Tự học đàn Ukulele... Tự học đàn Ukulele

Tự học đàn Ukulele... Tự học đàn Ukulele Nốt A (la) Nốt La nằm ở dây thứ 1 (dây la) trên đàn. Khi bấm nốt A (La) bạn dùng ngón trỏ bấm lên dây số 3 của phím đàn thứ nhất, ngón giữa bấm lên dây số 4 của phím đàn thứ hai. Nốt E (mi) Nố mi nằm ở dây thứ 2 (dây mi) trên đàn ukulele. Dùng ngón trỏ bấm lên dây số 4 của phím đàn thứ nhất. Ngón giữa bấm lên dây thứ nhất của phím đàn thứ hai và ngón áp út bấm lên dây thứ 3 của phím đàn thứ 4. Nốt C (đô) Nốt đô nằm ở dây thứ 3 (dây đô) trên đàn ukulele. Khi bấm nốt mi thì dùng ngón áp út bấm lên dây thứ nhất trêm phím đàn thứ ba. Nốt G (son) Nốt son nằm ở dây thứ 4 và cao độ thấp nhất trong các dây trên đàn

TỰ HỌC

ĐÀN UKULELE

MỤC LỤC

Bài 1: Phân Loại Đàn Ukulele 2

Bài 2 : Cách Cầm Đàn Ukulele 3

Bài 3: 15 Hợp âm Ukulele Cơ Bản và Cách Bấm 4

Bài 4: Nhịp điệu là gì ? 10 Điệu Cơ Bản trong Đệm Hát Ukulele 7

Bài 5 : Điệu Slow 8

Bài 6 : Điệu Valse-Boston 8

Bài 7 : Điệu Ballad 9

Bài 8 : Điệu Disco-Bebop 10

Bài 9 : Điệu Slow-Rock 11

Bài 10 : Điệu Fox, Pasodope 13

Bài 11 : Điệu Rap Soul 13

Bài 12 : Điệu Chachacha 15

Bài 13 : Điệu Rumba 15

Bài 14 : Điệu Bolero 16

Bài 15 : Hợp Âm Ukulele Thông Dụng và Nâng Cao 18

Bài 16 : Một số vòng hợp âm thông dụng 19

Tài liệu tham khảo 22

Bài 1: Phân Loại Đàn Ukulele

Phân Loại Đàn Ukulele

Thường Ukulele có 3 cỡ chính: Soprano, Concert, Tenor và một số loại ukulele đặc biệt hoặc biến thể khác rất ít dùng và ít gặp(Baritone,Ubass ) Ở đàn Ukulele thường (3 cỡ chính) không có phân loại độ khó hay dễ khi sử dụng, tức là cách chơi y hệt nhau, không

có cái nào khó hơn cái nào, mà chỉ có phân biệt lớn nhất là về kích cỡ đàn

a Soprano

Ukulele SopranoUkulele là loại phổ biến và chuẩn nhất, là loại có kích thước nhỏ nhất, dài khoảng 53 cm (21 ′), thường có 12 đến 14 phím Âm phát ra thiên về âm sáng sáng, thánh thót

b Concert Ukulele

Concert Ukulele là loại thứ 2, dài khoảng 59cm (23inch hoặc 24 inch) Nó cũng thường

có 14 đến 17 phím, nhưng vì thân đàn to hơn, nên âm thanh trầm hơn so với Soprano Ukulele một chút Ngoài ra, cần đàn cũng rộng bản hơn để phù hợp với bàn tay to Concert

có lẽ là nhiều người dùng nhất, đại đo số vừa tay và hợp với mọi người

c TenorUkulele

Tenor Ukulele là loại thứ 3, to hơn Concert ukulele 1 chút, dài khoảng 66 cm (26inch), gồm 17 đến 19 phím, đàn có âm trầm hơn hẳn so với 2 loại trước Phù hợp với người tay khá to hoặc có nhu cầu chơi solo nhiều

d Baritone Ukulele

Ukulele Baritone là loại lớn nhất trong các loại đàn ukelele, với chiều dài khoảng 30 inch (76 cm) và có từ 19 đến 21 phím Nó được lên dây E-B-G-D (Mi-Si-Sol-Re), nghĩa là giống 4 dây 1, 2, 3, 4 của đàn Guitar Điều này đã giúp tạo ra một âm thanh sâu hơn, ấm

và đầy đặn nhất trong 4 kiểu Ukulele Baritone chính là sự lựa chọn rất tuyệt vời cho các nghệ sĩ chơi những dòng nhạc blues fingerpickers, hoặc những người thích chơi với âm thanh sâu hơn và đầy đủ hơn

