Khắc phục lỗi chính tả trong khi dạy những phân môn, môn học khác: Khi học sinh đã mắc phải lỗi chính tả do bị ảnh hưỏng lỗi phát âm địa phương thì trong học tập bất cứ môn học nào, hoạt[r]
Trang 1I ĐẶT VẤN ĐỀ:
Ở Tiểu học, dạy Tiếng Việt cho học sinh là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu vì môn Tiếng Việt góp phần rèn luyện các thao tác tư duy cho học sinh, cung cấp cho học sinh những kiến thức sơ giản về Tiếng Việt, về tự nhiên, xã hội và con người, về văn hoá, văn học của Việt Nam và nước ngoài Môn Tiếng Việt luôn xuất hiện trong tất cả các môn học, trong đó phân môn chính
tả giúp học sinh hình thành những năng lực và thói quen viết đúng Tiếng Việt văn hoá, Tiếng Việt chuẩn mực Ở bậc Tiểu học, phân môn Chính tả càng có
vị trí quan trọng bởi vì giai đoạn Tiểu học là giai đoạn then chốt trong quá trình hình thành kĩ năng chính tả cho học sinh
Tuy nhiên, tình hình thực tế mắc lỗi chính tả của học sinh ở từng khu vực, từng vùng miền đã ảnh hưởng rất nhiều đến kết quả dạy học Tiếng Việt trong nhà trường Tiểu học Phước Thể là một xã vùng biển, 3/4 số dân là lao động biển nên cách phát âm cũng như ngôn ngữ giao tiếp khá tự do, phóng túng vì vậy việc nói sai chính tả và dùng ngôn ngữ tuỳ tiện đã trở thành thói quen của đa số các bậc phụ huynh và điều đó đã ảnh hưởng rất nhiều đến việc dạy Tiếng Việt cũng như dạy Chính tả ở trường chúng tôi
Qua thực tế nhiều năm giảng dạy ở trường và qua từng thời kì kiểm tra đánh giá học sinh, kinh nghiệm cho tôi thấy rằng chất lượng môn Tiếng Việt của trường thấp đều tập trung nhiều ở phần viết chính tả là chủ yếu Có những lỗi chính tả không đáng mắc phải nhưng các em lại viết sai đa phần là do cách phát âm địa phương, chẳng hạn như chưa phát âm phân biệt rõ các phụ âm
đầu t/tr; tr/ch; s/x; r/d/gi; v/d…vần ao/au; ăc/âc… hoặc chưa phân biệt rõ thanh điệu: thanh hỏi/ thanh ngã cũng như đồng nhất hoá hai phụ âm cuối n/ ng; t/c… Từ tình hình thực tế nêu trên, để góp phần nâng cao chất lượng
giảng dạy Tiếng Việt trong nhà trường Tiểu học, một trong những việc cần thiết chúng ta nên làm là tìm “ BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC LỖI CHÍNH TẢ ĐỊA PHƯƠNG” cho học sinh
II NHỮNG BIỆN PHÁP GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
II 1 Điều tra cơ bản:
Muốn khắc phục được lỗi chính tả cho học sinh theo từng khu vực, từng vùng miền phải xuất phát từ tình hình thực tế mắc lỗi chính tả của học sinh Vì vậy để hình thành nội dung giảng dạy, giáo viên phải nắm được và nắm một cách chắc chắn thông tin về cách phát âm địa phương có ảnh hưởng trực tiếp đến chính tả
Trang 2Do vậy, trong giảng dạy cũng như trong giao tiếp với học sinh trong lớp, tôi luôn chú ý lắng nghe các em một cách toàn diện cả khi đọc bài lẫn khi giao tiếp hàng ngày Bên cạnh đó, ngay từ bài viết chính tả của tuần đầu tiên
và bài khảo sát chất lượng học sinh đầu năm của học sinh, tôi tập trung chấm bài thật kĩ, liệt kê những lỗi mà học sinh mắc phải Sau đó, tôi thống kê kết quả ghi chép cẩn thận vào sổ theo dõi học sinh rồi phân loại từng đối tượng học sinh viết sai chính tả như sau:
* Viết sai do không nắm vững chính tự: Loại lỗi này thường gặp khi
các em viết các phụ âm đầu g/gh; ng/ngh; c/k
