cơ sở cho học phần để có thể tích lũy kiến thức cho huấn luyện sau này

6 Điều kiện tiên quyết: Sinh viên đã học qua các học phần như: Giải phẫu, Sinh

cơ, Sinh hóa, Sinh lý

7 Cấu trúc môn học: Chương trình bao gồm 75tiết, với 2 HP (HPI: 45tiết, HPII:

30tiết) tương ứng với 05 ĐVHT Nội dung chương trình gồm cả lý thuyết và thực hành, được tổ chức giảng dạy thông qua các hình thức

- Lên lớp lý thuyết: 57

- Lên lớp thực hành: 06

- Bồi dưỡng phương pháp, kiểm tra & thi: 12

8 Nhiệm vụ của sinh viên: Phải nghiên cứu giáo trình, chuẩn bị các ý kiến hỏi,

đề xuất khi nghe giảng Chuẩn bị thảo luận và đọc, sưu tầm các tư liệu có liên quan đến nội dung của chương

- Dành thời gian cho việc nghiên cứu trước bài giảng dưới sự hướng dẫn của giảng viên

- Tham dự đầy đủ các giờ học chính khoá ở trên lớp, các giờ thực hành Thực hiện nghiêm túc các quy chế, quy định, nội quy học tập đối với sinh viên

9 Thang điểm đánh giá: Thang điểm 10

10 Phương pháp và phương tiện dạy học

10.1 Phương pháp: - Thuyết trình nêu vấn đề

- Thảo luận, thưc hành nhóm

10.2 Phương tiện: - Dụng cụ trực quan, các mô hình và giáo án điện tử

* Tài liệu tham khảo:

- Chương trình y học TDTT của trường đại học thể dục thể thao năm 1992

- V.E.Vasliliepva Thể dục chữa bệnh NXB TD và TT Matxcơva 1978

- E.C.Popov Kiểm tra y học trong giáo dục thể chất

- Khúc Miên Thành - Thực dụng y học TDTT-NXB Vệ sinh nhân dân - Trung Quốc, 1973

- Y học TDTT của trường đại học TDTT I - NXB TDTT Hà Nội 2000

11 Hướng dẫn kiểm tra, đánh giá kết quả học tập

11.1 Kiểm tra – đánh giá quá trình:

Có trọng số chung là 30%, bao gồm các điểm đánh giá bộ phận như sau:

- Điểm chuyên cần:10%

- Điểm thi giữa kỳ: 20%

11.2 Kiểm tra - đánh giá cuối kỳ:

Điểm thi kết thúc học phần có trọng số 70%

- Hình thức thi: tự luận

- Thời lượng thi: 60 phút

- Sinh viên được hay không được tham khảo tài liệu trong khi thi tùy thuộc vào từng học phần (Sẽ được giảng viên thông báo trong thời gian ôn tập chuẩn bị trước kỳ thi)