Cách bạn giữ một cây ukulele là một trong những phần cực kỳ quan trọng trong việc tạo

ra âm thanh của ukulele một cách hay nhất, rõ nhất

Khi bạn cầm ukulele, sẽ có ba điểm chính tiếp xúc giữa bạn và ukulele:

- Mặt sau của ukulele tựa vào cơ thể của bạn

- Cẳng tay phải (phần nằm phía trước) của bạn phải đặt ở thành đàn phía sau, sao cho phần cẳng tay đó có thể linh hoạt để điều khiển cổ tay, ngón tay thao tác trên 4 dây đàn

- Tay trái thì bạn phải cầm vào cần đàn (bạn cứ tưởng tương mình đang cần 1 thanh gỗ sẽ

dễ dàng hơn nhiều) Kinh nghiệm tay trái là thò ngón cái lên nhiều nhất nếu có thể nhé!

Bài 3: 15 Hợp âm Ukulele Cơ Bản và Cách Bấm

Đàn ukulele thường được nhiều người coi giống như chiếc đàn guitar nhưng có kích thước nhỏ hơn Nhưng loại đàn ukulele khác biệt hơn hẳn là chỉ có 4 dây dùng 3 ngón để chơi khiến cho dễ chơi, dễ tập Bốn dây trên đàn có ý nghĩa riêng của nó Bốn dây được coi như bốn nốt nhạc căn bản của đàn ukulele đó là sol, đồ, mi và la theo cách sử dụng chữ

la tinh Bốn nốt nhạc trên đàn ukulele được ký hiệu theo 4 chữ cái G, C, E, A giúp người học có thể ghi nhớ rõ hơn

Mỗi nốt nhạc có nhiệm vụ riêng với âm thanh khác nhau Nhưng khi kết hợp các nốt nhạc lại với nhau tạo thành hợp âm thanh được coi như màu sắc giúp bài hát mang âm hưởng riêng Vì vậy, nắm chắc được các nốt nhạc cơ bản trên đàn ukulele bạn có thể thoải mái đánh những bản nhạc hay và theo phong cách của riêng mình

sẽ “bấm bấm” liên tục cái gì đó trên cần đàn, thì đó chính là họ đang bấm các Hợp

Âm khác nhau đó Nhớ là bấm có quy tắc nhé, không phải bấm bừa bãi đâu!

Có rất nhiều hợp âm nhưng ở đây chúng ta chỉ xét một số hợp âm cơ bản sử dụng trong

đệm hát đàn Ukulele (Bài 15 sẽ học thêm hợp âm nâng cao)

Cách đọc hiểu các bảng hợp âm:

1 Ký hiệu hợp âm: như trên ví dụ là chữ C, tức là hợp âm “Đô trưởng”

2 Lược đàn: là cái nhựa trắng trên cần đàn, cái này không quan trọng, trên hình, nó là vị trí mốc cho các bạn xác định vị trí

3 Ngăn đàn: là vùng giữa 2 thanh thép trên cần đàn

4 Dây đàn: Ai cũng biết rồi, có 4 dây

5 Vị trí bấm và ngón sẽ bấm: như trên ví dụ, bạn sẽ bấm ở ngăn thứ 3 tính từ ”Lược Đàn”, còn số 3 ở trong là ngón tay sẽ bấm Vậy số 3 là ngón nào?