* Viết sai do không nắm vững cấu trúc âm tiết Tiếng Việt: Vì không
hiểu cấu trúc nội bộ của âm tiết Tiếng Việt nên học sinh thường viết sai ( ví dụ; qoanh co, khúc khuỷ, ngoằn ngèo…)
* Lỗi chính tả do viết theo lỗi phát âm địa phương: Viết sai các chữ:
có phụ âm đầu t/tr; tr/ch; s/x; r/d/gi; v/d…vần ao/au; ăc/âc…vần có phụ âm cuối n/ng; t/c… hoặc chưa phân biệt rõ thanh điệu: thanh hỏi/ thanh ngã;
II 2 Sửa lỗi chính tả cho học sinh:
Để sửa loại lỗi viết sai do không nắm vững qui tắc chính tả, tôi yêu cầu học sinh nhớ kĩ mặt chữ trong các từ có phụ âm đầu dễ lẫn lộn Còn đối với loại lỗi do không nắm vững cấu trúc âm tiết Tiếng Việt, tôi giúp học sinh hiểu
âm tiết Tiếng Việt gồm mấy thành phần là những thành phần nào, vị trí của
từng thành phần trong âm tiết Ví dụ: tiếng “ huyện” gồm có 3 bộ phận: âm đầu h, vần uyên, thanh nặng, trong vần uyên có âm đệm u, âm chính yê và
âm cuối n.
Riêng đối với lỗi chính tả do phát âm địa phương, tôi tiến hành các biện pháp sau:
II.2.1 Dạy học theo quy trình:
Trong tất cả các tiết dạy chính tả trên lớp, tôi luôn tiến hành đúng theo qui trình để hình thành cho học sinh thói quen học phân môn chính tả một cách tích cực Trước khi học sinh viết bài, tôi đọc thong thả và diễn cảm toàn
bộ bài được chọn viết chính tả, nhằm giúp học sinh có cái nhìn bao quát, có
ấn tượng chung về nội dung của bài viết Sau đó, tôi dành thời gian để học sinh đọc lại toàn bài và tìm những từ khó mà các em hay viết sai Ở nhiệm vụ này, tôi luôn thay đổi hình thức: các em tự tìm cá nhân, trao đổi theo cặp, nhóm tuỳ nội dung từng bài viết Đối với bài viết được trích từ các bài Tập đọc học sinh đã học thì tôi cho học sinh tự tìm cá nhân, còn đối với những bài viết là các văn bản khác có nội dung phù hợp chủ điểm trong tuần tôi tổ chức
Trang 3cho học sinh trao đổi theo cặp hoặc nhóm vì hình thức này các em hợp tác nhau sẽ phát hiện ra nhiều từ khó hơn, từ mình hay viết sai, từ bạn hay viết sai
và từ đó hình thành cho các em một sự chú ý để khắc phục
Khi chấm chữa bài cho học sinh, bao giờ tôi cũng gạch dưới những lỗi sai của các em một cách cẩn thận, đến khi nhận xét tôi ghi lại những lỗi mà học sinh hay mắc phải lên bảng rồi yêu cầu học sinh nêu cách sửa lỗi đó Đặc biệt, đối với lỗi mắc phải do phát âm địa phương, sau khi sửa lỗi xong, tôi yêu cầu học sinh phát âm đúng đọc lại và gọi những học sinh phát âm sai đọc lại
nhiều lần, tôi đưa ra một số ví dụ để học sinh phân biệt Ví dụ: vầng trăng/ phải chăng, năm trăm/ tăm tre; sử dụng/ đối xử, xử án…
II 2.2 Thông qua luyện tập thực hành:
II.2.2.1 Lựa chọn nội dung bài tập:
Nội dung các bài tập chính tả âm, vần nhằm ôn lại một số qui tắc chính
tả và tiếp tục luyện viết các từ ngữ có âm, vần, thanh dễ viết sai chính tả do cả
ba nguyên nhân: do bản thân các âm, vần, thanh khó, do học sinh không nắm vững qui tắc ghi âm hoặc do ảnh hưởng của cách phát âm địa phương
Ở nội dung dạy học này, tôi đặc biệt chú ý đến việc chọn nội dung bài tập sao cho phù hợp với đặc điểm địa phương và thực tế phát âm của địa
phưong Ví dụ: Ở tiêt 1 lớp 3; tiết 5 lớp 4; tiết 9, 11 lớp 5: Phân biệt âm đầu l/n, âm cuối n/ng tôi lựa chọn nội dung phân biệt âm cuối n/ng Ở tiết 19, 20 lớp 5: Phân biệt âm đầu r/d/gi, âm chính o/ô tôi chọn nội dung bài tập phân
biệt r/d/gi.