II PHÂN PHỐI CHƯƠNG TRÌNH

Thời gian và hình thức giảng dạy

Tổng

ận T hự

HỌC PHẦN I

3 Phương pháp kiểm tra, đánh giá mức độ

4

HỌC PHẦN II

2 Tác dụng sinh lý và các kỹ thuật xoa bóp

4

4 Phương pháp xoa bóp trên các bộ phận

4

5 Thực hành - Phương pháp xoa bop các

bộ phận cơ thể

6 Kiểm tra giữa kỳ 2 2

III NỘI DUNG CHƯƠNG TRÌNH

Nội dung giảng dạy - HỌC PHẦN I Số giờ

Bài 1: Bài mở đầu GIỚI THIỆU VỀ Y HỌC THỂ DỤC THỂ THAO

I KHÁI NIỆM VỀ Y HỌC

1 Khái niệm về Y học Thể dục Thể thao

2 Các đặc điểm cơ bản của Y học thể thao

II NHIỆM VỤ CỦA Y HỌC THỂ DỤC THỂ THAO

III NỘI DUNG

1 Nhập môn Y học Thể dục thể thao

2 Kiểm tra và đánh giá mức độ phát triển thể chất

3 Đặc điểm trạng thái chức năng của cơ thể vận động viên

4 Các thử nghiệm chức năng trong đánh giá năng lực vận động và trình

độ huấn luyện của vận động viên

5 Kiểm tra y học sư phạm trong tập luyện và thi đấu

6 Các phương phápthúc đẩy quá trình hồi phục năng lực vận động

7 Kiểm tra y học cho các đối tượng không chuyên luyện tập Thể dục thể

thao

8 Cấp cứu, chấn thương và các bệnh lý thường gặp trong thể thao

3

Bài 2 KIỂM TRA Y HỌC TDTT

I KHÁI NIỆM, NHIỆM VỤ, NỘI DUNG, HÌNH THỨC VÀ CÁC

PHƯƠNG PHÁP KIỂM TRA Y HỌC THỂ DỤC THỂ THAO

1 Khái niệm

2 Nhiệm vụ cơ bản của kiểm tra y học thể thao

3 Chức năng của máu

II NỘI DUNG - HÌNH THỨC KIỂM TRA Y HỌC TDTT

1 Nội dung

1.1 Nội dung kiểm tra y học Thể dục Thể thao

1.2 Kiểm tra mức độ phát triển thể lực

1.3 Kiểm tra chức năng của các cơ quan

1.4 Kiểm tra y học sư phạm

1.5 Tự kiểm tra y học

2 Hình thức kiểm tra y học thể thao

2.1 Kiểm tra bước đầu

2.2 Kiểm tra định kỳ

2.3 Kiểm tra bổ sung

3 Các phương pháp áp dụng trong kiểm tra y học thể thao

3.1 Khái niệm, phân loại

3.2 Nội dung , ý nghĩa của các phương pháp

3.2.1 Các phương pháp kiểm tra y học lâm sàng

3.2.2 Các thử nghiệm chức năng

3.2.3 Các phương pháp kiểm tra lâm sàng

Bài 3 PHƯƠNG PHÁP KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ PHÁT TRIỂN THỂ

CHẤT

I KHÁI NIỆM VỀ PHÁT TRIỂN THỂ CHẤT

II CÁC PHƯƠNG PHÁP KIỂM TRA

1 Phương pháp quan sát

1.1 Khái niệm

1.2.Những yêu cầu chung khi tiến hành

a) Quan sát thể trạng

b) Quan sát da và niêm mạc

c) Quan sát tư thế thân người

d) Quan sát dáng lưng

e) Quan sát hình dáng ngực

f) Quan sát hình dáng tay

g) Quan sát hình dáng chân

h) Quan sát hình dáng cung bàn chân

2 Phương pháp nhân trắc

2.1 Khái niệm

2.2 ý nghĩa

2.3 Những điều chú ý khi đo người

2.4 Nội dung đo

a) Phương pháp đo các độ dài cơ thể

4

b) Phương pháp đo trọng lượng cơ thể

c) Phương pháp đo chu vi các vùng

d) Đo các khoảng cách

e) Đo dung tích sống

f) Đo sức mạnh cơ

3 Đánh giá mức độ phát triển thể lực

3.1 Phương pháp so sánh thống kê

3.2 Phương pháp tính tương quan

3.3 Phương pháp tính các chỉ tiêu số học

a) Chỉ số Broca - Brugoh

b) Chỉ số Ketle

c) Chỉ số Pi-nhê

d) Chỉ số QVC

e) Chỉ số Erisman

f) Chỉ sốdung tích sống

g) Chỉ số thân

h) Chỉ số dung tích sống

i) Chỉ số sức mạnh

j) Chỉ số BMI

Bài 4 THỰC HÀNH

2

Bài 5 KIỂM TRA CHỨC NĂNG HỆ TIM MẠCH

I ĐẶC ĐIỂM TRẠNG THÁI CHỨC NĂNG HỆ TIM MẠCH VẬN

ĐỘNG VIÊN

1 Đặc điểm về cấu trúc

2 Đặc diểm về chức năng

II PHƯƠNG PHÁP KIỂM TRA CHỨC NĂNG HỆ TIM MẠCH.

