Niềm tin chiến thắng nối con tim yêu thương mọi người.” Từ lời hát trên, em hãy viết một đoạn văn nghị luận bàn về sức mạnh của niềm tin trong trong cuộc sống và trong việc phòng, chống
Trang 1UBND HUYỆN NINH GIANG
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
Đề số 02
ĐỀ KHẢO SÁT HỌC SINH LỚP 9
NĂM HỌC 2020 - 2021 Môn Ngữ văn
Thời gian làm bài: 120 phút
Ngày khảo sát: 20 tháng 5 năm 2021
Phần 1 Đọc - Hiểu (3,0 điểm)
Đọc đoạn thơ sau và trả lời câu hỏi cho bên dưới:
“Đồng chí !
Ruộng nương anh gửi bạn thân cày Gian nhà không, mặc kệ gió lung lay Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính.”
(Ngữ văn 9, Tập 1, NXB Giáo dục Việt Nam,tr128)
Câu 1.(1,0 điểm) Đoạn thơ trên thuộc tác phẩm nào? Do ai sáng tác? Nêu hoàn
cảnh sáng tác tác phẩm.
Câu 2 (1,0 điểm) Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong
đoạn thơ.
Câu 3.(1,0 điểm) Đoạn thơ đã cho biết biểu hiện nào của tình đồng chí và vẻ đẹp
nào của anh bộ đội cụ Hồ thời chống Pháp?
Phần 2 Làm văn (7,0 điểm)
Câu 1.(2,0 điểm)
Trong bài hát: “Niềm tin chiến thắng” nhạc sĩ Lê Quang có viết: “ Niềm tin chiến thắng sẽ đưa ta đến bến bờ vui Niềm tin chiến thắng nối con tim yêu thương mọi người.”
Từ lời hát trên, em hãy viết một đoạn văn nghị luận bàn về sức mạnh của niềm tin trong trong cuộc sống và trong việc phòng, chống dịch bệnh Covid - 19 ở nước ta hiện nay.
Câu 2.(5,0 điểm)
Bút pháp tả cảnh ngụ tình đặc sắc của Nguyễn Du qua đoạn thơ sau:
Buồn trông cửa bể chiều hôm,
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?
Buồn trông ngọn nước mới sa,
Hoa trôi man mác biết là về đâu ?
Buồn trông nội cỏ rầu rầu, Chân mây mặt đất một màu xanh xanh Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi. (Kiều ở lầu Ngưng Bích – Trích Truyện Kiều – Nguyễn Du)
- Hết
-Họ tên thí sinh……… Số báo
danh……….
Trang 2UBND HUYỆN NINH GIANG
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HƯỚNG DẪN CHẤM KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG HỌC SINH LỚP 9 NĂM HỌC 2020-2021
MÔN: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 120 phút
Phần I
(3
điểm)
Câu 1 ( 1,0 điểm)
- Đoạn thơ thuộc tác phẩm “Đồng chí”
- Tác giả: Chính Hữu
- Hoàn cảnh sáng tác: Bài thơ ra đời vào năm 1948 - giai đoạn đầu
cuộc kháng chiến chống Pháp
0,25 0,25 0,5
Câu 2 (1,0 điểm)
+ Biện pháp tu từ trong đoạn thơ: Biện pháp tu từ hoán dụ qua hình
ảnh: giếng nước gốc đa (những người thân ở hậu phương, ở quê
nhà)
+ Tác dụng: Góp phần thể hiện một cách sâu sắc tình cảm của quê
hương, của người hậu phương đối với người lính Sự nhớ mong chờ
đợi của quê hương đối với người ra trận Đồng thời gián tiếp thể
hiện tình cảm của người lính luôn đau đáu nhớ về quê hương nhưng
lại chôn dấu kỹ tình cảm đó trong lòng, không thể hiện ra
* Học sinh có thể nêu và phân tích biện pháp nhân hóa (giếng nước
gốc đa “nhớ”) hoặc biện pháp liệt kê (giếng nước, gốc đa…)… (tuy
nhiên nghệ thuật này nghĩa không bao quát) Người chấm lựa trên
thực tế cho điểm phù hợp.