Cũng có lúc tôi phải tự biên soạn lại nội dung bài tập mới thích hợp với
thực tế học sinh Ví dụ: Ở tiết 12 lớp 4 có 2 nội dung: Điền vào chỗ trống tr/
ch và tiếng có vần ươn/ ương ( cả hai nội dung này học sinh đều hay mắc lỗi)
trong đó ở nội dung điền tiếng có vần ươn/ ương là một đoạn trích trong bài Tập đọc “Vua tàu thuỷ Bạch Thái Bưởi” học sinh đã được học, tôi không bỏ nội dung nào cả mà soạn lại nội dung bài tập: nội dung điền tr/ ch vào chỗ
trống tôi giữ nguyên còn nội dung thứ hai tôi soạn lại là Đọc lại đoạn “ Bạch Thái Bưởi … người đương thời khen tặng” tìm các tiếng có chứa vần ươn/ ương Vậy là từ đáp án có sẵn, tôi giúp học sinh phân biệt được các tiếng có vần ươn/ ương trong yêu cầu bài tập mà vẫn đảm bảo thời gian để học sinh
thực hiện được hai yêu cầu nêu trên
II.2.2.2: Lựa chọn phương pháp dạy học và tuân thủ các nguyên tắc dạy học:
Hình thức bài tập chính tả âm, vần rất phong phú, đa dạng do đó khi tiến hành giảng dạy tôi luôn chú ý lựa chọn phương pháp và hình thức dạy học phù hợp với nội dung bài tập, với thực tế học sinh của lớp Trong quá
Trang 4trình dạy chính tả cho học sinh, tôi không chỉ sử dụng một phương pháp mà thường sử dụng phối hợp hai hay nhiều phương pháp và tuân thủ những nguyên tắc dạy học mà mình đã tiếp thu được
Đối với hình thức bài tập phân biệt các từ dễ lẫn trong câu, đoạn văn , tôi vận dụng nguyên tắc phối hợp giữa phương pháp tích cực với phương pháp tiêu cực ( xây dựng cái đúng, loại bỏ cái sai ) Bên cạnh phương pháp tích cực ( cung cấp cho học sinh các qui tắc chính tả, hướng dẫn học sinh thực hành luyện tập nhằm hình thành các kĩ năng, kĩ xảo chính tả), tôi phối hợp áp dụng phương pháp tiêu cực ( tức là đưa ra những trường hợp viết sai chính tả, hướng dẩn học sinh phân biệt, sửa chữa rồi từ đó hướng học sinh đi đến cái đúng) Ở nguyên tắc dạy học này, tôi đưa ra những câu, từ ngữ trong đó có từ viết sai chính tả yêu cầu học sinh tự mình phát hiện lỗi, tìm hiểu nguyên nhân
sai và chữa lại cho đúng Ví dụ: Ở tiết 14 lớp 3: Tìm và viết vào chỗ trống