Lần lượt như sau: số 1 = ngón trỏ, 2 = ngón giữa, 3 = áp út, 4 = ngón út

6 Dây buông: Là dây này sẽ không cần bấm Như trong hợp âm Đô Trưởng này có tới 3 dây buông lận Quá dễ!

7 Phím đàn: Là những thanh thép trên cần đàn, nói cho các bạn biết, không quan trọng lắm

Đọc xong cũng khá khó hiểu , các bạn xem tiếp phần sau đây, là ảnh chụp thực tế khi bấm hợp âm C (đô trưởng) trên cần đàn rồi đối chiếu với ví dụ trên

Bài 4: Nhịp điệu là gì ? 10 Điệu Cơ Bản trong Đệm Hát Ukulele

Nhịp điệu chính là bất cứ những gì trong một bản nhạc liên quan đến cách bạn đếm thời gian trong bài hát Nhịp điệu sẽ đóng vai trò tạo nên khung sườn cho bản nhạc đó, những phần còn lại sẽ được thêm vào và tạo nên bản nhạc hoàn chỉnh

Quy ước

X gọi là phách xuống bùm , phách x là phách xuống chát (ăn 3 dây dưới hoặc có thể sử dụng phần thịt - ngón cái cho phách X bùm, phần móng- ngón trỏ cho phách x chát sau để tạo 2 tiếng khác nhau (bùm và chát), l là quạt lên (âm chát), c là chặn, " " là phách nghỉ Với những tiết tấu rải, phách đầu mình sẽ rải cả 4 dây (gọi là strum) sau đó có thể móc dây (m) hoặc rải dây theo số từ dưới tính lên là dây 1 2 3 4

Sau đây là 10 điệu cơ bản (còn các điệu khác nữa) nhất dành cho đệm hát Ukulele (Bao

gồm cả bài tập thực hành) Các bạn tự tìm bài hát quen thuộc có trong từng điệu để dễ tập hơn

6 Điệu Fox, Pasodope

7 Điệu Rap Soul

8 Điệu Chachacha

9 Điệu Rumba

10 Điệu Bolero

Để tìm bài hát theo từng điệu, ta vào trang hopamchuan.com/rhythm Trong trang đó, ta

có thể tập đàn theo từng điệu qua kho hợp âm có sẵn của trang web

Bài 5 : Điệu Slow

Điệu Slow:

Nhịp 2/4, gồm 2 phách chính, Sơ đồ bên dưới (phách có gạch chân là phách chính cần đánh rõ tiếng, to hơn)

Cách 1: Slow tối giản X x (Âm kêu :Bùm chát)

Cách 2: Slow ballad Xlxlxlxl (Âm kêu : B c c c C c c c)

Áp dụng vào bài hát:

Hòn đá cô đơn:

[C] Có hòn đá cô [G] đơn xa xăm

[Am] Đứng ở đó cớ [Em] sao một mình

[F] Phải chăng đá cũng [C] thất tình

[Dm] Hòa niềm đau với [G] ta

[C] Có chị gió bay [G] ngang qua

[Am] Khẽ nhẹ vuốt mát [Em] tâm hồn mình

[F] Này cậu trai [C] thất tình

[G] Buồn làm chi hỡi [C] em

…

1 Số bài hát khác có thể áp dụng như: Chiều nay không có mưa bay, Cô bé mùa đông (Tự tra cứu hợp âm trên mạng) Thường là các bài hát có tiết tấu chậm và hơi buồn, tuy nhiên phải thuộc nhịp 2/4 hoặc 4/4 (các điệu nhịp 2/4 có thể dùng cho nhịp 4/4 bằng việc đánh 2 lần, tuy nhiên không thể dùng được cho nhịp 3/4)

Điệu Valse-Boston:

Nhịp 3/4 bao gồm 3 phách chính, 1 phách mạnh và 2 phách nhẹ Sơ đồ

Điệu Valse: X.x.x (Âm kêu: Bùm chát chát)

Điệu Boston: Xlxlxl (Âm kêu: B c c c c c)

Hoặc có thể rải : Strum m m (móc 2 dây hoặc 3 dây dưới)

Hoặc : strum 3 21 3 21 3 (lưu ý 21 viết liền là gẩy 2 dây cùng lúc)

Áp dụng vào bài hát:

Làng tôi

1 [C] Làng tôi xanh bóng [G] tre,

Từng [F] tiếng chuông ban [Em] chiều,

Tiếng [Dm] chuông nhà thờ [G] rung

[C] Đời đang [Em] vui đồng [Am] quê yêu [Em] dấu

Bóng [F] cau với con [G] thuyền, một dòng [C] sông

[F] Nhưng thôi rồi còn [Em] đâu quê nhà

[Dm] Ngày giặc Pháp tới [D7] làng triệt [G] thôn

[C] Đường ngập [Am] bao xương [A7] máu tơi [Dm] bời

Đồng [F] không nhà [G7] trống tan [C] hoang

1 Số bài hát khác có thể áp dụng như: Con kênh xanh xanh, Để gió cuốn đi,Nhỏ ơi Các bài hát thuộc nhịp 3⁄4

Điệu Ballad:

Nhịp 4/4, đây là 1 điệu rất phổ biến và được sử dụng nhiều, tuy nhiên khá khó với người mới học, cần bắt nhịp tốt và quạt đều tay trước khi bắt đầu tập điệu này Điệu ballad có rất nhiều cách đánh, 1 số cách thông dụng:

Cách 1: X x l.l.lx.xl (Điệu ballad bao gồm 16 phách nhỏ, là phách nghỉ)

Cách 7: XXxXXXxX (Suft metal ballad) (Âm kêu: B b c b b b c b)

Hoặc rải : Strum 3 2 3 41 3 2 3 (41 viết liền chập 2 dây đầu và cuối)

Áp dụng vào bài hát:

Suy nghĩ trong anh

Cứ qua thêm một [C] ngày mới biết thế nào là [G] yêu

Một ngày trôi qua vội [Am] vã nhưng trong anh rất nhiều [Em] điều

Những suy nghĩ trong [F] anh cứ lớn lên từng [C] phút

Cứ lớn theo từng [Dm] ngày khi anh được ấm áp bên [G] em

Những suy nghĩ trong [C] anh giờ đã chia làm [G] hai

Một nửa trong anh từng [Am] nghĩ chúng ta sẽ bên nhau trọn [Em] đời

Nhưng nếu lỡ một [F] ngày em nói lời [C] chia tay

Anh [Am] sẽ thế nào [Dm] đây anh sống thế nào [G] đây

Điệu Disco-Bebop:

Nhịp 2/4, đây là 1 điệu rất hay, mang tính chất vui tươi rất phù hợp với ukulele Ở điệu này ta cần sử dụng 1 kỹ thuật là dùng lòng bàn tay phía dưới ngón cái chạm vào dây đàn

để tạo ra tiếng chặn dây, sẽ kí hiệu là c (tham khảo 1 số video hướng dẫn disco trên mạng

về kĩ thuật này) 1 Số đánh điệu Disco

Ðể [G] hôm qua sau lưng cất bước [Em] quay trở về

Để [C] bữa tối ấm áp bên mẹ [Em] hiền

Để [C] đêm đông lùi xa khi [D] bước chân bên hiên nhà

Ðường [G] xa không sao ngăn những bước [Em] chân trở về

Ðể [C] sống phút ấm áp bên bạn [Em] bè

Và [C] bên ly trà thơm bên [D] ánh lửa hồng thắp lên

[C] Có, [D] bước chân đường [G] xa đó

[C] Có, [D] bước chân trở [G] về

[C] Có, [D] bước chân đường [G] xa đó

[C] Có, [D] bước chân trở [G] về

Ðể [Em] hôm qua trôi xa cho ngày [G] qua

Ðể [Em] hôm qua trôi xa cho ngày [G] qua

Từ [G] bao năm lênh đênh những dấu [Em] vết bụi đường

Tuổi [C] thơ đã vụt trôi thuở ngày [Em] nào

Thời [C] gian xa thật xa vốn [D] sống ta mang về nhà

…

1 Số bài hát khác có thể áp dụng disco như: Là con gái thật tuyệt, PaPa(Paul Anka), Trở

về, I’m yours, Mưa ngâu (Thường là các bài hát vui nhộn)