0,5
0,5
Câu 3 (1 điểm)
- Biểu hiện của tình đồng chí qua đoạn thơ là sự thấu hiểu tâm tư,
nỗi niềm, tình cảm sâu kín của nhau Người lính nhớ quê, cất dấu
tình cảm đó không thể hiện ra nhưng người đồng đội vẫn thấy hết,
thấu hết và hiểu hết Đó là biểu hiện sâu sắc của tình cảm, tình đồng
chí, đồng đội
- Vẻ đẹp của người lính – anh bộ đội cụ Hồ qua đoạn thơ: Vẻ đẹp
của tình đồng chí, đồng đội sâu sắc, cao đep Vẻ đẹp của ý chí quyết
tâm, khí phách trượng phu ra đi vì nghĩa lớn, hi sinh tình cảm riêng
tư, coi nghĩa nước lớn hơn tình nhà.Vẻ đẹp của tình yêu quê hương,
đất nước…
0,5
0,5
Câu 1 (2 điểm)
* Yêu cầu về hình thức:
+ Được trình bày đúng qui cách của một đoạn văn, viết lùi đầu
dòng một chữ và chữ cái đầu tiên viết hoa
* Yêu cầu về nội dung:
- Giới thiệu và nêu cách hiểu về vấn đề cần nghị luận Niềm tin là
trạng thái tinh thần của con người khi hướng về những điều đẹp đẽ,
tích cực, khả quan ở bản thân, ở mọi người hay ở phía trước
- Sức mạnh của niềm tin trong cuộc sống:
+ Sức mạnh của niềm tin tạo ra thái độ sống tích cực, tạo ra động
0,25
MÃ ĐỀ 02
Trang 3II
(7
điểm)
lực để vươn tới, để vượt qua khó khăn trở ngại của cuộc sống, dễ
dàng thu hái được thành công
+ Có niềm tin con người thêm yêu đời, yêu cuộc sống, lan tỏa thái
độ sống tích cực đến mọi người, rèn luyện thêm nhiều phẩm chất tốt
đẹp khác để hoàn thiện bản thân…
+ Sức mạnh của niềm tin là tạo ra các mối quan hệ bền chặt, tốt đẹp
trên cơ sở tin tưởng lẫn nhau, dẫn đến cùng nhau hành động, cùng
nhau làm việc… và cũng dễ dàng đạt được thành quả tốt đẹp
- Sức mạnh của niềm tin trong những giai đoạn phòng chống dịch
bệnh Covit 19:
+ Trước diễn biến căng thẳng của từng đợt dịch bệnh, có niềm tin ta
không hoang mang, dao động mà tin tưởng về khả năng phòng
chống dịch bệnh, tin vào sự lãnh đạo của các cấp các ngành…Từ đó
bình tĩnh, đoàn kết, quyết tâm phòng chống dịch bệnh
+ Đặt niềm tin vào công tác phòng chống dịch bệnh khiến mỗi
người đều tự giác, đoàn kết, chung tay mỗi người một nhiệm vụ góp
sức mình vào công cuộc chung
+ Niềm tin đã giúp chúng ta chiến thắng, đẩy lùi được nhiều đợt
dịch bệnh trong những ngày tháng vừa qua Có niềm tin đất nước và
nhân dân ta tiếp tục chiến thắng, phòng chống tốt và đẩy lùi dịch
bệnh…
- Nếu sống mà không có niềm tin thì ta sẽ thất bại ngay từ khi còn
chưa hành động Khẳng định lại giá trị của niềm tin trong cuộc sống
và trong phòng chống dịch bệnh
Lưu ý: - Nếu bài viết không đúng yêu cầu một đoạn văn mà diễn
đạt đủ ý cho tối đa 0,5 điểm Bài viết không đi sâu được vấn đề
chính là: sức mạnh cảu niềm tin trong cuộc sống và trong các đợt
phòng chống Covid 19, mà làm dàn trải như một bài nghị luận thu
nhỏ hoặc lý giải sai sang vấn đề khác thì không cho điểm hoặc
cho không quá 0,5 điểm tùy bài cụ thể
- Khuyến khích bài viết có tính sáng tạo, có cách biện luận riêng,
tìm thêm được ý hay, ý đúng ngoài gợi ý trên, vẫn cho điểm nhưng
không vượt quá số điểm quy định.
0,25
0,25 0,25
0,25 0,25
0,25
0,25
Câu 2 (5 điểm)
* Yêu cầu về hình thức:
+ Được trình bày đúng qui cách của một bài văn, có đủ bố cục ba
phần: mở bài, thân bài và kết bài
+ Trình bày sạch đẹp, khoa học, rõ ràng, văn viết mạch lạc, trong
sáng, không mắc lỗi chính tả, lỗi diễn đạt…
* Yêu cầu về nội dung:
- Giới thiệu tác giả, tác phẩm, đoạn trích Giới thiệu vấn đề cần nghị
luận là : Bút pháp tả cảnh ngụ tình đặc sắc của Nguyễn Du trong 8
câu cuối đoạn trích Kiều ở lầu Ngưng Bích
Lần lượt làm rõ được các khía cạnh mà đề bài yêu cầu, cụ thể
qua các ý sau:
* Nêu sơ lược về bút pháp tả cảnh ngụ tình
0,25
0,25
Trang 4* Lần lượt làm rõ bút pháp tả cảnh ngụ tình qua 4 cặp câu thơ:
- Cặp câu đầu: “Buồn trông … cánh buồm xa xa ?”