những tiếng có thể ghép vào trước hoặc sau mỗi tiếng dưới đây: trung/ chung, trai/ chai, trống/ chống hoặc tiết 14 lớp 5: viết từ ngữ chứa tiếng
trong bảng sau ( những tiếng chứa âm đầu tr/ch), trong khi học sinh làm bài
tôi quan sát phát hiện những từ học sinh viết sai ( chung thành, trung thuỷ, ngọc chai, gà chống, chanh giành, chưng bày, chúng thưởng…) , tôi ghi những từ đó lên bảng và yêu cầu học sinh chỉ ra lỗi và chữa lỗi đó Sau đó tôi nhắc học sinh đừng nói, viết như thế
Từ đó, giúp học sinh phát hiện, phân tích, xét đoán đồng thời kiểm tra củng cố kiến thức về chính tả của học sinh Nhưng phương pháp tiêu cực chỉ
có tính chất bổ trợ cho phương pháp tích cực, trong giảng dạy tôi luôn phối hợp một cách hợp lí, hài hoà giữa hai phương pháp này
Đối với phương pháp tích cực, bao giờ tôi cũng cho học sinh ghi chép cẩn thận vào sổ tay những từ ngữ viết đúng chính tả nhằm hình thành kĩ năng,
kĩ xảo chính tả cho học sinh, còn tôi thì ghi vào góc Tiếng Việt để học sinh tham khảo, tích luỹ
Trong luyện tập, thực hành, tôi còn chú ý đến nguyên tắc kết hợp chính tả có ý thức và chính tả không có ý thức Để thực hiện tốt nguyên tắc dạy học này tôi vận dụng những kiến thức về ngữ âm học tiếng Việt vào phân loại lỗi chính tả, phát hiện đặc điểm của từng loại lỗi và xây dựng các qui tắc chính tả, các "mẹo" chính tả giúp học sinh ghi nhớ một cách khái quát có hệ
thống Ví dụ: Ở tiết 1 lớp 5: Điền tiếng thích hợp có âm ng/ngh, g/gh, c/k Sau
khi học sinh điền và sửa bài hoàn chỉnh, tôi hướng dẫn học sinh đi đến ghi nhớ một cách chắc chắn qui tắc chính tả ( vì chữ viết Tiếng Việt là chữ ghi
âm, âm “ cờ” được viết dưới dạng 3 kí tự là c, k,q; âm “ gờ” được viết dưới dạng 2 kí tự là g, gh và âm “ngờ” được viết dưới dạng 2 kí tự là ng, ngh ):
* Khi đứng trước các nguyên âm i, e, ê: âm " cờ" viết là k, âm " gờ" viết là gh, âm " ngờ" viết là ngh.
Trang 5* Khi đứng trước các nguyên âm còn lại âm " cờ" viết là c, âm "gờ" viết là g, âm " ngờ" viết là ng.
* Khi đứng trước âm đệm viết là u thì âm " cờ" viết là q.
Bên cạnh đó, dựa vào qui tắc chính tả, tôi chú ý cho học sinh ghi nhớ
một số " mẹo” chính tả Ví dụ: Những từ nghi ngờ biết tr hay ch, nếu chúng chỉ những đồ dùng trong gia đình thì hầu hết đều được viết là ch: chai, chén, chăn, chiếu, chảo, chum, chậu, chõng…
Việc kết hợp các nguyên tắc dạy học, với hình thức dạy học và sử dụng ĐDDH một cách hợp lí là điều tôi rất quan tâm Để học sinh không nhàm chán, có ấn tượng chính tả để ghi nhớ cách viết đúng tôi luôn tổ chức hình thức dạy học thân thiện với học sinh và kết hợp sử dụng ĐDDH thường xuyên Ví dụ: Để tìm từ láy phù hợp với mô hình cấu tạo đã cho hoặc tìm từ
phù hợp với hình thức chính tả đã cho: Tiết 9 lớp 5: Tìm và viết lại các từ láy
có âm cuối ng; tiết 12 lớp 5: Điền các từ láy theo khuôn vần ghi ở từng ô
trong bảng sau: an- at, ang- ac, ôn-ôt, ông-ôc, un-ut, ung-uc… tôi tổ chức
cho học sinh chơi những trò chơi khá sinh động mà hấp dẫn để các em tích
cực chủ động thực hành và ghi nhớ một cách có ý thức Ví dụ: Thi viết tiếp sức theo nhóm vào bảng phụ ; Cá bơi về nguồn- học sinh viết từ tìm được
vào mô hình những con cá bằng bìa sau đó đính vào bảng có vẽ dòng nước
theo qui định; Chuyền bóng- nêu từ tìm được, ở trò chơi này tôi kết hợp cả
hình thức nói lẫn viết nhằm giúp học sinh phát âm đúng và viết đúng Sau khi học sinh chuyền bóng nêu miệng những từ các em tìm được bao giờ cũng có ghi lại đáp án để kiểm tra cách viết của học sinh tôi cho các em ghi lại vào vở bài tập và 1,2 em ghi vào bảng phụ để kiểm tra
II 2.3 Khắc phục lỗi chính tả trong khi dạy những phân môn, môn học khác:
Khi học sinh đã mắc phải lỗi chính tả do bị ảnh hưỏng lỗi phát âm địa phương thì trong học tập bất cứ môn học nào, hoạt động nào học sinh đều cũng nói, viết sai chính tả cho nên bao giờ tôi cũng chú ý lắng nghe và chấm bài cho học sinh một cách cẩn thận, phát hiện lỗi chính tả và sửa sai kịp thời
dù ít hay nhiều, tránh bỏ qua, cho qua vì cho rằng điều đó không ảnh hưởng đến hoạt động, môn học mình đang dạy thì cứ như vậy học sinh sẽ trở thành thói quen khó có thể khắc phục được Do đó trong giờ dạy, khi nêu câu hỏi cho học sinh trả lời hoặc khi nghe các em trình bày một vấn đề gì mà nghe trong lời nói các em có tiếng phát âm sai tôi dừng lại yêu cầu học sinh phát
âm lại cho đúng ngay ( ví dụ: uống nước khác với uốn cong, rau muống khác với mong muốn, con ngan khác với hàng ngang, gió bấc khác với phía bắc, sau trước khác với làm sao…) ; khi chấm bài của học sinh ở bất cứ môn học
Trang 6nào (trong lời giải Toán, trong bài kiểm tra Khoa học …) khi thấy có từ học sinh viết sai chính tả tôi đều gạch dưới từ đó và viết lại phía trên từ viết đúng, khi trả bài cho học sinh bao giờ tôi cũng nhắc nhở những trường hợp đó để các em chú ý khắc phục Đặc biệt trong phân môn Tập làm văn, tôi có qui ước
với học sinh khi chấm bài viết: lỗi chính tả thì tôi gạch dưới và ghi c.t khác với lỗi đặt câu thiếu chủ ngữ tôi ghi c.n… để học sinh dễ phân biệt.
II 2.4 Khắc phục lỗi thông qua giao tiếp:
Khi giao tiếp, học sinh sẽ trình bày vấn đề các em muốn trao đổi bằng lời nói, bằng cách phát âm theo thói quen hàng ngày một cách tự nhiên nhất Chính những lúc này, tôi luôn chú ý lắng nghe ( cả trong giờ học lẫn khi các
em vui chơi, nói chuyện với bạn), khi nghe các em phát âm sai tôi đều nhắc
nhở các em hãy chú ý nói đúng Ví dụ: “ 1tăm” sửa “1 trăm”, “ dui dẻ” sửa
“vui vẻ” Nhưng sửa như thế nào để học sinh không nhàm chán là điều mà
chúng ta cần quan tâm Do đó, bên cạnh việc chú ý lắng nghe học sinh tôi luôn tạo một không khí thân thiện giữa thầy và trò, giữa trò và trò, nhắc nhở kịp thời những lúc các em viết sai và dặn dò các em cũng nên chú ý nhắc nhở bạn nói đúng Tôi tổ chức cho các em thi đua trong một khoảng thời gian ngắn với nội dung giới hạn để các em dễ thực hiện Ví dụ: Trong tuần thi đua
nhau trong tổ hoặc nhóm nói đúng âm tiếng có âm đầu t/tr, sang tuần khác thay đổi nói đúng tiếng có âm đầu s/x, các tiếng có vần an/ang… cứ lần lượt
như vậy những lỗi chính tả do phát âm địa phương các em lần lượt khắc phục
và dần dần có ý thức nói đúng và viết đúng chính tả hơn
Thỉnh thoảng, tôi kể cho học sinh nghe những mẫu chuyện vui trong đó
có các yếu tố chính tả và nêu câu hỏi để các em nhận xét góp phần giúp các
em ghi nhớ, tránh sự nhầm lẫn dẫn đến viết sai chính tả Từ đó, tôi yêu cầu học sinh vận dụng việc phát âm đúng vào trong giao tiếp hàng ngày cả ở trường và ở nhà vì từ lời nói đến việc ghi lại lời nói, ngôn ngữ các em cần diễn đạt có liên quan chặt chẽ nhau: nói sai dẫn đến viết sai là hệ quả tất yếu nên khi học sinh có thói quen phát âm đúng trong giao tiếp hàng ngày thì việc viết sai lỗi chính tả do phát âm địa phương của các em sẽ giảm rõ rệt
III KẾT QUẢ VÀ HIỆU QUẢ PHỔ BIẾN ỨNG DỤNG NỘI DUNG VÀO THỰC TẾ:
Qua một năm thực hiện những biện pháp khắc phục lỗi chính tả học sinh mắc phải do phát âm địa phương nêu trên, tôi thấy chất lượng viết chính
tả của học sinh trong lớp tôi giảng dạy có sự tiến bộ rõ rệt qua từng thời điểm Kết quả cụ thể như sau:
Trang 7Thời điểm sai 0-1 lỗi sai 2-3 lỗi sai 4-5 lỗi sai 6-7 lỗi sai trên 7
lỗi KSCLĐN 3 9 11 4 5
Giữa kì I 5 17 5 2 3
Cuối kì I 8 14 5 3 2
Giữa kì II 9 15 5 3 0
Bài viết tiết 31 17 10 3 2 0
Một số học sinh đầu năm viết sai chính tả rất nhiều ( trên 10 lỗi ) như
em Kiên, Trí, Thông… đến nay đã tiến bộ rõ rệt, mỗi bài viết các em chỉ còn sai 2 -3 lỗi Đặc biệt, những lỗi chính tả do phát âm địa phương sai đến nay đã giảm khá nhiều, chẳng hạn như khi nói hoặc viết những tiếng có âm đầu t/ tr, tr/ch, r/d/gi, v/d hơn 80% học sinh trong lớp đã phân biệt và nói,viết đúng Đến giữa học kì II 97% số học sinh trong lớp đạt chuẩn theo yêu cầu về kiến thức kĩ năng viết sai không quá 5 lỗi chính tả trong bài viết tốc độ 100 chữ/ 15 phút
Ở bất cứ vùng, miền, địa phương nào cũng có hiện tượng học sinh mắc phải lỗi chính tả do phát âm địa phương cả Chính vì vậy việc tìm biện pháp khắc phục lỗi chính tả là nhiệm vụ cần phải làm cho bất cứ người giáo viên nào đang trực tiếp giảng dạy Với những biện pháp thiết thực, rất dễ thực hiện
và áp sát thực tế tôi vừa nêu trên có thể phổ biến, ứng dụng rộng rãi ở tất cả các trường Tiểu học
Người viết
HUỲNH THỊ TRANG
Trang 8Ý KIẾN CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC TRƯỜNG:
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
Ý KIẾN CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC PHÒNG GD – ĐT: ………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………