1 Phương pháp kiểm tra y học lâm sàng

1.1 Phương pháp thẩm vấn

1.2 Phương pháp quan

1.3 Phương pháp sờ nắn

1.4 Phương pháp gõ

1.5 Phương pháp nghe

2 Các nghiệm pháp chức năng tim - mạch

2.1 StepTest Haward

2.2 Thử nghiệm công năng tim

4

2.3 Thử nghiệm Mi chi gân

2.4 Thử nghiệm Cô culốp Xki:

2.5 Thử nghiệm Rujfier

2.6 Test PWC 170

2.7 Phương pháp tiến hành và đánhgiá thử nghiệm Lêtunốp

2.8 Các phản ứng chức năng tim - mạch

a) Phản ứng tim - mạch bình thường

b) Phản ứng trương lực mạnh

c) Phản ứng trương lực yếu

d) Phản ứng vô lực

e) Phản ứng bậc thang

3 Phương pháp kiểm tra cận lâm sàng

3.1 Phương pháp chiếu chụp x quang

3.2 Phương pháp điện tim

3.3 Phép ghi tiếng tim

3.4 Phép ghi mạch

Bài 6 KIỂM TRA CHỨC NĂNG HỆ HÔ HẤP

I ĐẶC ĐIỂM TRẠNG THÁI CHỨC NĂNG HỆ HÔ HẤP CỦA VẬN

ĐỘNG VIÊN

II CÁC PHƯƠNG PHÁP KIỂM TRA CHỨC NĂNG HỆ HÔ HẤP

1 Phương pháp kiểm tra y học lâm sàng

1.1 Phương pháp thẩm vấn

1.2 Phương pháp quan sát

1.3 Phương pháp sờ nắn

1.4 Phương pháp gõ

1.5 Phương pháp nghe

2 Các thử nghiệm chức năng hệ hô hấp

2.1 Đo dung tích sống

2.2 Test đo dung tích sống đột ngột - Test Tiphnô

2.3 Thử nghiệm Rozeutal

2.4 Thử nghiệm đo V02max

2.5 Test đo áp lực phổi

2.6 Test nín thở ( Gentri , Stange, Serkin)

2.7 Nghiệm pháp đo thể tích khí dự trữ

2.8 Kiểm tra chức năng trao đổi khí ở phổi

3 Phương pháp kiểm tra cận lâm sàng

2

3.1 Chiếu chụp X quang

3.2 Phép ghi phế động đồ

Bài 7 THỰC HÀNH

2

Bài 8 KIỂM TRA Y HỌC SƯ PHẠM VÀ TỰ KIỂM TRA

A.QUAN SÁT Y HỌC SƯ PHẠM

I KHÁI NIỆM, MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ QUAN SÁT Y HỌC SƯ

PHẠM

1 Khái niệm chung

2 Mục đích theo dõi y học sư phạm

3 Nhiệm vụ của quan sát y học sư phạm

II CÁC PHƯƠNG PHÁP ỨNG DỤNG TRONG KIỂM TRA Y HỌC SƯ

PHẠM

1 Phương pháp đánh giá cường độ của bài tập

1.1 Khái niệm

1.2 Cường độ vận động bên ngoài

1.3 Cường độ bên trong

2 Phương pháp đánh giá mật độ buổi tập

2.1 Phương pháp đánh giá lượng vận động buổi tập

2.2 Phương pháp thẩm vấn và quan sát

2.3 Phương pháp nhân trắc

2.4 Xác định hàm lượng urê máu

2.5 Theo dõi huyết áp

2.6 Theo dõicác chỉ số hô hấp

2.7 Thử nghiệm lượng vận động bổ sung

2.8 Các phương pháp theo dõi yhọc –sư phạm từ xa

B TỰ KIỂM TRA Y HỌC

I KHÁI NIỆM

II Ý NGHĨA

III NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP

1 Chỉ tiêu chủ quan

2 Chỉ tiêu khách quan

IV NHỮNG ĐIỀU CHÚ Ý KHI LẬP SỔ THEO DÕI SỨC KHỎE

2

Bài 9 CHẤN THƯƠNG TRONG THỂ DỤC THỂ THAO

I KHÁI NIỆM CHẤN THƯƠNG

II PHÂN LOẠI CHẤN THƯƠNG TRONG THỂ DỤC THỂ THAO

1 Căn cứ vào thực thể tổn thương (tổ chức giải phẫu)

2 Căn cứ theo thời gian bị tổn thương (phản ứng cục bộ hoặc toàn

thân)

3 Căn cứ vào mức độ tổn thương và ảnh hưởng của chúng đến kế

hoạch huấn luyện thi đấu

4 Căn cứ vào vị trí chấn thương

5 Căn cứ theo vị trí các bộ phận bị chấn thương

III TẦM QUAN TRỌNG CỦA CÔNG TÁC PHÒNG NGỪA CHẤN

THƯƠNG

IV NGUYÊN NHÂN GÂY CHẤN THƯƠNG TRONG TẬP LUYỆN VÀ

THI ĐẤU THỂ DỤC THỂ THAO

1 Các tác nhân bên ngoài gây ra chấn thương

1.1 Do sai lầm trong phương pháp giảng dạy của huấn luyện viên hoặc

giáo viên

1.2 Do các thiếu sót trong việc tổ chức tập luyện và thi đấu

1.3 Do không đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về vật chất, kỹ thuật trong tập

luyện

1.4 Do không đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về điều kiện khí hậu và điều

kiện vệ sinh

1.5 Do các hành vi không đúng đắn của bản thân vận động viên

1.6 Do không tuân thủ những yêu cầu về y tế

1.7 Do khởi động không kỹ

2 Các tác nhân bên trong gây chấn thương

2.1 Những rối loạn về khả năng định hình trong không gian và sự giảm

sút của các phản ứng bảo vệ, sức tập trung chú ý của vận động viên

2.2 Những biến đổi về trạng thái chức năng của một số hệ cơ quan do

ngừng tập luyện vì một lý do nào đó (ốm, mệt )

2.3 Do cấu trúc giải phẫu của cơ thể không phù hợp với yêu cầu kỹ thuật

V CƠ CHẾ CHẤN THƯƠNG THỂ THAO

VI PHƯƠNG PHÁP NGĂN NGỪA CHẤN THƯƠNG

VII ĐẶC ĐIỂM CHẤN THƯƠNG Ở TỪNG MÔN THỂ THAO VÀ

PHƯƠNG PHÁP PHÒNG NGỪA

1 Môn điền kinh

1.1 Các môn chạy

1.2 Các môn nhảy

4

1.3 Các môn ném

2 Các môn bóng

2.1 Bóng rổ

2.2 Bóng chuyền

2.3 Bóng đá

3 Các môn thể dục

VIII CÁC CHẤN THƯƠNG PHẤN MỀM

1 Nguyên nhân triệu chứng lâm sàng

1.1 Vết xây xát da và vết xước

1.2 Vết thương

2 Phương pháp xử lý các chấn thương ngoài da

2.1 Xử lý cầm máu

a) Phương pháp ấn (đè) động mạch

b) Phương pháp gấp khớp tối đa

c) Phương pháp đặt garô

2.2 Xử lý chống nhiễm trùng

2.3 Chạm thương và đụng dập trong vận động

2.4 Giãn dây chằng

2.5 Tổn thương cơ

IX.CHẤN THƯƠNG PHẦN CỨNG GÃY XƯƠNG VÀ SAI KHỚP

Bài 10 CHẤN THƯƠNG TRONG THỂ DỤC THỂ THAO (TT)

A GÃY XƯƠNG

I KHÁI NIỆM

II PHÂN LOẠI GÃY XƯƠNG

III NGUYÊN NHÂN GÂY GÃY XƯƠNG

IV TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG

V SƠ CỨU BAN ĐẦU

VI NGUYÊN TẮC ĐIỀU TRỊ

B SAI KHỚP

I Khái niệm

II Nguyên nhân

III Phân loại: có hai loại

IV Triệu chứng lâm sàng

V Nguyên tắc phục khớp

1 Nguyên nhân triệu chứng lâm sàng và phương pháp phục khớp vai

1.1 Phân loại

2

1.2 Nguyên nhân

1.3 Triệu chứng lâm sàng và chẩn đoán

1.4 Phương pháp phục khớp vai

2 Nguyên nhân triệu chứng lâm sàng và phương pháp phục khớp

khuỷu

2.1 Nguyên nhân

2.2 Triệu chứng lâm sàng và chẩn đoán

2.3 Phương pháp phục khớp

C CHẤN THƯƠNG CỘT SỐNG

I ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA CỘT SỐNG

1 Cấu tạo đốt sống

2 Liên kết của các đốt sống

3 Hoạt động của cột sống

II NGUYÊN NHÂN GÂY CHẤN THƯƠNG CỘT SỐNG

III PHƯƠNG PHÁP CẤP CỨU BAN ĐẦU

D CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

I ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO GIẢI PHẪU CỦA HỘP SỌ

II NGUYÊN NHÂN CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

III PHÂN LOẠI

Bài 11 CÁC TRẠNG THÁI BỆNH LÝ TDTT

A BỆNH HỌC CƠ SỞ

I Bệnh lý học cơ sở

II Bệnh nguyên và bệnh sinh

1 Bệnh nguyên

2 Bệnh sinh

III Vai trò của di truyền trong bệnh lý

IV Miễn dịch

V Dị ứng

B SƠ LƯỢC VỀ BỆNH LÝ CỦA CHẤN THƯƠNG THỂ THAO

I SỰ BIỂN ĐỔI HÌNH THÁI CỦA CÁC MÔ BỊ TỔN THƯƠNG

1 Teo

2 Biến chứng

3 Hoại tử

II CHỨNG VIÊM:

1 Cơ chế của chứng viêm

2 Biểu hiện cục bộ và phản ứng toàn thân của chứng viêm

4

3 Phân loại chứng viêm

III QUÁ TRÌNH BÌNH PHỤC VÀ TÁI SINH CỦA TỔ CHỨC

1 Tái sinh

2 Quá trình liền xương

C CÁC BỆNH THƯỜNG GẶP TRONG TẬP LUYỆN VÀ THI ĐẤU

TDTT

I MỆT MỎI QUÁ ĐỘ (HUẤN LUYỆN QUÁ ĐỘ)

II CĂNG THẲNG QUÁ ĐỘ

III CHOÁNG TRỌNG LỰC (SHOCK)

IV SAY NẮNG

V ĐAU BỤNG TRONG TUẬP LUYỆN

VI CHUỘT RÚT

VII HỘI CHỨNG HẠ ĐƯỜNG HUYẾT CỦA VẬN ĐỘNG VIÊN

VIII HUYẾT NIỆU (ĐÁI RA MÁU)

IX ĐỘT TỬ TRONG THỂ THAO

X RỐI LOẠN TIÊU HÓA

XI THOÁT VỊ BẸN

Bài 12 CẤP CỨU TRONG HOẠT ĐỘNG TDTT

I KHÁI NIỆM, Ý NGHĨA VÀ NHỮNG ĐIỀU CẦN CHÚ Ý KHI CẤP

CỨU

1 Khái niệm và ý nghĩa

2 Những điều cần chú ý khi cấp cứu

II CÁC TRƯỜNG HỢP CẤP CỨU

1 Choáng (Shock)

2 Chảy máu

3 Phương pháp cầm máu

3.1 Phương pháp lý học

3.2 Phương pháp hóa học

3.3 Phương pháp cơ học

3.4 Phương pháp sinh học

4 Các biện pháp cầm máu khẩn cấp

5 Cầm máu gián tiếp

III HÔ HẤP NHÂN TẠO VÀ ÉP TIM NGOÀI LỒNG NGỰC

1 Khái niệm

2 Nguyên nhân và triệu chứng lâm sàng chung của khó thở, ngừng thở:

2.1 Nguyên nhân

4