+ Nghệ thuật khắc họa không gian, thời gian, từ láy, câu hỏi tu từ,
đại từ phiếm chỉ, bút pháp tả cảnh ngụ tình…
+ Cảnh cửa bể vào buổi chiều hôm vắng vẻ, đìu hiu, có chút thấp
thoáng của con người, của cánh buồm nhưng lại nhanh chóng mất
hút khiến cảnh lại càng thêm xa vắng
+ Qua đó khắc họa tâm trạng của con người: Là nỗi buồn, mong
ngóng, trông đợi chút gì đó để an ủi bản thân, hy vọng để rồi thất
vọng; là nỗi nhớ nhung quê nhà, gợi mong ước xa xôi về quê cũ
- Cặp câu đầu: “Buồn trông … Hoa trôi man mác biết là về
đâu?”
+ Nghệ thuật: ẩn dụ, từ láy, câu hỏi tu từ, bút pháp tả cảnh ngụ
tình…
+ Bức tranh cảnh vật dưới lầu Ngưng Bích vừa thực, vừa ảo, là dòng
nước đục ngầu sau bão giông đang cuộn chảy, là cảnh cánh hoa trôi
dạt lênh đênh…
+ Qua đó khắc họa tâm trạng nhân vật là sự sợ sệt hãi hùng trước
những biến cố của cuộc đời vừa diễn ra, là nỗi buồn cho thân phận
nổi nênh vô định như cánh hoa trôi dạt không biết đâu là bờ bến
- Cặp câu đầu: “Buồn trông … một màu xanh xanh”
+ Nghệ thuật: từ láy, ẩn dụ, bút pháp tả cảnh ngụ tình…
+ Bức tranh cảnh vật: Cỏ nội tàn tạ, héo úa, không gian bao phủ một
màu nhạt nhòa thiếu sức sống…
+ Tâm trạng: Chán chường, tuyệt vọng…
- Cặp câu đầu: “Buồn trông … Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh
ghế ngồi”
+ Nghệ thuật: Động từ mạnh, ẩn dụ, bút pháp tả cảnh ngụ tình, bút
pháp liên tưởng…
+ Cảnh vừa thực, vừa ảo: Cảnh biển bão giông, gió cuốn, sóng kêu
+ Tâm trạng: hãi hùng, sợ sệt cho tương lai mờ mịt đầy khó khăn,
trông gai phía trước
* Khái quát lại:
+ Tác động biểu đạt của điệp ngữ buồn trông…
+ Cách sắp xếp: Cảnh từ xa đến gần, âm thanh từ tĩnh đến động, tâm
trạng từ buồn bã ngóng đợi đến lo sợ, chán chường, tuyệt vọng
+ Cách miêu tả cảnh: Cảnh vừa có thật, vừa là cảnh từ trong tâm
trạng mà ra
- Cách sắp xếp 8 câu thơ, mỗi bức tranh cảnh vật tương ứng với mỗi
bức tranh tâm trạng
=> Tất cả là biểu hiện rõ nét của bút pháp tả cảnh ngụ tình tài ba,
đặc sắc của tác giả Nguyễn Du
- Đánh giá về tâm trạng nhân vật, về tài năng của Nguyễn Du qua
bút pháp tả cảnh ngụ tình, tấm lòng đồng cảm, thấu hiểu, xót thương
của tác giả dành cho nhân vật
* Ghi chú:
0,75
0,75
0,75
0,75
0,75
0,75
Trang 5- Học sinh có thể có nhiều cách triển khai, cách chứng minh khác nhau ( đi theo từng cặp câu thơ hay chứng minh theo từng ý dọc) nhưng phải thể hiện được việc hiểu đề, biết làm bài, biết xây dựng luận điểm để phục vụ đề bài.
- Với những bài làm không hiểu rõ vấn đề nghị luận, lạc đề sang phân tích đoạn thơ một cách thông thường, cho tối đa 1,0 điểm Những bài chỉ chạm đến một phần của vấn đề nghị luận: cho không quá 2,0 điểm
- Khuyến khích các bài làm có tính sáng tạo cao Tuy nhiên điểm khuyến khích sẽ không vượt qua thang điểm của đề.