Điệu Slow-Rock

Đây là 1 điệu khá đặc biệt vì thuộc nhịp 6/8, đây là 1 nhịp kép, có 2 phách mạnh, có thể tách ra thành 2 lần nhịp 3/4 hoặc 2/4 (Tham khảo thêm trên mạng) Cách đánh như sau: -Cách 1: X.xlxlx.xlxl (Slow rock đầy đủ) (Chia làm 12 phách nhỏ) (Âm kêu :B.cccc C.cccc)

Các cách sau là cách đánh giản lược, để tăng thêm màu cho bài hát, chỉ cần tập vững cách 1 là đủ

Áp dụng vào bài hát:

Giọt nắng bên thềm

Hoa vẫn [C] hồng trước sân nhà [G] tôi

Chim vẫn [Em] hót sau vườn nhà [Am] tôi

Giọt nắng bâng [Dm] khuâng

Giọt [G] nắng rơi rơi bên [C] thềm

Bài hát bâng [F] khuâng

Bài hát mang bao kỷ [C] niệm

Những [D7] ngày đã [G]s qua [G7]

Lâu lắm [C] rồi em không đến [Em] chơi

Cây sen đã lá bạc như [Am] vôi

Sỏi đá rêu [Dm] phong

Sỏi [G] đá chưa quên chân [C] người

Bài hát rêu [F] phong

Bài hát viết không nên [C] lời

Đã [D] vội lãng [G] quên

ĐK 1: Bài [C] hát tìm trong nỗi [Em] nhớ từng ngày bình [Am] yên

Bài [Dm] hát tìm trong ký [G] ức cuộc tình đầu [C] tiên

[Am] Trả lại cho [Dm] tôi, trả lại cho [Em] em

Trả về hư [F] không giọt [G7] nắng bên [C] thềm

1 số bài hát có thể áp dụng như: Bằng lăng tím, Bông hồng thủy tinh (và nhiều bài khác của Trần Lập), Vệt nắng cuối trời, Hà Nội mùa này vắng những cơn mua, Em ơi Hà Nội phố (Dùng thay điệu slow)

B ài 10 : Điệu Fox, Pasodope

Điệu Fox, Pasodope:

Nhịp 2/4 Cách đánh như điệu slow nhưng không nghỉ mà đánh liền tay Gồm có 2 phách xuống ( chú ý sử dụng thịt và móng để 2 tiếng khác nhau), cách đánh:

-Fox: Xx (Bùm chát)

-Pasodope: XxXx (Bùm chát bùm chát)

Điệu Fox và Pasodope đánh giống hệt nhau tuy nhiên điệu pasodope có tiết tấu nhanh gấp đôi điệu Fox, tức là thay vì đánh 2 phách xuống của điệu fox ta đánh 4 phách xuống nhưng nhanh hơn để đảm bảo đúng nhịp

Áp dụng vào bài hát:

Mặt trời bé con:

1 Ngoài [Am] kia có cô bé nhìn qua [F] khe nghe tiếng [Em] đàn của [Am] tôi

Ngoài kia có chú bé trèo cành [F] me mắt xoe [G] tròn lắng [Am] nghe

ĐK 1: Đàn [F] tôi hát câu [G] gì mà [C] sao cô bé [Dm] cười ngộ ghê [E7]

Đàn [F] tôi hát câu [G] gì mà [C] sao chú bé [Dm] ngồi mơ màng [E7]

Hạnh [A7] phúc quá đơn [Dm] sơ, đời [G] tôi đâu có [C] ngờ

Từng [F] đêm cô bé [E] chờ như chờ [G] từng giấc [Am] mơ

1 số các bài hát khác có thể áp dụng Fox như: Thằng Tàu Lai, Chú voi con ở bản đôn, Trường sơn đông trường sơn tây các bài hát nhạc đỏ(có thể sử dụng Pasodope để tăng tính dồn dập), Tuy nhiên cây đàn ukulele không thích hợp chơi nhạc đỏ lắm nên sẽ

không giới thiệu nhiều

Điệu Rap Soul :

Thuộc nhịp 4/4, tiết tấu khá nhanh, dùng cho các bài hát rap, hip hop, sôi động Cách đánh:

[G] Em lung linh giữa bao khuôn mặt [Am] kia

Một tia [Dm] nắng vương trên làn mi

Vội [G] in sâu lên bờ môi

[F] Đã muốn cất tiếng nói yêu [C] thương

Vài tin [Dm] nhắn anh đã làm quen

Và [G] tiếp nối những giấc mơ nồng [E7] cháy

Tình yêu ban [F] đầu tựa [G] như vạt [C] nắng

Chắp cánh [Am] gọi những ban [G] mai tình [Am] yêu

Đừng vội [F] đến, đừng vội [G] đi, đừng vội [C] mất nhau

Trái tim [Am] này mãi hát [G] lời nồng [Am] say

Có một [F] ngày đã bất [G] chợt tình [Am] yêu

Đọc Rap:

[Am] Nếu có lúc yêu thương thật mong manh

Xin cho [Bb] bao dung về sâu hơn trong mắt [Dm] nhau

Một mai kia sẽ tìm đâu, [G] mãi bền lâu

Cuộc tình bất [Am] chợt ngỡ là ta mơ, mơ con [Dm] tim này

Mang cho em những rung động

Khi tia nắng vội [G] qua khe cửa, ta bất chợt [Am] yêu

Một số bài hát khác có thể áp dụng như : Em sẽ là giấc mơ, Nếu như anh đến ( 1 vài bài hát của Hoàng Hải hay Nguyễn Đức Cường)

Bài 12 : Điệu Chachacha

1 Tôi [C] yêu xem một cuốn truyện hay

Tiếng chim hót đầu [F] ngày và yêu biển [G] vắng

Tôi [Dm] yêu ly cafe buổi [G] sáng

Con đường ngập lá [G7] vàng

Tôi [C] yêu hương vị tết ngày xưa

Mái tranh dưới hàng [F] dừa và yêu trẻ [G] thơ

Bữa [Dm] cơm canh cà và điếu [G] thuốc

Giấc ngũ không mộng [G7] mị, và tôi cũng yêu [C] em

ĐK: Và [C] tôi cũng yêu [Dm] em và [G] tôi cũng yêu [C] em

Nhịp 4/4, cũng mang tiết tấu sôi động như chachacha, cách đánh:

Rumba: X xlclxl (Âm kêu: Bùm chát chát chặn chát chát chát)

(Âm c này ta có thể dùng lòng bàn tay chạm vào dây đàn, sau đó sẽ dùng 4 ngón tay kéo lên làm âm l ngay sau đó luôn)

Áp dụng vào bài hát:

Em về tóc xanh

[D] Một sớm em về [Bm] tóc xanh

[F#] Mây trắng thương em níu [Bm] vai

[G] Một sớm em ngồi [D] đây nói cười

Mùa [G] xuân bay ngang ghé [F#] thăm

[D] Còn đó chăng đôi [Bm] vai ướp thiên hương

[F#] Nuôi cây trái [Bm] chín

[G] Còn chăng làn môi xanh bài [D] hát hôm nào

Về [G] tìm yêu dấu xa [F#] vời [Bm] A à [Em] A à

[C#7] Cuộc tình dài rộng [F#] quá đôi khi lại [Bm] rất buồn

[Em] Có đôi lần một [F] người ngủ quên lỗi [E] hẹn

Bập bùng điệu [A] đàn để ta đón [F#m] gió lên

Xin dâng [D] người một dây đã [E] đứt

Ngày nào [A] khúc ca yêu xưa không [F#m] còn vui

Dây [D] đàn chùng quanh giấc [E] mộng

Này [A] một yêu thương đã tắt [F#m] đêm qua

Trông [D] chờ bàn chân em [E] đến

[A] Viết lên con tim câu [F#m] thơ buồn

Để [D] nghìn năm sau hóa [G] đá

[D] Thôi nghe [B7] em tóc [Em] kia còn xanh

[A] Thì xin cứ an [D] lành

Điệu Rumba có thể luân chuyển sử dụng cùng với Disco trong các bài hát để tăng thêm màu sắc cho bài hát 1 số bài hát khác có thể áp dụng như: Tóc em đuôi gà, Đừng xa em đêm nay, Vào hạ

Điệu Bolero: